I SA/Kr 110/22

I SA/Kr 110/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-03-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 1024/22 - Wyrok NSA z 2023-07-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 64
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 listopada 2021r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia W. Ś. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z 21 września 2021r. [...] w sprawie określenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 735, dalej-k.p.a.) w związku z art. 17, art. 18, art. 23§4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020r. poz. 1427, dalej-u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021r. w związku z art. 6, 7, 8 i 13 ust. 3 ustawy z dnia 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r., poz. 1553, dalej-u.z.u.p.e.a.)-utrzymał postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego W. Ś. w oparciu o własny tytuł wykonawczy z dnia 5 stycznia 2018r. nr [...] obejmujący zaległość w podatku dochodowym z kapitałów pieniężnych i odpłatnego zbycia praw majątkowych w kwocie
-należności głównej-[...] zł. W toku egzekucji naliczono koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł. z czego ściągnięto kwotę [...] zł.
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 16 sierpnia 2021r. poinformował zobowiązanego o wysokości opłaty manipulacyjnej, opłaty za czynności egzekucyjne i wydatkach egzekucyjnych. Zawiadomienie doręczono zobowiązanemu w dniu 20 sierpnia 2021r.
Zobowiązany pismem z dnia 26 sierpnia 2021r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne.
Organ egzekucyjny w dniu 21 września 2021r. wydał na podstawie art. 13 ust. 3 u.z.u.p.e.a. postanowienie nr [...] w sprawie określenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne. Postanowienie doręczono zobowiązanemu w dniu 30 września 2021r.
Zobowiązany złożył w ustawowym terminie zażalenie. W zażaleniu przywołał przepisy dotyczące naliczania kosztów egzekucyjnych i wskazał, iż organ błędnie je zinterpretował. Zaznaczył, że kwoty opłacone przed dniem 20 lutego 2021r. ponad wskazane limity (opłata manipulacyjna [...] zł., opłata za czynność egzekucyjną [...] zł.) podlegają zwrotowi lub winny zostać zaliczone na zaległość podatkową. Skoro zaś postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone kwoty opłat winny zostać ustalone w wysokości maksymalnej zgodnie z obowiązującym art. 64 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia wskazał, że postępowanie egzekucyjne, którego dotyczy zaskarżone postanowienie w/s określenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne wszczęto przed dniem 20 lutego 2021r. Zatem pierwotnie koszty egzekucyjne naliczono na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów prawa. W chwili obecnej obowiązują przepisy prawa zmienione u.z.u.p.e.a., które należy stosować od 20 lutego 2021r. Ustawodawca zobowiązał równocześnie organy egzekucyjne do poinformowania zobowiązanych w/s ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych i sposobu ich naliczenia.
Zgodnie bowiem z art. 13 u.z.u.p.e.a.a organ egzekucyjny "zawiadamia "Odpowiednio"2obowiązanego oraz dłużnika zajętej wierzytelności o wysokości:
1) opłaty manipulacyjnej ustalonej zgodnie z art. 7,
2) opłaty za czynności egzekucyjne ustalonej zgodnie z art. 8 i art. 9
- przy pierwszej czynności podjętej w stosunku do zobowiązanego lub dłużnika zajętej wierzytelności, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W u.z.u.p.e.a. zawarto przepisy przejściowe (art. 6 i następne) regulujące zasady naliczania i poboru kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. 20 lutego 2021r. W art. 6 przyjęto, że w tych postępowaniach będą stosowane przepisy dotychczasowe z pewnymi modyfikacjami.
Przepisy przejściowe w zakresie opłaty manipulacyjnej powstałej na podstawie dotychczasowych przepisów art. 64§6 i §7 u.p.e.a. (art. 7 u.z.u.p.e.a.) ustaliły m.in. następującą zasadę jej poboru po 19 lutego 2021r. Mianowicie zgodnie z brzmieniem art. 7 u.z.u.p.e.a.: "niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem -wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem -wykonawczym w wysokości wyższej niż [...] zł na podstawie art. 64§6 ustawy zmienianej -w art. l, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się -w wysokości 100 zł".
Przepisy przejściowe w zakresie opłat za czynności egzekucyjne zawarte w art. 8 u.z.u.p.e.a. dotyczą opłat naliczonych na podstawie dotychczasowego art. 64§1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz §1a i §5 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego. Przepis w/w art. 8 ustalił przejściowe zasady jej poboru po 19 lutego 2021r.;
1. niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed 20 lutego 2021r. opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż [...] zł. oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego pobiera się w wysokości [...] zł.
2. jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż [...] zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą [...] zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
3. nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż [...] zł.
Organ egzekucyjny zaskarżonym postanowieniem powiadomił zobowiązanego, że w odniesieniu do w/w tytułu wykonawczego określił opłatę manipulacyjną w wysokości [...] zł., opłatę za czynność egzekucyjną w wysokości [...] zł., opłatę za zajęcie nieruchomości [...] zł. oraz wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł. Uczynił słusznie, gdyż był do tego zobowiązany. Kwoty te zostały wyegzekwowane przed dniem 20 lutego 2021r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. dostrzegł zawiłość w/w przepisów. Organ egzekucyjny słusznie jednak poinformował zobowiązanego, że w przypadku gdy koszty zostały ściągnięte przed 20 lutego 2021r. w wysokości przekraczającej odpowiednio [...] zł. (opłata manipulacyjna) i/lub [...] zł. (opłata za czynności egzekucyjne), - to koszty te nie podlegają zmniejszeniu/ani zwrotowi do wysokości w/w kwot. Wyjaśnił to już w zawiadomieniu z dnia 16 sierpnia 2021r. W tej sprawie wyegzekwowano łącznie [...] zł. kosztów egzekucyjnych czyli ponad kwotę [...] zł. Różnica pomiędzy tymi kwotami nie podlega jednak zwrotowi na konto zobowiązanego, ani też zaliczeniu na inne należności. Zobowiązany w zażaleniu dowodzi, że organ egzekucyjny kwoty pobrane ponad wskazane limity winien właśnie zaliczyć na zaległości podatkowe albo zwrócić zobowiązanemu.
Organ podniósł, że rozumie rozgoryczenie zobowiązanego w sprawie. Nie zmienia to jednak faktu, iż naliczone i wyegzekwowane przed dniem 20 lutego 2021r. koszty egzekucyjne nie podlegają zwrotowi ani zaliczeniu na inne zobowiązania. Mówiąc inaczej, ustawodawca tak sformułował w/w przepisy, że pozwalają one na zastosowanie limitu [...] zł. i [...] zł. wobec tych kosztów które przed 20 lutego 2021r. zostały naliczone powyżej tych kwot, lecz nie zostały one jeszcze wyegzekwowane. Organ odwoławczy zauważa również przywołany w zażaleniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt: SK 31/14. To właśnie w wyniku tego wyroku, ustawodawca dokonał nowelizacji u.p.e.a. w/s kosztów egzekucyjnych ograniczając maksymalną wysokość opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynność egzekucyjną.
W skardze do Sądu na powyższe postanowienie W. Ś. zarzucił:
1.naruszenie prawa materialnego, a to:
1).przepisów art. 64§1 i § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7 i art. 8 z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 1553) oraz w zw. art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. z 1997r. Nr 78, ppz. 483, ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że obciążenie Skarżącego opłatą egzekucyjną oraz opłatą manipulacyjną w wysokości przekraczającej opłatę maksymalną odpowiada prawu i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ nakładach pracy, podczas gdy orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. w sprawie o sygn. akt: SK 31/14 przywołane przez organ przepisy art. 64§1 u.p.e.a. oraz art. 64§4 u.p.e.a zostały uznane za niezgodne z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości tych opłat - co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skutkowało wydaniem przez Organ wadliwego postanowienia i obciążenie Skarżącego wyżej opisanymi kosztami w nieprawidłowej i niczym nieuzasadnionej wysokości;
2).art. 190 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 64§1 art. 64§4 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia na podstawie przepisów, które utraciły moc obowiązującą wskutek uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją - mimo iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne - co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do obciążenia Skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego w nieprawidłowej wysokości;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1) art. 6 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady praworządności poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie znajdującego oparcia w przepisach prawa w zakresie uznania, iż pobrana opłata egzekucyjna i pobrana opłata manipulacyjna nie podlegają ograniczeniu w toku trwającego postępowania egzekucyjnego do wysokości opłat maksymalnych określonych przepisem art. 64§1 oraz art. 64§4 u.p.e.a.,
2) art. 7§1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie i naruszenie zasady praworządności, polegające na świadomym zastosowaniu przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, co miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do bezpodstawnego obciążenia Skarżącego kosztami egzekucji w nieprawidłowej wysokości, z pominięciem obowiązku miarkowania tych kosztów,
3).art. 8§1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 121§1 O.p., poprzez ich niezastosowanie, a mianowicie procedowanie w sprawie z pominięciem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, oraz zasady kierowania się proporcjonalnością, poprzez procedowanie w niniejszej sprawie z pominięciem wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. o sygn. akt: SK 31/141 przyjęcie, że dokonane obciążenie Skarżącego opłatą egzekucyjną i opłatą manipulacyjną w wysokości przekraczającej opłaty maksymalne odpowiada prawu i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ nakładach pracy, w sytuacji gdy nie zostało to wykazane, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skutkowało wydaniem przez organ wadliwego postanowienia i obciążeniem Skarżącego wyżej opisanymi kosztami w nieprawidłowej wysokości - co tym samym jednoznacznie uzasadnia tezę o prowadzeniu przez organ postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu egzekucyjnego;
4) art. 15 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez brak oceny poprawności działania organu I instancji i weryfikacji naliczonych kosztów z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. o sygn. akt: SK 31/14.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. , określenie opłaty manipulacyjnej w kwocie [...] zł, opłaty egzekucyjnej w kwocie [...] zł oraz zaliczenie kwot wyegzekwowanych w ramach postępowania egzekucyjnego w wysokości przewyższającej kwoty odpowiednio [...] zł i [...] zł, tj. w wysokości [...] zł, na poczet zaległości podatkowej ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji a także o zasądzenie poniesionych kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę jej autor podniósł, że stanowisko organu jest błędne i w żaden sposób nie wynika z powołanych przepisów prawa. W sprawie bezspornym jest, iż z dniem wejścia w życie przepisów zmieniających ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłata manipulacyjna oraz opłata za czynności egzekucyjne uległa zmianie i zmiana ta ma zastosowanie także do postępowań będących w toku.
Z przepisów nie wynika norma wskazana przez organ, iż pobrane kwoty "nie podlegają zmniejszeniu, a co za tym idzie nadwyżka ponad te kwoty nie podlega zwrotowi ani zaliczeniu na inne należności". Wręcz przeciwnie powołane przepisy precyzyjnie wskazują wyliczenie w jaki sposób określić koszty postępowania jeżeli opłaty te zostały uiszczone częściowo. Mając na uwadze, iż postępowanie jest w toku, to ostateczne określenie opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne jeszcze nie nastąpiło. Kwoty pobrane ponad wskazane limity podlegają zatem zwrotowi lub winny zostać zaliczone na zaległość podatkową.
Zmiana przepisów wymuszona została wskazaniami Trybunału Konstytucyjnego zawartymi w wyroku z dnia 28 czerwca 2016r., sygn. akt: SK 31/14
odnośnie adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy. Organy obu instancji nie odniosły się w żaden sposób do wytycznych Trybunału Konstytucyjnego odnośnie relewantności naliczonych opłat do dokonanych czynności egzekucyjnych. Tym samym naruszona została przez skarżony organ zasada dwuinstancyjności postępowania, bowiem nie zbadał on prawidłowości działania organu I instancji, a jedynie powielił podnoszone przez ten organ argumenty.
Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.
Dokonana przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że narusza one prawo zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sądowej kontroli zostało poddane postanowienie DIAS z dnia 15 listopada 2021r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS w N. z dnia 21 września 2021r. w sprawie obciążenia Skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego.
Istota kontrowersji w sprawie koncentruje się wokół dwóch kwestii: stosowania przepisów ustawy z dnia 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2019r. poz. 1553) oraz dochowania przez organy obu instancji standardów dotyczących określenia wysokości kosztów egzekucyjnych opisanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r., sygn. akt: SK 31/14, bowiem egzekucja została wszczęta a koszty egzekucyjne powstały przed dniem 19 lutego 2021r.
Zdaniem Sądu, rację należy przyznać Skarżącemu, ponieważ postępowanie organów egzekucyjnych narusza art. 64§1 pkt 4 i §6 u.p.e.a.
Wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 , sygn. akt SK 31/14, przepisy art. 64§1 pkt 4 oraz art. 64§6 u.p.e.a. uznał za niekonstytucyjne. Brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64§1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.
W zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym go postanowieniu organu I instancji przez zaproponowany sposób "miarkowania" organy nie dochowały standardów, na które wskazał TK.
Organy nie zbadały sprawy w sposób indywidualny. Sąd zauważa, że w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji nie ma rozważań, czy koszty egzekucyjne za podjęcie kilku czynności, są adekwatne do pracochłonności i czasochłonności podjętych działań.
Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymagało odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego. Brak rzetelnych rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi obciążony został Skarżący. Zauważyć należy, że organy nie wyjaśniły dlaczego uznały, że zróżnicowanie stawek procentowych i zróżnicowanie górnego limitu poszczególnych opłat według przestawionego mechanizmu jest wypełnieniem wymogu miarkowania.
Organ stosując prawo powinien tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby ustrzec się przed zarzutem naruszenia standardów określonych w wyroku TK. Uściślając, nie powinno dojść do pozyskania dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Odwoływanie się poprzez analogię do kwoty z tytułu zajęcia nieruchomości w wyżej wymienionych okolicznościach z uwzględnieniem wyroku TK, nie może być uznane za uzasadnienie ustalonej w niniejszym postępowaniu kwoty kosztów egzekucyjnych.
Wobec tego zaistniała podstawa do uznania, że organy nie powiązały wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a także nie odniosły się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Zdawkowe informacje zawarte w uzasadnieniach np. o kosztach wysyłki korespondencji (bez wykazania rzeczywistych kosztów), czy też ogólne stwierdzenie, że konieczne było zarejestrowanie poszczególnych tytułów w systemie informatycznym, podjęto próby zajęcia rachunków bankowych oraz innych wierzytelności pieniężnych, w żadnym wypadku nie mogły być uznane przez Sąd za wypełnienie powyższych wymogów.
Sąd rozpoznający niniejszą skargę wskazuje kolejny raz na wyrok TK, w którym Trybunał stwierdził, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą gwarantuje, iż wartość wyznaczona kwotowo zakreśla maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Trybunał jednoznacznie zanegował dopuszczalność całkowitego zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.
Ponadto okoliczność, że w chwili orzekania przez organy nadal nie weszły w życie przepisy wykonujące wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016r., nie może stanowić podstawy do określania kosztów egzekucyjnych bez wykazania ich rzeczywistego poniesienia. Wskazać również należy, iż skutkiem wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016r., było wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności w zakresie przekroczenia ich maksymalnego rozsądnego pułapu. Minimalna ich granica nadal obowiązuje. W takiej sytuacji organ powinien ograniczać ustalanie wysokości kosztów egzekucyjnych do niebudzących wątpliwości wydatków, a więc kosztów poniesionych w ramach oznaczonego postępowania egzekucyjnego.
Skoro do chwili wydawania postanowień w niniejszej sprawie nie weszły w życie przepisy zgodne z Konstytucją RP, w zamian za niekonstytucyjne, to trudno by Skarżący ponosił tego negatywne konsekwencje.
Przypomnieć należy i to, że w orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjęto stanowisko prawne, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego należy wiązać z wpływem na ten rachunek środków finansowych. Na kwestię tę zwraca uwagę judykatura choćby w wyrokach NSA z dnia: 20 marca 2018r., sygn. akt: II FSK 778/16, 6 kwietnia 2017r., sygn. akt: II FSK 693/15, 9 kwietnia 2018r., sygn. akt: II FSK 914/16.
Na marginesie sprawy Sąd zauważa, że w art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 1553), która weszła w życie 20 lutego 2021r. (z wyjątkami wskazanymi w art. 15 pkt 1 i pkt 2) przewidziano w zmienionym art. 64§4 maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych (...) nie więcej niż [...] zł, natomiast w zmienionym przepisie art. 64§6 (po zmianie, w art. 64§1) przewidziano, że opłata manipulacyjna wynosi [...] zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji (...) 100 zł. Zatem, to nie samo zajęcie rachunku bankowego, lecz wysokość "wyegzekwowanych środków pieniężnych" będzie stanowić o należnym organowi egzekucyjnemu wynagrodzeniu, uzależnionym od swego rodzaju "skuteczności" podejmowanych czynności egzekucyjnych.
Zwrócić należy również uwagę, że sądy administracyjne wielokrotnie zajmowały się kwestią miarkowania w oparciu o odniesienie się do innego przepisu regulującego opłatę innej czynności egzekucyjnej i zajmowały stanowisko, że ten sposób miarkowania nie wypełnia zachowania standardu określonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 64 u.p.e.a. za w pełni zasadny i na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie a na postawie art. 135 p.p.s.a. poprzedzające je postanowienie NUS gdyż było konieczne dla ostatecznego załatwienia sprawy.
Organ egzekucyjny rozpoznając ponownie sprawę zrealizuje zalecenia zawarte w niniejszym wyroku (art. 153 p.p.s.a.), a w szczególności uwzględni, że wysokość kosztów egzekucyjnych powinna zależeć od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności) organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć również na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.
Ustalenia powyższe powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdujących się w aktach sprawy. Postępowanie w sprawie określenia kosztów postępowania egzekucyjnego, w zw. z przepisem art. 18 u.p.e.a., powinno być przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi m.in. przepisami art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77§1 K.p.a., a orzeczenie powinno spełniać wymogi określone przepisami art. 124 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 126 K.p.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego kwotę [...] zł, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.