I SA/KR 1128/23

I SA/Kr 1128/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Paweł Dąbek /sprawozdawca/
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 108 b ust. 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 1128/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: sekretarz sądowy Kinga Bryk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2025 r. sprawy ze skarg Syndyka masy upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w T. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 12 października 2023 r., nr 1201-IOP2-2.4273.9.2023.4 oraz nr 1201-IOP2-2.4273.8.2023.6 w przedmiocie odmowy wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunkach VAT skargi oddala.
Uzasadnienie
Decyzjami z 12 października 2023 r. nr: 1201-IOP2-2.4273.9.2023.4 oraz nr: 1201-IOP2-2.4273.8.2023.6 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie (dalej: Naczelnik) z 25 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismami z 2 czerwca 2023 r. Syndyk Masy Upadłości A. Sp. z o.o. (dalej: Syndyk) złożył wnioski o przekazanie środków – odpowiednio w kwotach: 23 517,79zł oraz 5 047 zł, zgromadzonych na rachunkach VAT na rachunek bankowy masy upadłości.
Naczelnik decyzjami z 25 lipca 2023 r. odmówił wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunkach VAT z uwagi na zaległości A. Sp. z o.o. w upadłości (dalej: Spółka) w podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy: marzec, kwiecień i od czerwca do grudnia 2022 r. w wysokości (według stanu na dzień 24 lipca 2023 r.) 42 890 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 5 478 zł oraz w podatku od towarów i usług za lipiec 2012 r. oraz styczeń, marzec i kwiecień 2023 r. w wysokości 107.191 zł wraz z odsetkami w wysokości 12 038 zł. Zaległości te są bowiem wyższe niż określona we wnioskach wysokość środków zgromadzonych na rachunkach VAT.
Dyrektor po rozpatrzeniu odwołania, decyzjami z 12 października 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżone decyzje. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcia zauważył, że rachunek VAT jest specyficznym rodzajem rachunku, którego prowadzenie przez bank nie wynika z zawartej z klientem umowy. Dlatego też, nie można traktować go na równi z rachunkiem rozliczeniowym. Środki zgromadzone na rachunku VAT są środkami należącymi do podatnika. Stanowią one jego własność, wchodzą również w skład masy upadłościowej. Podatnicy mają jednak ograniczone możliwości użycia tych środków. W przepisie art. 62b ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 2324 ze zm. – dalej: u.p.b.) ustawodawca enumeratywnie wskazał bowiem, na jakie cele mogą być przeznaczone środki zgromadzone na rachunku VAT (jednym z takich celów, wskazanym w art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a) u.p.b. jest wpłata na rachunek urzędu skarbowego: podatku od towarów i usług oraz podatków dochodowych i odsetek od zaległości podatkowych w tych podatkach). Przepis nie różnicuje tych celów z punktu widzenia, czy wobec podatnika toczy się postępowanie upadłościowe, czy też nie.
Wystąpienie przesłanki w postaci istnienia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług obliguje organ podatkowy do odmowy udzielenia wnioskowanej przez Syndyka zgody na uwolnienie środków z rachunku VAT. Kwota istniejącej w dniu wydania decyzji zaległości wraz z odsetkami wyznacza granicę środków, na której przekazanie organ podatkowy nie wyraża zgody. Przepisy prawa dotyczące rachunków VAT, będących rachunkami o określonym przeznaczeniu nie zawierają szczególnych unormowań na wypadek ogłoszenia upadłości podatnika. Przepisów takich nie zawiera również Prawo upadłościowe. Ogłoszenie upadłości podatnika nie ma zatem wpływu ani na istnienie rachunku VAT (wynikający z przepisów prawa obowiązek banku prowadzenia takiego rachunku), ani też na określone przepisami prawa zasady dysponowania tym rachunkiem. Nie ma przy tym znaczenia, że wniosek o wyrażenie zgody na przekazanie środków złożył Syndyk. Podatnikiem VAT nadal jest upadły, a ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy nie wpływa na jego status jako podatnika tego podatku. Nie ma tym samym żadnych podstaw, aby upadłego przedsiębiorcę traktować inaczej, preferencyjnie, niż innych podatników VAT w analogicznej sytuacji.
W złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargach, Syndyk zarzucił zaskarżonym decyzjom Dyrektora:
I. Naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1/ art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. – dalej: k.p.a.) poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co skutkowało brakiem jednolitości dokonanych ustaleń, w szczególności mając na uwadze sytuacje faktyczno-prawną upadłej Spółki;
2/ art. 7 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w szczególności poprzez brak ustalenia jakie okoliczności faktyczne miały znaczenie dla toczącego się postępowania z uwzględnieniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania wskutek czego nie zostało uwzględnione skutki jakie niesie za sobą toczące się postępowanie upadłościowe dla sytuacji prawnej upadłej Spółki. Ponadto uszczuplona została masa upadłości a co za tym idzie w prowadzonym postępowaniu upadłościowym wierzyciele upadłej Spółki uzyskają mniejszy stopień zaspokojenia.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1/ art. 61 w zw. z art. 62 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm. – dalej: u.p.u.) w zw. z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 – dalej: O.p.) poprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji błędne uznanie, że środki zgromadzone na rachunku bankowym \/AT upadłej spółki z dniem ogłoszenia upadłości nie wchodzą w
skład masy upadłości, co w konsekwencji skutkowało uszczupleniem składu masy upadłości;
2/ art. 146 ust. 3 w zw. z art. 145 u.p.u. w zw. z art. 120 O.p. poprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji błędne uznanie, że po dniu ogłoszenia upadłości dopuszczalne jest prowadzenie postępowania oraz skierowania egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz wykonywanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzania zabezpieczania na majątku upadłego, co skutkowało skierowaniem egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości;
3/ art. 405 w zw. z art. 410 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm. – dalej: k.c.) w zw. z art. 146 ust. 3 u.p.u. w zw. z art. 120 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że środki zgromadzone na rachunku bankowym VAT mogą zostać zaliczone na poczet zaległości podatkowych upadłej spółki, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzekazania do masy upadłości środków zgromadzonych na rachunku VAT upadłej spółki;
4/art. 62d ust. 1 w zw. z art. 62b ust. 2 u.p.b. poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji uznanie, że środki zgromadzone na rachunku VAT upadłej spółki nie podlegają przekazaniu do masy upadłości.
W oparciu o tak postawione zarzuty, Syndyk wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargi, Dyrektor wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Postanowieniem z 26 lutego 2024 r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi Syndyka zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Kr 1128/23 oraz I SA/Kr 1129/23 i prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 1128/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że wystąpiły przesłanki do połączenia skarg Syndyka na decyzje Dyrektora do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Jak wynika z art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Pojęcie związku między sprawami należy rozumieć jako istnienie zależności o istotnym znaczeniu, które odnoszą się do elementów stosunków prawnych w nich uregulowanych. Skoro na pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej składają się elementy podmiotowe (podmioty mające interes prawny lub obowiązek prawny) i przedmiotowe (treść żądanego uprawnienia, treść obowiązku i podstawa faktyczna i prawna), oznacza to, że "w związku" - w rozumieniu art. 111 § 2 p.p.s.a. - pozostają sprawy, których cechy podmiotowe i przedmiotowe byłyby podobne lub identyczne (por. wyrok NSA z 18 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1809/18 – powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie związek taki zachodzi, gdyż obydwie sprawy dotyczą tych samych stron postępowania, jak również tożsamy jest stan faktyczny i prawny na podstawie którego wydane zostały zaskarżone decyzje.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy odmowy wyrażenia zgody na wypłatę środków pieniężnych znajdujących się na rachunku technicznym (rachunku VAT), przez ich przekazanie na wskazany przez Syndyka rachunek bankowy w innym banku dla którego prowadzony jest rachunek VAT. W szczególności zasadnicze znaczenie ma relacja między przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2025 r. poz. 775 – dalej: u.p.t.u.), regulującymi zasady przekazywania środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT (art. 108b u.p.t.u.), w tym wyrażanie zgody na wypłatę środków z rachunku technicznego, a przepisami prawa upadłościowego. Tożsamy problem prawny był przedmiotem rozstrzygnięcia między innymi WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2025r., sygn. akt I SA/Wr 676/24. Orzekający w sprawie Sąd podziela zapatrywania wyrażone w tym wyroku i wykorzysta powołaną w nim argumentację w dalszej części uzasadnienia.
