I SA/Kr 107/23

I SA/Kr 107/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 1, ust. 2a, ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 107/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 12 kwietnia 2023 r., sprawy ze skargi B. B., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy, z 13 grudnia 2022r. nr 180000/71/423322/2022, w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021, r., , skargę oddala.,
Uzasadnienie
We wniosku z dnia 13 maja 2001 r. B. B. wniosła o zwolnienie jej z obowiązku opłacania składek dla płatników prowadzących działalność w branżach określonych w rozporządzeniu za kwiecień 2021 r. W treści wniosku B. B. wskazała, że przeważającą działalnością prowadzoną przez nią na dzień 31 marca 2021 r. jest według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) działalność oznaczona kodem 96.02.Z (tj. Fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne).
Decyzją z dnia 21 maja 2021 r. nr 180300/71/235/2021/RDZ-B7/3, znak: 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie odmówił B. B. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON przeważającą działalnością wnioskodawczyni na dzień 31 marca 2021 r. nie jest wskazany przez nią we wniosku kod PKD 96.02.Z, lecz kod PKD 46.45.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021 r.
Po rozpoznaniu wniosku B. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3/UTRZ Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu utrzymał w mocy decyzję z dnia 21 maja 2021 r. znak: 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3. W pisemnych motywach decyzji organ przytoczył treść § 10 ust. 2a pkt 2 i § 11 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Organ wskazał, że we wniosku z dnia 13 maja 2021 r. B. B. oświadczyła, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 96.02.Z. Natomiast zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON jej przeważającą działalnością na ten dzień jest kod PKD 46.45.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021 r. Powołując się na treść § 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że ustawodawca nie przewiduje sprawdzenia rodzaju przeważającej działalności w inny sposób niż w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. Jeżeli więc, jako przeważający rodzaj prowadzonej działalności jest wskazany w rejestrze REGON inny kod PKD niż określony w ustawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. W związku z powyższym organ uznał, że B. B. nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za kwiecień 2021 r.
Z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zgodziła się B. B. i pismem z dnia 12 sierpnia 2021 r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 21 maja 2021 r.
Wyrokiem z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1288/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3/UTRZ. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do określenia, czy dla uznania, że płatnik objęty został zwolnieniem z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, o którym mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, decydującym jest kod PKD przeważającej działalności prowadzonej przez płatnika, ujawniony w określonej dacie w rejestrze REGON, czy też nadrzędne znaczenie w tym zakresie ma kod PKD określający działalność, jaką w rzeczywistości wykonywał wówczas ten podmiot.
Sąd podkreślił, że w sytuacji kiedy widoczna jest sprzeczność pomiędzy kodem PKD przeważającej działalności, podanym przez stronę w złożonym wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, a kodem PKD ujawnionym w rejestrze na dzień 31 marca 2021 r., organ obowiązany jest przed wydaniem decyzji w myśl art. 10 § 1 i 2 oraz art. 79a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zwrócić się do wnioskodawcy o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jego twierdzeń. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (rozpoznając sprawę w I instancji) zaniechał podjęcia ww. czynności. Organ ten, rozpoznając już przedmiotową sprawę jako organ II instancji, poinformował co prawda skarżącą o zakończeniu postępowania i przysługującym jej prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednak nie zmienia to faktu, że przed wydaniem decyzji w I instancji uniemożliwiono skarżącej skorzystanie z tego prawa. W ocenie Sądu, zaskarżona nie spełnia też standardów określonych w art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W żaden sposób nie odniesiono się w niej do twierdzeń skarżącej, że w rzeczywistości prowadziła przeważającą działalność objętą kodem PKD 96.02.Z uprawniającym do uzyskania zwolnienia w myśl § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. W toku postępowania jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całkowicie pominięto aspekt rzeczywistego rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę mimo, że skarżąca do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączyła kserokopie wydruków danych z kasy fiskalnej.
W ocenie tut. Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym, w którym rysuje się sprzeczność kodu PKD podana przez skarżącą w złożonym wniosku, a kodem PKD widniejącym w bazie REGON, organ winien przed wydaniem decyzji, zbadać okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę i ustalić kod prowadzonej działalności na podstawie rzeczywistego stanu faktycznego. Powyższe ustalenia zaś powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym akt sprawy oraz w treści uzasadnienia decyzji kończącej postępowanie. Sąd podkreślił, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze REGON, a faktycznie wykonywaną przez stronę działalnością gospodarczą we wskazanej dacie, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności.
Sąd wskazał, że w realiach niniejszej sprawy, wobec podnoszenia w toku postępowania przez skarżącą, że w rzeczywistości w przeważającej mierze prowadziła ona działalność oznaczoną kodem PKD 96.02.Z, co stało w sprzeczności z kodem PKD jej przeważającej działalności ujawnionym w rejestrze REGON, organ powinien był wnikliwie je rozważyć, jednocześnie podejmując stosowne działania w celu zebrania wszelkich istotnych w tym aspekcie dowodów. Organ natomiast mylnie poprzestał jedynie na ocenie danych uzyskanych z rejestru REGON, w związku z uprzednim dokonaniem błędnej wykładni § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. Obowiązkiem ZUS w powyższym zakresie było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie charakteru przeważającej działalności rzeczywiście prowadzonej przez stronę. Przedmiotowa okoliczność pozostaje bowiem kluczowa dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Sąd nakazał więc by rozpatrując ponownie sprawę, organ wezwał skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności między kodem PKD wskazanym przez nią we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, a kodem PKD wynikającym z bazy REGON (na dzień 31 marca 2021 r.) oraz do przedłożenia wszelkich dowodów, z których wynikałoby, że faktycznie prowadzona przez nią działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada kodowi 96.02.Z Następnie organ winien dokonać oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze prawidłową wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym standardom wynikającym z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W toku ponownie toczącego się postępowania pismem z dnia 18 października 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie wezwał B. B. do złożenia:
– dodatkowych dokumentów (faktur) potwierdzających, że przeważająca działalność, prowadzona przez nią na dzień 31 marca 2021 r., odpowiada deklarowanemu we wniosku kodowi PKD 96.02.Z (tj. Fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne);
– dodatkowych dokumentów (zestawienie przychodów), potwierdzających, że przychód z przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD uprawniającym do zwolnienia uzyskany w kwietniu 2021 r. był co najmniej 40% niższy w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r. oraz jaki procent przychodu stanowił przychód z działalności oznaczonej kodem PKD 96.02.Z;
– dodatkowych dokumentów potwierdzających czy wartość przychodu ze sprzedaży towarów i usług z działalności określonej kodem PKD wskazanym przez nią jako rodzaj przeważającej działalności gospodarczej stanowi przeważającą większość w uzyskanych przez nią przychodach w roku 2021 i 2020 i jaki procent przychodu stanowi przychód z przeważającej działalności wskazanej we wniosku.
W odpowiedzi pełnomocnik B. B. nadesłał pismo z dnia 24 października 2022 r., w którym podniósł, że wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 28 maja 2021 r. wnioskodawczyni przedstawiła dokumenty księgowe wskazujące na rzeczywisty przeważający przedmiot jej działalności. Do pisma pełnomocnik strony dołączył: wpisy pokontrolne służb sanitarnych za lata 2016-2019, protokół kontroli sanitarnej z 2019 r., protokół kontroli sanitarnej z 2020 r. (pierwsza strona), protokół kontroli sanitarnej z 2022 r., umowę o pracę z 2016 r. z kosmetyczką, kopię książki serwisowej kasy fiskalnej i wydruk wykazu sprzedaży oraz dokumentację fotograficzną salonu.
Decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r. nr 180000/71/423322/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy utrzymał w mocy decyzję z dnia 21 maja 2021 r. nr 180300/71/235/2021/RDZ-B7/3, znak: 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3. W uzasadnieniu swojej decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył treść § 10 ust. 2a pkt 2 i § 11 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371). Organ wskazał, że B. B. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej 12 marca 2007 r. pod nazwą Studio urody "B.". Według informacji dostępnych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej przeważające PKD zostało wskazane jako 46.45.Z, czyli sprzedaż hurtowa perfum i kosmetyków. Natomiast dnia 12 kwietnia 2021 r. wnioskodawczyni dokonała zmiany we wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności gospodarczej wskazując przeważający kod PKD 96.02.Z, tj. Fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne. Organ wskazał, że B. B. do sprawy przedstawiła materiał dowodowy (zdjęcia, paragony, wpisy pokontrolne kontroli sanitarnej), które jednoznacznie wskazują, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła faktycznie działalność gospodarczą określoną jako "Studio Urody - fryzjerstwo i inne zabiegi kosmetyczne" oznaczoną kodem PKD 96.02.Z, który uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaznaczył przy tym jednak, że aby spełnione zostały wszystkie warunki pozwalające na zwolnienie z obowiązku opłacania składek wnioskodawczyni powinna wykazać, jaki procent ogółu przychodów stanowiły przychody ze wskazanej przeważającej działalności oraz wykazać, że nastąpił spadek przychodów z tytułu prowadzonej przeważającej działalności co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r. Organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów, które potwierdzałyby wskazany fakt (brak chociażby wyciągu z KPiR, czy ewidencji przychodów, wskazania jakie przychody osiągnęła zbiorczo z wykazanej działalności, jaki stanowiły one procent przychodów ogółem, jaki spadek przychodów nastąpił i w jakiej wysokości). Organ zwrócił uwagę, że o wskazane wyżej dokumenty, które potwierdzałyby fakt spadku przychodów B. B. była wzywana pismem z dnia 18 listopada 2022 r. po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów nie ma możliwości ustalenia, czy nastąpił spadek przychodów w kwietniu 2021 r w stosunku do uzyskanych przychodów we wrześniu 2020 r. Z przedstawionych protokołów pokontrolnych, zdjęć salonu, umowy o pracę czy wystawionych paragonów nie wynika też jaki procent przychodów ogółem stanowiła działalność określona kodem PKD 96.02.Z oraz czy nastąpił spadek przychodów o 40%. Organ wyjaśnił, że dokumentem, który przykładowo przedstawiałby uzyskane przychody jest szczegółowy wyciąg z KPiR za miesiąc kwiecień 2021 r. oraz wrzesień 2020 r., co pozwoliłoby określić spadek przychodów. Organ stwierdził, że udowodnienie tego faktu leży po stronie wnioskującej, a po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych leży wyłącznie ocena wykazanych dowodów oraz oparcie na tej podstawie stosownego rozstrzygnięcia. Tym samym nie można, zdaniem ZUS, uznać, że B. B. odnotowała co najmniej 40% spadek przychodu z przeważającej działalności.
Mając powyższe na względzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż nie został spełniony warunek wskazany w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Nie stwierdzono również naruszenia przez ZUS przepisów prawa materialnego bądź procesowego. Brak jest zatem podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia 21 maja 2021 r. nr 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3.
Z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zgodziła się B. B. i pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 21 maja 2021 r. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 2 i 3 w zw. z art. 31zy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) w związku z § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że warunkiem koniecznym do zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przedstawienie materiału dowodowego na potwierdzenie spadku przychodów z prowadzonej działalności w okresie wskazanym we wniosku, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem, wystarczające jest złożenie we wniosku oświadczenia w tym zakresie, a tym samym nie jest wymagane dołączanie żadnych dokumentów dla wykazania powyższego faktu;
2. prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 2 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu decyzji utrzymującej w mocy poprzednią decyzję odmowną z uwagi na brak udowodnienia spadku przychodów z prowadzonej działalności, podczas gdy w rzeczywistości organ dysponował dowodem na ten fakt w postaci oświadczenia skarżącej złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w normie wynikającej z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 2 i 3 w zw. z art. 31zy ustawy o COVID-19 w zw. z § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. jednoznacznie zostały określone wymogi formalne wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wśród nich jest m.in. oświadczenie płatnika składek składane pod rygorem odpowiedzialności karnej potwierdzające spadek przychodów w okresie wskazanym we wniosku. Zdaniem skarżącej, ustawodawca nie określa natomiast aby w tym celu konieczne było przedkładanie dokumentów dla wykazania rzeczonego faktu. W związku z powyższym skarżąca uważa, że wnioskowanie organu, że ich niezłożenie jest argumentem przemawiającym za odmową zwolnienia z opłacania składek jest zbyt daleko idące i w sposób niebudzący wątpliwości przekracza normę ustawową. Skarżąca uważa, że w momencie składania wniosku, spełniła wszystkie przewidziane prawem warunki, aby uzyskać przedmiotowe zwolnienie. Działanie organu, zdaniem skarżącej, stanowi nie tylko naruszenie przepisów ustawowych, ale także zasady równego traktowania przedsiębiorców. Skoro bowiem podmioty prowadzące działalność gospodarczą mogą w celu uzyskania zwolnienia z opłacania składek złożyć jedynie oświadczenie o spadku przychodów, to dla skarżącej jest niezrozumiałe, dlaczego w jej sytuacji jest ono niewystarczające i została zobowiązana do potwierdzenia tego faktu poprzez składanie jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Istotne jest to również z tego względu, że ustawodawca określając rzeczone oświadczenie, wskazał wielokrotnie, że jest ono "potwierdzające’' - co równocześnie przesądza o jego charakterze i tym samym sprawia, że podjęcie dalszych czynności w tym kierunku jest bezpodstawne.
W ocenie skarżącej, organ postąpił także niezgodnie z art. 7 w zw. z art. 75 § 2 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W toku postępowania, w każdym przypadku, powinien bowiem podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem skarżącej, w niniejszej sytuacji niezasadne jest twierdzenie wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie miał możliwości ustalenia, czy nastąpił spadek przychodów w kwietniu 2021 r. w stosunku do uzyskanych przychodów we wrześniu 2020 r., ponieważ dysponował na tę okoliczność jedynym dowodem wymaganym przez ustawodawcę, w postaci ww. oświadczenia skarżącej, złożonego we wniosku pod rygorem odpowiedzialności karnej, które to powinien uwzględnić i poddać ocenie zgodnie z regułami właściwymi dla toczącego się postępowania. Jeżeli natomiast organ powziął wątpliwość co do faktu spadku przychodów z prowadzonej działalności skarżącej, to powinien przeprowadzić dowód przeciwko treści jej oświadczenia, a nie wzywać do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Skarżąca dodała, że z uwagi na wybraną przez nią formę opodatkowania, tj. ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, łączne raporty miesięczne z kasy fiskalnej, są jedynymi dokumentami pozwalającymi na ustalenie miesięcznych przychodów. Jej zdaniem, zestawienie sum uzyskanych przez nią we wrześniu 2020 r. i w kwietniu 2021 r. dowodzi, iż spadek przychodów uprawniał ją do uzyskania wnioskowanego przez nią zwolnienia ze składek.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do wspomnianego powyżej ust. 3 omawianego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie Sąd zwrócił się do skarżącej i organu (na ręce ich pełnomocników) o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Sąd poinformował również, że strona może wnieść o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W piśmie z dnia 27 lutego 2023 r. pełnomocnik organu wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Z kolei pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 28 lutego 2023 r. wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie zdalnej.
W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 13 marca 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1288/21 decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3/UTRZ utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 21 maja 2021 r. nr 180300/71/235/2021/RDZ-B7/3, znak: 180000/71/238679/2021/RDZ-B7/3 o odmowie skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za kwiecień 2021 r. Uchylając ww. decyzję z dnia 4 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w sytuacji kiedy widoczna jest sprzeczność pomiędzy kodem PKD przeważającej działalności, podanym przez stronę w złożonym wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, a kodem PKD ujawnionym w rejestrze na dzień 31 marca 2021 r., organ obowiązany jest przed wydaniem decyzji w myśl art. 10 § 1 i 2 oraz art. 79a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zwrócić się do wnioskodawcy o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jego twierdzeń. Następnie organ winien dokonać oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze prawidłową wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym standardom wynikającym z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA).
W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, organ II instancji zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1288/21. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 18 października 2022 r. organ wezwał skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów: faktur potwierdzających, że przeważająca działalność, prowadzona przez nią na dzień 31 marca 2021 r., odpowiada deklarowanemu we wniosku kodowi PKD 96.02.Z (tj. Fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne); zestawienia przychodów potwierdzających, że przychód z przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD uprawniającym do zwolnienia uzyskany w kwietniu 2021 r. był co najmniej 40% niższy w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r. oraz jaki procent przychodu stanowił przychód z działalności oznaczonej kodem PKD 96.02.Z; dokumentów potwierdzających czy wartość przychodu ze sprzedaży towarów i usług z działalności określonej kodem PKD wskazanym przez skarżącą jako rodzaj przeważającej działalności gospodarczej stanowi przeważającą większość w uzyskanych przez nią przychodach w roku 2021 i 2020 i jaki procent przychodu stanowi przychód z przeważającej działalności wskazanej we wniosku.
W odpowiedzi skarżąca nadesłała pismo z dnia 24 października 2022 r., w którym podniosła, że wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 28 maja 2021 r. przedstawiła dokumenty księgowe wskazujące na rzeczywisty przeważający przedmiot jej działalności. Do pisma skarżąca dołączyła: wpisy pokontrolne służb sanitarnych za lata 2016-2019, protokół kontroli sanitarnej z 2019 r., protokół kontroli sanitarnej z 2020 r. (pierwsza strona), protokół kontroli sanitarnej z 2022 r., umowę o pracę z 2016 r. z kosmetyczką, kopię książki serwisowej kasy fiskalnej i wydruk wykazu sprzedaży oraz dokumentację fotograficzną salonu.
W oparciu o tak przedstawiony przez skarżącą materiał dowodowy organ uznał w zaskarżonej decyzji, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła ona faktycznie działalność gospodarczą określoną jako "Studio Urody - fryzjerstwo i inne zabiegi kosmetyczne" oznaczoną kodem PKD 96.02.Z, który uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021 r. Jednak zdaniem organu, na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów nie ma możliwości ustalenia, czy nastąpił spadek przychodów w kwietniu 2021 r w stosunku do uzyskanych przychodów we wrześniu 2020 r., nie wynika też jaki procent przychodów ogółem stanowiła działalność określona kodem PKD 96.02.Z oraz czy nastąpił spadek przychodów o 40%. Tym samym nie można, zdaniem ZUS, uznać, że skarżąca odnotowała co najmniej 40% spadek przychodu z przeważającej działalności.
W ocenie Sądu, stanowisko organu jest prawidłowe.
Możliwość zwolnienia płatnika składek z obowiązku opłacania należnych składek ubezpieczeniowych za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. przewidziano w § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371). Stanowi on, iż zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,
2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Z kolei w myśl § 10 ust. 3 tego rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.
Z przywołanych przepisów wynika, że zwolnieniem od opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. objęci zostali płatnicy składek prowadzący na dzień 31 marca 2021 r. rodzaje działalności wskazane w § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r.
Ja wynika z akt sprawy we wniosku z dnia 13 maja 2001 r. skarżąca wskazała, że przeważającą działalnością prowadzoną przez nią na dzień 31 marca 2021 r. jest według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) działalność oznaczona kodem 96.02.Z (tj. Fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne). Natomiast organ uznał, że zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON przeważającą działalnością wnioskodawczyni na dzień 31 marca 2021 r. jest kod PKD 46.45.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021 r. Jednak w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów (zdjęcia, paragony, wpisy pokontrolne kontroli sanitarnej), organ uznał, że na dzień 31 marca 2021 r. skarżąca prowadziła faktycznie działalność gospodarczą określoną jako "Studio Urody - fryzjerstwo i inne zabiegi kosmetyczne" oznaczoną kodem PKD 96.02.Z, który uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021 r. Ustalenia te orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela. Jak wynika bowiem z przedłożonych przez skarżącą na wezwanie organu dowodów prowadzi ona działalność gospodarczą pod nazwą Studio Urody "B.", a więc działalność objętą kodem PKD 96.02.Z, wymienionym w § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. i uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek.
Prawidłowo też, zdaniem Sądu, organ uznał, że skarżąca nie wykazała, że nastąpił spadek przychodów z tytułu prowadzonej przeważającej działalności co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających spadek przychodów skarżącej takich jak np. wyciąg z księgi przychodów i rozchodów. Również na wezwanie organu z dnia 18 października 2022 r. skarżąca nie przedłożyła takich dokumentów, a jedynie zdjęcia, paragony, wpisy pokontrolne kontroli sanitarnej.
Nie ma przy tym racji pełnomocnik skarżącej, że do wykazania spadku przychodów płatnik nie musi przedkładać żadnych dokumentów, lecz wystarczające jest jego oświadczenie, o którym mowa w art. 31zp ust. 2 i ust. 3 ustawy o COVID-19. Należy bowiem zauważyć, że oświadczenie o spadku przychodów nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie stanowi wyraz stanu wiedzy podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów i mogą być zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. Nie przedłożenie zatem przez płatnika dokumentów potwierdzających spadek jego dochodów powoduje, że organ nie ma możliwości dokonania oceny, czy spełnia on przesłanki do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. To płatnik jest osobą najlepiej zorientowaną w osiąganych przez niego dochodach i dysponuje stosowną dokumentacją na ten temat, którą powinien przedłożyć, także na wezwanie organu, gdy ubiega się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.
Tym samym za niezasadne należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 2 i 3 w zw. z art. 31zy ustawy o COVID-19 w związku z § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. oraz art. 7 w zw. z art. 75 § 2 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.