I SA/Kr 1159/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2019-03-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneopłata dodatkowastrefa płatnego parkowaniazarzut błędu co do osoby zobowiązanegowłaściciel pojazdudomniemanie faktycznedowódustawa o drogach publicznychprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

WSA w Krakowie oddalił skargę właścicielki pojazdu na postanowienie SKO w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych dotyczących opłat za parkowanie, uznając, że nie udowodniła ona błędu co do osoby zobowiązanego.

Skarga dotyczyła postanowienia SKO utrzymującego w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. odrzucającą zarzuty A. M. w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat dodatkowych za postój pojazdu. A. M. zarzuciła błąd co do osoby zobowiązanego, twierdząc, że pojazdem kierował R. S. lub pojazd został skradziony. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały zarzuty za nieuzasadnione, wskazując na brak wiarygodnych dowodów obalających domniemanie, że właściciel pojazdu jest jego korzystającym. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. odrzucające zarzuty wniesione przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat dodatkowych za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania. A. M. podniosła zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, twierdząc, że nie ona parkowała pojazdem, lecz R. S., lub pojazd został jej skradziony. Organy obu instancji uznały zarzut za nieuzasadniony, wskazując, że skarżąca, jako właściciel pojazdu, nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na obalenie domniemania, iż to ona korzystała z pojazdu i jest zobowiązana do zapłaty. WSA w Krakowie, rozpoznając sprawę w postępowaniu uproszczonym, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że obowiązek uiszczenia opłaty za postój i opłaty dodatkowej wynika z mocy prawa, a ciężar udowodnienia, że pojazdem korzystała inna osoba, spoczywa na właścicielu. Przedstawione przez skarżącą dowody (umowa pożyczki, zeznania świadka na policji) zostały uznane za niewiarygodne i niewystarczające, zwłaszcza w kontekście umorzenia postępowania w sprawie przywłaszczenia pojazdu oraz sprzeczności w twierdzeniach skarżącej. Sąd stwierdził, że domniemania prawne i faktyczne nie zostały skutecznie obalone, a organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy. W konsekwencji skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut nie jest uzasadniony, jeśli właściciel pojazdu nie przedstawił wiarygodnych dowodów obalających domniemanie, że to on korzystał z pojazdu i jest zobowiązany do zapłaty.

Uzasadnienie

Obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej wynika z mocy prawa. Właściciel pojazdu jest domniemany jako jego korzystający. Ciężar udowodnienia, że pojazdem kierowała inna osoba, spoczywa na właścicielu i wymaga przedstawienia wiarygodnych dowodów, a nie jedynie oświadczeń czy dokumentów budzących wątpliwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § pkt 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.d.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 13f § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Uchwała nr XXI/229/11 Rady Miasta Krakowa z dnia 6 lipca 2011 r. art. § 4 § 1

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.d.p. art. 13f § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 40d § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściciel pojazdu jest domniemany jako jego korzystający z drogi publicznej. Ciężar udowodnienia, że pojazdem kierowała inna osoba, spoczywa na właścicielu. Przedstawione przez skarżącą dowody (umowa pożyczki, zeznania świadka) nie były wystarczające do obalenia domniemania i uznania zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego.

Odrzucone argumenty

Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, oparty na twierdzeniu o pożyczeniu pojazdu lub jego kradzieży, bez przedstawienia wiarygodnych dowodów.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych wynika z przepisów ustawy o drogach publicznych każdorazowy postój bez wniesienia wymaganej opłaty lub ważnego abonamentu postojowego obliguje użytkownika (właściciela) pojazdu do uiszczenia opłaty dodatkowej przysługuje mu domniemanie, iż z drogi bez uiszczenia opłaty korzystał właściciel samochodu, chyba że właściciel udowodni, iż użyczył pojazdu innej osobie To w interesie właściciela (użytkownika) samochodu pozostaje wiarygodne wskazanie osoby korzystającej z pojazdu. kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach, tj. na domniemaniu faktycznym wywiedzionym z doświadczenia, życiowego i logicznego, rozumowania, iż to przede wszystkim właściciel samochodu z niego korzysta (...) oraz na założeniu, że jeśli właściciel środka transportu w danym dniu go nie użytkował, to wie, kto to robił. obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. domniemania prawne i faktyczne nie zostały w rozpoznawanej sprawie skutecznie obalone dowodem przeciwnym.

Skład orzekający

Stanisław Grzeszek

przewodniczący sprawozdawca

Waldemar Michaldo

sędzia

Urszula Zięba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie domniemania faktycznego obciążającego właściciela pojazdu obowiązkiem zapłaty opłat parkingowych i dodatkowych, a także ciężaru dowodu spoczywającego na właścicielu w przypadku podnoszenia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania i zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wymaga indywidualnej oceny dowodów w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje powszechny problem opłat za parkowanie i odpowiedzialności właściciela pojazdu. Choć nie zawiera przełomowych kwestii prawnych, jest praktycznie istotna dla wielu kierowców.

Czyja wina za mandat? Sąd wyjaśnia, kiedy właściciel auta musi zapłacić za parkowanie, nawet jeśli nie kierował.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 1159/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Stanisław Grzeszek /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Zięba
Waldemar Michaldo
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1944/19 - Wyrok NSA z 2023-04-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 33 par 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Urszula Zięba Protokolant Specjalista Małgorzata Kruszec po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r., Nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne skargę oddala
Uzasadnienie
A. M. pismem z dnia 8 listopada 2017 r. zgłosiła zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu 6 października 2017 r.
Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. nr [...] uznał wniesione zarzut za nieuzasadniony.
Organ egzekucyjny wskazał, że obowiązek ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych wynika z przepisów ustawy o drogach publicznych. Jak wyjaśnił, każdorazowy postój bez wniesienia wymaganej opłaty lub ważnego abonamentu postojowego obliguje użytkownika (właściciela) pojazdu do uiszczenia opłaty dodatkowej (art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Wysokość opłaty za postój dla poszczególnych grup użytkowników pojazdów oraz obszar strefy płatnego parkowania w przedmiotowym stanie faktycznym określała uchwała nr XXI/229/11 Rady Miasta Krakowa z dnia 6 lipca 2011 r. Organ egzekucyjny podkreślił, że o wjeździe do strefy płatnego parkowania kierowca jest informowany znakami D-44 ustawionymi przy każdej ulicy wlotowej do strefy. Według Prezydenta Miasta Krakowa po stronie zobowiązanego powstał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. W datach wpisanych w tytule wykonawczym pojazd o nr rej. [...] zajmował bowiem miejsce w obszarze strefy płatnego parkowania w K. bez uiszczenia przez korzystającego z drogi publicznej wymaganej opłaty. Wykonana przez kontrolera strefy płatnego parkowania dokumentacja stanowi potwierdzenie zaistniałych zdarzeń. Prezydent Miasta K. wyjaśnił, że przysługuje mu domniemanie, iż z drogi bez uiszczenia opłaty korzystał właściciel samochodu, chyba że właściciel udowodni, iż użyczył pojazdu innej osobie. To w interesie właściciela (użytkownika) samochodu pozostaje wiarygodne wskazanie osoby korzystającej z pojazdu.
Zdaniem Prezydenta Miasta K. oświadczenie, w którym A. M. podaje, że w czasie nałożenia opłat użyczyła pojazd R. S., ewentualnie nie dysponowała pojazdem z uwagi na jego kradzież, jest niewiarygodne i nie może zostać uznane za udokumentowanie okoliczności korzystania z pojazdu przez osobę inną niż właściciel.
W zażaleniu A. M. wskazała na błąd co do osoby zobowiązanego, bowiem w jej ocenie jest nią R. S..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 31 lipca 2018 r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu l instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowym stanie faktycznym prawem miejscowym regulującym zasady postoju w strefie płatnego parkowania jest uchwała nr XXI/229/11 Rady Miasta Krakowa z dnia 6 lipca 2011 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2011 r. Nr 363, poz. 3099 ze zm.). Według § 4 ust. 1 ww. uchwały za nieuiszczenie opłaty za postój pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 50,00 zł.
Organ II instancji podkreślił, że zarówno obowiązek uiszczania opłaty za postój pojazdu samochodowego na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, jak i obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój powstają z mocy prawa.
W rozpoznawanym przypadku opłatą dodatkową został objęty nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w K. pojazdu marki R. o nr rej. [...] w terminach od czerwca 2016 r. do grudnia 2016 r. na ulicach: Z. , B. , S. , R. w ilości siedemnastu razy. Akta sprawy zawierają kopie zawiadomień o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kwocie [...]zł w związku z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie (postój) pojazdu samochodowego, których oryginały zostały umieszczone za wycieraczką ww. pojazdu. Przedmiotowe zawiadomienia mają charakter dokumentów urzędowych. Świadczą o nieuiszczeniu opłaty za postój, a ponadto są dla korzystającego z drogi wystarczającą informacją o powstałym z mocy prawa obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej; dowodem tego, iż w konkretnym dniu odnotowano obecność samochodu w strefie płatnego parkowania bez wymaganej opłaty. Dokumentacja fotograficzna stanowi jedynie pomocniczy dowód w kwestii ustalenia obowiązku wniesienia opłaty. Inspektor wprawdzie sfotografował pojazd zobowiązanego zaparkowany w strefie bez uiszczenia opłaty, ale sporządzenia dokumentacji zdjęciowej nie nakazuje przepis prawa.
Jak podkreślił organ II instancji, właścicielem pojazdu o nr rej. [...] w datach podanych w tytule wykonawczym była A. M.. Zgodnie z poglądem orzecznictwa sądowoadministracyjnego kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach, tj. na domniemaniu faktycznym wywiedzionym z doświadczenia, życiowego i logicznego, rozumowania, iż to przede wszystkim właściciel samochodu z niego korzysta (czyli jest "korzystającym z dróg publicznych") oraz na założeniu, że jeśli właściciel środka transportu w danym dniu go nie użytkował, to wie, kto to robił. Toteż wierzyciel jest uprawniony do stosowania ww. domniemania faktycznego, a właściciel środka transportu może zwolnić się z obowiązku uregulowania opłaty dodatkowej poprzez podanie danych faktycznego użytkownika samochodu. Przy czym przez wskazanie użytkownika pojazdu należy rozumieć udokumentowanie okoliczności korzystania z samochodu przez inną niż właściciel osobę. To na właścicielu samochodu spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Jeżeli zobowiązany nie przedstawi dowodu (dowodów) na poparcie swoich twierdzeń, to organ nie będzie prowadził postępowania dotyczącego ustalenia osoby faktycznie władającej pojazdem.
Wobec powyższego obowiązek udokumentowania zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego obciąża właściciela pojazdu tj. A. M..
Organ II instancji wskazał, że strona jako dowód, iż nie ona była kierowcą pojazdu w dniach objętym nakazem przedstawiła umowę pożyczki z dnia 18 października 2013 r. zawartą z R. S. oraz protokoły przesłuchania jej jako świadka z Komisariatu Policji nr [...] w K. na okoliczność zaboru pojazdu. Jednakże zdaniem organu II instancji, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu l instancji, że przedstawione dokumenty nie są wiarygodne, a tym samym strona nie udowodniła, iż osoba inna niż właściciel użytkowała pojazd w momentach, w których pojazd ten parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia stosownej opłaty. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego winien być przez stronę udowodniony. Przedstawienie umowy pożyczki czy też zeznań składanych na policji nie stanowi takiego dowodu. Nadto organ podał, że w aktach znajduje się pismo Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu nr [...] Policji w K. z dnia 18 stycznia 2018 r., z którego wynika, iż postępowanie w sprawie o przywłaszczenie pojazdu marki R. K. będącego własnością A. M. zostało umorzone w dniu 25 stycznia 2017 r. z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego, tj. na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.
W konsekwencji zdaniem organu II instancji, Prezydent Miasta K. słusznie orzekł o uznaniu zarzutu za nieuzasadniony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. M. nie zgodziła się z ostatecznym rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ponieważ w jej ocenie jest dla niej krzywdzące. Ponadto wskazała na wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt l SA/Kr 448/18.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 15 lutego 2018 r. uznające zarzuty wniesione przez skarżącą A. M. na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) - dalej u.p.e.a.
Na wstępie wyjaśnić należy, że procedura ustanowiona w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt l SA/Ol 152/13, wyrok ten oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.
Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których katalog ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zgodnie z treścią ww. przepisu, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Ponadto wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich wniesienie. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w dyspozycji przepisu art. 33 u.p.e.a. Wskazanie podstawy zarzutu wiąże organ egzekucyjny (wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3862/13, i powołane tam orzecznictwo).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca A. M. pismem z dnia 8 listopada 2017 r. zgłosiła zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu 6 października 2017 r., a dotyczący opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu o nr [...] w terminach od czerwca 2016 r. do grudnia 2016 r. na ulicach: Z. , B. , S. , R. . Skarżąca wyjaśniła, że to nie ona parkowała przedmiotowy pojazd w strefie płatnego parkowania w K., nie była sprawcą (zdarzeń), a nadto samochód został jej skradziony. Organy obu instancji uznały ww. zarzut z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. za nieuzasadniony, wskazując, że skarżąca nie przedłożyła żadnego wiarygodnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń.
Istota sporu sprowadza się więc do oceny prawidłowości powyższego stanowiska organów.
Obowiązek poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania wynika z treści przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm.) - dalej u.d.p. Zgodnie z jej art. 13 ust. 1 pkt 1 korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłatę tę pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.). Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania. Przy czym wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć [...] zł (art. 13f ust. 2 u.d.p.). Zgodnie z art. 40d ust. 2 u.d.p. opłaty, o których mowa w art. 13f ust. 1 podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w u.p.e.a. W realiach przedmiotowej sprawy aktem prawa miejscowego regulującym zasady postoju w strefie płatnego parkowania jest uchwała nr XXI/229/11 Rady Miasta Krakowa z dnia 6 lipca 2011 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2011 r. Nr 363, poz. 3099 ze zm.). Według § 4 ust. 1 ww. uchwały za nieuiszczenie opłaty za postój pobiera się opłatę dodatkową w wysokości [...] zł.
Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów u.d.p., obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowanie w strefie płatnego parkowania; nieuiszczenie opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, iż opłaty te są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane, określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1273/16).
Przyjęcie zatem poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, prowadzi do konstatacji, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty.
W judykaturze ponadto podkreśla się, że z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. wynika zarazem, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody. A zatem, wierzyciel ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i w związku z tym, to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p.
Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał to wie, kto to uczynił. Do przyjęcia domniemania faktycznego uprawniają, jak wyżej wskazano, zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wynikająca z prawa własności tzw. triada uprawnień właścicielskich, czyli prawo do: posiadania (ius possidendi), korzystania i rozporządzania (ius disponendi). Tego rodzaju domniemanie ma zatem swoje źródło w definicji prawa własności zawartej w treści art. 140 Kodeksu cywilnego. Pozytywna strona własności obejmuje uprawnienie do posiadania rzeczy, uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Wyraźnie zaznaczonym w przytoczonej normie uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Dopiero więc, kiedy właściciel pojazdu wykaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny - wskazany przez niego - podmiot, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi. We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to na nim spoczywa ciężar obalenia domniemania, że nie był "korzystającym" z pojazdu stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. (wyroki NSA z dnia 28 września 2017 r. wydane w sprawach o sygn. akt: II GSK 3674/15 i II GSK 3589/15; wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt l SA/Lu 519/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt l SA/GI 446/17).
Bezspornym w sprawie jest, że właścicielem przedmiotowego pojazdu marki R. o nr rej. [...] w datach podanych w tytule wykonawczym była skarżąca. Tym samym to na niej ciążył obowiązek wskazania i wykazania w sposób jednoznaczny osoby prowadzącej pojazd w tym okresie, tj. od czerwca 2016 r. do grudnia 2016 r., co się jednak nie stało.
Skarżąca wprawdzie podawała na etapie całego postępowania, że to nie ona była kierowcą ww. samochodu w dniach objętych nakazem, a był nim R. S., przedstawiając na tą okoliczność umowę pożyczki z dnia 18 października 2013 r. oraz protokoły przesłuchania jej jako świadka z Komisariatu Policji nr [...] w K. na okoliczność zaboru pojazdu, jednakże, dowody te w realiach niniejszej sprawy nie są wystarczające, aby mogły stanowić podstawę uznania przez organy zarzutu - błędu co do osoby zobowiązanego - za uzasadniony. Nie można bowiem stracić z pola widzenia, że umowa pożyczki zawarta przez skarżącą z R. S. zawarta została w roku 2013, a egzekucja obejmuje należności za 2016 r. Ponadto, jak wynika z pisma Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji [...] w K. z dnia 18 stycznia 2018 r., w dniu 25 stycznia 2017 r. z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego, na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., umorzone zostało postępowanie w sprawie przywłaszczenia pojazdu marki R. będącego własnością skarżącej A. M.. Nie sposób również nie zauważyć sprzeczności w twierdzeniach skarżącej zawartych w przedkładanych przez nią protokołach, a dotyczących kwestii uregulowania pożyczki przez ww. R. S.. Tym samym, z pewną rezerwą należy oceniać zatem podnoszone przez skarżącą okoliczności. Dodatkowo odnosząc się do wyroku wskazanego w skardze, a dotyczącego oddalenia przez tut. Sąd w dniu 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 448/18 sprawy ze skargi skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania, wyjaśnić należy, że również i z treści jego uzasadnienia wynika, że składne przez A. M. oświadczenia mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do ich wiarygodności.
Mając na uwadze powyższe okoliczności organy w pełni zasadnie uznały zarzut skarżącej w zakresie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. za nieuzasadniony. Jeszcze raz podkreślić należy, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej i nieuiszczającej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania, gdyż to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych, w tym np. adresu zamieszkania, tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych prawnie opłat, a powinno to nastąpić w odpowiednim czasie, fazie i etapie postępowania - co w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Zdaniem Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, domniemania prawne i faktyczne nie zostały w rozpoznawanej sprawie skutecznie obalone dowodem przeciwnym.
Organy rzetelnie zebrały wystarczający (pełny) materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej oceny (rozpatrzenia) i wykazały przesłanki zastosowania stosownych przepisów, zawierając stosowne rozważania wyjaśniające wszelkie istotne kwestie w uzasadnieniu postanowień. W szczególności organy obu instancji wskazały w uzasadnieniach postanowień dlaczego uznały skarżącą za osobę, na której ciąży obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój samochodu.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI