I SA/Kr 112/16

I SA/Kr 112/16 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz /sprawozdawca/
Grażyna Firek
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
stwierdzono nieważność decyzji II i I inst
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
art. 3 ust 4, art.5 ust 1pkt 2 lit e
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 749
art. 247 par 1 ust 2i ust 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 112/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r., sprawy ze skargi A.H., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 4 czerwca 2013 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r., , I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej, koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).,
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.H., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 5 stycznia 2013 r. o nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 303 zł.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że wysokość zobowiązania podatkowego organ i instancji ustalił na podstawie złożonego formularza "Informacja o nieruchomościach osób fizycznych" oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Wysokość zobowiązania podatkowego stanowiła sumę podatku naliczonego od budynków mieszkalnych lub ich części w kwocie 41,10 zł, od gruntów pozostałych w kwocie 47,33 zł oraz od lokali niemieszkalnych z odrębną księgą wieczystą w kwocie 208,80 zł. Ustalając wysokość zobowiązania podatkowego odnośnie do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym organ naliczył podatek kierując się stawką określoną dla lokali niemieszkalnych objętych odrębną księgą wieczystą, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit e ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Od powyższej decyzji A.H. złożyła odwołanie. Zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności zarzuciła nieważność. Wskazała, że jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności, co ma miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do miejsca postojowego, to decyzja podatkowa powinna wskazywać wysokość podatku od całej nieruchomości i powinna zostać wydana pod adresem wszystkich współwłaścicieli. Ponadto podatniczka zakwestionowała wysokość zastosowanej stawki podatku od nieruchomości odnośnie do miejsca postojowego. Jej zdaniem właściwa była stawka podatku przewidziana dla budynków mieszkalnych lub ich części, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Ponadto odwołująca się zarzuciła organowi I instancji, że błędnie wskazał powierzchnię należącego do niej miejsca postojowego – przyjmując, że przysługuje jej 29 m2 w sytuacji, gdy ona korzysta jedynie z 13,85 m2. W odwołaniu zarzucono też, że zaskarżona decyzja podwyższa podatek od nieruchomości kilkakrotnie w porównaniu do wcześniejszych lat, co narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego.
Rozpatrując odwołanie SKO wskazało, że AH. jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. P. w K. oraz miejsca postojowego, ulokowanego w budynku mieszkalnym, dla którego założono odrębną księgę wieczystą. Podniesiono, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wysokość stawki podatkowej dla garażu, która zdaniem strony powinna być tożsama ze stawką dla budynków mieszkalnych.
Zdaniem Kolegium garaże powinny być opodatkowane wg stawki przewidzianej dla budynków pozostałych, określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Na poparcie swojego stanowiska organ II instancji przywołał liczne orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz potwierdzającą je uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FPS 4/11, z których to orzeczeń wynika, że garaż nie spełnia funkcji mieszkalnej. Jednocześnie jako przedmiot odrębnej własności może stanowić przedmiot obrotu, na skutek którego podmiotem korzystającym z garażu może stać się osoba obca, nie mająca związku z budynkiem mieszkalnym. Prawna odrębność lokalu mieszkalnego i garażu upoważnia do odrębnego potraktowania lokalu i garażu pod kątem podatkowym. W efekcie garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e cyt. ustawy.
W związku z powyższym Kolegium uznało, że wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. została prawidłowo ustalona przez organ I instancji, w oparciu o uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 21 listopada 2012 r. nr LXI/875/12 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2012 r., poz. 6450).
Na końcu organ odwoławczy odniósł się do zagadnień, które zdaniem podatniczki przemawiają za nieważnością zaskarżonej decyzji. W tym zakresie wskazano na zasadę, zgodnie z którą podatnik powinien płacić podatek od nieruchomości, która jest w jego władaniu. W związku z tym art. 4 ust. 3 cyt. ustawy, zgodnie z którym obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach dotyczy wyłącznie współwłasności łącznej, a nie współwłasności w częściach ułamkowych. W przedmiotowej sprawie, garaż wielostanowiskowy objęty jest współwłasnością w częściach ułamkowych, a współwłaściciele są posiadaczami konkretnych miejsc postojowych, których powierzchnię można ustalić. W związku z tym nie ma przeszkód, aby ustalić podatek od konkretnego miejsca postojowego i skierować decyzję w tym przedmiocie do jego właściciela. Wykładnia ta znajduje również celowościowe wytłumaczenie, gdyż nałożenie solidarnego zobowiązania do uiszczenia całego podatku na każdego współwłaściciela garażu, byłoby zdaniem organu zbyt uciążliwe i prowadziłoby do sporów między współwłaścicielami.
A.H. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się ustalenia, że decyzja ta jest nieważna, ewentualnie wniosła o jej uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, bądź zmianę decyzji i ustalenie podatku od nieruchomości według zasad dotychczasowych, tj. analogicznie jak w latach 2008-2010, z zastosowaniem do mieszkania i miejsca postojowego w garażu podziemnym stawki podatkowej przewidzianej dla części budynku mieszkalnego, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu skargi podniesiono argumentację zawartą w odwołaniu. W dniu 6 listopada 2013 r. skarżąca uzupełniła swe żądanie, wnosząc o zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1559/12, w której to sprawie skarżącą była również A.H. i występowało tożsame zagadnienie prawne, z tym, że dotyczące zobowiązania podatkowego za wcześniejszy rok. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. podjęto postępowanie w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2397/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż skuteczny okazał się zarzut nieważności.
W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością pozostawał fakt, że A.H. była współwłaścicielką wyodrębnionej nieruchomości w postaci garażu wielostanowiskowego, w częściach ułamkowych. Strony nie zgadzały się natomiast co do tego, czy w stanie prawnym obowiązującym w 2013 r. możliwe było wymierzenie podatku od nieruchomości od miejsca postojowego w tymże garażu, odrębnie dla każdego ze współwłaścicieli tejże nieruchomości.
Art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w treści obowiązującej w badanym okresie (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 z późn. zm.) stanowił, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. W myśl ust. 5, jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku.
W orzecznictwie powyższy przepis nie był jednolicie rozumiany. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął wykładnię zaprezentowaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2397/13, który jak wskazano powyżej dotyczył tożsamego zagadnienia prawnego i potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie A.H. o sygn. akt I SA/Kr 1559/12, dotyczącej zobowiązania podatkowego skarżącej za 2012 r.
W myśl przywołanej powyżej linii orzeczniczej, jeżeli w badanym okresie nieruchomość stanowiła współwłasność dwóch lub więcej osób, podatnikami byli wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Sporny garaż wielostanowiskowy stanowił w istocie nieruchomość lokalową, do której odnosiły się ogólne zasady opodatkowania nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności (regulacja art. 4 ust. 5 nie miała tu zastosowania). Wzajemne relacje współwłaścicieli oraz ograniczony jedynie do fragmentu nieruchomości wspólnej zakres posiadania, pozostawały bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przyjęcie w art. 3 ust. 4 zasady o solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości z tytułu zobowiązania w podatku od nieruchomości, rodziło konieczność wydania decyzji wymiarowej (w zależności od statusu prawnego podatnika będzie to decyzja ustalająca albo określająca wysokość zobowiązania podatkowego) w stosunku do każdego współwłaściciela (podatnika) i wskazania w tych decyzjach obowiązku podatkowego odnoszącego się do całego przedmiotu opodatkowania (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3193/12). Ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli będzie obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej, a zapłata dokonana przez jednego bądź kilku ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty (por. art. 91 Ordynacji podatkowej i art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego oraz L. Etel, Podatek od nieruchomości, rolny, leśny., C.H. Beck Warszawa 2005, str. 185). Charakter odpowiedzialności jest w danym przypadku uniezależniony od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Wskazane okoliczności mogą mieć wpływ na zakres wzajemnych rozliczeń między współwłaścicielami, które pozostają jednak poza obszarem zainteresowań prawa podatkowego. W judykaturze i piśmiennictwie podkreśla się, że nawet prawomocne postanowienie sądu o podziale nieruchomości do korzystania (quo ad usum) nie uprawnia organu podatkowego do dokonania wymiaru podatku osobno dla każdego ze współwłaścicieli, także wówczas, gdy na wydzielonej części nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06, także: L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz., Dom Wydawniczy ABC 2003, str. 146-147).
Stąd nie można było, jak to uczynił organ, w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności lokalu garażowego. Przemawiają za tym również względy wykładni historycznej. Należy bowiem podkreślić, że dopiero z dniem 1 stycznia 2016 r. wprowadzono do cyt. ustawy wyjątek w postaci art. 3 ust. 4a, zgodnie z którym "zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe, o której mowa w ust. 4, nie stosuje się przy współwłasności w częściach ułamkowych lokalu użytkowego - garażu wielostanowiskowego w budynku mieszkalnym wraz z gruntem stanowiących odrębny przedmiot własności. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży na współwłaścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w prawie własności". Skoro w badanym okresie powyższy przepis nie obowiązywał, organ odstępując od solidarnego zobowiązania podatników działał bez podstawy prawnej. Należy podkreślić, że brak ten nie mógł zostać zrekompensowany względami natury celowościowej, na które powołał się organ wskazując, że nałożenie solidarnego zobowiązania na każdego współwłaściciela wiązałoby się z nadmiernymi uciążliwościami w ponoszeniu podatków.
W świetle powyższego, wydanie w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości w stosunku do A.H. (z pominięciem pozostałych współwłaścicieli) i objęcie opodatkowaniem przysługującego jej udziału w przedmiotowym lokalu - garażu wielostanowiskowym zamiast całego lokalu użytkowego w sposób rażący narusza postanowienia powołanego wyżej art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 247 § 1 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2012 r., poz. 749 z późn.zm.).
W sprawie zachodzi konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania z udziałem wszystkich współwłaścicieli nieruchomości lokalowej stanowiącej przedmiot opodatkowania i wydania nowej decyzji w odniesieniu do całego przedmiotu opodatkowania oraz w stosunku do wszystkich podatników.
Rację ma natomiast organ, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA o sygn. akt II FPS 4/11, że w świetle art. 2 ust.1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności (tak jak w niniejszej sprawie), usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e tej ustawy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając na względzie art. 205 § 1 cyt. ustawy Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę w wysokości 100 zł, obejmującą uiszczony wpis.