I SA/Kr 1046/23

I SA/Kr 1046/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Inga Gołowska
Wiesław Kuśnierz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I GSK 1227/24 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13zw ust. 1-3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędzia WSA Inga Gołowska Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 25 września 2023 r. nr 490/OR06/23 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 200 zł (dwieście złotych).
Uzasadnienie
J.C. (dalej: Strona, Skarżąca) złożyła w dniu 28 czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Olkuszu wniosek o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Do wniosku strona załączyła kopie dwóch faktur na sprzedaż m.in. pszenicy i jedna na kupno m.in. tego zboża.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (dalej: Kierownik, organ I instancji) decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr BP110.8110.2965.2023.JT.RDM odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej z uwagi na stwierdzenie, że strona dokonała zarówno sprzedaży pszenicy podmiotowi skupującemu zboża, a w tym samym czasie dokonała również zakupu pszenicy od innego producenta rolnego. W podstawie prawnej decyzji Kierownik powołał przepisy "§ 13zw ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa" (Dz.U. z 2015 r. poz. 187, ze zm.; dalej: rozporządzenie).
Strona od ww. decyzji Kierownika złożyła odwołanie, w którym podniosła, że prowadzi niewielkie tradycyjne gospodarstwo rolne i dokonała zakupu pszenicy tylko w związku z uprzednio omyłkową zbyt duża sprzedażą pszenicy własnej. Ilość zakupionej pszenicy była nieznaczna (mniej niż pół tony) i potrzebna była jako dodatek do pasz stosowanych w gospodarstwie Strony.
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor, organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia 25 września 2023 r. nr 490/0R06/23 utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że "Istotny w sprawie strony § 13zw ust. 1a ww. rozporządzenia stanowi, że jednoczesna sprzedaż i zakup np. pszenicy przez wnioskodawcę w okresie związanym z płatnością zbożową uniemożliwia przyznanie takiego wsparcia. Ten przepis jednoznaczne wyklucza przyznanie płatności zbożowej wnioskodawcy, który skupuje zboża w związku z prowadzoną przez siebie produkcją zwierzęcą (korzystając z cen zaburzonych syt. na Ukrainie). Brak przyznania wsparcia dot. tu rodzaju zbóż, które taki wnioskodawca jednocześnie sprzedawał i kupował. W przedmiotowej sprawie do wniosku strony załączono faktury wskazujące właśnie na sprzedaż pszenicy i jej praktycznie jednoczesny zakup tyle, że w różnych ilościach. W takiej sytuacji strona nie mogła otrzymać płatności zbożowej. Zaznaczyć należy, że figurujące na załączonych do wniosku strony fakturach "X." to gospodarstwo J.C. (strony po prostu). Pani J.C. złożyła w dniu 23.06.2023 r. zmianę do swoich danych w ewidencji producentów rolnych, w ramach której w tej ewidencji zmieniła nazwisko z K. na C. (po mężu) i dopisała swojego małżonka P.C.
Strona zarzuca w odwołaniu, że powinna była (lub np. składający w jej imieniu ojciec) zostać od razu zawiadomiona przez organ I instancji o konsekwencjach faktury na zakup pszenicy a to pozwoliłoby uniknąć odmowy wsparcia (np. poprzez usunięcie załącznika z tą fakturą z wniosku). Organ odwoławczy stwierdza, że nawet takie zawiadomienie nie zmieniłoby sytuacji strony. Wniosek o ww. płatności został złożony przez osobę dla strony zaufaną, tj. jej ojca (J.K.), który nie jest jednak stałym reprezentantem strony wpisanym do ewidencji producentów rolnych w tej roli. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać np. na organ administracji publicznej. Ponieważ płatność zbożowa jest przyznawana wyłącznie na wniosek (§ 13zw ust. 3 ww. rozporz.), to na wnioskodawcy ciążył obowiązek właściwego wypełnienia wniosku oraz dopełnienia wszelkich formalności chcąc uzyskać wnioskowaną płatność (wyr. WSA w Krakowie z 18.01.2018 r. - I SA/Kr 981/17). Tym samym to strona podpisana na tym wniosku odpowiada w pełni za zawartość tego wniosku i załączników do niego. Podpisanie tego wniosku to m.in. także oświadczenie o znajomości zasad przyznawania pomocy zbożowej. Jednocześnie, jeżeli organ powziął wiadomość (tu dot. to nabycia pszenicy przez stronę) wpływającą na wys. przysługujących stronie płatności, to nie mógł zupełnie jej zignorować. Jak ustaliły organy ARiMR zakup pszenicy przez stronę nastąpił od dziadka strony, tj. p. W.H. Dodać tu należy, że w pracownik organu I instancji w chwili przyjmowania wniosku zbożowego nie analizuje szczegółowo zawartości załączników do tego wniosku. Wówczas sprawdzenie dot. jedynie kwestii formalnych, tj. czy dokumenty są podpisane, czy zastosowano właściwy formularz lub czy w ogóle załączono do wniosku wymagane załączniki.
