I SA/Kr 1249/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-03-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacje oświatoweuchwała rady gminykontrolapodmioty zewnętrzneustawa o finansowaniu zadań oświatowychWSA Krakównaruszenie prawastwierdzenie nieważności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Zawoja dotyczącej upoważnienia podmiotów zewnętrznych do kontroli wykorzystania dotacji oświatowych, uznając to za naruszenie delegacji ustawowej.

Skarżąca M.Ż. wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy Zawoja, która w § 6 ust. 1 zdanie drugie zezwalała na przeprowadzanie kontroli wykorzystania dotacji oświatowych przez upoważnione przez Wójta Gminy podmioty zewnętrzne. Skarżąca zarzuciła naruszenie ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, twierdząc, że kontrola może być prowadzona wyłącznie przez pracowników urzędu gminy. Sąd uznał, że uchwała wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 ustawy, która dotyczy ustalenia trybu kontroli, a nie określania podmiotów uprawnionych do jej przeprowadzania. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność § 1 zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M.Ż. na uchwałę Rady Gminy Zawoja z dnia 26 maja 2022 r., która zmieniała wcześniejszą uchwałę dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji oświatowych. Zmiana polegała na dodaniu zdania w § 6 ust. 1, zgodnie z którym kontrolę prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji mogły przeprowadzić upoważnione przez Wójta Gminy pracownicy Urzędu Gminy Zawoja, jak również upoważniony przez Wójta podmiot zewnętrzny. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 36 ust. 1 i 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, argumentując, że prawo do przeprowadzania kontroli przysługuje wyłącznie pracownikom samorządowym. Sąd, analizując przepisy ustawy, uznał, że delegacja ustawowa zawarta w art. 38 ust. 1, upoważniająca radę gminy do ustalenia trybu kontroli, nie obejmuje prawa do tworzenia w drodze uchwały autonomicznego kręgu podmiotów upoważnionych do jej przeprowadzania. Sąd podkreślił, że pojęcie 'trybu kontroli' odnosi się do zasad i sposobu postępowania, a nie do określania podmiotów kontrolujących. Ponadto, sąd wskazał na art. 36 ust. 1 ustawy, który stanowi, że to organ dotujący (wójt) może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji, co sugeruje, że czynności te powinny być dokonywane przez organ lub jego pracowników. W ocenie Sądu, wskazanie w uchwale podmiotu zewnętrznego jako uprawnionego do kontroli wykracza poza delegację ustawową i narusza art. 36 ust. 1 ustawy. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność § 1 zaskarżonej uchwały jako aktu prawa miejscowego wydanego z istotnym naruszeniem prawa. Sąd oddalił wnioski dowodowe stron jako nieadekwatne do zasad postępowania dowodowego. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów k.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie może w uchwale zezwolić na przeprowadzanie kontroli wykorzystania dotacji oświatowych przez podmioty zewnętrzne, gdyż delegacja ustawowa zawarta w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych dotyczy ustalenia trybu kontroli, a nie określenia podmiotów uprawnionych do jej przeprowadzania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych upoważnia radę gminy do ustalenia trybu kontroli, czyli zasad i sposobu jej przeprowadzania, ale nie do tworzenia autonomicznego kręgu podmiotów zewnętrznych uprawnionych do kontroli. Wskazanie podmiotu zewnętrznego wykracza poza zakres delegacji ustawowej i narusza art. 36 ust. 1 ustawy, który stanowi, że to organ dotujący może kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (7)

Główne

u.f.z.o. art. 38 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Delegacja ustawowa do ustalenia trybu kontroli nie obejmuje prawa do określania podmiotów zewnętrznych uprawnionych do jej przeprowadzania.

Pomocnicze

u.f.z.o. art. 36 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Organ dotujący (wójt) jest organem uprawnionym do kontrolowania prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji.

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 14

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała rady gminy zezwalająca na przeprowadzanie kontroli wykorzystania dotacji oświatowych przez podmioty zewnętrzne wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Określenie podmiotów uprawnionych do kontroli nie mieści się w pojęciu 'trybu kontroli', o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy. Uchwała narusza art. 36 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, który stanowi, że to organ dotujący jest uprawniony do kontroli.

Odrzucone argumenty

Organ wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że art. 38 ust. 1 ustawy upoważnia radę gminy do określenia trybu kontroli, co obejmuje również wskazanie osób uprawnionych. Organ nie zgodził się z zastosowaniem art. 268a k.p.a. i art. 281 § 1 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że kontrola wykorzystania dotacji nie jest kontrolą podatkową.

