I SA/Kr 1335/22

I SA/Kr 1335/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Odmowa sporządzenia uzasadnienia
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
ART. 151, ART. 106 PAR. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
ART. 59 PAR. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
ART. 7, 77,80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędzia WSA Grzegorz Klimek, Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.), po rozpoznaniu 8 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 4 października 2022 r., nr 1201-IEE.711.2.170.2022.2.AG w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
1.1. Wnioskiem z 6 lipca 2022 r. A. A. – nazywana dalej "Skarżącą", zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W motywach wniosku pełnomocniczka Skarżącej wyjaśniła, że postępowanie egzekucyjne toczy się od 2012 r. i pozostaje bezskuteczne z uwagi na brak środków pozwalających na zaspokojenie należności. Pełnomocniczka przywołała przy tym art. 59 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427; dalej jako "u.p.e.a."). Zarówno brak efektywności czynności podjętych w toku tego postępowania, jak i porównanie szacowanych kosztów egzekucyjnych z możliwymi do wyegzekwowania kwotami, potwierdza spełnienie przesłanki zawartej w powyższym przepisie.
1.2. Postanowieniem z 2 sierpnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego.
1.3. Po rozpoznaniu zażalenia strony skarżącej, postanowieniem z 4 października 2022 r. (nr 1201-IEE.711.2.170.2022.2.AG), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W motywach postanowienia organ wpierw zrekapitulował dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wyjaśnił, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r. – co wynika z art. 6 ustawy nowelizującej.
Dalej organ wskazał, że badając fakultatywną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, dostrzegł, iż postępowanie to było prowadzone bezskutecznie od 10 lat. W tym czasie organ egzekucyjny zajął w 2012 r. rachunek bankowy Skarżącej, ale nie wyegzekwował z niego dochodzonych należności. Kolejne zajęcie rachunku bankowego miało miejsce dopiero 20 stycznia 2022 r., ale również w tym przypadku bank powiadomił organ, że nie ma na nim środków.
Organ egzekucyjny ustalił jednak, na podstawie danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, że Skarżąca jest właścicielką (a nie współwłaścicielką, jak wywodzi) samochodu I. z [...] r. Ponadto Skarżąca została zatrudniona, a jej pracodawca za lipiec i sierpień 2022 r. złożył deklaracje ZUS RCA, w których wskazał jako podstawę wymiaru składek kwoty 4.610,06 zł oraz 5.281,84 zł – czyli było większe aniżeli wynagrodzenie minimalne. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę. Tym samym, zdaniem organu, nie było podstaw, aby stwierdzić, że postępowanie egzekucyjne pozostanie bezskuteczne, co uzasadniałoby jego umorzenie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził ponadto, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej jako "K.p.a."), a uzasadnienie zaskarżonego postanowienie odpowiadało wymogom określonym w art. 107 § 3 tej ustawy.
2.1. W skardze wywiedzionej od powyższego postanowienia pełnomocniczka Skarżącej podniosła zarzuty naruszenia następujących przepisów:
1) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 tej ustawy poprzez:
- zaniechanie prowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a odnoszących się do:
a) ustalenia ziszczenia przesłanek fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego;
b) przeprowadzenia przez organ kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, czy w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne;
- zignorowanie wniosków wynikających z akt toczącego się dotychczas postępowania egzekucyjnego, a to iż zasadnym pozostaje stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, w przypadku gdy toczące się od 10 lat postępowanie nie doprowadziło do realnego zaspokojenia wierzyciela nawet w symbolicznej wysokości;
2) art. 8 K.p.a poprzez zaniechanie stosowania zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, poprzez prowadzenie przez przeszło 10 lat postępowania egzekucyjnego i utrzymywanie, iż nie wykorzystano wszystkich dostępnych możliwości egzekucji;
3) art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zostały spełnione przesłanki w nim przewidziane, a tym samym nie istniały podstawy do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego ze składników majątkowych Skarżącej podstawie tytułów wykonawczych.
2.2. Pełnomocniczka Skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.3. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc przy tym o jej oddalenie.
2.4. Pismem z 3 marca 2023 r. strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 27 lutego 2023 r. na okoliczność ziszczenia się przesłanek fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Miało z niego wynikać, że obecnie średnie wynagrodzenie brutto Skarżącej wynosi 3.170 zł.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
3.1. Skarga okazała się niezasadna, dlatego została oddalona.
3.2. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ziszczenie się przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na złożony w tym przedmiocie wniosek Skarżącej.
Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel, wiąże się ono z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (na podstawie przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a.) lub fakultatywne (na podstawie przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a.).
Natomiast zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie udostępnia taką możliwość. Tym samym umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi (wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 169/10).
Umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Ze wskazanego przepisu wynika zatem obowiązek zbadania przez organ egzekucyjny istnienia przesłanki fakultatywnego umorzenia. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzące do ustalenia przez organ egzekucyjny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, że zobowiązany nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Przy czym, zdaniem Sądu, art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wystarczy, jeżeli wniosek taki wynika z uzasadnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie (por. wyroki NSA z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4275/21 oraz z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1503/21).
Podkreślenia również wymaga, że badanie istnienia tej przesłanki musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień wydania postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 331/16).
Wskazać należy, że chociaż umorzenie (lub odmowa umorzenia) postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest decyzją uznaniową organu, to musi być poprzedzone wszechstronnym zebraniem materiału dowodowego i skrupulatną jego oceną, przeprowadzoną pod kątem czy zobowiązany w istocie nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Koniecznie jest w związku z powyższym zbadanie sytuacji majątkowej zobowiązanego. Organ egzekucyjny uprawniony jest do poszukiwania informacji na temat majątku zobowiązanego, który może służyć zaspokojeniu wierzyciela. Może zatem również zwrócić się do zobowiązanego o udzielenie informacji na temat jego aktualnej sytuacji majątkowej - w szczególności, jeśli zobowiązany twierdzi, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd miał również na uwadze, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z czym – jak trafnie zauważył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie – w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji.
3.3. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do rozpoznawanej sprawy, należy zwrócić uwagę, że Swoją ocenę, zgodnie z którą Skarżąca posiada majątek, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, organ oparł na dwóch okolicznościach. Po pierwsze, zgodnie z danymi ujawnionymi w bazie CEPiK Skarżąca była właścicielką samochodu dostawczego z [...] r., I.. Po drugie, zgodnie z deklaracjami ZUS RCA za lipiec i sierpień 2022 r., była zatrudniona na umowie o pracę, a w tych miesiącach jej wynagrodzenie przewyższało kwotę minimalnego wynagrodzenia.
Powyższe, zdaniem Sądu, wystarczało, aby uznać, że organ nie mógł przyjąć, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).
Co istotne, w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji strona skarżąca podniosła, że jest jedynie współwłaścicielką wspomnianego pojazdu, a zgodnie z umową o pracę jej wynagrodzenie równe jest minimalnemu wynagrodzeniu. Rzecz jednak w tym, że strona skarżąca, chociaż była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgłosiła w toku postępowania administracyjnego żadnych wniosków dowodowych, które mogłyby podważyć twierdzenia organu.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, należy dojść do wniosku, że organy zebrały materiał dowodowy pozwalający na przyjęcie, iż wskazane przez nie okoliczności zostały udowodnione w wystarczającej mierze, a prowadzenie dalszego postępowania dowodowego nie było konieczne (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.).
Sąd dostrzega przy tym, że do skargi załączone zostały umowa o pracę oraz wydruk dotyczący samochodu I.. Niemniej jednak strona skarżąca nie sformułowała wprost wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z tych dokumentów. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że sądy administracyjne nie prowadzą postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikują legalność wydanych przez organy administracji aktów lub podjętych czynności. Istnieje wprawdzie możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "P.p.s.a."), lecz może to mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, które w sprawie. Przeprowadzenie tych dowodów przez sąd administracyjny nie może jednak służyć ponownemu przeprowadzeniu postępowania dowodowego.
Biorąc pod uwagę, że dla oceny przesłanki zawartej w art. 59 § 2 u.p.e.a. istotnymi według organu były dwa fakty, tj. wysokość wynagrodzenia Skarżącej oraz własność samochodu dostawczego, przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi znacznie wykraczałoby poza granice postępowania dowodowego przewidziane w art. 106 § 3 P.p.s.a. Zakres tych dowodów wskazuje, że w istocie rzeczy Sąd podjąłby się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Z tych samych względów Sąd nie znajduje podstawy, aby przeprowadzić zawnioskowany przez stronę skarżącą w piśmie z 3 marca 2023 r. dowód z zaświadczenia o zarobkach.
3.4. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.