Zdaniem Dyrektora, naczelnik urzędu skarbowego zobowiązany jest odmówić wydania zgody na wypłatę środków znajdujących się na rachunku technicznym w przypadku posiadania przez podatnika zaległości z tytułu podatków i należności, o których mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a) u.p.b., nawet wówczas, gdy w stosunku do podatnika została ogłoszona upadłość, a wniosek o wyrażenie zgody na wypłatę tych środków, przez ich przekazanie na rachunek w innym banku, składa syndyk masy upadłości. Z kolei Syndyk twierdzi, że jedynym trybem zaspokojenia się organu podatkowego w zakresie wierzytelności z tytułu ww. zaległości podatkowych jest tryb przewidziany przepisami u.p.u., a jedyną procedurą wyłączenia środków pieniężnych z masy upadłości jest procedura określona przepisami u.p.u.
Zasadniczym zagadnieniem jest więc zatem to, które przepisy mają w tym zakresie pierwszeństwo, czy przepisy prawa upadłościowego, czy też regulacje ustawy o podatku od towarów i usług i prawa bankowego, odnoszące się do rachunku VAT w ramach mechanizmu podzielnej płatności.
Przywołując ramy prawne sprawy, wskazać należy, że w myśl art. 108b ust. 1 u.p.t.u., na wniosek podatnika naczelnik urzędu skarbowego wydaje, w drodze postanowienia, zgodę na przekazanie środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT na wskazany przez niego rachunek bankowy albo rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony ten rachunek VAT. Stosownie do art. 108b ust. 10 u.p.t.u., w przypadku przekazania środków pieniężnych na rachunek techniczny, o którym mowa w art. 62e ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo bankowe, podatnik może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o wydanie zgody na wypłatę tych środków. Jak stanowi art. 108b ust. 12 u.p.t.u., w przypadku, o którym mowa w ust. 10, naczelnik urzędu skarbowego wydaje postanowienie w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku. W postanowieniu naczelnik urzędu skarbowego określa wysokość środków, jaka ma zostać wypłacona. Zgodnie z art. 108b ust. 13 u.p.t.u., do wniosku, o którym mowa w ust. 10, przepisy ust. 5, 5a i ust. 7 zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio. W art. 108b ust. 5 u.p.t.u. ustanowiono zasadę, w myśl której naczelnik urzędu skarbowego odmawia, w drodze decyzji, wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT, w szczególności, gdy podatnik posiada zaległości z tytułu podatków i należności, o których mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a) u.p.b. w wysokości odpowiadającej tej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, według stanu na dzień wydania decyzji.
Przypomnieć trzeba, że postanowieniem z 22 września 2022 r. I SA/Wr 73/22 WSA we Wrocławiu skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) następujące pytania prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego: 1. Czy przepisy decyzji wykonawczej Rady (UE) nr 2019/310 z 18.02.2019r. w sprawie upoważnienia Polski do wprowadzenia szczególnego środka stanowiącego odstępstwo od art. 226 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 22.02.2019 r. Nr L 51 s. 19 i nast.; dalej: decyzja Rady 2019/310); przepisy dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 11.12.2006 r. nr L 347, s. 1; dalej: dyrektywa 112), a zwłaszcza art. 395 i art. 273 oraz zasadę proporcjonalności i zasadę neutralności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi krajowemu oraz praktyce krajowej, które w okolicznościach przedmiotowej sprawy, odmawiają syndykowi masy upadłości wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika (mechanizm podzielonej płatności) na wskazany przez niego rachunek bankowy? 2. Czy art. 17 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskich (2007/C 303/01; Dz. Urz. UE z 14.12.2007 r. Nr L 303, s. 1 i nast.; dalej: Karta) - prawo własności - w zw. z art. 51 ust. 1 Karty oraz art. 52 ust. 1 Karty należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi krajowemu oraz praktyce krajowej, które w okolicznościach przedmiotowej sprawy, odmawiając syndykowi masy upadłości wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika (mechanizm podzielonej płatności), doprowadzają w konsekwencji do zamrożenia środków finansowych stanowiących własność podatnika będącego w upadłości na ww. rachunku VAT, a w konsekwencji uniemożliwiają realizację obowiązków przez syndyka masy upadłości w toku postępowania upadłościowego? 3. Czy zasadę państwa prawa wynikającą z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2007 r., Nr 90, poz. 864/30; dalej: TUE) i będącą jej realizacją zasadę pewności prawa, zasadę lojalnej współpracy wynikającą z art. 4 ust. 3 TUE oraz zasadę dobrej administracji wynikającą z art. 41 ust. 1 Karty, zważywszy na kontekst i cele decyzji Rady 2019/310, jak i przepisów dyrektywy 112, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, która poprzez odmowę syndykowi masy upadłości wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika (mechanizm podzielonej płatności) zmierza do zniweczenia celów postępowania upadłościowego określonego przez sąd upadłościowy jako należący do jurysdykcji polskiej w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z 20.05.2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (wersja przekształcona; Dz. Urz. UE z 5.06. 2015 r. Nr L 141, s. 19), a w konsekwencji doprowadza do sytuacji, w wyniku której poprzez zastosowanie nieadekwatnego środka krajowego dochodzi do uprzywilejowania Skarbu Państwa jako wierzyciela kosztem ogółu wierzycieli?
TSUE w odpowiedzi na zadane pytania prejudycjalne, w wyroku z 12 września 2024 r., Syndyk Masy Upadłości A, C-709/22, EU:C:2024:741 stwierdził, że "Artykuły 273 i 395 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz decyzję wykonawczą Rady (UE) 2019/310 z dnia 18 lutego 2019 r. w sprawie upoważnienia Polski do wprowadzenia szczególnego środka stanowiącego odstępstwo od art. 226 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym przewidującym, że kwota podatku od wartości dodanej (VAT) zdeponowana na odrębnym rachunku VAT, jakim dysponuje dostawca w instytucji bankowej, może być wykorzystana jedynie do ograniczonych celów, a mianowicie w szczególności do zapłaty VAT należnego organowi podatkowemu lub do zapłaty VAT wskazanego na fakturach otrzymanych od dostawców towarów lub usługodawców".
Tym samym TSUE uznał, że krajowe rozwiązania prawne, w szczególności zawarte w przepisach art. 108b u.p.t.u. oraz art. 62b ust. 2 u.p.b., nie naruszają uregulowań wspólnotowych.
Dalej wskazać trzeba, że sporne zagadnienie relacji ww. przepisów prawa podatkowego oraz prawa upadłościowego było już przedmiotem oceny sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 marca 2021 r., sygn. akt I FSK 1792/20 uznał, że przepisy prawa dotyczące rachunków VAT, będących rachunkami o określonym przeznaczeniu, nie zawierają szczególnych unormowań na wypadek ogłoszenia upadłości podatnika podatku od towarów i usług. Przepisów takich nie zawiera również Prawo upadłościowe. Zdaniem NSA uprawniony jest więc wniosek, że ogłoszenie upadłości podatnika nie ma wpływu ani na istnienie rachunku VAT (wynikający z przepisów prawa obowiązek banku prowadzenia takiego rachunku), ani też na określone przepisami prawa zasady dysponowania tym rachunkiem. Nie ma znaczenia, że wniosek o wyrażenie zgody na przekazanie środków złożył syndyk - podatnikiem podatku od towarów i usług nadal jest upadły, a ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy nie wpływa na jego status jako podatnika tego podatku. Przepisy Prawa upadłościowego nie wyłączają zatem zastosowania przepisów normujących rachunki VAT w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika podatku od towarów i usług.
Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku nie uznał za trafne argumentów syndyka, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji narusza zasady kolejności zaspokajania wierzycieli wyrażone w art. 342 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 344 u.p.u.
Analogiczne stanowisko zajęto również w prawomocnych wyrokach: WSA w Kielcach z 2 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 57/20; WSA w Gliwicach z 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 82/21 oraz z 24 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 445/24, WSA w Opolu z 24 września 2021 r, sygn. akt I SA/Op 268/21; WSA w Krakowie z 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 981/23 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Go 145/23. W tych orzeczeniach wskazano, że art. 108b ust. 5 pkt 1 u.p.t.u. w zw. z art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a) u.p.b., będące konsekwencją istnienia regulacji prawnej zawartej w art. 108a u.p.t.u., mają charakter przepisów szczególnych wobec Prawa upadłościowego. Tym samym, odmawiając przekazania syndykowi zasobów finansowych zgromadzonych na rachunku VAT, administracja podatkowa nie ogranicza masy upadłości, nie uzyskuje nieuzasadnionego, szybszego zaspokojenia należności podatkowych państwa, niezgodnego z kolejnością wskazaną w Prawie upadłościowym i nie można przyjąć, że prowadzi niedozwoloną egzekucję wobec majątku tworzącego masę upadłości.
W wyroku z 17 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 236/22 NSA wskazał, że wprowadzone z 1 lipca 2018 r. przepisy dotyczące mechanizmu podzielnej płatności w żaden sposób nie odniosły się do Prawa upadłościowego. Ustawodawca, wprowadzając w art. 108 lit. b ust. 5 pkt 1 u.p.t.u. bezwzględny zakaz przekazywania środków zgromadzonych na rachunku VAT w przypadku posiadania przez podatnika zaległości z tytułu podatków i należności, o których mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a) u.p.b., nie przewidział żadnych wyjątków dotyczących masy upadłościowej. Wprawdzie analogicznie żadnych zmian nie przewidziano w Prawie upadłościowym. Tym niemniej, zakładając racjonalność ustawodawcy i uwzględniając zasadę lex posterior derogat legi priori nowe regulacje prawne w zakresie mechanizmu podzielnej płatności nie przewidują żadnych wyłączeń z uwagi na istotę, cele i zasady Prawa upadłościowego. Z tych też powodów NSA uznał jako niezasadny zarzut naruszenia art. 108b ust. 1 u.p.t.u. W ocenie NSA należy mieć bowiem na uwadze treść art. 108b ust. 5 pkt 1 i 2 u.p.t.u. Przepis ten nie budzi bowiem żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jednoznacznie wskazuje, że istnieje bezwzględny zakaz przekazywania środków pieniężnych z rachunku VAT w sytuacji, gdy istnieją zaległości podatkowe. Zakaz ten nie podlega ograniczeniu w przypadku ogłoszenia upadłości.
Przy czym Sąd podkreśla, że opisany bezwzględny zakaz przekazywania środków pieniężnych z rachunku VAT dotyczy również uregulowanej w art. 108b ust. 10 u.p.t.u. zgody na wypłatę środków z rachunku technicznego. W ocenie Sądu, zakaz ten nie podlega ograniczeniu w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika.
Konkludując, Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyżej wskazanych wyrokach. W ocenie Sądu nie można przyjąć, aby w zakresie dysponowania środkami finansowym należącymi do podatnika, zgromadzonymi na rachunku VAT oraz przekazanymi na rachunek techniczny, przepisy prawa upadłościowego zawierały szczególną regulację w stosunku do unormowań zawartych w powołanych wyżej przepisach u.p.t.u. oraz u.p.b.
W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro żądanie Syndyka znajdowało podstawę w art. 108b ust. 10 u.p.t.u., a nie było w sprawie spornym, że Spółkę obciążały szczegółowo wskazane w decyzjach organów podatkowych zaległości podatkowe, co nie było przez Syndyka kwestionowane, to wobec niebudzącego wątpliwości brzmienia art. 108b ust. 5 pkt 1 u.t.u. w zw. z art. 108b ust. 13 u.p.t.u., Naczelnik zasadnie odmówił wypłaty środków z rachunku technicznego przez ich przekazanie na rachunek bankowy w innym banku, dla którego prowadzony jest rachunek VAT.
Zauważyć należy, że powołane przepisy u.p.t.u., choć miały w sprawie bezpośrednie zastosowanie, nie zostały powołane w skardze jako naruszone. Powołane zaś w skardze zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. nie miały w sprawie zastosowania, gdyż przepisy tej ustawy, zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a., nie mają zastosowania (z wyjątkami, które w sprawie nie występują) do spraw uregulowanych w O.p.
Zastosowania w sprawie nie mogą także znaleźć powołane w skardze jako naruszone przepisy odnosząc się do bezpodstawnego wzbogacenia, tj. art. 405 oraz art. 410 § 2 k.c. Ewentualnym adresatem żądania opartego na tych regulacjach mógłby być sąd powszechny.
Wcześniejsze wywody o wzajemnych relacjach przepisów O.p. oraz u.p.u. przesądzają, że za niezasadne uznać należy zarzuty oparte na powołanych jako naruszone przepisy art. 61, art. 62, art. 146 ust. 3 oraz art. 145 u.p.u., jak również art. 62d ust. 1 w zw. z art. 62b ust. 2 u.p.b.
Jednocześnie Sąd nie będąc związany na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. "granicami skargi", czyli jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, przeprowadził pełną kontrolę zaskarżonych decyzji oraz postępowań zmierzających do ich wydania. Na tej podstawie nie stwierdził podstaw do wyeliminowania zaskarżonych decyzji Dyrektora z obrotu prawnego.
Z tych wszystkich powodów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.