Godne uwagi sformułowania

delegacja ustawowa zawarta w tym przepisie, nie obejmuje prawa do tworzenia w drodze uchwały, wydanej w oparciu o tenże przepis, autonomicznego kręgu podmiotów upoważnionych do przeprowadzania kontroli. pojęcie 'trybu kontroli' odnosi się do zasad i sposobu postępowania w trakcie czynności kontrolnych, czyli tzw. porównawczych, prowadzących do ustalenia danego stanu faktycznego, jakim jest sposób wykorzystania dotacji. Do tak określonych zasad i sposobu procedowania kontrolnego nie można zaliczyć regulacji dotyczących wskazania w treści uchwały podmiotów upoważnionych do przeprowadzenia kontroli wykorzystania dotacji. tworzenie w uchwale autonomicznego kręgu podmiotów upoważnionych do przeprowadzania kontroli, czy też powielanie zapisów ustawowych odnoszących się do wskazywania podmiotów, które mogą działać w imieniu organu dotującego uznać należy za nieznajdujące oparcia w przepisach prawa.

Skład orzekający

Piotr Głowacki

przewodniczący

Jarosław Wiśniewski

członek

Urszula Zięba

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu delegacji ustawowej dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego w zakresie ustalania trybu kontroli, a także rozgraniczenie między 'trybem kontroli' a 'kompetencjami organu'."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii dotacji oświatowych i interpretacji konkretnych przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz ustawy o samorządzie gminnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii zakresu uprawnień organów samorządowych w zakresie kontroli wydatkowania środków publicznych, co ma znaczenie praktyczne dla jednostek samorządu terytorialnego i beneficjentów dotacji.

Czy gmina może zlecić kontrolę dotacji zewnętrznej firmie? WSA: Nie, to naruszenie prawa.

Dane finansowe

WPS: 797 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 1249/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Urszula Zięba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały ...
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2203
art. 36 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
6Sygn. akt I SA/Kr 1249/22 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi M.Ż. na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia 26 maja 2022 r. Nr [...] w sprawie zmiany uchwały dotyczącej trybu udzielania i rozliczania dotacji oświatowej oraz przeprowadzania kontroli prawidłowości jej pobrania i wykorzystania. I. stwierdza nieważność § 1 zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Rady Gminy Z. na rzecz skarżącej kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną Uchwałą Rady Gminy Zawoja nr XXXVI/408/2022 Rady Gminy Zawoja z dnia 26 maja 2022 roku dokonano w §1 zmiany Uchwały nr XLII/419/2018 Rady Gminy Zawoja z dnia 22 lutego 2022 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych publicznym niepublicznym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkołom w tym szkołom podstawowym, w których zorganizowano oddział przedszkolny i placówkom prowadzonym na terenie Gminy Zawoja, a także trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, poprzez wprowadzenie w treści uchwały w § 6 ust. 1 zdania drugiego w brzmieniu:
"Kontrolę mogą przeprowadzić upoważnieni przez Wójta Gminy pracownicy Urzędu Gminy Zawoja jak również upoważniony przez Wójta Gminy podmiot zewnętrzny uprawniony do przeprowadzania tego typu kontroli".
M. Ż. wniosła skargę na §1 ww. Uchwały zmieniającej zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie a mianowicie art. 36 ust. 1 oraz 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2082 ze zm.), poprzez przyznanie Wójtowi Gminy Zawoja uprawnienia do upoważnienia podmiotu zewnętrznego do przeprowadzenia kontroli, podczas gdy kontrola prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji może być prowadzona wyłącznie przez upoważnionego przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego pracownika samorządowego Urzędu w danej jednostce samorządu terytorialnego. Uzasadniając swoje stanowiska pełnomocnik odwołała się w szczególności do treści przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, art. 268a k.p.a. oraz art. 281 §1 ustawy Ordynacja podatkowa. Podała między innymi, mając na uwadze treść art. 38 ust. 1 u.f.z.o., że pojęcie "trybu" w doktrynie prawa administracyjnego odnosi się do metody lub sposobu działania organu administracji. Zatem do procedury, która ma odpowiedzieć na pytanie "jak" kompetentny organ zobowiązany i uprawniony jest działać, aby zrealizować uprawnienie lub obowiązek nałożony przez prawo materialne. Mając na uwadze orzecznictwo, Skarżąca stwierdziła, że ww. art. 38 ust. 1 u.f.z.o. nie obejmuje prawa do stanowienia norm ustrojowych, w tym również do tworzenia autonomicznego kręgu podmiotów upoważnionych do przeprowadzania kontroli. W art. 36 u.f.z.o. wyraźnie wskazano organ, który dokonuje kontroli, dlatego należy wnioskować, że samych czynności powinien dokonywać jednak organ, względnie upoważniony pracownik organu.
W związku z tym wniesiono o stwierdzenie nieważności §1 Uchwały, zasądzenie kosztów postępowania oraz dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu – opinii Ministra Edukacji i Nauki – na okoliczność dopuszczalności prowadzenia kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji wyłącznie przez upoważnionych pracowników samorządowych danego Urzędu Gminy.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podał między innymi, że ustawodawca zawarł w art. 38 u.f.z.o. upoważnienie do ustalenia min. trybu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Mając na uwadze, że termin "kontrola" jest rozumiany jako porównanie stanu faktycznego ze stanem wymaganym, to zwrot: "ustala tryb kontroli" na gruncie ww. przepisów należy rozumieć jako określenie zasad i sposobu postępowania w trakcie czynności kontrolnych, czyli tzw. porównawczych. Skoro przepis art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych ustanawia uprawnienie dla Rady Gminy do określenia trybu kontroli, to należy uznać, że w zakres tego uprawnienia wchodzi również określenie osób uprawnionych do kontroli z upoważnienia organu kontrolującego. Nie budzi wątpliwości, że organem kontrolującym jest organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego - w tym przypadku Wójt Gminy Zawoja. Jednakże żaden przepis prawa nie wskazuje katalogu podmiotów, którym wójt może udzielić upoważnienia do przeprowadzania kontroli w jego imieniu. Należy zwrócić uwagę, że katalogu tego nie zawiera sama ustawa o finansowaniu zadań oświatowych. W art. 36 ust. 2 ustawy jest mowa wyłącznie o "osobach upoważnionych do przeprowadzania kontroli" w kontekście przysługujących im w toku kontroli uprawnień. Przez "upoważnione osoby" należy zatem rozumieć każdą osobę, która otrzymała od organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego stosowne upoważnienie. Organ nie zgodził się z zarzutem skargi, że w tym przypadku znajduje zastosowanie art. 268a k.p.a. Podobnie nie zgodził się organ z zarzutem, że art. 281 §1 O.p. stoi na przeszkodzie uznaniu, że dopuszczalne jest przeprowadzanie kontroli z upoważnienia organu dotującego przez osoby inne niż pracownicy tego organu. Kontrola wykorzystania dotacji nie jest bowiem kontrolą podatkową. Organ nie zgodził się także ze stanowiskiem Skarżącej, że podmioty zewnętrzne dają mniejszą gwarancję rzetelnego prowadzenia kontroli niż pracownicy organu dotującego.
W piśmie z dnia 1 lutego 2023 r. pełnomocnik Skarżącej ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") – nawiązującego w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.; dalej jako "Konstytucja RP") – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Należy przy tym zauważyć, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił precyzyjnie rodzaju tego naruszenia. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią tylko takie naruszenia prawa (verba legis: "sprzeczności z prawem"), które wykraczają poza kategorię naruszeń "nieistotnych" (argument a contrario z art. 91 ust. 4 u.s.g.), tj. w szczególności polegające na: podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, tudzież naruszeniu procedury jej uchwalania. Przy tym decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia. Należy również podkreślić, że akt prawa miejscowego organu jednostki samorządu terytorialnego stanowiony jest na podstawie upoważnienia ustawowego i winien być sporządzany tak, by jego regulacja nie wykraczała poza jakiekolwiek unormowania ustawowe, nie czyniła wyjątków od ogólnie przyjętych rozwiązań ustawowych, a także by nie powtarzała kwestii uregulowanych w aktach prawnych hierarchicznie wyższych. Akt prawa miejscowego musi zawierać sformułowania jasne, wyczerpujące, uniemożliwiające stosowanie niedopuszczalnego, sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego. Materia będąca przedmiotem regulacji prawnej w drodze uchwały rady gminy nie może być regulowana w odrębnych przepisach prawa powszechnie obowiązujących, a organy samorządowe (rada gminy) są zobowiązane do przestrzegania udzielonego im ustawowo upoważnienia do wydawania aktów prawa miejscowego oraz nie mogą one w podejmowanych przez nie działaniach wkraczać w materię ustawową.
Zaskarżoną Uchwałą Rady Gminy Zawoja nr XXXVI/408/2022 Rady Gminy Zawoja z dnia 26 maja 2022 roku dokonano w §1 zmiany Uchwały nr XLII/419/2018 Rady Gminy Zawoja z dnia 22 lutego 2022 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych publicznym niepublicznym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkołom w tym szkołom podstawowym, w których zorganizowano oddział przedszkolny i placówkom prowadzonym na terenie Gminy Zawoja, a także trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, poprzez wprowadzenie w treści uchwały w § 6 ust. 1 zdania drugiego w brzmieniu: "Kontrolę mogą przeprowadzić upoważnieni przez Wójta Gminy pracownicy Urzędu Gminy Zawoja jak również upoważniony przez Wójta Gminy podmiot zewnętrzny uprawniony do przeprowadzania tego typu kontroli", zwana dalej także uchwałą zmieniającą.
Jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2017, poz.1875 ze zm.) zwana dalej ustawą o samorządzie gminnym oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. 2021, poz. 1930). zwana dalej ustawą o finansowaniu zadań oświatowych.
Przystępując do kontroli zaskarżonej części uchwały pod względem jej legalności ("zgodności z prawem") – dokonywanej, jak to już wyżej wskazano, w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego w dacie uchwalenia tego aktu – należy wyjść od stwierdzenia, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Dokonując bardziej szczegółowej klasyfikacji, należy stwierdzić, że uchwała ta mieści się w kategorii aktów prawa miejscowego o charakterze wykonawczym, dla których ustanowienia niezbędne jest szczegółowe upoważnienie zawarte w ustawie. W niniejszej sprawie takie upoważnienie wynikało wprost z art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ww. ustawy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32 oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że uchwała podjęta przez organ stanowiącym nie może wykraczać poza materie przewidziane w art. 38 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi bowiem delegację ustawową dla wydania aktu prawa niższej rangi, ściśle określając zakres spraw, które mogą być przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Nie daje on prawa radzie ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przywołanym przepisie, ani do podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Skoro zatem w tego typu akcie mogą znaleźć się tylko takie postanowienia, których przedmiot mieści się w zakresie wyznaczonym w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, to wszelkie odstępstwa (naruszenie delegacji ustawowej poprzez jej przekroczenie, czy też przez jej niewypełnienie w całości) od katalogu sformułowanego w tym przepisie, przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części. Tego rodzaju wady legislacyjne są bowiem traktowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jako przypadki istotnego naruszenia prawa (por. np. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1077/09, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 799/18).).
W ocenie Sądu, analiza brzmienia art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, prowadzi do wniosku, że delegacja ustawowa zawarta w tym przepisie, nie obejmuje prawa do tworzenia w drodze uchwały, wydanej w oparciu o tenże przepis, autonomicznego kręgu podmiotów upoważnionych do przeprowadzania kontroli. Ustawodawca w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych zawarł upoważnienie do ustalenia trybu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji.
Z kolei tryb w rozumieniu potocznym według słownika języka polskiego oznacza: ustalony porządek, zwyczaj załatwiania określonych spraw, metodę postępowania, sposób, system (por. E. Sobol (red.): Nowy słownik języka polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003 r., s. 1050). Pojęcie kontroli z kolei winno być rozumiane jako działanie mające na celu sprawdzenie, zestawienie zastanego stanu faktycznego ze stanem wymaganym. Uprawnienie do określenia trybu kontroli to z kolei ustalenie zasad, na jakich będzie się ona odbywać, sposobu postępowania, procedury przeprowadzania kontroli. Oznaczenie zakresu kontroli należy natomiast pojmować jako wskazanie jej granic, rozmiaru, elementów poddanych kontroli. Zważywszy, że termin "kontrola" jest rozumiany jako porównanie stanu faktycznego ze stanem wymaganym, to zwrot: "ustala tryb kontroli" na gruncie ww. przepisów należy – w ocenie Sądu - rozumieć jako określenie zasad i sposobu postępowania w trakcie czynności kontrolnych, czyli tzw. porównawczych, prowadzących do ustalenia danego stanu faktycznego, jakim jest sposób wykorzystania dotacji. Do tak określonych zasad i sposobu procedowania kontrolnego nie można zaliczyć regulacji dotyczących wskazania w treści uchwały podmiotów upoważnionych do przeprowadzenia kontroli wykorzystania dotacji.
Należy też zwrócić szczególną uwagę na brzmienie art. 36 ust.1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, który stanowi, że to organ dotujący może kontrolować prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15 -21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32 ustawy. Kwestie związane z reprezentowaniem organu dotującego w trakcie prowadzonej kontroli nie zostały wprawdzie odrębnie w przepisach ustawy o finansowaniu zadań oświatowych niemniej jednak kwestie te nie zostały też objęte art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. W ocenie Sądu zapis uchwały stanowiący, że kontrole mogą przeprowadzić upoważnienie przez Wójta Gminy pracownicy Urzędu Gminy Zawoja jak również upoważniony przez Wójta Gminy podmiot zewnętrzny uprawniony do prowadzenia tego typu kontroli, wykracza poza przyznane uprawnienie odnoszące się do trybu ustalanie kontroli, a nadto narusza w ocenie Sądu także art. 36 ust.1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, który stanowi, że to organ dotujący kontroluje prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji. Tworzenie w uchwale autonomicznego kręgu podmiotów upoważnionych do przeprowadzania kontroli, czy też powielanie zapisów ustawowych odnoszących się do wskazywania podmiotów, które mogą działać w imieniu organu dotującego uznać należy za nieznajdujące oparcia w przepisach prawa. To organ dotujący, w tym przypadku gmina działająca przez swój organ wykonawczy, jakim jest odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent, jest organem uprawnionym do przeprowadzenia kontroli, zaś przepisy uchwały dotyczące trybu przeprowadzania kontroli nie mogą ingerować w sferę reprezentacji organu dotującego w trakcie przeprowadzania kontroli. Kwestie te należą do sfery organizacyjnej organu dotującego działającego poprzez swój organ wykonawczy, a tym samym pozostają poza kompetencjami normotwórczymi wyznaczonymi organowi stanowiącemu gminy przez przepis art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, który to przepis podlega ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem stanowienia materii nie wymienionych w delegacji ustawowej. Zaskarżona regulacja zwarta w uchwale zmieniającej mogłaby być nadto odczytywana jako pozbawienie ustawowo umocowanego organu wykonawczego kompetencji kontrolnych, bowiem w świetle zakwestionowanego zapisu uchwały, kontrolę przeprowadzaj podmioty, wskazane w uchwale, na podstawie stosownego upoważnienia Wójta.
Podsumowując, w ocenie Sądu wskazywanie w uchwale dotyczącej trybu przeprowadzania kontroli, na osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli należy uznać za nieprawidłowe. Kwestie te należą bowiem do sfery kompetencji (dotyczą określenia podmiotów posiadających kompetencje do przeprowadzenia kontroli), a nie trybu przeprowadzania kontroli. Sfera kompetencji nie powinna być natomiast dowolnie subregulowana przepisami uchwały. Prawodawca wskazując na organ dotujący jako organ uprawniony do przeprowadzenia kontroli w sposób klarowny wypowiedział się w kwestii podmiotu uprawnionego do kontroli i usytuował go w strukturze konkretnych organów władzy publicznej, opisanych ustawą zasadniczą i przepisami ustaw samorządowych. W ocenie Sądu z faktu powyższego wynika także bezwzględny obowiązek działania organu uprawnionego do wykonywania kontroli na podstawie i w granicach prawa. Natomiast zasady dotyczące przedstawicielstwa administracyjnego gminy, w tym jej organu wykonawczego zawarte są m.in. w przepisach odrębnych takich jak ustawa o samorządzie gminnym, ustawa o pracownikach samorządowych itp.
W szczególności, jako potencjalnie autonomicznej normy w tym obszarze nie należy interpretować przepisu art. 36 ust. 2 ww. ustawy. Zakres normatywny tego przepisu, na tle całokształtu przepisów ustawy, dotyczy bowiem jedynie konkretnych czynności technicznych związanych z określeniem trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, tj. określenia czynności prowadzących do ujawnienia prawidłowości lub nieprawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, w tym zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. Przepis art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie odnosi się natomiast do kwestii delegowania przez organ dotujący przyznanych mu ustawowo uprawnień kontrolnych.
Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie, gdyż uchwała w zaskarżonej części narusza prawo w stopniu istotnym.
Zgłoszone przez pełnomocników obydwu stron wnioski dowodowe w zakresie dopuszczenia dowodów z dokumentów, pism innych organów zajmujących stanowisko w rozpoznawanej kwestii, nie były zasadne i adekwatne do zasad dopuszczenia dowodu, określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Wnioskowane jako ewentualny dowód, dokumenty walorów tych nie posiadały.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej wraz z opłatą skarbową od udzielonego pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI