I SA/Kr 1047/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2016-11-08
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITspółka osobowaspółka kapitałowaprzekształcenie spółkipodział majątkuwierzytelnośćpożyczkakonfuzjaprzychód podatkowy

WSA w Krakowie uchylił interpretację Ministra Finansów, uznając, że otrzymanie przez wspólnika wierzytelności wobec samego siebie w wyniku podziału majątku spółki osobowej nie rodzi przychodu podatkowego.

Skarżący J.C. zakwestionował interpretację Ministra Finansów, która stwierdzała, że otrzymanie przez niego wierzytelności wobec samego siebie (z tytułu pożyczki udzielonej przez spółkę kapitałową, która przekształciła się w spółkę osobową) w wyniku podziału majątku tej spółki osobowej, skutkuje powstaniem przychodu podatkowego. Sąd administracyjny uznał stanowisko Ministra Finansów za nieprawidłowe, podkreślając, że instytucja konfuzji (wygaśnięcie zobowiązania w wyniku połączenia długu i wierzytelności w jednej osobie) jest neutralna podatkowo na gruncie PIT, a przychód powstaje dopiero w momencie odpłatnego zbycia składnika majątku, a nie jego otrzymania.

Sprawa dotyczyła indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanej przez Ministra Finansów, która stwierdziła, że otrzymanie przez skarżącego J.C. wierzytelności wobec samego siebie (z tytułu pożyczki udzielonej przez spółkę kapitałową, która następnie przekształciła się w spółkę jawną lub komandytową) w wyniku podziału majątku rozwiązanej spółki osobowej, skutkuje powstaniem przychodu podatkowego. Skarżący argumentował, że taka sytuacja, wynikająca z instytucji konfuzji, nie powinna być opodatkowana, ponieważ przychód powstaje dopiero w momencie odpłatnego zbycia składnika majątku, a nie jego otrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przychylił się do stanowiska skarżącego, uchylając zaskarżoną interpretację. Sąd podkreślił, że konfuzja, jako instytucja prawa cywilnego, powoduje wygaśnięcie zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela i jest neutralna podatkowo na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd wskazał, że przepisy ustawy o PIT (art. 14 ust. 2 pkt 17 lit. b oraz art. 14 ust. 3 pkt 12 lit. b) jasno stanowią, że przychód powstaje z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w wyniku likwidacji spółki niebędącej osobą prawną, a nie z samego ich otrzymania. Dodatkowo, sąd uznał, że organ naruszył zasadę zaufania do organów podatkowych, wydając wcześniej odmienną interpretację w podobnej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, otrzymanie takiej wierzytelności nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego.

Uzasadnienie

Instytucja konfuzji (wygaśnięcie zobowiązania w wyniku połączenia długu i wierzytelności w jednej osobie) jest neutralna podatkowo na gruncie PIT. Przychód podatkowy powstaje dopiero w momencie odpłatnego zbycia składnika majątku otrzymanego w wyniku likwidacji spółki, a nie w momencie jego otrzymania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 2 pkt 17 lit. b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychód z działalności gospodarczej obejmuje przychody z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną.

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 3 pkt 12 lit. b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Nie zalicza się do przychodów z działalności gospodarczej przychodów z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną, jeżeli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, likwidacja spółki niebędącej osobą prawną, do dnia ich odpłatnego zbycia upłynęło sześć lat i odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 4 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wyłączenie z przychodów zwróconych pożyczek.

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 4 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wyłączenie z przychodów kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od udzielonych pożyczek.

u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 5 pkt 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Opodatkowanie niepodzielonych zysków i zysków przekazanych na inne kapitały w spółce kapitałowej u wspólnika.

Ord. pr. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada zaufania do organów podatkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Otrzymanie wierzytelności wobec samego siebie w wyniku podziału majątku spółki osobowej nie jest przychodem podatkowym, gdyż przychód powstaje dopiero z odpłatnego zbycia składnika majątku. Instytucja konfuzji jest neutralna podatkowo na gruncie PIT. Organ podatkowy naruszył zasadę zaufania do organów poprzez wydanie sprzecznych interpretacji w analogicznych sprawach.

Odrzucone argumenty

Stanowisko Ministra Finansów, że otrzymanie wierzytelności skutkuje powstaniem przychodu podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

konfuzja jest instytucją prawa cywilnego, która powstaje w wyniku połączenia długu i wierzytelności w jednej osobie, powodując wygaśnięcie zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela otrzymanie wierzytelności jako składników majątku likwidacyjnego spółki osobowej przez osobę fizyczną nie skutkuje powstaniem przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych konfuzja jest neutralna podatkowo na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych organ wyinterpretował istnienie w analizowanych przepisach dodatkowych przesłanek, wpływających na kształt podstawy opodatkowania naruszenie naczelnej zasady zaufania do organów podatkowych

Skład orzekający

Waldemar Michaldo

przewodniczący

Maja Chodacka

sprawozdawca

Stanisław Grzeszek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania otrzymania składników majątku w wyniku likwidacji spółek osobowych, w szczególności w kontekście instytucji konfuzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji otrzymania wierzytelności wobec samego siebie w wyniku podziału majątku spółki osobowej, która powstała z przekształcenia spółki kapitałowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii podatkowej związanej z przekształceniami spółek i konfuzją, która może być interesująca dla prawników i przedsiębiorców zajmujących się restrukturyzacją.

Czy otrzymanie długu wobec samego siebie to przychód? WSA wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 1047/16 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Maja Chodacka /sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek
Waldemar Michaldo /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 368/17 - Wyrok NSA z 2019-01-31
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 361
art. 14 ust 2 pkt 17 lit b , art.14 ust 3 pkt 12 lit b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 1047/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r., sprawy ze skargi J.C., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 9 maja 2016 r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, , I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną,, II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego koszty, postępowania w kwocie 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych)., , ,
Uzasadnienie
Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia 9 maja 2016r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy J.C. (dalej: "skarżący") w zakresie skutków podatkowych, otrzymania wskazanej we wniosku wierzytelności wobec wnioskodawcy w związku z rozwiązaniem spółki jawnej lub komandytowej, powstałej z przekształcenia spółki kapitałowej - jest nieprawidłowe.
Zaskarżona interpretacja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 8 marca 2016r. skarżący złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, m.in. w zakresie skutków podatkowych otrzymania wskazanej we wniosku wierzytelności wobec skarżącego w związku z rozwiązaniem spółki jawnej lub komandytowej, powstałej z przekształcenia spółki kapitałowej.
We wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.
Skarżący jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący dodatkowo prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, a przychody osiągnięte z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej są opodatkowane podatkiem liniowym zgodnie z art. 9a ust. 2 w zw. z art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.; dalej: "ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych").
W przyszłości skarżący będzie m.in. jednym ze wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej spółka kapitałowa udzieli na rzecz każdego z jej wspólników (w tym również na rzecz skarżącego) pożyczki środków pieniężnych, w związku z czym spółka kapitałowa będzie posiadać wobec skarżącego oraz każdego z pozostałych jej wspólników wierzytelność o zwrot udzielonej pożyczki wraz z odsetkami. Wierzytelność wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej (wraz z odsetkami) nie zostanie zarachowana przez spółkę kapitałową jako przychód należny, o którym mowa w art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.) z uwagi na to, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przewidują wyłączenie z przychodów:
zwróconych pożyczek (kredytów), zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,
kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od udzielonych pożyczek (kredytów), zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W następnej kolejności spółka kapitałowa może ulec przekształceniu w spółkę jawną albo w spółkę komandytową. W sytuacji, gdy w spółce kapitałowej na dzień jej przekształcenia w spółkę osobową będą się znajdować niepodzielone zyski oraz zyski przekazane na inne kapitały niż kapitał zakładowy, zostaną one opodatkowane u skarżącego podatkiem dochodowym od osób fizycznych (zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
W toku działalności spółki osobowej mogą wystąpić sytuacje, które powodować będą jej rozwiązanie. Jeśli taka sytuacja wystąpi, majątek spółki osobowej zostanie podzielony pomiędzy wspólników spółki osobowej, stosownie do postanowień umowy tej spółki. W wyniku podziału majątku rozwiązanej spółki osobowej skarżący może otrzymać min. wierzytelność wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej (wraz z odsetkami), udzielonej przez spółkę kapitałową (w ramach prowadzonej przez spółkę kapitałową działalności gospodarczej).
W związku z powyższym zadano m.in. następujące pytanie:
Czy otrzymanie przez skarżącego, w ramach podziału majątku rozwiązanej spółki osobowej, wierzytelności wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej (wraz z odsetkami), która to pożyczka została udzielona skarżącemu przez spółkę kapitałową (w ramach prowadzonej przez spółkę kapitałową działalności gospodarczej), skutkować będzie dla skarżącego powstaniem przychodu podatkowego?
Zdaniem skarżącego, otrzymanie przez niego, w ramach podziału majątku rozwiązanej spółki osobowej, wierzytelności wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej (wraz z odsetkami), która to pożyczka została udzielona skarżącemu przez spółkę kapitałową (w ramach prowadzonej przez spółkę kapitałową działalności gospodarczej), nie będzie skutkować dla skarżącego powstaniem przychodu podatkowego.
Skarżący podniósł, że przepisy ustawy PIT jednoznacznie wskazują, że otrzymanie składników majątku likwidacyjnego spółki osobowej przez osobę fizyczną w postaci wierzytelności nieobjętych zakresem art. 14 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie skutkuje powstaniem przychodu w PIT; jednocześnie jednak odpłatne zbycie tych składników majątku skutkować będzie powstaniem przychodu dla osoby fizycznej, o ile pomiędzy likwidacją spółki a odpłatnym zbyciem majątku nie upłynie czasokres określony w art. 14 ust. 3 pkt 12 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podobnie otrzymanie przez skarżącego w związku z rozwiązaniem spółki osobowej wierzytelności wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej (wraz z odsetkami) nie będzie powodowało powstania po stronie skarżącego przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT. Wierzytelność ta nie będzie wprawdzie objęta zakresem art. 14 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z uwagi na to, że wartość tej wierzytelności nie została uprzednio zarachowana jako przychód należny oraz wierzytelność ta powstała z tytułu pożyczki udzielonej przez spółkę kapitałową, a nie przez spółkę niebędącą osobą prawną, jednakże w myśl art. 14 ust. 2 pkt 17) lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychód podatkowy może powstać dopiero w momencie odpłatnego zbycia takiej wierzytelności, a nie w momencie jej otrzymania przez skarżącego w wyniku rozwiązania spółki osobowej.
Minister Finansów uznając stanowisko skarżącego za nieprawidłowe stwierdził, że otrzymanie przez skarżącego w wyniku rozwiązania spółki jawnej lub komandytowej wierzytelności z tytułu udzielonej mu przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, tj. spółkę przed przekształceniem w spółkę jawną lub komandytową pożyczki (w tym wierzytelności o odsetki z tytułu zaciągniętej pożyczki) oraz wygaśnięcie zobowiązania i korelatywnie sprzężonego z nim obowiązku (zobowiązania skarżącego wobec spółki jawnej lub komandytowej), spowoduje powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zdaniem organu te składniki majątku, które będą miały swoje źródło w majątku nieopodatkowanym podatkiem dochodowym (za wyjątkiem sytuacji, w której źródłem pochodzenia tych składników majątku będą przychody zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym, bądź od których zaniechano poboru podatku), będą skutkować powstaniem u podatnika przychodu w momencie ich otrzymania na skutek rozwiązania spółki niebędącej osobą prawną.
W odpowiedzi na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
W skardze na interpretację, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez wykładnię:
- art. 14 ust. 2 pkt 17 lit. b) w zw. z art. 14 ust. 3 pkt 12 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż otrzymanie wierzytelności pożyczkowej (wraz z odsetkami) w związku z rozwiązaniem spółki osobowej stanowi zbycie majątku tej spółki. Stanowisko organu prowadzi również w konsekwencji do nieuprawnionego stwierdzenia, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega instytucja kontuzji (wygaśnięci zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela w wyniku zjednoczenia długu i wierzytelności jednej osobie).
2/ naruszenie przepisów postępowania - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.); mające istotny wpływ na wynik j sprawy:
- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie naczelnej zasady zaufania do organów podatkowych - przyjęta przez organ wykładnia jest sprzeczna z literalnym brzmieniem ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podlega zbycie majątku rozwiązanej spółki osobowej a nie jego] otrzymanie) oraz zasadami logiki (wykładnia przyjęta przez Organ wskazuje, iż opodatkowaniu podlega instytucja konfuzji). Należy przy tym zwrócić uwagę, na znaczną liczbę interpretacji indywidualnych (wydawanych m.in. przez Organ) w analogicznych sprawach, w których przedstawiono odmienne stanowisko (korzystne dla podatników). Powyższe niewątpliwie prowadzi do ograniczenia zaufania do organów podatkowych oraz powoduje wzrost niepewności podatników co do konsekwencji podatkowych związanych z przyjętymi przez nich rozwiązaniami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego uchyla taką interpretację (art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Ponadto trzeba podnieść, że zgodnie z treścią art. 57a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując zatem kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej w oparciu o przedstawione wyżej zasady orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że akt ten narusza prawo w zakresie powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sprawy sprowadzała się min. do rozstrzygnięcia kwestii kwalifikacji prawnopodatkowej zjawiska konfuzji. W realiach stanu faktycznego przedstawionego we wniosku założono możliwość otrzymania przez skarżącego - w wyniku podziału majątku spółki osobowej – wierzytelności wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej wraz z odsetkami udzielonej mu uprzednio przez spółkę kapitałową.
Odnośnie samego zjawiska konfuzji wskazać należy, że kodeks cywilny (mający zastosowanie dla oceny skutków podatkowych czynności cywilnoprawnych, których stroną była skarżąca) nie zawiera definicji "konfuzji" ani też konkretnego przepisu regulującego następstwa prawne połączenia długu i wierzytelności w jednej osobie. Przepis taki nie jest jednak konieczny bowiem z samego charakteru i natury zobowiązania wynika, iż konieczne jest istnienie dwóch stron stosunku zobowiązaniowego, a w przypadku połączenia długu i wierzytelności w jednej osobie zobowiązanie to wygasa. Jak powszechnie przyjmuje się w literaturze prawniczej oraz orzecznictwie, warunkiem koniecznym trwania zobowiązania jest istnienie dwóch stron - wierzyciela i dłużnika nikt bowiem nie może sam od siebie żądać spełnienia świadczenia ani też go egzekwować (por. uchwały SN; z 10 marca 1983 r. III CZP 3/83 OSNC 1983/8 poz. 115 czy z 7 lutego 2008 r. III CZP 115/07 OSNC 2008/9 poz. 96 oraz W. Czachórski Zobowiązania. Zarys wykładu Warszawa 1974 s. 274 lub Z. Radwański Prawo cywilne - część ogólna Warszawa 1999 s. 104). "Konfuzja" jest instytucją prawa cywilnego, która powstaje w wyniku połączenia długu i wierzytelności w jednej osobie, powodując wygaśnięcie zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela (por. T. Hencelewski, Instytucja konfuzji w polskim prawie cywilnym, PPH nr 4/2011r. s. 51-56).
Oceniając ww. zjawisko na gruncie przepisów regulujących podatek dochodowy od osób fizycznych stwierdzić należy, że jednym ze źródeł przychodów, wskazanych w art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów oraz udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2 pkt 17) lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do przychodów z działalności gospodarczej zalicza się przychody z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną lub wystąpieniem wspólnika z takiej spółki. Z kolei w myśl art. 14 ust 3 pkt 12) lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się przychodów z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną, jeżeli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, likwidacja spółki niebędącej osobą prawną, do dnia ich odpłatnego zbycia upłynęło sześć lat i odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej.
Słuszne jest zatem w ocenie Sądu stanowisko skarżącego z którego wynika, że otrzymanie wierzytelności jako składników majątku likwidacyjnego spółki osobowej przez osobę fizyczną nie skutkuje powstaniem przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Dopiero odpłatne zbycie tych składników majątku skutkować będzie powstaniem przychodu dla osoby fizycznej, o ile pomiędzy likwidacją spółki a odpłatnym zbyciem majątku nie upłynie czasokres określony w art. 14 ust. 3 pkt 12) lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji otrzymanie przez skarżącego w związku z rozwiązaniem spółki osobowej wierzytelności wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej (wraz z odsetkami) nie będzie powodowało powstania po jego stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Dokonując wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skarżący w skardze trafnie odwołał się do założeń projektu ustawy z dnia 25 listopada 2010r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 226, poz. 1478) ("Założenia Ministerstwa Finansów z dnia 19 maja 2010r. do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych") wprowadzającej te przepisy. Wynika z nich, że: "W zakresie dotyczącym likwidacji spółki projekt zakłada zróżnicowanie zasad opodatkowania otrzymanego przez wspólnika likwidowanej spółki majątku, w zależności od tego, w jakiej formie majątek ten jest przez wspólnika otrzymywany - tj. w formie pieniężnej czy niepieniężnej. I tak, w przypadku otrzymania przez wspólnika:
środków pieniężnych - ich wartość nie będzie stanowiła przychodu; (...)
innych składników majątku - ich wartość będzie stanowiła przychód u wspólnika dopiero w momencie zbycia składnika majątku otrzymanego w wyniku likwidacji spółki. Będzie to skutkowało opodatkowaniem faktycznie uzyskanego przychodu. Propozycja ta uwzględnia utrzymanie braku podmiotowości w podatku dochodowym spółek niebędących osobami prawnymi. Koncepcja opodatkowania faktycznie uzyskanego przychodu (w momencie jego realizacji np. sprzedaży) upraszcza system podatkowy. Wymaga to wyraźnego wskazania w ustawie PIT, że przychód nie powstaje w związku z otrzymaniem w wyniku likwidacji spółki, niepieniężnych składników majątku, a powstaje dopiero w momencie ich zbycia. "
Zatem zarówno wykładnia literalna, jak i autentyczna art. 14 ust. 2 pkt 17) lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych prowadzą do wniosku, że otrzymanie przez skarżącego, w ramach podziału majątku rozwiązanej spółki osobowej, wierzytelności wobec skarżącego o zwrot pożyczki pieniężnej (wraz z odsetkami), która to pożyczka została udzielona mu przez spółkę kapitałową (w ramach prowadzonej przez spółkę kapitałową działalności gospodarczej), nie będzie skutkować dla skarżącego powstaniem przychodu podatkowego.
Sąd podkreśla, że z treści zaskarżonej interpretacji indywidulanej wynika, że organ uznał, że otrzymanie przez skarżącego wierzytelności, których należność wygaśnie w skutek konfuzji, doprowadzi do powstania przychodu podlegającemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym w momencie wygaśnięcia wierzytelności. Organ podatkowy w zaskarżonej interpretacji zdaje się utożsamiać konfuzję (wygaśnięcie zobowiązania) ze zbyciem składnika majątkowego. Tymczasem w istocie konfuzja nie jest czynnością, lecz konsekwencją likwidacji spółki osobowej polegającą na tym, że w rękach tej samej osoby (skarżącego) nastąpi połączenie prawa (wierzytelności spółki wobec skarżącego) i korelatywnie sprzężonego z nim obowiązku (zobowiązania skarżącego wobec spółki). Brak stosunku zobowiązaniowego pomiędzy odrębnymi podmiotami wyklucza jakiekolwiek świadczenie, w tym świadczenie nieodpłatne. Nie ma w tym przypadku żadnego przyrostu majątku, a tym samym nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Słusznie zatem skarżący wywodzi, że konfuzja jest neutralna podatkowo na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 597/16).
Podkreślić należy, że stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej interpretacji podatkowej nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa podatkowego. Rozumienie spornych przepisów, przyjęte przez organ w zaskarżonym akcie, stanowiło w istocie wykładnię contra legem, gdyż organ wyinterpretował istnienie w analizowanych przepisach dodatkowych przesłanek, wpływających na kształt podstawy opodatkowania. Przyjęcie interpretacji spornych przepisów dokonanej przez organ doprowadziłoby do ustalenia podstawy opodatkowania w oparciu o kryteria pozaustawowe, co stanowiłoby naruszenie art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2016 r, sygn. akt II FSK 2538/14). Jeżeli przepisy ustaw podatkowych nie obejmują określonych stanów faktycznych obowiązkiem podatkowym, to przyjąć należy, że dany obszar jest wolny od opodatkowania, a zmiana stanu prawnego należy w tym zakresie do prawodawcy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 597/16).
Sąd uznał również, że w sprawie doszło do naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych. W ocenie Sądu wskazuje na to fakt wydania uprzednio przez organ interpretacji podatkowej (z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. [...]), w analogicznej sprawie, w której przedstawiano stanowisko korzystne dla podatnika. Zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, narusza zasadę zaufania wyrażoną w art. 121 (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 października 2001 r., III SA 1233/00, niepubl.).
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Organ podatkowy ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany jest do uwzględnienia wykładni zawartej w niniejszym wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI