I SA/Kr 1102/23

I SA/Kr 1102/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 316/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-03
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 1102/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz, Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Dąbek, Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , Protokolant: Referent Marcin Mastej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r., sprawy ze skargi W.G. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 12 października 2023 r. nr 466/OR06/23 w przedmiocie płatności dobrostanowej na 2022 r. skargę oddala.
Uzasadnienie
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 12 października 2023r., nr 446/OR06/2023 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Bochni z dnia 22 czerwca 2023r., nr 0099-2023-003938 w sprawie płatności dobrostanowej na rok 2022 dla W.G. (dalej: "strona", "beneficjent", "skarżący"), którą przyznano ww. płatność dobrostanową na rok 2022 w łącznej wysokości 4.079,46 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Do Biura Powiatowego ARiMR w Bochni wpłynął datowany na dzień 1.06.2022 r. wniosek strony o przyznanie na 2022 r. o płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz o przyznanie płatności dobrostanowej w wariancie 2.1 (Dobrostan krów mlecznych - wypas), 2.2 (Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach). Do płatności 2.1 zadeklarowano 11 sztuk bydła, do płatności 2.2 zadeklarowano 9,41 szt. W dniu 28.10.2022 r. strona przekazała do organu I instancji rejestr wypasu krów mlecznych niezbędny do ustalenia wys. płatności w wariancie 2.1.
W dniu 1.09.2022 r. (po zawiadomieniu w dniu 30.08.2022 r.) w gospodarstwie strony i w obecności strony, pracownicy ARiMR przeprowadzili kontrolę dot. płatności dobrostanowych, podczas której nieprawidłowości w tym obszarze nie stwierdzono. Ponadto w dniu 1.09.2022 r. (po zawiadomieniu w dniu 29.08.2022 r.) w gospodarstwie strony i w obecności strony pracownicy ARiMR wykonali także kontrolę dot. przestrzegania przez stronę wymogów tzw. wzajemnej zgodności. W toku tej kontroli stwierdzono m.in., że rolnik przechowuje nawozy naturalne (obornik) w sposób niebezpieczny dla środowiska i niezapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu oraz nie dysponuje dokumentacją dot. lokalizacji czasowego przechowywania obornika bezpośrednio na gruncie na własnych działkach podczas ostatnich 3 lat. Ponadto w dniu 4.08.2023 r. w gospodarstwie strony i w obecności strony pracownicy ARiMR przeprowadzili kontrolę w ramach płatności związanych do zwierząt, która nie stwierdziła nieprawidłowości w tym obszarze.
Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony dot. ww. płatności dobrostanowej zostało zakończone decyzją Kierownika ww. Biura Powiatowego ARiMR nr 0099-2023-003938 z dnia 22.06.2023 r. (doręczenie: 27.06.2023 r.).
Zgodnie z treścią ww. decyzji ilość zwierząt uprawnionych do wariantów 2.1 i 2.2 została ustalona na poziomie zadeklarowanym. Płatności dobrostanowe w wariancie
zostały zmniejszone, ponieważ w przypadku 2 sztuk, wypas okazał się krótszy, niż wymagane 120 dni z przyczyn niezależnych od rolnika. Ponadto wszystkie ww. płatności zostały pomniejszone o 1% w związku ze złożeniem wniosku 1 dzień roboczy po zwykłym terminie na ich składanie, który przypadał w 2022 r. na dzień
r. Dodatkowo przysługujące stronie ww. płatności zostały pomniejszone o 45% w związku ze stwierdzeniem nieprzestrzegania wymogów tzw. wzajemnej zgodności, polegającym na nieprawidłowym przechowywaniu nawozów naturalnych i braku dokumentacji dot. przechowywania nawozów oraz powtórzeniem się ww. nieprawidłowości dot. przechowywania ww. nawozów wobec roku 2021 i 2020. Po uwzględnieniu ww. zmniejszeń, stronie przyznano płatność dobrostanową na rok 2022 w łącznej wysokości 4079,46 zł, w tym: wariant 2.1 w wys. 1030,83 zł, a wariant
w wys. 3048,63 zł. (data realizacji przelewu: 29.06.2023 r.).
W dniu 12.07.2023 r. do Biura Powiatowego wpłynęło (złożone bezpośrednio i datowane na 11.07.2023 r.) pismo, które uznane zostało za odwołanie od decyzji organu I instancji. W związku z faktem, iż analiza tego dokumentu nie pozwoliła na jednoznaczne ustalenie jego treści (z uwagi na niewyraźny charakter pisma), pismem z dnia 19.07.2023 r. (dor: 9.08.2023 r.) zwrócono się do strony o przesłanie bardziej czytelnej wersji, w terminie 14 dni od dnia odebrania pisma tj. do dnia 23.08.2023 r. - w tym terminie strona nie zareagowała na ww. pismo. Pismem z dnia 28.08.2023 r. rolnik został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu
r. (nadane: 25.08.2023 r). do organu I instancji wpłynęło pismo strony uznane za czytelniejszą i rozszerzoną wersję ww. odwołania. Treść ww. pisma wskazywała na to, że strona nie zgadza się ze zmniejszeniami płatności związanymi z wynikami kontroli dot. wzajemnej zgodności, przeprowadzonej w jej gospodarstwie w dniu 1.09.2022 r. Strona uważa m.in., że organy ARiMR nie są bezstronne przy rozpatrywaniu materiału dowodowego i notorycznie stwarzają problemy stronie od 2020 r. Według strony zawyżone sankcje 40% dot. sprawy dobrostanowej za 2021 r. i 45% za 2022 r. stale pogłębiają jej kłopoty finansowe. W odwołaniu strona wskazała, że zaistniałe w ostatnich latach opóźnienia w wypłacaniu zaliczek i płatności, obniżanie płatności i przedłużanie postępowań w ARiMR powodują kolejne nieprawidłowości w jej gospodarstwie, a w konsekwencji uniemożliwiają podjęcie działań zmierzających do usunięcia nieprawidłowości. Strona wskazała także na swoje problemy z otrzymaniem pomocy technicznej przy składaniu wniosku o płatności na 2022 r. w organie I instancji. W dniu 1.09.2023 r. do organu II instancji wpłynęło kolejne pismo strony z informacjami o problemach strony w gospodarstwie, w związku z którymi nie będzie mogła: "wykonać wszystkich zobowiązań związanych z dyrektywami azotowymi chodzi głównie o rozwożenie obornika". Ponieważ pismo w części dotyczyło roku 2023, a sprawa płatności za 2023 rok jest aktualnie prowadzona w organie I instancji, zostało przekazane do tego organu w celu rozpatrzenia zgodnie z kompetencjami. W pozostałym zakresie, pismo zostało włączone do akt sprawy dobrostanowej za rok 2022 i potraktowane, jako uzupełnienie odwołania, tj. pism z dnia 11.07.2023 r. i 29.08.2023 r. Pismem z dnia
r. strona została zawiadomiona o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie jej sprawy na dzień 10.10.2023 r. oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu 10.10.2023 r. wpłynęło pismo strony datowane na dzień
r., w którym strona ponownie podniosła kwestie związane z niesłusznym obniżeniem płatności za 2022 r.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, organ II instancji wydał decyzję z dnia 12 października 2023 r., o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na regulacje prawne, mające zastosowanie w sprawie oraz na stan faktyczny. Podano, że łączna ilość zwierząt zadeklarowana przez stronę do płatności dobrostanowej w wariancie 2.1 wynosiła 11 sztuk (przy stawce 185,00 zł); w wariancie 2.2 ww. ilość (średnia) wynosiła 11,18 szt. (przy stawce 595,00 zł), ilość zwierząt uprawnionych do ww. płatności 2.1 i 2.2 została ustalona na poziomie zadeklarowanym/wyliczonym, początkowa kwota płatności dla wariantu 2.1 została obniżona z uwagi na wypas krótszy, niż 120 dni (dot. 2 szt. nr [...]), a z uwagi na uchybienia dotyczące wymogów wzajemnej zgodności i ich powtórzenie (stwierdzone zarówno w 2021 i 2022 r.) ww. płatności 2.1 i 2.2 zostały pomniejszone o 45%, ww. płatności dobrostanowe 2.2 i 2.1 zostały dodatkowo pomniejszone o 1% w związku z opóźnieniem w złożeniu wniosku o 1 dzień kalendarzowy, względem ostatecznego terminu na składanie wniosków. W przypadku analizy spełnienia przez stronę wymogów dotyczących wypasu w ramach płatności 2.1 znaczenie miała zawartość rejestru wypasu, przedłożonego przez stronę w organie I instancji w dniu 28.10.2022 r. Z treści tego rejestru wynikało, że zwierzę o nr [...] było wypasane 92 dni (od 1.06.2022 r. do 1.09.2022r.), a zwierzę o nr [...] było wypasane 56 dni (od 1.06.2022 r.
do 26.07.2022 r.). W obu przypadkach wypas nie wynosił przynajmniej 120 dni, wymaganych na podstawie par. 4 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia dobrostanowego. Według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich ARiMR, obie krowy zostały sprzedane przez stronę do rzeźni (odpowiednio w dniu 1.09.2022 r. i
r.) przed upływem wymaganych 120 dni, w związku z czym, płatności w wariancie 2.1 zostały odpowiednio pomniejszone (o kwoty wynikające ze skróconego wypasu dla ww. 2 sztuk bydła). Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 1.09.2022 r. w gospodarstwie strony została wykonana kontrola dotycząca płatności dobrostanowych, metodą inspekcji terenowej przez pracowników Biura Rejestracji Zwierząt Małopolskiego OR ARiMR. Czynności kontrolne polegały przede wszystkim na sprawdzeniu wymogów związanych bezpośrednio z ww. płatnościami. Kontrolę zlecono w dniu 5.08.2022 r. aby w możliwie zbliżonym terminie do analogicznej kontroli za 2021 r. skontrolować wymogi dobrostanowe i wzajemnej zgodności dotyczącej wsparcia za 2022 r. Wyniki tej kontroli zostały opisane w protokole nr 9006-00000020759/22. W ramach tej kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości bezpośrednio odnoszących się do płatności dobrostanowych. Strona nie wnosiła zastrzeżeń do tej kontroli. Ponadto w dniu 1.09.2022 r. w gospodarstwie strony została także przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, zwana dalej kontrolą CC. Kontrola ta (istotna w niniejszej sprawie) została wykonana metodą inspekcji terenowej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Małopolskiego OR ARiMR. Czynności kontrolne polegały przede wszystkim na sprawdzeniu wymogów wzajemnej zgodności odnośnie przestrzegania przez stronę norm dobrej kultury rolnej na działkach rolnych strony, w jej gospodarstwie oraz przestrzegania wymogów w zakresie zarządzania. Kontrolę zlecono w dniu
r., m.in. celem sprawdzenia aktualnego stanu magazynowania nawozów naturalnych, dokumentacji dot. nawożenia oraz dokumentów związanych z posiadaniem zwierząt gospodarskich i celem sprawdzenia wykonania działań naprawczych nakazanych w decyzji dot. płatności bezpośrednich dla strony za rok 2021, tj. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Bochni nr 0099-2022001615 z dnia 25.02.2022 r. Wyniki ww. kontroli CC z września 2022 r. zostały opisane w raporcie nr 9006-00000020757/22, na który składało się tabelaryczne zestawienie oceny spełnienia poszczególnych norm i wymogów wzajemnej zgodności, wystosowane do strony przez wykonawcę kontroli w dniu 26.09.2022 r. (doręczenie: 28.09.2022 r.). W dniu 4.11.2022 r. została wykonana korekta raportu, która polegała na jego uzupełnieniu o nr dokumentu w polu nr 02 protokołu oraz dopisanie nr fotografii w kolumnie 11. Załączniki do ww. raportu obejmowały zapisane na płycie CD/DVD pliki graficzne ze szkicami z kontroli (wskazującymi m.in. miejsca i kierunki wykonania zdjęć kontrolowanego terenu). Zgodnie z procedurami ARiMR dotyczącymi wykonania ww. kontroli i bardzo dużą ilością takich kontroli, strona nie otrzymała ww. załączników wraz z raportem (załączniki te były i są dostępne przede wszystkim w siedzibie organu I instancji od momentu przekazania protokołu do tego organu). Zapisy ww. raportu wskazują m.in. na to, że strona została zawiadomiona o terminie przeprowadzenia ww. kontroli (telefonicznie w dniu 29.08.2022 r.) i uczestniczyła w czynnościach kontrolnych. W dniu 13.10.2022 r. strona zwróciła się pismem do wykonawcy kontroli o wskazanie miejsca położenia pryzm, których dotyczy naruszenie wymogów wzajemnej zgodności ozn. w protokole WPD.1.12 (nieprawidłowe przechowywanie obornika - odcieki do gruntu). Ponadto poinformowała o braku możliwości uzupełnienia dokumentacji dotyczącej miejsc i terminów składowania pryzm obornika na działkach gospodarstwa strony w latach wcześniejszych (za lata 2021, 2020, 2019). Odpowiedź na to pismo strona otrzymała w dniu 24.10.2022 r. Wykonawca kontroli wskazał, że obornik, z którego powstają wycieki znajduje się na działce ewidencyjnej nr [...], a zdjęcia wykonane podczas kontroli nr 3, 4, 6 potwierdzają naruszenie tego wymogu. Z całością materiałów z kontroli z dnia 1.09.2022 r. strona zapoznawała się w siedzibie organu I instancji w dniu 20.04.2023 r.
W czasie ww. kontroli terenowej stwierdzono nieprawidłowości SMR (wzajemnej zgodności) dot. obszaru I (środowisko, zmiana klimatu) z sekcji XV.A załącznika II do rozporządzenia wspólnotowego nr 1306/2013, ozn. kodem:
- WPD.1.12/WPD, 1.12.1, str. 6 raportu; opis znaczenia symboli znajduje się na str. 15 raportu: "WPD.1.12 - nie przestrzega się obowiązku przechowywania nawozów naturalnych płynnych i stałych w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu przez zapewnienie powierzchni nieprzepuszczalnych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych stałych lub pojemności przykrytych, w szczególności osłona elastyczną lub osłona pływającą, zbiorników na nawozy naturalne płynne, które powinny posiadać szczelne dno i ściany / WPD.1.12.1 - stwierdzono, że rolnik przechowuje nawozy naturalne płynne lub nawozy naturalne stałe w sposób niezapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu przez niezapewnienie powierzchni nieprzepuszczalnych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych stałych lub pojemności przykrytych zbiorników na nawozy naturalne płynne" - odcieki, które przedostają się do gruntu powstają ze złożonego obok budynku obornika, obornik znajduje się ciągle w tym samym miejscu każdego roku, obornik nie został zabezpieczony, aby odcieki nie przedostawały się do wody i gleby (zobrazowano to na fot. nr 3, 4, 6, 11, 12, 13, 14,15,17,18, 19, 20, 24, 28, 29, 30); zasięg tej niezgodności oceniono na 3 pkt, dotkliwość na 5 pkt, trwałość na 5 pkt;
WPD.1.19/WPD.1.19.1, str. 6/7 raportu; opis znaczenia symboli znajduje się na str. 16 raportu: "WPD.1.19 - w przypadku czasowego przechowywania obornika, rolnik nie przestrzega obowiązku przechowywania mapy lub szkicu działki, na których jest zaznaczona lokalizacja pryzmy z obornikiem składowanym bezpośrednio na gruncie oraz data jej założenia, przez okres 3 lat od dnia zakończenia przechowywania obornika / WPD. 1.19.1 - stwierdzono, w przypadku czasowego przechowywania obornika, że rolnik nie przechowywał mapy lub szkicu działki, na których zaznaczona jest lokalizacja pryzmy z obornikiem składowanym bezpośrednio na gruncie przez okres 3 lat od dnia zakończenia przechowywania obornika" - rolnik przedstawił szkice składowania obornika na działkach w 2022 r. i stwierdzono właściwe położenie obornika na działkach ewid., ale rolnik mimo nakazu w decyzji z 2021 r. nie uzupełnił historii czasowego przechowywania obornika (fot. 31, 32, 33, 34, 35); zasięg tej niezgodności oceniono na 3 pkt, dotkliwość na 3 pkt, trwałość na 3 pkt.
Organ II instancji wskazał na naruszone przez stronę przepisy odnośnie płatności dobrostanowej za 2022 r., tj.:
§ 4 rozporządzenia dobrostanowego dot. braku dochowania niektórym specyficznym wymogom płatności dobrostanowej - w sprawie strony chodziło o naruszenie dot. braku 120 dni wypasu dla 2 sztuk bydła (wariant 2.1);
art. 92 rozporządzenia wspólnotowego nr 1306/2013 i art. 39 ust. 4 rozporządzenia wspólnotowego nr 640/2014 (brak dochowania niektórym wymogom wzajemnej zgodności obejmującym m.in. nieprawidłowe składowanie nawozów naturalnych, brak dokumentacji dot. nawożenia), dot. wariantu 2.1 i 2.2;
§ 7 ust. 3 rozporządzenia dobrostanowego i art. 13 ust. 1 rozporządzenia wspólnotowego nr 640/2014 - odnośnie opóźnienia w złożeniu wniosku, dot. wariantu 2.1 i 2.2.
W ocenie organu II instancji, powyższe oznacza, że strona zasadniczo spełniła wymogi płatności dobrostanowych w wariancie 2.1 i 2.2, o które wnioskowała i
mogłaby otrzymać płatności w pełnej żądanej wysokości, tj. w kwocie 76633,95 zł (w wariancie 2.1- 2035,00 zł i w wariancie 2.2. - 5598,95 zł). Przyznanie całości tych płatności było jednak niemożliwe, ponieważ strona:
złożyła wniosek 1 dzień po ostatecznym terminie na składanie wniosków ( tj.
r.), co spowodowało pomniejszenie wszystkich żądanych płatności o 1 % za każdy dzień kalendarzowy opóźnienia;
konsekwentnie (co najmniej od 2020 r.) nie przestrzega norm i wymogów wzajemnej zgodności (dot. zwłaszcza przechowywania obornika), co spowodowało także odnośnie 2022 r. pomniejszenie płatności o 45% (w 2021 zmniejszenie wyniosło 15%, a w 2020 - 5%);
sprzedała 2 sztuki zwierząt objętych płatnościami wariantu 2.1 w trakcie wypasu, który miał trwać 120 dni (skracając wymagany okres wypasu w przypadku ww. zwierząt o 28 i 64 dni), co spowodowało pomniejszenie płatności 2.1 o kwotę 141,84 zł.
Wyliczenia przyznające stronie ostatecznie płatności dobrostanowe w kwocie łącznej 4 079,46 zł [w tym 1 030,83 zł (2.1) i 3 048,63 zł (2.2)], zostały dokładnie przedstawione w decyzji organu I instancji i po analizie przez organ II instancji zostały uznane za poprawne.
W odniesieniu do zarzutów odwołania organ II instancji uznał je za bezzasadne. Wskazał m.in., że problem ze składowaniem obornika w gospodarstwie strony trwa już minimum kilka lat. Wskazują na to pozyskane w toku sprawy zdjęcia lotnicze z lat 2017, 2018, 2019, 2022. Problem ten trwał zatem także w latach, kiedy strona płatności otrzymywała w pełnej wysokości - i wtedy także mimo tego wsparcia, strona nie była w stanie uporządkować tej kwestii. Strona otrzymała w dniu 16.09.2005 r. płatność z tytułu obsługi wniosku o dostosowanie do standardów UE w wysokości 29 871,00 zł. Natomiast płatności bezpośrednie strona otrzymuje regularnie od roku 2008, przy czym w ostatnich latach w pomniejszeniu, np. za 2020r. [wypłata w dniu 24.11.2021 r.: 12 385,21 zł jako zaliczki i wypłata reszty, tj. 3 385,24 zł w dniu 30.03.2021 r. i za 2021 r. [wypłata w dniu 26,11.2021 r,: 10 410,30 zł jako zaliczki i wypłata 4 446,70 zł reszty w dniu 21.03.2022r., a także płatność dobrostanową za 2021 r. [wypłata w dniu 22.06.2022 r.: 5 788,46 zł i dopłata po zakończeniu postępowania odwoławczego i zmianie decyzji na korzyść strony w wysokości 2 600,96 zł w dniu 28.02.2023r., razem 8 389,42 zł]. Postępowanie strony z obornikiem wciąż budzi poważne zastrzeżenia organów ARiMR. W roku 2020 zaniechania strony dot. gospodarowania obornikiem spowodowały konieczność wykonania kontroli terenowej, która potwierdziła drastyczne zaniedbania w tym zakresie i której efektem były nakazy poprawienia sytuacji w tym zakresie, zawarte w decyzji dotyczącej płatności bezpośrednich za rok 2020. Analogiczna sytuacja dotyczyła roku 2021. Pomijając już obowiązek odpowiedniego gospodarowania obornikiem (pozbywania się jego nadmiaru i odpowiedniego składowania, tj. niezagrażającego np. gruntom), który obowiązuje od wielu lat, organ stwierdził, że strona dysponowała w praktyce bardzo długim czasem na rozwiązanie tego problemu. Nakaz zajęcia się tym problemem zawierała już decyzja dot. płatności bezpośrednich za 2020 i za 2021 rok oraz pisma doręczone stronie wraz z tymi decyzjami. Kontrole z roku 2021 i 2022r. potwierdziły brak poprawy w ww. kwestiach, wykrywając kolejne nieprawidłowości. Pryzmy z obornikiem nie są kwestią estetyki, czy też poglądu na sprawę strony, a wymagań (z zakresu wzajemnej zgodności), do których przestrzegania zobowiązała się strona, składając swój wniosek o płatności. Gdyby strona usunęła nieprawidłowości, których usunięcie zostało nakazane w decyzji zaskarżonej, powinna była przesłać do organu I instancji jednoznaczne w brzmieniu oświadczenie o ich usunięciu, wskazujące o jaką nieprawidłowość chodzi oraz datę jej likwidacji. Nie chodzi tu o trwające od 2020 r. zapewnienia, że strona będzie podejmować działania, zmierzające w kierunku usunięcia ww. nieprawidłowości dotyczące przechowywania obornika, a faktyczną ich likwidację. Obowiązek realizacji ww. nakazów nie jest również uzależniony od terminu wypłaty wsparcia dla strony. Wynika to m.in. z tego, że to sama strona swoimi działaniami lub zaniechaniami doprowadziła do stanu sprzecznego z wymogami wsparcia, o jakie wnioskowała, co skutkowało nałożeniem ww. nakazów.
Organ odwoławczy wskazał też, że strona podniosła w odwołaniu, że nie zgadza się z wynikami kontroli przeprowadzonej w jej gospodarstwie w dniu 1.09.2022r. Kontrola ta negatywnie oceniła sposób magazynowania nawozów naturalnych w gospodarstwie strony oraz rejestrowania przechowywania tych nawozów na polach. Ten sam problem stwierdzono podczas ww. kontroli z lutego 2020r. i z września 2021r., przy czym porównanie tych kontroli wskazuje na pewne różnice w składowaniu obornika w latach 2020, 2021 i 2022 r. W lutym 2020 r. stwierdzono, że obornik był rozłożony praktycznie wokół budynku gospodarczego (od wschodniej strony działki ewid, nr [...]) oraz budynku mieszkalnego (środkowy budynek na działce ewid. nr [...]). Płyta obornikowa była w 2020 r. ewidentnie przepełniona, a jej wysokość wyraźnie przekraczała 3,5 metra (licząc od poz. ziemi). Ponadto w 2020 r. obornik stwierdzono także poza obszarem ww. płyty, tj. na pd- zach. od ww. budynku gospodarczego, niemal przy wejściu do budynku mieszkalnego oraz wzdłuż części ogrodzenia przy północnej granicy tej działki. We wrześniu 2021 r. obraz gospodarowania obornikiem niewiele różnił się od stanu stwierdzonego w 2020 r. Wjazd do gospodarstwa i teren między budynkami był pokryty błotem wymieszanym z obornikiem (stała mieszanina przefermentowanych w różnym stopniu odchodów zwierząt gospodarskich i ściółki/wygniecionej słomy) i gnojowicą (płynna mieszanina odchodów zwierząt gospodarskich, wody i niewykorzystanej paszy), przy czym w przeciwieństwie do kontroli wcześniejszej z 2020r. nie stwierdzono już ewidentnego składowania obornika między budynkami (w tym przy samym wejściu do domu) i na południe od zabudowań strony. Płyta obornikowa (po zachodniej stronie budynku gospodarskiego ozn. na szkicu z kontroli z 2021 r. nr 2) wciąż pozostawała jednak przepełniona z wysoką pryzmą obornika - zaczęły ją nawet porastać krzewy. Wyraźną różnicą, stwierdzoną w 2021 r. (wobec tej z 2020r.) było stwierdzenie, że budynek przy wyjeździe do gospodarstwa strony (na szkicu z kontroli z 2021 r. ozn. jako budynek gospodarczy nr 1) jest częściowo pozbawiony ścian co powodowało, że obornik (przefermentowany kał, mocz i ściółka/wygnieciona słoma) wręcz wysypywał się z tego budynku na zewnątrz. W 2022 r. pryzmy obornika stwierdzono na działce ewid. nr [...] między domem i drewnianą oborą, a także między domem i murowanym budynkiem inwentarskim. Za tym ostatnim budynkiem (od wschodniej jego strony) stwierdzono (tak jak i w latach 2020-2021) płytę obornikową i zbiornik na gnojowicę. Pryzmy obornika stwierdzono w 2022 r. także na dz. ewid. nr [...] - również tak, jak w latach 2020-2021. W 2022 r. ponownie stwierdzono obornik między budynkami, przy czym, w ocenie organu, można uznać, że ich sąsiedztwo było bardziej uporządkowane, niż w latach wcześniejszych. Teren przy północnej granicy siedliska (rejon z przyczepą) cały czas odznaczał się jednak nadmiernym nagromadzeniem obornika i gnojowicy. Z kolei za murowanym budynkiem gospodarczym składowany tam latami obornik zmieniał konsystencję w bardziej sypką i zbliżoną do ziemistej. Odcieki, o których mowa w raporcie (wymóg WPD.1.12) dot. obornika znajdującego się na działce ewid. nr [...] , a zdjęcia potwierdzające naruszenie wymogu to m.in. zdjęcia nr 3,4,6, 14,15,20 (str. 6 raportu CC). Ponadto w trakcie kontroli w 2022 r. nie stwierdzono niezgodności oznaczonej kodem WPD.1.16, ponieważ w budynku inwentarskim, gdzie przechowywane są zwierzęta na głębokiej ściółce obornik był na tyle zabezpieczony, aby nie wydostawał się na zewnątrz (wys. ściółki, ok 80 cm i 20 cm, uniemożliwiła sprawdzenie podłoża pod obornikiem).
W ocenie organu II instancji, stwierdzony sposób składowania obornika w 2022 r. wciąż nie sprzyja (może wręcz zagrażać) kondycji zwierząt w gospodarstwie strony, prowadzącego gospodarstwo, jakości wód gruntowych oraz wciąż (tak jak w poprzednich latach), świadczy o niewystarczającym porządku w obejściu ww. gospodarstwa i jest uciążliwy dla sąsiadów tego gospodarstwa. Taką sytuację potwierdza (ale w mniej jednoznaczny sposób wobec ww. kontroli) także zdj. lotnicze z gospodarstwa strony pochodzące z systemu informatycznego ARiMR i wykonane w dniu 19.02.2022r. (brązowe zabarwienie w sąsiedztwie budynków).
Stwierdzone w sprawie nieprawidłowości nie mogły zostać uznane za tzw. drobną niezgodność wskazaną w art. 44 ustawy o płatnościach. W sprawie nie stwierdzono także żadnych okoliczności umożliwiających pominięcie nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli z 1.09.2022 r. Nie zaistniała żadna przesłanka do takich działań wskazana w art. 64 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 (zaistnienie i zgłoszenie siły wyższej, oczywisty błąd, pomyłka organu przy niemożliwości wykrycia nieprawidłowości przez stronę, brak zawinienia rolnika, niewielka skala nieprawidłowości) lub w art. 15 rozporządzenia 640/2014 (odpowiednio wczesne zawiadomienie organu o nieprawidłowościach we wniosku). Strona nie zgłosiła (zgodnie z ww. regulacjami) odnośnie sprawy za 2022 r. do ARiMR problemów dotyczących realizacji wymagań z zakresu wzajemnej zgodności. W szczególności w sprawie nie zaistniało żadne terminowo zgłoszone przez stronę do ARiMR zdarzenie o charakterze siły wyższej.
W decyzji organu odwoławczego, za prawidłowe uznano także rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie pomniejszenia o 1% wszystkich płatności w związku z opóźnieniem złożenia wniosku. Ostateczny termin na składanie ww. wniosków o płatności za 2022r. został określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2020r. na dzień 31 maja 2022r. Wniosek o płatności można było złożyć jeszcze przez 25 dni po 31 maja, ale oznacza to zmniejszenie płatności o 1% za każdy dzień roboczy po 31 maja (albo terminie ustalonym przez Komisję UE). Ponieważ strona złożyła swój wniosek w dniu 1.06.2022 r., stanowiło to przekroczenie terminu na składanie wniosków o 1 dzień roboczy, co z kolei oznaczało pomniejszenie o 1% płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby wniosek został złożony w terminie. Stan ten jest bezsporny - strona nie dochowała terminu na złożenie wniosku i poniosła konsekwencje tego opóźnienia. Podpis pod wnioskiem o płatności w niniejszej sprawie, oznaczał swego rodzaju poręczenie znajomości zasad, w oparciu, o które przyznawane są te płatności, gwarancję rzetelności deklarowanych we wniosku informacji, jak i zgodę na poddanie weryfikacji tych informacji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, organy nie mogły zignorować stanu stwierdzonego w wyniku czynności kontrolnych. Rozstrzygając sprawy wniosków o płatności, ARiMR musi bowiem respektować wymogi związane z udzielaniem wsparcia danego rodzaju i podobnie traktować rolników w podobnych sytuacjach. Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, decyzja organu I instancji została uznana przez Dyrektora Małopolskiego OR ARiMR za prawidłową.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wyraził swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Kwestionował wydaną decyzję oraz sposób prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, w tym między innymi powoływał się na rozmowy telefoniczne, przeprowadzone z pracownikami urzędu. Ww. zakwestionował też zdjęcia z raportu kontroli oraz wyniki kontroli z 2023 r. odnośnie przechowywania obornika i dokumentacji dotyczącej pryzm z obornikiem. Skarżący podał, że wywiózł 10 rozrzutników obornika około 3 km od gospodarstwa, koszt paliwa to około 600 zł, załadunek i rozładunek 1 rozrzutnika, to czas około 1,20 godziny, koszt wypożyczenia ciągnika na 1 godzinę, to około 200 zł, co po podliczeniu daje duże koszty, bo około 2.400 zł. Skarżący podał, że w postępowaniu organ nie uwzględnił sytuacji finansowej jego gospodarstwa, którą pogłębiają niezasadne i surowe sankcje, nakładane na niego od kilku lat.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawierają one wad, powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga W.G. nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 października 2023r., nr 446/OR06/2023, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Bochni z dnia 22 czerwca 2023r., nr 0099-2023-003938 w sprawie płatności dobrostanowej na 2022 rok.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 382 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie dobrostanowe"), zgodnie z którym, wymogi obowiązkowe związane z tymi płatnościami wskazano w załączniku nr 2 do rozporządzenia i w załączniku nr 3 do rozporządzenia, przy czym wymogi te obejmują także obowiązek prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru wypasu krów mlecznych oraz rejestru sposobu utrzymywania loch w okresie okołoporodowym, i są przestrzegane w ramach [...] pakietów i ich wariantów. Zgodnie z ust. 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia dobrostanowego wymogi dla wariantu 2.1. Dobrostan krów mlecznych - wypas przedstawiają się następująco: 1) wypasanie wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie rolnym krów mlecznych na trwałych użytkach zielonych lub gruntach ornych, na których występują trawy lub inne zielne rośliny pastewne, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej lub we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lub we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu [...], przy czym dla każdej krowy (mlecznej okres wypasu wynosi co najmniej 6 godzin dziennie; 2) wypasanie krów mlecznych, o których mowa w pkt 1, bez uwięzi; 3) prowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru wypasu krów mlecznych, w którym w odniesieniu do każdej krowy mlecznej wskazuje się dni, w których ta krowa nie była wypasana, wraz z podaniem przyczyny niewypasania tej krowy.
Zgodnie z ust. 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia dobrostanowego wymogi dla wariantu 2.2. Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach przedstawiają się następująco: 1) liczba wszystkich krów mlecznych utrzymywanych w gospodarstwie rolnym nie jest większa niż maksymalna liczba krów mlecznych określona w planie poprawy dobrostanu zwierząt; 2) powierzchnia bytowa w budynkach inwentarskich dla wszystkich krów mlecznych w gospodarstwie rolnym, w przeliczeniu na jedną sztukę, wynosi: a) w systemie wolnostanowiskowym z wydzielonymi legowiskami dla: wydzielonego legowiska: długość - co najmniej 2,1 m, szerokość - co najmniej 1,1 m, powierzchni odpasowo- ruchowej - co najmniej 4 m2, b) w systemie wolnostanowiskowym bez wydzielonych legowisk na ściółce - co najmniej 5,4 m2; 3) powierzchnia bytowa w budynkach inwentarskich: a) dla innych niż krowy mleczne grup technologicznych bydła w typie użytkowym mlecznym lub typie użytkowym kombinowanym o mlecznym kierunku ich użytkowania, b) dla krów mamek - jest zgodna z odpowiednimi obowiązkowymi wymogami ustanowionymi zgodnie z tytułem VI rozdziału I rozporządzenia nr 1306/2013 oraz innymi odpowiednimi obowiązkowymi wymogami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej. Zmniejszenia płatności dobrostanowej związane z uchybieniami wymogów związanych z tą płatnością reguluje § 14 rozporządzenia dobrostanowego.
Zgodnie z art. 92 rozporządzenia wspólnotowego nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549 z późn. zm.) i art. 39 ust. 4 rozporządzenia wspólnotowego nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. - Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 z późn. zm.) jednym z warunków uzyskania płatności (w pełnej żądanej wysokości) jest przestrzeganie przez wnioskodawcę zasad(y) tzw. wzajemnej zgodności, a uchybienia w tym zakresie są odpowiednio sankcjonowane.
Art. 93 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 stanowi, że zasady wzajemnej zgodności, to regulacje dot. podstawowych wymogów w zakresie zarządzania, wynikające z prawa unijnego oraz normy utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, ustanowione na poziomie krajowym, odnoszące się do środowiska, zmian klimatu, utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, zdrowia publicznego, zwierząt i roślin oraz dobrostanu zwierząt. Wymogi i normy tego rodzaju zostały wskazane w załączniku II do ww. rozporządzenia nr 1306/2013, w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (Dz. U. z 2015r., poz. 344 z późn. zm.) oraz w obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M.P. z 2015 r., poz. 329 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stosowanym do płatności dobrostanowej w oparciu o § 7 ust. 3 rozporządzenia dobrostanowego: "Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. 2. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu. 3. W przypadku gdy Komisja Europejska, działając w trybie art. 78 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, upoważni Rzeczpospolitą Polską do przedłużenia terminu, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw rozwoju wsi może określić, w drodze rozporządzenia, dłuższy termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w danym roku, mając na względzie okoliczności, którymi kierowała się Komisja Europejska, upoważniając do przedłużenia tego terminu, oraz umożliwienie otrzymania przez rolników należnych im płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu".
Ostateczny termin na składanie ww. wniosków w danym roku określają art. 12 i 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 181 z 20.6.2014, str. 48 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli termin dotyczący wniosków przypada na sobotę, niedzielę lub dzień wolny od pracy (święto) - termin ten kończy się w dniu roboczym następnym po ww. dniach (art. 12 ww. rozporz.). Wniosek o płatności można złożyć jeszcze przez 25 dni po 15 maja (albo terminie ustalonym przez Komisję UE), ale oznacza to zmniejszenie płatności o 1% za każdy dzień roboczy po 15 maja (albo terminie ustalonym przez Komisję UE). Opóźnienie wynoszące ponad 25 dni kalendarzowych oznacza uznanie wniosku za niedopuszczalny i brak możliwości przyznania pomocy (art. 13 ww. rozporz.).
Co istotne w przedmiotowej sprawie - rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 985) - w uzgodnieniu z Komisją Europejską - przesunięto standardowy koniec terminu na składanie wniosków o płatności za 2022 r. na dzień 31 maja 2022 r.
W przedmiotowej sprawie, uprawnienia skarżącego do poszczególnych płatności zostały ustalone w oparciu o analizę wyników kontroli, wykonanych w gospodarstwie, złożonych deklaracji i regulacji dot. wnioskowanych płatności.
Organy obu instancji słusznie uznały, że wyniki kontroli nie pozwalały na uznanie, iż skarżący dopełnił wszystkich warunków związanych z wnioskowanymi przez siebie płatnościami.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący złożył wniosek o płatności jeden dzień po ostatecznym terminie na składanie wniosków (tj. 31 maja 2022r ), co spowodowało pomniejszenie wszystkich żądanych płatności o 1 % za każdy dzień kalendarzowy opóźnienia. Ponadto skarżący, konsekwentnie (co najmniej od 2020 r.) nie przestrzega norm i wymogów wzajemnej zgodności (dotyczących zwłaszcza przechowywania obornika), co spowodowało także odnośnie 2022 r. pomniejszenie płatności o 45% (w 2021 zmniejszenie wyniosło 15%, a w 2020 - 5%). Dodatkowo skarżący sprzedał 2 sztuki zwierząt, objętych płatnościami wariantu 2.1 w trakcie wypasu, który miał trwać 120 dni (skracając wymagany okres wypasu w przypadku ww. zwierząt o 28 i 64 dni), co spowodowało pomniejszenie płatności 2.1 o kwotę 141,84 zł.
W kontekście głównego zarzutu skargi, podkreślić należy, że zasadniczy wpływ na wysokość płatności, przyznanych skarżącemu, miały wyniki kontroli w obszarze wzajemnej zgodności z września 2022 r., która stwierdziła uchybienia opisane kodami WPD 1.12 i 1.19. Podczas tej kontroli nie stwierdzono natomiast uchybień ozn. kodem 1.16, które dotyczą braku nieprzepuszczalnego podłoża w budynku służącym do utrzymywania zwierząt na głębokiej ściółce (tą nieprawidłowość stwierdzano w latach poprzednich z uwagi na odcieki widoczne z drewnianego budynku inwentarskiego strony). Ww. kontrola dotycząca wzajemnej zgodności z września 2022 r. była kontrolą sprawdzającą, względem kontroli wykonanej w tym obszarze w minionym roku 2021.
W przedmiotowej sprawie, organy zasadnie stwierdziły następujące nieprawidłowości, tj. nieprzestrzeganie obowiązku przechowywania nawozów naturalnych płynnych i stałych w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu przez zapewnienie powierzchni nieprzepuszczalnych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych stałych lub pojemności przykrytych, w szczególności osłoną elastyczną lub osłoną pływającą, zbiorników na nawozy naturalne płynne, które powinny posiadać szczelne dno i ściany oraz nieprzestrzeganie (w przypadku czasowego przechowywania obornika) obowiązku przechowywania mapy lub szkicu działki, na których jest zaznaczona lokalizacja pryzmy z obornikiem składowanym bezpośrednio na gruncie oraz data jej złożenia, przez okres 3 lat od dnia zakończenia przechowywania obornika.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że w 2022 r. podczas przeprowadzonej kontroli, ponownie stwierdzono obornik między budynkami, przy czym ich sąsiedztwo było bardziej uporządkowane, niż w latach wcześniejszych. Teren przy północnej granicy siedliska (rejon z przyczepą) cały czas odznaczał się jednak nadmiernym nagromadzeniem obornika i gnojowicy. Z kolei za murowanym budynkiem gospodarczym składowany tam latami, obornik zmieniał konsystencję w bardziej sypką i zbliżoną do ziemistej. Ponadto w trakcie kontroli w 2022 r. nie stwierdzono niezgodności oznaczonej kodem WPD.1.16, ponieważ w budynku inwentarskim, gdzie przechowywane są zwierzęta na głębokiej ściółce, obornik był na tyle zabezpieczony, aby nie wydostawał się na zewnątrz (wys. ściółki, ok 80 cm i 20 cm, uniemożliwiła sprawdzenie podłoża pod obornikiem).
Mając na uwadze okoliczności faktyczne badanej sprawy - zgodzić należy się ze stwierdzeniem organów, że sposób składowania obornika w 2022 r. wciąż nie sprzyja (może wręcz zagrażać) kondycji zwierząt w gospodarstwie skarżącego, ale też kondycji prowadzącego gospodarstwo, jakości wód gruntowych oraz wciąż (tak jak w poprzednich latach) świadczy o niewystarczającym porządku w obejściu ww. gospodarstwa i jest uciążliwy dla sąsiadów tego gospodarstwa. Taką sytuację potwierdza także zdjęcie lotnicze z gospodarstwa strony, pochodzące z systemu informatycznego ARiMR i wykonane w dniu 19 lutego 2022r. (brązowe zabarwienie w sąsiedztwie budynków).
Zauważenia wymaga, że wbrew twierdzeniom skarżącego, kontrole dotyczące wymogów wzajemnej zgodności w każdym roku przeprowadzane były przez inny zespół kontrolujący i brak jest podstaw do stwierdzenia nierzetelności i bezstronności w zakresie ich przeprowadzania. Niezadowalający stan odnośnie składowania obornika, stwierdzony podczas ww. kontroli jest w badanej sprawie ewidentny, a zdjęcia lotnicze wskazują na to, że dotyczyło to nie tylko lat 2020-2022. Pozyskane dane wskazują, że skarżący (tak jak w roku 2020 i 2021) nie wywoził systematycznie nadmiaru obornika, np. na działki położone bezpośrednio przy posesji strony (nr [...]) i te oddalone nieco dalej.
Za pozbawione podstaw należy także uznać zastrzeżenia skarżącego dotyczące prawidłowości punktacji za poszczególne nieprawidłowości, stwierdzone w wyniku kontroli z września 2022 r., bowiem Ilość punktów nieprawidłowości została prawidłowo ustalona w protokole kontroli. Organy zasadnie nie stwierdziły w tym zakresie omyłek lub nieprawidłowości.
Ponadto prawidłowo organy wskazały, że stwierdzone w sprawie nieprawidłowości nie mogły zostać uznane za tzw. drobną niezgodność, wskazaną w art. 44 ustawy o płatnościach z 2015 r., art. 39 ust. 3 rozporządzenia wspólnotowego nr 640/2014 i w art. 99 ust. 2 rozporządzenia wspólnotowego nr 1306/2013. W Polsce lista drobnych niezgodności została wskazana w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r., poz. 743 z późn. zm.) i obejmuje ona tylko niektóre niezgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt w ramach wymogów SMR 6-8. Ponieważ w kontrolowanej sprawie stwierdzono nieprawidłowości niewymienione w ww. załączniku, niemożliwe było uznanie jej za drobną niezgodność i brak zastosowania zmniejszeń płatności pod warunkiem usunięcia ww. nieprawidłowości. Punktacja zastosowana w przedmiotowej sprawie odnośnie ww. nieprawidłowości wprost wynika z rozporządzenia ws. liczby punktów (...) i stanu stwierdzonego w gospodarstwie skarżącego.
W badanej sprawie organy słusznie uznały, że nie zaszły żadne okoliczności, umożliwiające pominięcie stwierdzonych nieprawidłowości - nie zaistniała bowiem żadna przesłanka do takich działań, wskazana w art. 64 ust. 2 powoływanego wyżej rozporządzenia 1306/2013 (zaistnienie i zgłoszenie siły wyższej, oczywisty błąd, pomyłka organu przy niemożliwości wykrycia nieprawidłowości przez stronę, brak zawinienia rolnika, niewielka skala nieprawidłowości) lub w art. 15 rozporządzenia 640/2014 (odpowiednio wczesne zawiadomienie organu o nieprawidłowościach we wniosku). Strona nie zgłosiła (zgodnie z ww. regulacjami) do ARiMR problemów dotyczących realizacji wymagań z zakresu wzajemnej zgodności. W szczególności, w sprawie nie zaistniało żadne terminowo zgłoszone przez stronę do ARiMR zdarzenie o charakterze siły wyższej.
Rację mają organy obu instancji twierdząc, że wskazane w odwołaniu problemy techniczne, czy wypłata wsparcia z opóźnieniem lub w zmniejszonej wysokości - nie są zdarzeniami o charakterze siły wyższej. Jeżeli na stronie ciąży obowiązek uporządkowania pewnych kwestii, to nie może się ona wiele miesięcy zasłaniać uszkodzonym ciągnikiem, rozrzutnikiem, drogim paliwem i częściami zamiennymi, czy zbyt małym wsparciem z ARiMR. Ponadto awaria niemłodego gospodarskiego sprzętu mechanicznego sama w sobie nie jest zdarzeniem zupełnie niespodziewanym. Rolnik korzystający z takiego sprzętu, powinien się z możliwością takich zdarzeń liczyć - zwłaszcza, gdy jest to sprzęt niezbędny do realizacji wymogów związanych z płatnościami, o jakie występuje. Jeżeli strona nie jest w stanie naprawić swojego sprzętu lub zastąpić go innym, to powinna rozważyć wynajęcie do uporządkowania obornika innej osoby ze sprzętem, podjęcie próby sprzedaży obornika lub zwrócenie się w tej sprawie o pomoc np. do urzędu gminy.
Nie można także zaakceptować zarzutu skarżącego, jakoby bezpośrednim powodem złożenia wniosku po terminie (co skutkowało pomniejszeniem płatności za 2022 r. o 1%) był brak udzielenia pomocy technicznej przez pracowników organu i stronnicze działanie Biura, gdzie nie uwzględniono skargi strony na ww. brak pomocy. W tym zakresie wskazać należy, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy niemożliwe było przyjęcie, że to z powodu postawy pracowników organu I instancji, skarżący złożył swój wniosek po dniu 31 maja 2022 r. Skarżący dysponował niemal trzema miesiącami na złożenie ww. wniosku i sam decydował, kiedy swój wniosek złoży. Dodatkowo, między próbą złożenia wniosku w organie I instancji (16 maja 2022 r.), a końcem terminu na składanie takich wniosków (31 maja 2022 r.) minęło 15 dni. W tym czasie strona mogła skutecznie złożyć swój wniosek, czy to w siedzibie biura, czy w doradztwie rolniczym, czy korzystając z komputera osoby trzeciej (jeżeli nie posiada własnego), czy też nawet upoważniając do tego osobę zaufaną. Okoliczności sprawy wskazują na to, że w tym czasie strona pozostawała bierna.
Brak jest także podstaw, aby uznać zarzut skarżącego w zakresie sankcji, nałożonych przez organy. Wyjaśnić należy, że kwestie sankcji i ich wysokości nie podlegają subiektywnej ocenie przez pracowników ARiMR. Podobnie dotyczy to charakteru i konsekwencji, stwierdzonych nieprawidłowości w badanej sprawie. Wysokość sankcji za niespełnianie danych wymogów, regulują odpowiednie przepisy prawne i dotyczą one wszystkich beneficjentów w tych samych sytuacjach. Nie ma tu miejsca na stronniczą interpretację przepisów, o której wspomina strona w swoim piśmie, a organy ARiMR nie mogą dostosowywać obowiązujących przepisów prawa do indywidualnych sytuacji rolników. Takie działania mogłyby zostać ocenione, jako bezprawne i nieuczciwe względem innych rolników, w podobnych lub takich samych sytuacjach.
Mając na uwadze pozostałe zarzuty skargi, nie można też tracić z pola widzenia, że w postępowaniu w sprawie płatności, stan finansowy strony nie podlega ocenie przez organy ARiMR i nie wpływa na ostateczne jego rozstrzygnięcie. Sposób prowadzenia gospodarstwa jest analizowany wyłącznie w kontekście spełniania przez stronę wymogów dotyczących płatności, o które strona wnioskuje i do przestrzegania których strona zobowiązała się przy składaniu wniosku o pomoc finansową. Programy realizowane przez ARiMR i pomoc finansowa z nimi związana są dobrowolne i strona nie ma obowiązku z nich korzystać. Ale jeśli zdecydowała się
na wnioskowanie o taką pomoc, to musi spełnić określone przepisami wymagania, aby ją otrzymać. Strona powinna mieć świadomość nie tylko korzyści finansowych za spełnienie tych wymagań, ale także liczyć się z karami administracyjnymi za niedopełnienie obowiązków, co w kontrolowanej sprawie skutkowało nałożeniem ww. sankcji.
Podsumowując stwierdzić należy, że wyniki postępowania wskazują bezsprzecznie, że skarżący nie prowadzi prawidłowej gospodarki odchodami zwierzęcymi i nie przechowuje nawozów naturalnych (płynnych i stałych) w sposób bezpieczny dla środowiska, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do gruntu i
ro$, zwiększając ich negatywny wpływ na środowisko. Powyższe - jak słusznie zauważyły organy - zagraża samemu skarżącemu, kondycji zwierząt w gospodarstwie, jakości wód gruntowych oraz świadczy o nieporządku w obejściu ww. gospodarstwa i jest uciążliwe dla sąsiadów tego gospodarstwa. Zatem konieczne jest jak najszybsze faktyczne usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, a nie tylko poleganie na trwających od 2020 r. zapewnieniach, że strona będzie podejmować działania zmierzające w tym kierunku.
W ocenie Sądu, okoliczności badanej sprawy, świadczą o całkowitym i trwałym braku przestrzegania przez skarżącego wymogów dotyczących spornych płatności. Skarżący - występując o sporne płatności - jest zobowiązany stosować się zarówno do wymagań w kwestiach proceduralnych, jak i do zaleceń, co do "sztuki rolnej" (składowanie obornika). W przypadku braku ich przestrzegania - i to po raz kolejny - musi liczyć się z konsekwencjami w postaci ograniczeń płatności.
Końcowo wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, zgodnie z zastosowaniem norm prawa procesowego w tym zakresie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym zdjęcia z kontroli terenowej, stanowią bezsprzeczny dowód nieprawidłowości odnośnie przechowywania obornika. W kontrolowanej sprawie - wbrew zarzutom skargi - brak było podstaw do stwierdzenia, aby organy obu instancji niedostatecznie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające.
Sąd dokonując badania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem w zakresie określonym w art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził również, aby Dyrektor przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszył inne - poza zarzucanymi - przepisy prawa materialnego, jak również nie stwierdzono naruszenia przepisów proceduralnych.
W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi - należy uznać za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści przedmiotowego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację mają organy we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku
.
-----------------------
Sygn. akt I SA/Kr 1102/23
21