Ponadto nawet gdyby strona nie załączyła do własnego wniosku o pomoc zbożową faktury dot. nabycia pszenicy od własnego dziadka, to również nie zmieniłoby sytuacji strony. Wynika to z tego, że system elektroniczny ARiMR rejestrujący takie wnioski sprawdzał m.in. czy dany wnioskodawca nie jest jednocześnie podmiotem skupującym zboża i prowadzącym produkcję zwierzęcą. To podczas takiego sprawdzenia wykryto, że NIP strony wnioskującej o płatność zbożową ([...]) jest taki sam jak NIP nabywcy pszenicy w innej sprawie dot. pomocy zbożowej Okazało się, że to p. W.H. (dziadek strony) składając własny wniosek o pomoc zbożową (w dniu. 28.06.2023 r.) załączył do niego kopię faktury ze sprzedaży stronie (tj. J.C.) własnej pszenicy. Była to ta sama faktura, którą strona świadomie lub nie załączyła do własnego wniosku o pomoc zbożową. Z tego powodu (wykrycia zbieżności NIP i jednoczesnego kupna i sprzedaży pszenicy przez stronę) bez wpływu na sprawę strony pozostawała również kwestia zaznaczenia na wniosku zbożowym strony zarówno odpowiedzi "TAK" i "NIE" przy pozycji dot. informacji o ew. nabyciu pszenicy przez wnioskodawcę.
Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności tej sprawy, decyzja organu I instancji została uznana przez Dyrektora Małopolskiego OR ARiMR za prawidłową".
Na decyzję Dyrektora Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której nie zgodziła się z odmową udzielenia pomocy finansowej wskazując, że nie prowadzi "działalności w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzona przez mnie produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r."
Dalej podniosła, że jest "indywidualnym rolnikiem, prowadzącym niewielkie tradycyjne gospodarstwo rolne, w którym zajmuje się przede wszystkim produkcją zbóż m.in. pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta, rzepaku, które stanowią podstawę złożonych wniosków o dofinansowanie. W okresie od 19 czerwca 2023 r do 23 czerwca 2023 r dokonała sprzedaży tych zbóż, które stanowiły pożytki z gruntów rolnych, których jestem właścicielem. Pszenica zakupiona na podstawie faktury RR o numerze [...] z dnia 23 czerwca 2023r została zakupiona w związku z ówczesną nerwową sytuacją związaną ze sprzedażą zboża na rynku, która doprowadziła do omyłkowej sprzedaży posiadanego przeze mnie zboża na użytek własny, co spowodowałoby brak możliwości nieprzerwanego i prawidłowego karmienia posiadanych zwierząt (bydła)".
Skarżąca zaznaczyła, że działalność jej gospodarstwa "ma charakter w związku z posiadanymi zwierzętami samowystarczalny pod względem dostarczenia im potrzebnego pokarmu. Produkowane zboża itp. stanowią pokarm dla posiadanych zwierząt. Co więcej ilość zakupionej pszenicy (tj. ok. 500 kg) stanowi jedynie dodatek do paszy (mając na uwadze zawrotne ceny tego zboża) a nie jego podstawę, czyli np. trawę, siano, słoma, itp.".
Skarżąca ponownie podniosła, że nie jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, a zakup miał tylko charakter incydentalny.
Odnośnie zaznaczenia we wniosku "tak / nie" w sekcji IX wskazała, że "jest to oczywisty błąd po stronie pracownika Oddziału terenowego ARiMR w Olkuszu, ponieważ w momencie składania wniosku w formie papierowej przez mojego tatę J.K. nie zostało to zweryfikowane, jak również na późniejszym etapie weryfikacyjnym przez kolejnego pracownika, który odpowiedzialny był za weryfikację mojego wniosku o dofinansowanie oraz skonsultowanie ze mną w celu jego usunięcia, co wynika wprost z przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Nie można dać wiary tłumaczeniom organu w zakresie czynności jakie pracownik Biura Powiatowego realizuje w momencie odbioru wniosku od petenta, który taki wniosek chciał złożyć, gdyż pracownik Biura Terenowego zobowiązał się, że poinformuje mnie lub mojego tatę jeżeli we wniosku pojawiłyby się jakieś nieścisłości, które skutkowałyby oddalenie mojego wniosku o otrzymanie dofinansowania".
Dyrektor w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł oddalenie skargi.
Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 8 stycznia 2024 r. wniosła o "zmianę formy uczestnictwa mojej osoby w rozprawie w/w. sprawie z formy osobistego stawiennictwa na formę pisemną tj. w postaci zadania pytań przez tutejszy Sąd oraz stronę przeciwną listownie" oraz powtórzyła argumentację podniesioną w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone wart. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zapadłych w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w brzmieniu od 24 maja 2023 r., tj. uwzgledniającym zmiany dokonane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 maja 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 929).
Zgodnie z § 13zw ust. 1 rozporządzenia, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;
3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;
3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Z zacytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że Rada Ministrów zdecydowała się przyznać pomoc finansową producentom rolnym, którym m.in. zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy i którzy dokonali sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w wyznaczonym okresie.
Stosownie do § 13zw ust. 1a rozporządzenia, pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.
Ten ostatni przepis organy orzekające w sprawie uczyniły podstawą odmowy przyznania pomocy, gdyż organy przyjęły, że Skarżąca jest jednocześnie producentem rolnym oraz podmiotem sprzedającym zboże i skupującym zboże. Swoje twierdzenie organy oparły na dowodach, z których wynika, że Skarżąca w dniu:
- 19 czerwca 2023 r. sprzedała: 17.720,00 kg pszenicy, 8.280,00 kg jęczmienia oraz 2.860, 00 zł pszenżyta (faktura nr [...] – karta nr 35 akt administracyjnych),
- 23 czerwca 2023 r. sprzedała: 8.500,00 zł jęczmienia, 1.700,00 kg pszenicy, 2.300,00 kg pszenżyta oraz 1.700,00 kg żyta (faktura nr [...] – karta nr 37 akt administracyjnych),
- 23 czerwca 2023 r. kupiła: 480,00 kg pszenicy, 3100, 00 zł żyta 5000,00 kg. owsa (faktura RR nr [...] – karta nr 39 akt administracyjnych).
Zauważyć przy tym należy, ze z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotna jest tylko sprzedaż i zakup pszenicy, gdyż pomoc, jak wynika z przepisu § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia, dotyczy pszenicy i gryki, a tym ostatnim zbożem Skarżąca nie dokonywała obrotu.
Wobec powyższego kluczowa w sprawie jest ocena, czy organy w kontekście ustalonego i niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego prawidłowo zastosowały powyższy przepis.
Przed przystąpieniem do dokonania wykładni przepisu § 13zw ust. 1a rozporządzenia przypomnieć wypada zasady dotyczące wykładni prawa administracyjnego.
Fundamentalne reguły wykładni przepisów prawnych za punkt wyjścia przyjmują założenie o racjonalnym ustawodawcy, a więc takim ustawodawcy, który tworzy przepisy w sposób sensowny, racjonalny i celowy. Wykładnia językowa jest zatem nie tylko punktem wyjścia wykładni prawa, ale również zakreśla jej granice.
W procesie interpretacji prawa przyjmuje się domniemanie, że ustawodawca posługuje się językiem powszechnym. Oznacza to, że w procesie interpretacji prawa przyjmować należy takie znaczenie terminów i zwrotów użytych w tekście przepisów prawnych, jakie mają one w języku etnicznym, najszerzej stosowanym na terytorium danego państwa. Oznacza to, że jeżeli jakieś pojęcie nie jest zdefiniowane, zasadą powinno być potoczne rozumienie tego terminu.
Orzecznictwo sądowe stoi jednolicie na stanowisku akcentującym prymat wykładni językowej, dopuszczając możliwość sięgania po inne dyrektywy interpretacyjne dopiero wtedy, gdy taka interpretacja zawodzi (por. przykładowo uchwały sygn. akt I FPS 8/10 oraz sygn. akt I GPS 1/11; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W uchwale sygn. akt FPS 9/97 z dnia 22 czerwca 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że dokonując interpretacji tekstu prawnego trzeba kierować się znaczeniem słów danego języka etnicznego (w jego specyficznej postaci jaką jest język prawny) oraz tym, że ustawodawca był racjonalny, gdy używał takich a nie innych słów. Nie można a priori przyjmować, iż określonych słów używano w tekście prawnym bez wyraźnej ku temu potrzeby.
Sąd zauważa, ze prymat wykładni językowej w szczególności uwidacznia się na gruncie prawa administracyjnego, gdyż tam właśnie każde odejście od gramatycznej treści zapisu może powodować niepożądane konsekwencje praktyczne. Wykładnia przepisów tej gałęzi prawa powinna być precyzyjna, aby mogła doprowadzić do prawidłowego ich odczytania. Wykluczone jest dokonywanie wykładni rozszerzającej czy zawężającej, mogącej spowodować skutki o charakterze prawotwórczym.
Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia systemowa i funkcjonalna (celowościowa) służą wzmocnieniu i skontrolowaniu prawidłowości wyniku wykładni językowej. Punktem wyjścia w procesie wykładni jest zawsze warstwa językowa interpretowanego przepisu prawa, ponieważ wykorzystanie reguł budowy zdań oraz znaczenie poszczególnych wyrazów czy zwrotów, a w konsekwencji zastosowanie reguł semantyki i syntaktyki, pozwala na ustalenie w pewnym stopniu znaczenia tekstu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 699/11).
Przyjmuje się, że tylko w wyjątkowych sytuacjach wolno odstąpić od literalnego znaczenia przepisu. Może to mieć miejsce, gdy językowe dyrektywy interpretacyjne nie pozwalają z danego tekstu prawnego wyinterpretować jednoznacznej normy postępowania w jakieś sprawie albo gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi (por. TK w sprawie sygn. K 25/99; Sąd Najwyższy w sprawach sygn.: III ARN 84/92, III CZP 52/96, I CKN 664/97, III CZP 8/03; Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. II FSK 210/19).
W ocenie Sądu żadna z wyżej wymienionych okoliczności wyłączających stosowanie wykładni językowej w odniesieniu do przepisu § 13zw ust. 1a rozporządzenia nie zachodzi, wobec tego dla oceny prawnej sporu Skarżącej z Dyrektorem, kluczowe jest językowe brzmienie tego przepisu wg stanu prawnego od dnia 24 maja 2023 r., tym bardziej, że Rada Ministrów wprowadzając powyższy przepis w żaden sposób w uzasadnieniu projektu zmiany rozporządzenia nie wskazała, jaki był cel wprowadzenia tego przepisu (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12372504/ katalog/12975322#12975322).
Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotnymi pojęciem użytym w tym przepisie jest pojęcie "podmiotu skupującego". Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w samym rozporządzeniu, jak również w ustawie z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz.775, ze zm.; dalej: ustawa o Agencji), w której to ustawie zamieszczono delegację do jego wydania (art. 4 ust. 6). Rozporządzenie ani ustawa nie odsyła w celu jego wyjaśnienia do innych przepisów obowiązującego prawa. W tym stanie rzeczy zgodnie z zasadami wykładni, ustalenia treści tego pojęcia należy poszukiwać w języku potocznym, wyrażonym w słowniku języka polskiego.
I tak zgodnie z definicją słownikową
- słowa - skup to:
1. kupowanie od wielu właścicieli, producentów produktów rolnych, odpadków użytkowych itp. w celu dalszej odsprzedaży konsumentom lub przetwarzania (https://sjp.pwn.pl/slowniki/skup),
2. punkt, w którym się skupuje jakieś produkty (https://sjp.pwn.pl/slowniki/skup),
3. kupowanie czegoś na masową skalę w celu dalszej sprzedaży lub wykorzystania w inny sposób (https://wsjp.pl/haslo/podglad/19460/skup/4831133/czynnosc)
- słowa - skupować to:
1. zgromadzić wiele czegoś, kupując od wielu osób (https://sjp.pwn.pl/slowniki/skup),
2. kupować duże ilości czegoś od wielu osób lub wiele razy w celu dalszej sprzedaży lub wykorzystania w inny sposób (https://wsjp.pl/haslo/podglad/28472/skupowac).
W takim słownikowym rozumieniu podmiot skupujący to niewątpliwie podmiot kupujący określone rzeczy od wielu osób lub wiele razy na dużą, masową skalę.
Odnosząc powyższe ustalone przez Sąd znaczenie pojęcia podmiot skupujący do realiów niniejszej sprawy, nie można zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że dokonanie jednorazowego zakupu zboża na własne potrzeby, przez producenta rolnego, który jednocześnie dokonuje jego sprzedaży, pozbawia go możliwości uzyskania pomocy na podstawie przepisu § 13zw ust. 1a rozporządzenia.
Sąd jeszcze raz podkreśla, że z akt sprawy wynika, ze Skarżąca dokonała jednorazowego zakupu 480,00 kg pszenicy, (sprzedała 19.420,00 kg), zatem w żadnym wypadku w świetle ustalonego brzmienia pojęcia podmiot skupujący, nie można uznać, że jest podmiotem skupującym zboże i pozbawić Skarżącej możliwości otrzymania pomocy na podstawie przepisu § 13zw ust. 1a rozporządzenia.
Kolejno Sąd wskazuje, że zgodnie z przepisem art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Tym samym w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikające z ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Przepis art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji stanowi z kolei, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji).
Powyższe przepisy modyfikują zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania wszelkiej pomocy, ograniczając szereg obowiązków organu prowadzącego postępowanie. W szczególności dotyczy to obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej i rozłożenia ciężaru dowodu. W postępowaniu w sprawie płatności, toczącym się z wniosku rolnika, organ ma ograniczony obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co wynika z przytoczonych przepisów ustawy. Przepisy powyższe ustanawiają więc dla omawianej kategorii spraw wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.; dalej: K.p.a.), a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. w art. 77 K.p.a. Zasada ta mówi, że organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Jednakże, zarzucając stronie postępowania niedopełnienie określonego obowiązku, czy też niespełnienie określonego warunku otrzymania pomocy i wywodząc z tego skutki prawne, również na organie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie przyjętej tezy. Z uwagi na nałożony na niego obowiązek stania na straży praworządności (art. 10a ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji), organ nie jest zwolniony z wszelkich obowiązków dowodowych.
W szczególności dotyczy to spraw, w których następuje pozbawienie prawa do przyznania pomocy ze względu na niespełnienie określonego w przepisach dotyczących przyznania pomocy warunku. W sprawach tego rodzaju ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie, natomiast obowiązkiem strony jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania płatności (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 740/18).
Zatem w rozpatrywanej sprawie organy chcąc odmówić przyznania pomocy z powodu tego, że Skarżąca jest jednocześnie podmiotem sprzedającym pszenicę i skupującym pszenicę, powinien udowodnić, że Skarżąca jest podmiotem skupującym, czyli podmiotem skupującym pszenicę od wielu osób, wiele razy i na dużą, masową skalę.
Ponadto Sąd wskazuje, że z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy irrelewantne są okoliczności podnoszone przez organ odwoławczy, że osobą, u której Skarżąca kupiła 480,00 kg pszenicy, był jej dziadek i sam skorzystał z pomocy, jak również zakreślenie we wniosku przez Skarżącą pozycji 4a sekcji IX wniosku ("jestem producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą zakupił pszenicę") zarówno pozycji "nie" jak i "tak".
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie dokonały błędnej wykładni przepisu § 13zw ust. 1a rozporządzenia, co w konsekwencji spowodowało również naruszenie przepisu art. 10a ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji.
Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika.
Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej Kierownik jest zobowiązany, do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 200,00 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.