I SA/Kr 1052/22

I SA/Kr 1052/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Piotr Głowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 988/23 - Wyrok NSA z 2024-07-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia org. I inst.
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 1052/22. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wiśniewski sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2022r. sprawy ze skarg R. K. i Z. K. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 18 lipca 2022 r., nr 1201-IEW-1.711.10.2022.11 i nr 1201-IEW-1,711.9.2022.13, w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne; 1) uchyla zaskarżone postanowienia i poprzedzające je postanowienia organu I instancji, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz skarżących 1194,00 (jeden tysiąc sto dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Kr 1052/22.
UZASADNIENIE
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu decyzjami nr 1217-SEW-1.4251.3.2019 r. i 1217-SEW-1.4251.4.2019 r., określił skarżącym przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2014 r. w wysokości po 371.852,00 zł oraz orzekł o dokonaniu zabezpieczeniu ww. zobowiązania podatkowego na majątku skarżących, przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2014 r. w wysokości po 371.852,00 zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu na podstawie ww. decyzji o zabezpieczeniu wystawił 12.11.2019 r. zarządzenie zabezpieczenia oraz zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 14.11.2019 r. Z odpowiedzi banku wynika, że "zabezpieczona została pełna kwota wierzytelności."
Następnie 9.12.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu wydał decyzję nr 1217-SPV-2.4102.19.2019 i nr 1217-SPV-2.4102.16.2019, w której ustalił skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2014 w kwocie 492.014,00 zł.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie decyzją z 21.02.2022 r., nr 1201-IOP1-2.4102.14.2020.37, 1201-IOD-2.4102.3.2020, 1201-IOP1-2.4102.13.2020.37 i nr 1201-IOD-2.4102.2.2020, uchylił decyzję organu I instancji i ustalił zobowiązanie podatkowe w kwocie po 211.898,00 zł, co zostało doręczone skarżącym 23 i 28.02.2022 r.
Następnie 23.03.2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu skierował do skarżących upomnienia (doręczone 25 i 28.03.2022 r.), którym zażądał uregulowania należności w wysokości po 211.898,00 zł, wraz z odsetkami za zwłokę w wysokość 522,00 zł oraz kosztami upomnienia w wysokości 16,00 zł, łącznie w wysokości po 212.436,00 zł.
Wobec braku zapłaty Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu 7.04.2022 r. wystawił tytuły wykonawcze co do w/w kwot i 11.04.2022 r. ww. tytułom nadana została klauzula wykonalności i tym samym wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Aktualizacją zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego (po przekształceniu) z 11.04.2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu poinformował Bank, że zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego przekształciło się na podstawie art. 154 § 4 u.p.e.a. w zajęcie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy wraz z ww. aktualizacją został skarżącym doręczony 19.04.2022 r.
Jednak przed wystawieniem tych tytułów wykonawczych i przekształceniu wierzytelności pismem z 24.03.2022 r. i z 11.04.2022 r. skarżący zwrócili się do organu I instancji o niezwłoczne rozliczenie zajętych w postępowaniu zabezpieczającym kwot oraz o "zwolnienie wszelkich innych zabezpieczeń dokonanych przez Urząd Skarbowy".
Pismem z 13.04.2022 r. w związku z zapłatą zobowiązania podatkowego ponownie wnieśli skarżący o "zwolnienie wszelkich innych zabezpieczeń dokonanych przez Urząd Skarbowy", a pismem z 15.04.2022 r. w związku z bezpodstawną zdaniem skarżącej egzekucją "o zwrot powyższych kwot."
Jak wyjaśnił Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu w stanowisku w sprawie odwołania z 30.05.2022 r., ww. pismami wnioskowali skarżący "o podjęcie działań, które zostały wykonane przez organ egzekucyjny, a odpowiedź w tym zakresie została udzielona ostatecznie w piśmie z dnia 25 kwietnia 2022 r. oraz przesłanie informacji o aktualizacji kwoty zajętej wierzytelności."
Następnie pismem z 25.04.2022 r. skarżący wnieśli zarzuty egzekucyjne z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c. u.p.e.a podnosząc, że w w/w piśmie z 24.03.2022 r. złożyli wniosek o:
1) rozliczenie zajętej w 2019 r. kwoty - 743 704 zł (po 371 852 zł na każdego) w ten sposób, że:
- zwrot bezpodstawnie zajętych kwot w wysokości 319 908 zł (po 159 954 zł na każdego)
- na poczet wydanych decyzji przez DIAS - w kwocie 423 796 zł (po 211 898 zł na każdego), w związku ze złożeniem skargi do WSA.
Wedle skarżących zgodnie z art. 239f. § 1 O.p., Organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego na wniosek - po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, o którym mowa w art. 33d § 2 - do wysokości zabezpieczenia i na czas jego trwania lub z urzędu.
§ 2. Wniosek podlega załatwieniu bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni. Niezałatwienie wniosku w tym terminie powoduje wstrzymanie wykonania decyzji do czasu doręczenia postanowienia w sprawie przyjęcia zabezpieczenia, chyba że przyczyny niezałatwienia wniosku w terminie zostały spowodowane przez stronę.
§ 4. W sprawie wstrzymania wykonania decyzji wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie.
Wedle art. 239g O.p. wstrzymanie wykonania decyzji nie pozbawia strony możliwości dobrowolnego wykonania decyzji.
Skarżący podnieśli, iż w związku z brakiem odpowiedzi na pismo z 24.03.2022, zostało wysłane kolejne 11 kwietnia 2022 r oraz kolejne 13 kwietnia 2022 r. W związku z przedłużającym się rozliczeniem środków zabezpieczonych w 2019 r. podatnicy nie byli w stanie dokonać zapłaty zryczałtowanego podatku w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji ostatecznych. W związku z wydaniem ostatecznych decyzji uchylających w całości decyzje organu pierwszej instancji, organ egzekucyjny powinien natychmiast zwolnić środki ponad kwotę 423 796 zł, co pozwoliłoby podatnikom zapłacić zryczałtowane podatki dobrowolnie.
Po zwolnieniu środków w dniu 11 kwietnia 2022 tj. po upływie 50 dni od daty wydania decyzji przez DIAS podatnicy zapłacili należność dobrowolnie wraz z odsetkami w dniu 12.04.2022. Organ egzekucyjny mimo zapłaty należnych podatków przez podatników zrealizował bezpodstawnie w trybie egzekucji z rachunków bankowych podatników w dniu 13.04.2022 w godzinach popołudniowych z ich rachunku w/w kwoty doliczając około 40 tys. zł dodatkowych kosztów.
W/g skarżących czynności egzekucyjne zostały dokonane na poczet decyzji, które zostały uchylone w całości, natomiast decyzje ostateczne DIAS zostały przez podatników wykonane dobrowolnie. Podatnicy nie uzyskali odpowiedzi na złożone w dniach 24.03.2022 r, 11.04.2022 oraz 13.04.2022 pisma, a wniesione obecnie zarzuty mają służyć do uzyskania zwrotu wszystkich nienależnie pobranych kwot, w tym ponad 40 tys. zł dodatkowych kosztów, albowiem czynności organu egzekucyjnego zostały dokonane bezpodstawnie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu postanowieniami z 4.05.2022 r., nr 1217-SEW-2.720.1602.2022.1 i nr 1217-SEW-2.720.1602.2022.1, oddalił wskazany zarzut tj. zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Podkreślono w uzasadnieniach, iż podatnicy nie wnosili o wstrzymanie wykonania decyzji w związku z wniesieniem skargi do WSA, lecz jedynie o rozliczenia zabezpieczonej kwoty i zwolnienie nadwyżki.
Skarżący złożyli zażalenia, zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a., art. 33a i 239f § 1 O.p., podtrzymując argumentację podniesioną w zarzutach.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniami z 18.07.2022 r., nr 1201-IEW-1.711.9.2022.13 i nr 1201-IEW-1.711.10.2022.11 utrzymał w mocy postanowienia organuI instancji, podzielając jego argumentację i podkreślając, iż pisma skarżących z 24.03.2022r. nie spełniały wymogu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji podatkowych.
W skargach podatnicy zarzucili naruszenie:
- art. 6 § 1 u.p.e.a, poprzez podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo nie uchylania się od wykonywania zobowiązania,
- art. 33 § 2 i 6 ustawy egzekucyjnej, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych w sytuacji braku ostatecznego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na decyzję będącą podstawą prowadzonej egzekucji;
- art. 33 § 2 pkt 6 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu dopuszczalności postępowania egzekucyjnego w sytuacji nie uchylania się od obowiązku zapłaty.
Wniesiono o uchylenie postanowień oganów obu instancji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 ustawy o p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skargi są uzasadnione.
Przedmiotem zaskarżonych postanowień było oddalenie zarzutu egzekucyjnego przewidzianego w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku wobec złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej organu II instancji z powodu zaskarżenia jej do WSA (art. 239f § 1 pkt 1 O.p.).
Zaskarżone postanowienia organów obu instancji oddalających ten zarzut były przedwczesne. Organy bowiem błędnie przyjęły, iż pisma skarżących z 24.03.2022r. (k. 40 akt adm. I instancji) nie spełniają wymogu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej II instancji, bez dokonania ich dokładnej analizy, która wymagała chociażby wzięcia pod uwagę zaistniałych w sprawie okoliczności dotyczących w szczególności wysokości występującego w sprawie zabezpieczenia pieniężnego na rachunku bankowym, które w wyniku znacznego pomniejszenia kwoty zobowiązania podatkowego, obejmowało prawie dwukrotność tego zobowiązania. Organy w związku z powyższym winny były wziąć pod uwagę treść tego pisma przy uwzględnieniu zwłaszcza koincydencji czasowej w postaci złożenia pisma z 24.03.2022r., tj. natychmiast po otrzymaniu od organu wezwania do dobrowolnej zapłaty przedegzekucyjnej, a także powołania się przez skarżących w tym piśmie na złożenie skargi do WSA, na uzyskane już pełne zabezpieczenie spornych kwot i jedynie zwolnienie nadwyżki. Co najbardziej istotne, wnieśli oni o niezwłoczne "rozliczenie zajętych kwot ustalonego zobowiązania – 423 796 zł na poczet wydanych decyzji jako zabezpieczenie". Powyższe wskazywało zatem na wolę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w związku z przyjęciem zabezpieczenia, a ewentualne wątpliwości co do treści żądania powinny być wyjaśnione przez organy. Zgodnie z art. 239f. § 1 O.p., organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego na wniosek - po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, o którym mowa w art. 33d § 2 - do wysokości zabezpieczenia i na czas jego trwania. § 2 tego przepisu stanowi, iż wniosek podlega załatwieniu bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni. Niezałatwienie wniosku w tym terminie powoduje wstrzymanie wykonania decyzji do czasu doręczenia postanowienia w sprawie przyjęcia zabezpieczenia, chyba że przyczyny niezałatwienia wniosku w terminie zostały spowodowane przez stronę.
W świetle art. 169 § 1 O.p. i zasad ogólnych przewidzianych w art. 120-129 O.p., wobec organu podatkowego wynikają określone obowiązki, stanowiące też symetrycznie źródła prawa dla strony postępowania. Niewątpliwie w zgodzie z tymi zasadami pozostaje rozeznanie przez organ sytuacji prawnej wnoszącego podanie, które powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu wątpliwości co do treści podania. Działanie to nabiera szczególnego znaczenia w tych sprawach, w których - tak jak w kontrolowanej, podstawę prawną zgłoszonego żądania mogą stanowić różne przepisy prawa – np. art. 239f § 1 pkt 1 O.p., których zastosowanie wymaga uprzedniego złożenia wniosku spełniającego inne wymagania np. złożenia zabezpieczenia, albo też obec wątpliwości co do zakwalifikowania podania, co niewątpliwie miało miejsce, skoro organ nie udzielił na nie szybkiej odpowiedzi, bez wątpienia też nie uwzględnił tego żądania. W tego bowiem rodzaju sprawach, uprzednie rozeznanie sytuacji prawnej wnoszącego podanie umożliwiłoby organowi skierowanie wezwania do uzupełnienia braków podania adekwatnego do sytuacji prawnej wnoszącego, chociażby poprzez wyjaśnienie przez skarżących czego się domagają i na podstawie jakiego przepisu, a więc w istocie zmierzałoby do szybkiego i prostego załatwienia sprawy (art. 122, art. 125 O.p.). Realizacji obowiązków organów wynikających z zasad ogólnych służy także zawarcie w wezwaniu do uzupełnienia braków podania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (art. 121 § 2 Op).
Tego rodzaju działań zabrakło w kontrolowanej sprawie. Organy pominęły w istocie przedmiotowe pismo, nie wzywając o jakiekolwiek wyjaśnienie żądania, de facto nie rozpatrując go aż do czasu przymusowego wyegzekwowania od skarżących zobowiązania wraz z kosztami egzekucyjnymi w wysokości około 40 tys.zł z zabezpieczonego już wcześnie na znacznie wyższą kwotę rachunku bankowego. Organ zwolnił bowiem "nadmiarowe" zabezpieczenie dopiero 11.04.2022r. i natychmiast przeprowadził przymusową egzekucję, co spowodowało w efekcie ten skutek, iż dobrowolna wpłata dokonana przez skarżących 12.04.2022r. nastąpiła po przymusowym wyegzekwowaniu przez organ z rachunku bankowego skarżących.
Skarżący zatem wobec nie uzyskania odpowiedzi na w/w pismo, pozostawali bez informacji w jakiej formie ich zobowiązanie będzie zaspokojone, kiedy ich wolą, co wynika ze spornego pisma i korelacji z wezwaniem do przedegzekucyjnego uregulowania zobowiązania, było dobrowolne jego uregulowanie, chociażby z kwot zwolnionych z zabezpieczenia.
Powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie wyjaśnienia treści żądania zawartego w piśmie z 24.03.2022r. spowodowało przedwczesne wydanie w kontrolowanej sprawie postanowień o oddaleniu zarzutu.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią ocenę prawną przedstawioną w niniejszym orzeczeniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a.