I SA/KR 1227/22

I SA/Kr 1227/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Michał Niedźwiedź
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr: SKO.EA/418/89/2022, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2022 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25 maja 2022 r, którym stwierdzono niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli wniesiony zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia 12 sierpnia 2021 r obejmujący zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za okres od stycznia do grudnia 2020 r jest przedmiotem rozpatrywania w odrębnym postępowaniu sądowym.
W uzasadnieniu postanowienia Organu I instancji wskazano, iż w dniu 9 maja 2022 roku Pan M. B. ponownie wniósł zarzuty do organu egzekucyjnego podważające istnienie obowiązku zapłaty z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2020. Tożsama sprawa została zakończona postanowieniem wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa, nr PD-02-3.3160.5.8.2021.JR z dnia 4.10. 2021 roku.
W zażaleniu Pan M. B. zakwestionował zasadność wydania postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa, bowiem zostało wydane na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Żalący się nie zgodził się z uzasadnieniem postanowienia. Nie podał jednak konkretnych zarzutów.
Uzasadniając objęte skargą postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie omówiło zarzuty jamko środek ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego.
Przedstawiając natomiast stan faktyczny wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2021 roku, nr SKO.EA/418/93/2021 utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4.10.2021 roku, nr PD-02-3.3160.5.8.2021.JR orzekające o oddaleniu wniesionego przez Pana M. B. zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 12 sierpnia 2021 roku, obejmującego zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za okres od stycznia do grudnia 2020 roku. Tak więc w pełni zasadne jest stanowisko Prezydenta Miasta Krakowa zwarte w postanowieniu z dnia 25 maja 2022 roku, nr PD-02-3.3160.5.25.2022.MW. Przypomniano, że zasadność obciążenia Żalącego podatkiem od środków transportowych za rok 2020 wynika z funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta Krakowa zwarte w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2020 roku, nr PD-01.5.3124.6.F.92.2020.KW.
W skardze wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia SKO w Krakowie i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości oraz umorzenie łączącego się z nim postępowania cywilnego. Zarzucono wadliwe ustalenie stanu faktycznego, oraz nieprawidłowe funkcjonowanie zarówno organów administracyjnych. Podkreślono, że podatek od środków transportowych był naliczany od czegoś co nie istnieje. Jeżeli postępowanie nie zostanie umorzone dojdzie do naruszenia prawa zawartego w ustawach i naruszenia zasad współżycia społecznego obywatela.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 120 P.p.s.a., bowiem w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Istotna wadliwością dotknięte jest postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25 maja 2022 r,
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kontrolowane postępowanie egzekucyjne toczy się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji {Dz. U. 2022 r. poz. 479, dalej "u.p.e.a."). W zakresie formy rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, regulacja zawarta w art. 17 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a. przyjmuje domniemanie wydawania postanowienia. Przepis ten stanowi, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Ma on zastosowanie w szczególności w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga od organu przedstawienia "stanowiska", a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje natomiast wymogów formalnych jakim musi odpowiadać treść postanowienia. W tym zakresie znajdzie natomiast zastosowanie Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu tym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym przepisy k.p.a. mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko w sprawach, które nie są uregulowane "inaczej" w u.p.e.a., a ponadto, że nawet wówczas, gdy zachodzi potrzeba ich stosowania należy czynić to "odpowiednio". Sposób, w jaki winno nastąpić odpowiednie zastosowanie przepisu, uzależniony jest bowiem od oceny charakteru instytucji prawnych regulowanych zarówno przez przepis odsyłający do odpowiedniego stosowania danej normy, jak i przez przepis, który ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie stosowanie określonych przepisów w zależności od przedmiotu regulacji prowadzić może do stosowania tych przepisów wprost (w ich bezpośrednim brzmieniu), zastosowania ich z odpowiednimi modyfikacjami w stosunku do regulacji, która ma być odpowiednio zastosowana lub do odmowy zastosowania przepisu z uwagi na określone różnice. Odpowiednie stosowanie prawa może zatem prowadzić do wniosku, że pewne unormowania przepisu, do którego nastąpiło odesłanie znajdują zastosowanie do instytucji regulowanej przez przepis odsyłający, inne natomiast nie mogą znaleźć takiego zastosowania. To oznacza, że "odpowiednie" zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym może być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, żeby uzupełniać a nie modyfikować przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Postępowanie egzekucyjne w administracji nie kończy się wydaniem rozstrzygnięcia, dlatego nie można w tym postępowaniu wykorzystać wprost konstrukcji decyzji administracyjnej jako aktu zawierającego rozstrzygnięcie kończące postępowanie w danej instancji. Jednakże biorąc pod uwagę fakt, że poziom ochrony interesów i praw zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym powinien być porównywalny z poziomem takiej ochrony w ramach postępowania jurysdykcyjnego, to należałoby przyjąć że postanowienia wydawane w tym postępowaniu, na które przysługuje zażalenie powinny spełniać kryteria właściwe dla treści decyzji.
Dlatego też należy uznać, że w tym przedmiocie odpowiednie zastosowanie znajdzie art. 107 § 1 k.p.a. Z pkt 5 tego przepisu wynika obowiązek organu zamieszczenia w decyzji rozstrzygnięcia. Obowiązek ten jest odzwierciedleniem uprawnienia strony do załatwienia sprawy zgodnie zakresem jej odwołania. Rozstrzygnięcie jest jednym z najważniejszych składników orzeczenia i nie jest możliwe jego zastąpienie uzasadnieniem decyzji, ani też wywodzenie rozstrzygnięcia z uzasadnienia orzeczenia. Innymi słowy musi być ono sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości: czego dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznanie stronie lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone. Rozstrzygnięcie powinno być sformułowane precyzyjnie, w sposób nie budzący wątpliwości i powinno być zrozumiałe dla stron bez wnikania w treść uzasadnienia. Wynika to z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny, jak też z podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
Pogląd ten znajduje pełne oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych (patrz wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 września 2022 r. I SA/Ke 239/22). Podkreśla się w nim, że zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie. Wskazany element decyzji jest zasadniczy, albowiem stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Konkretyzacja prawa dokonuje się w rozstrzygnięciu, nie zaś w innych elementach decyzji. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Winno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji.
Ponadto nie budzi wątpliwości, że treść postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym wyznacza granice sprawy, a tym samym zakres kontroli organu drugiej instancji oraz zakres kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, w zażaleniu nie można formułować zastrzeżeń niedotyczących kwestii rozstrzygniętych w zaskarżonym postanowieniu.
W tym kontekście nie może budzić wątpliwości, że treść rozstrzygnięcia nie może mieć charakteru warunkowego. W rozpoznawanej sprawie postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25 maja 2022 r ma jednak niewątpliwie taki charakter. Stwierdzono w nim bowiem, że "niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli wniesiony zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia 12 sierpnia 2021 r obejmujący zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za okres od stycznia do grudnia 2020 r jest przedmiotem rozpatrywania w odrębnym postępowaniu sądowym". Sformułowanie to nie spełnia wymogów konkretyzacji norm prawnych w konkretnym stanie faktycznym. Okoliczności tej nie zmienia treść uzasadnienia decyzji, która nie tylko nie może zastępować rozstrzygnięcia, ale także nie może pozostawać w sprzeczności z jego treścią. Wadliwość ta została pominięta przez Organ II instancji.
W dalszym toku postępowania organy po analizie materiału zawartego w aktach sprawy wydadzą rozstrzygnięcie zgodne z treścią art. 107 k.p.a.
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a.