I SA/Kr 1029/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-12-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacje oświatowedomy wczasów dziecięcychfinansowanie zadań oświatowychokres wakacyjnyobowiązek szkolnyobowiązek naukiwypoczynek dzieci i młodzieżykształcenieprawo oświatoweZarząd Powiatu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Stowarzyszenia R. na czynność Zarządu Powiatu Nowosądeckiego dotyczącą przyznania dotacji dla domu wczasów dziecięcych za sierpień 2022 r., uznając, że dotacja nie przysługuje za okresy wakacyjne, gdy placówka organizuje wypoczynek, a nie kształcenie w ramach obowiązku szkolnego.

Stowarzyszenie R. wniosło skargę na odmowę przyznania dotacji za sierpień 2022 r. dla domu wczasów dziecięcych, argumentując, że dotacja przysługuje na każdego wychowanka niezależnie od miesiąca. Zarząd Powiatu Nowosądeckiego odmówił, twierdząc, że w miesiącach wakacyjnych placówka organizuje wypoczynek, a nie kształcenie w ramach obowiązku szkolnego, co wyłącza prawo do dotacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia R. na czynność Zarządu Powiatu Nowosądeckiego polegającą na odmowie przyznania i wypłaty dotacji za sierpień 2022 r. dla domu wczasów dziecięcych. Stowarzyszenie argumentowało, że dotacja przysługuje na każdego wychowanka, niezależnie od tego, czy pobyt odbywa się w miesiącach szkolnych, czy wakacyjnych. Zarząd Powiatu Nowosądeckiego odmówił wypłaty, powołując się na przepisy prawa oświatowego i rozporządzenia, które definiują wychowanka domu wczasów dziecięcych jako osobę korzystającą z kształcenia w ramach obowiązku szkolnego lub nauki, a nie z wypoczynku organizowanego w okresach wolnych od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz rozporządzenia w sprawie placówek oświatowo-wychowawczych, uznał, że domy wczasów dziecięcych mogą otrzymywać dotacje wyłącznie na wychowanków realizujących obowiązek szkolny lub nauki. Pobyt w okresach wakacyjnych, nawet jeśli obejmuje zajęcia edukacyjne, jeśli nie jest związany z realizacją obowiązku szkolnego lub nauki, a stanowi wypoczynek lub krajoznawstwo, nie uprawnia do otrzymania dotacji. W związku z tym sąd oddalił skargę stowarzyszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dotacja dla domu wczasów dziecięcych nie przysługuje za okresy wakacyjne, jeśli pobyt dzieci nie jest związany z realizacją obowiązku szkolnego lub nauki, a stanowi wypoczynek lub krajoznawstwo.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że domy wczasów dziecięcych otrzymują dotacje na wychowanków realizujących obowiązek szkolny lub nauki. Pobyt w okresach wolnych od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, nawet jeśli obejmuje zajęcia edukacyjne, jeśli nie jest związany z realizacją obowiązku szkolnego lub nauki, a stanowi wypoczynek lub krajoznawstwo, nie uprawnia do otrzymania dotacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.f.z.o. art. 29 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Przepisy te stanowią o prawie niepublicznej placówki do otrzymania dotacji na każdego wychowanka, precyzując jej wysokość w przypadku domu wczasów dziecięcych. Nie uzależniają prawa do dotacji od tego, w jakim terminie opieka i wychowanie uczniów poza miejscem zamieszkania jest świadczona.

u.f.z.o. art. 34 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Przepis ma charakter techniczny, odnosi się do zakładanej ustawowej częstotliwości wypłaty dotacji (12 części) i nie można z niego wyprowadzić roszczenia o comiesięczne wypłaty bez spełnienia ustawowych kryteriów. Umożliwia organowi bieżącą weryfikację rzeczywistych potrzeb finansowych i zasadności wypłaty dotacji.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że sądy administracyjne orzekają w sprawach aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Pomocnicze

p.o. art. 2 § pkt 8

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

Definiuje domy wczasów dziecięcych jako placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.

p.o. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

Dotacje są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.

p.o. art. 109

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

Określa formy działalności dydaktyczno-wychowawczej.

p.o. art. 35 § ust. 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

Definiuje obowiązek szkolny jako obowiązek zdobywania wiedzy i umiejętności w sposób zorganizowany, w formach szkolnych.

u.s.o. art. 92a § ust. 1

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Definiuje wypoczynek dzieci i młodzieży jako organizowany w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił, połączony ze szkoleniem lub pogłębianiem wiedzy, trwający co najmniej 2 dni, w czasie ferii i przerw świątecznych.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych...

Określa cel i zadania domów wczasów dziecięcych (§ 68, § 69) oraz definicję wychowanka (§ 70), wyłączając z niej osoby korzystające z pobytu w ramach wypoczynku lub krajoznawstwa.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022

Dotyczy algorytmu podziału subwencji, powiązany z finansowaniem zadań oświatowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 7

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dom wczasów dziecięcych nie jest uprawniony do dotacji za okresy wakacyjne, jeśli organizuje wypoczynek, a nie kształcenie w ramach obowiązku szkolnego lub nauki. Definicja wychowanka domu wczasów dziecięcych, zgodnie z przepisami, wyłącza osoby korzystające z pobytu w ramach wypoczynku lub krajoznawstwa.

Odrzucone argumenty

Dotacja przysługuje na każdego wychowanka niezależnie od miesiąca, w którym pobyt jest realizowany. Zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. przez organ.

Godne uwagi sformułowania

Dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju... Wychowankami domu wczasów dziecięcych są dzieci i młodzież przebywające w domu wczasów dziecięcych w celu, o którym mowa w § 68 ust. 1, i niekorzystające z pobytu w domu wczasów dziecięcych w ramach: 1) wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t u.s.o., 2) krajoznawstwa i turystyki... Pobyt w okresie feryjnym, nawet jeśli obejmuje zajęcia edukacyjne, jeśli nie jest związany z realizacją obowiązku szkolnego lub nauki, nie stanowi pobytu wychowanka uprawniającego do dotacji.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Paweł Dąbek

sędzia

Piotr Głowacki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do dotacji dla placówek oświatowych, w szczególności domów wczasów dziecięcych, w kontekście okresów wakacyjnych i definicji wychowanka."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji domów wczasów dziecięcych i ich finansowania. Interpretacja opiera się na szczegółowych przepisach prawa oświatowego i rozporządzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania placówek oświatowych i rozróżnienia między kształceniem a wypoczynkiem, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.

Czy domy wczasów dziecięcych mogą liczyć na dotacje w wakacje? Sąd rozstrzyga spór o definicję wychowanka.

Zdanie odrębne

Paweł Dąbek

Brak szczegółowego uzasadnienia zdania odrębnego w dostarczonym tekście.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 1029/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Piotr Głowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I GSK 1049/24 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1930
art. 29
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 1029/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (zdanie odrębne), WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Referent Marcin Mastej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r., sprawy ze skargi Stowarzyszenia R. w R. na czynność Zarządu Powiatu Nowosądeckiego w przedmiocie przyznania i wypłaty dotacji za sierpień 2022 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie R. w R. wniosło skargę na czynność przyznania i wypłaty dotacji za sierpień 2022 roku dla D. w R., zaskarżając ją w całości tj. w zakresie nieprzyznania i niewypłacenia skarżącemu dotacji za miesiąc sierpień 2022 roku.
Zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z przepisami Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022 wraz z załącznikiem - Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2022 poprzez ich błędne zastosowanie i nieprzyznanie oraz w skutego tego niewypłacenie przez Zarząd Powiatu Nowosądeckiego na rzecz skarżącego dotacji za miesiąc sierpień 2022 roku, podczas gdy dotacja na rzecz skarżącego powinna zostać przyznana i wypłacona na wskazaną w informacji liczbę wychowanków, z uwzględnieniem wszystkich dzieci, które korzystały z edukacji w D. w R.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na ustalenie należnej skarżącej dotacji, a mianowicie art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez Zarząd Powiatu Nowosądeckiego do starannego i zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania dotacji za sierpień 2022 roku, podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i naruszenie słusznego interesu skarżącej, bez uzasadnionej ku temu podstawy faktycznej oraz prawnej.
Wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i zasądzenie kosztów.
W uzasadnieniu podkreślono, iż Zarząd Powiatu Nowosądeckiego nie przekazuje tych środków z uwagi na to, że stoi na stanowisku, iż dotacja dla domów wczasów dziecięcych nie jest należna w miesiącach wakacyjnych. Nie sposób się z tym zgodzić, albowiem żaden przepis nie ogranicza dotacji dla domów wczasów dziecięcych jedynie do miesięcy wrzesień - czerwiec. Takie też stanowisko, przeczące interpretacji Zarządu Powiatu Nowosądeckiego, prezentuje Minister Edukacji i Nauki oraz profesor M. P., w wydanej w tym zakresie opinii prawnej.
Stowarzyszenie wskazało, iż zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, zarząd powiatu powinien wypłacać dotację na wszystkich uczniów, uczęszczających do placówki prowadzonej przez stronę. Dotacja przysługuje na każdego wychowanka uczęszczającego do D. i korzystającego w nim z edukacji, co oznacza, że dotacja wypłacana jest na każde dziecko, przyjęte do placówki i w niej realizujące edukację. Nadto, wszystkie dzieci wskazane w miesięcznych informacjach o liczbie uczniów realizowały edukację w D. w R., a organ przyjął, iż dotacje nie są należne w miesiącach wakacyjnych. Ostatecznie strona uzasadniając swoją skargę wskazała, iż organ nie dokonał żadnej kontroli w zakresie zasad funkcjonowania D. w R. oraz sposobu organizacji w placówce edukacji i rozwoju.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż skarżący dokonuje nieprawidłowej wykładni art. 29 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, nietrafnie dokonuje wykładni wyrażenia "wypoczynek" oraz "wychowankowie", skupiając się jedynie na ich literalnym brzmieniu. Co więcej, skarżący zamiennie używa wyrażenia "uczeń", "dziecko", "wychowanek", a które to posiadają definicję legalną. Na uwagę zasługuje fakt, iż skarżący szczegółowo opisuje mechanizm ustalania i wypłacania dotacji, przy jednoczesnym ogólnikowym odniesieniu się do zasadniczych kwestii całej przedmiotowej sprawy. Opinia prawna profesora M. P. w rzeczywistości popiera stanowisko organu, gdyż obowiązujące przepisy nie budzą wątpliwości profesora M. P., a jakiekolwiek zastrzeżenia dotyczą tylko i wyłącznie słuszności wprowadzonych przez ustawodawcę zmian, co nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące dotacji. Nie ulega wątpliwości, iż domy wczasów dziecięcych zgodnie z art. 2 pkt 8 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, należą do kategorii placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. W skardze z niewiadomych przyczyn, zupełnie pominięty został § 68 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (Dz. U. poz. 1606 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych.
Skarżący domagając się dotacji na podstawie art. 29 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych pominął kluczową kwestię, iż jest ona otrzymywana na wychowanka. Definicję "wychowanka domu wczasów dziecięcych" zawiera § 70 ust. 1 omawianego wyżej rozporządzenia, który stanowi, iż wychowankami domu wczasów dziecięcych są dzieci i młodzież przebywające w domu wczasów dziecięcych w celu, o którym mowa w § 68 ust. 1, i niekorzystające z pobytu w domu wczasów dziecięcych w ramach:
1 )wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327 oraz z 2021 r. poz. 4);
2)krajoznawstwa i turystyki, organizowanych przez publiczne i niepubliczne szkoły i placówki, do których uczęszczają, inne niż dom wczasów dziecięcych, w którym przebywają.
Kolejno w § 70 ust. 2 dodatkowo przewidziano, że okres pobytu wychowanka w domu wczasów dziecięcych nie może być krótszy niż 6 dni i dłuższy niż 12 tygodni. Wszelkie ostatnio wprowadzone zmiany w zakresie cytowanych przepisów miały na celu uszczelnienie systemu dotowania placówek oświatowych, a organ obowiązany jest do ich respektowania. Twierdzenie skarżącego jakoby, organ nie przekazywał dotacji, gdyż jest ona nienależna w miesiącach wakacyjnych, jest nieprawdziwa. Jedyną podstawą odmowy udzielenia dotacji jest fakt, iż skarżący nie spełniał przesłanek określonych w ww. art. 29 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. W toku całej przedmiotowej sprawy skarżący zasadność przyznania dotacji uzasadniał faktem, iż dzieci przebywające w domu wczasów dziecięcych wcale nie wypoczywają, lecz biorą udział w szeregu aktywności.
Wobec powyższego, odnosząc się do pojęcia "wypoczynek" wskazać należy, iż definicja ta została określona przepisami art. 92a-92t ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenia w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży. W myśl powołanych przepisów pobyt dzieci i młodzieży w czasie wolnym od zajęć szkolnych stanowi wypoczynek dzieci i młodzieży, który organizowany jest w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych, połączony ze szkoleniem lub pogłębianiem wiedzy, rozwijaniem zainteresowań, uzdolnień lub kompetencji społecznych dzieci i młodzieży, trwający nieprzerwanie co najmniej 2 dni, w czasie ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej, w kraju lub za granicą, w szczególności w formie kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu i biwaku (art. 92a ust. 1).
W związku z powyższym, podstawą do odmowy udzielenia dotacji przez organ, był fakt, iż dzieci i młodzież korzystające z wypoczynku organizowanego przez dom wczasów dziecięcych, na podstawie powołanych przepisów, są uczestnikami wypoczynku, a nie jego wychowankami. Sam pobyt w okresie wakacji i ferii stanowi w istocie wypoczynek dzieci i młodzieży, a zatem uczniowie przebywający w domu wczasów dziecięcych w tym okresie nie mogą być subwencjonowani i dotowani jako wychowankowie tego domu. Zgodnie z przepisami za wychowanka domu wczasów dziecięcych nie można uznać dziecka korzystającego z niego wyłącznie w ramach wypoczynku czy krajoznawstwa i turystyki organizowanych przez inne placówki, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ wyraźnie podkreślał, iż dom wczasów dziecięcych może organizować zarówno wypoczynek dzieci i młodzieży, jak i krajoznawstwo i turystykę (np. wycieczki szkolne) na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Stanowisko organu zostało potwierdzone zarówno w zawiadomieniu Ministerstwa Edukacji i Nauki o sposobie załatwienia petycji z dnia 12.03.2021 r. (znak: DWKI-WWR.021.1.2020.BLP) oraz odpowiedzi na interpelacje numer 31156 z dnia 25.03.2022 r. sporządzoną przez sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki.
Nadto wbrew twierdzeniom skarżącego, kryteria dotacji nie są określone w art. 34 ustawy z o finansowaniu zadań oświatowych. Powyższy przepis odnosi się jedynie do warunków przekazania dotacji, natomiast wcześniej musi zostać ona przyznana, co było niemożliwe z uwagi na niespełnianie wymogów dotacji określonej w art. 29 ww. ustawy, szczegółowo określonych wcześniej.
Postanowieniem z 31 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1175/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę.
W uzasadnieniu Sąd przypisał zaskarżonej czynności charakter wyłącznie rachunkowo-księgowy i ocenił, że nie można zaliczyć jej do tych, które unormowano w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wyjaśnił, że zaskarżalność tej czynności nie wynika z art. 47 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2029 ze zm.) – dalej "u.f.z.o.". Sąd wskazał, że skarżąca domaga się dotacji za okres ferii letnich, co jego zdaniem oznacza, że nie jest to dotacja, o której mowa w art. 29 u.f.z.o., bo ferie nie stanowią okresu pobierania nauki, lecz wypoczynek, o którym mowa w art. 92a-92t ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r., poz. 1327 ze zm.).
Na skutek skargi kasacyjnej Stowarzyszenia R w R. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 22 września 2023r., sygn. akt I GSK999/23 uchylił zaskarżone postanowienie . W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona czynność odmowy przyznania i wypłaty dotacji stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 47 u.f.z.o. i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako taka poddana jest kognicji sądów administracyjnych. W związku z tym zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 34 ust. 2 w związku z art. 47 u.f.z.o. uznać należy za uzasadnione.
Skarżący kierując swoje żądanie do organu wprost wskazywał podstawę prawną ubiegania się o przyznanie dotacji odwołując się do art. 29 ust. 1 i 2 u.f.z.o. Przepisy te wprost stanowią o prawie niepublicznej placówki do otrzymania dotacji na każdego wychowanka, precyzując jej wysokość w przypadku domu wczasów. Ani te przepisy ani przepisy przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (Dz. U. poz. 1606 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem" nie uzależniają prawa do dotacji od tego, w jakim terminie opieka i wychowanie uczniów poza miejscem zamieszkania jest świadczona. W szczególności nie ma mowy o tym, by dotacja przysługiwała wyłącznie za opiekę i wychowanie w okresie roku szkolnego.
Przeciwnie – już z samej nazwy "dom wczasów dziecięcych" oraz z jego definicji, zamieszczonej w § 68 i 69 rozporządzenia wynika, że istota działalności domu polega na organizowaniu i prowadzeniu kształcenia dzieci i młodzieży, połączonego ze wspieraniem fizycznego i psychicznego rozwoju, wzmacnianiu kondycji psychofizycznej, zachowań prozdrowotnych z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych, organizowanie aktywnych form wypoczynku. W świetle § 70 pkt 1 rozporządzenia pobyt w domu może odbywać się w ramach wypoczynku, o którym mowa w art. 92a i nast. ustawy o systemie oświaty. Wbrew jednak kategorycznemu stanowisku Sądu pierwszej instancji, wypoczynek nie wyklucza, a wręcz obejmować ma – zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o systemie oświaty – szkolenie lub pogłębianie wiedzy, rozwijanie zainteresowań, uzdolnień, kompetencji społecznych, rekreację, regenerację sił fizycznych i psychicznych. Wypoczynek zgodnie z tym przepisem ma trwać co najmniej 2 dni podczas ferii letnich, zimowych, wiosennej i zimowej przerwy świątecznej i przyjmować ma w szczególności formułę kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu i biwaku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.
Skarga jest uzasadniona.
Istota rzeczy w podanej sądowej kontroli sprawie sprowadza się do oceny czynności organu polegającej na niewypłaceniu dotacji za sierpień 2022 r., przez pryzmat zarzucanego organowi naruszenia art. 29 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 u.f.z.o.
W tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że udzielanie dotacji oświatowej, oraz wszelkie jej aktualizacje, nie następuje w formie decyzji administracyjnych, wydawanych w trybie postępowania administracyjnego. Czynności organów administracyjnych podejmowane na podstawie przepisu art. 29 ust. 1 i art. 34 ust. 1 i 2 u.f.z.o. dotyczące przyznania lub odmowy przyznania dotacji, a także ustalenia wysokości dotacji dla placówki niepublicznej, są czynnościami z zakresu administracji publicznej, dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynności te, zawierają element konkretyzacji normy prawnej, dokonywane są w sposób władczy i jednostronny.
Skoro ustalenia organu w kwestii prawidłowej wysokości dotacji oświatowej wypłacanej w poszczególnych miesiącach nie są dokonywane w postępowaniu administracyjnym prowadzonym według reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, brak jest więc podstaw do nałożenia na organ obowiązku przeprowadzenia w tym wypadku postępowania w całości zgodnego z wymaganiami k.p.a. Zwieńczeniem ciągu działań organu dotującego w zakresie ustalenia wysokości należnej części dotacji oświatowej nie jest decyzja administracyjna, lecz czynność z zakresu administracji publicznej (art. 47 u.f.z.o.).
Ratio legis uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji będących przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. związane jest z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność posiada cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 452/19, LEX nr 2644367).
Skoro organ ma uprawnienie do bieżącego weryfikowania materialnej zasadności wypłaty dotacji (np. rzeczywistej liczny wychowanków albo spełnieniu przez nich merytorycznych warunków) to konsekwentnie ma prawo do dokonania wypłaty w mniejszej wysokości lub jej zaniechania.
Nie ma zatem racji skarżąca, że z treści art. 34 u.f.z.o. wynika bezwzględny obowiązek wypłaty dotacji w 12 częściach, każdego miesiąca roku, tj. dotacja oświatowa musi być wypłacana każdego miesiąca, bez wyjątku.
W tym kontekście należy podkreślić, że wskazana w skardze norma art. 34 u.f.z.o. ma charakter przepisu "technicznego", który odnosi się do zakładanej ustawowej częstotliwości wypłaty dotacji (oczywiście przy spełnieniu ustawowych kryteriów) i nie można tylko z jej treści wyprowadzić roszczenia o comiesięczne wypłaty dotacji.
Przyznane niepublicznym placówkom oświatowym dotacje – jak wynika z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. – są przekazywane na rachunek bankowy szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, placówki lub zespołu szkół lub placówek w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że część za grudzień jest przekazywana w terminie do dnia 15 grudnia. Zastrzeżony przez ustawodawcę sposób wypłaty dotacji nie jest więc przypadkowy. Na szczególną uwagę w tym zakresie zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1147/13 (LEX nr 1572603), w którym Sąd ten stwierdził, że przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu bieżącą weryfikację rzeczywistych potrzeb finansowych poszczególnych placówek oświatowych. Przyjęcie, że organ pozbawiony jest w trakcie możliwości weryfikowania zasadności wielkości wypłacanej dotacji byłoby sprzeczne przede wszystkim z celem tej dotacji, a także ustaloną przez ustawodawcę formą wypłaty w miesięcznych ratach. Właściwa jednostka samorządu terytorialnego, z której budżetu wypłacane są dotacje
ma prawo, a nawet obowiązek, bieżącego kontrolowania prawidłowości korzystania z dopłat przez uprawnione podmioty. Ustanowiony przez jednostkę samorządową system kontroli musi skutecznie realizować cel ustawy. Zasadą jest bowiem, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów.
Dotacja oświatowa ma charakter roczny, co nie oznacza jednak, że weryfikacja warunków do jej wypłaty może nastąpić dopiero po upływie roku. Udzielający dotacji ma obowiązek kontrolować na bieżąco wypłacaną comiesięcznie dotację w oparciu o otrzymywaną przez beneficjenta informację o rzeczywistej liczbie wychowanków. Przekazywana dla potrzeb dotacji comiesięczna informacja o rzeczywistej liczbie wychowanków nie może obejmować osób, które ze względu na niespełnienie określonych przepisami warunków nie są wychowankami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 989/21).
Konsekwentnie nie zasługuje na aprobatę stanowisko, że ocena spełnienia warunków do otrzymania dotacji w określonej kwocie za dany miesiąc oraz finalne jej rozliczenie może nastąpić tylko ex post (w domyśle w trybie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu dotacji). Prowadziłoby to także to zniweczenia prawnego obowiązku wydatkowania środków publicznych w sposób legalny, celowy i gospodarny, z czym nie mielibyśmy do czynienia w razie dokonania wypłaty poszczególnych części dotacji przy świadomości organu dotującego, że dotacja w tej części nie jest należna.
Skarżąca kwestionowała czynność organu polegającą na niewypłaceniu dotacji za sierpień 2022 r., zarzucając naruszenie art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 u.f.z.o. w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2021r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022, a zatem istota sporu sprowadza się do oceny zasadności odmowy wypłacenia przez organ dotacji oświatowej za okresy feryjne.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm., dalej jako: "p.o."), domy wczasów dziecięcych są placówkami zapewniającymi opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, co stanowi ich podstawową charakterystykę w ramach systemu oświaty.
Szczegółowe określenie celu i zadań domów wczasów dziecięcych nastąpiło na w przepisach obowiązującego w spornym okresie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (Dz. U. poz. 1606 z późn. zm., dalej jako: rozporządzenie). Z treści jego § 68 ust. 1 wynika, że "Dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych."
Tym samym podstawowym celem funkcjonowania omawianych placówek oświatowych jest organizowanie i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, które realizowane są przez określone w
formie otwartego katalogu zadania domów wczasów dziecięcych, do których należą: organizowanie zajęć edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych i specjalistycznych, organizowanie zajęć mających na celu rozwijanie zainteresowań i uzdolnień wychowanków; czy organizowanie aktywnych form wypoczynku (§ 69 cytowanego rozporządzenia).
Podkreślić należy, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2022 r. zdecydowano się na wprowadzenie definicji wychowanka. W § 70 ust. 1 cytowanego rozporządzenia wskazano, że wychowankami domu wczasów dziecięcych są dzieci i młodzież przebywające w domu wczasów dziecięcych w celu, o którym mowa w § 68 ust. 1, i niekorzystające z pobytu w domu wczasów dziecięcych w ramach: 1) wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t u.s.o., 2) krajoznawstwa i turystyki, organizowanych przez publiczne i niepubliczne szkoły i placówki, do których uczęszczają, inne niż dom wczasów dziecięcych, w którym przebywają. Okres pobytu wychowanka w domu wczasów dziecięcych nie może być krótszy niż 6 dni i dłuższy niż 12 tygodni (ust. 2).
Skoro przedmiotem sporu jest prowadzenie kształcenia przez domy wczasów dziecięcych w okresie feryjnym, niezbędne staje się zdefiniowanie tego pojęcia, a także poczynienie uwag ogólnych dotyczących organizacji kształcenia oraz realizacji obowiązku nauki i obowiązku szkolnego w ramach pobytów w domach wczasów dziecięcych.
Choć ustawodawca nie zdecydował się na zawarcie w przepisach p.o. definicji legalnej pojęcia "kształcenie", odkodowanie jego znaczenia nie wydaje się jednak zabiegiem nastręczającym trudności. Pojęcie to należy bowiem utożsamiać zgodnie z jego znaczeniem w etnicznym języku polskim, tzn. jako synonim "uczenia się, nauki, edukacji", a zatem – jak się wydaje – w znaczeniu konwencjonalnym. Analiza przepisów p.o. skłania do jeszcze precyzyjniejszego sformułowania, a mianowicie, że ustawodawca, używając pojęcia "kształcenie", odnosi się do pobierania nauki w systemie szkolnym, a zatem pojęcia tego używa w aspekcie formalnym. Potwierdza to także wykładnia systemowa omawianej regulacji, a w szczególności argumentum a rubrica, co wynika w szczególności z systematyki ustawy, czy użytej nomenklatury, które kształcenie, jego organizację i prowadzenie utożsamiają z celową działalnością szkoły i określonych placówek oświatowych. Szczególnego znaczenia dla interpretacji tego pojęcia nabiera więc zatytułowanie Rozdziału 5 p.o. "Organizacja kształcenia, wychowania i opieki w szkołach i placówkach publicznych" oraz zgrupowanie w tej jednostce ustawy przepisów dotyczących tworzenia szkół i placówek oraz fundamentalnego także z punktu widzenia niniejszej sprawy zagadnienia form działalności dydaktyczno-wychowawczej, a więc rodzajów zajęć prowadzonych przez szkoły i placówki w ramach realizacji swojego podstawowego zadania z zakresu kształcenia.
Za takim rozumieniem pojęcia "kształcenie" przemawia także jego definicja pedagogiczna, zgodnie z którą stanowi ono ogół świadomych, planowanych i systematycznych oddziaływań dydaktyczno-wychowawczych na ogół uczniów (dzieci, młodzież oraz dorosłych) mający na celu zapewnienie wykształcenia (Cz. Kupisiewicz, M. Kupisiewicz, Słownik pedagogiczny, Warszawa 2009, s. 87).
Skoro więc kształcenie, jako jeden z podstawowych celów systemu oświaty, realizowane jest w wymiarze instytucjonalnym, cel domów wczasów dziecięcych w postaci organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży, realizowany w formie organizowania zajęć edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych i specjalistycznych, czy też organizowania zajęć mających na celu rozwijanie zainteresowań i uzdolnień wychowanków, następuje jedynie przez realizację
obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Wprost wskazał na to prawodawca w treści § 73 ust. 1 rozporządzenia, wskazując, że wychowankowie przebywający w domu wczasów dziecięcych spełniają obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przez uczęszczanie do szkoły funkcjonującej w domu wczasów dziecięcych lub do szkoły poza domem wczasów dziecięcych. Nie jest to przepis jedynie o charakterze technicznym, wyrażający formy realizacji obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, lecz stanowi rozwinięcie sposobu wykonywania statutowego celu domów wczasów dziecięcych.
Wyjaśnienia wymagają także pojęcia "obowiązek szkolny" i "obowiązek nauki." Treścią pierwszego z nich, zdefiniowanego w art. 35 ust. 2 p.o., jest obowiązek zdobywania wiedzy i umiejętności w sposób zorganizowany, tzn. w formach szkolnych (por. M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, s. 239). Obowiązek szkolny spełnia się bowiem przez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej albo niepublicznej. Z kolei obowiązek nauki, niezależnie od poziomu kształcenia i rodzaju placówki, w której jest realizowany, trwa do ukończenia 18. roku życia.
Skoro domy wczasów dziecięcych mają za zadanie organizować i prowadzić kształcenia dzieci i młodzieży, w ich zakresie leży przede wszystkim zapewnienie realizacji obowiązku nauki i obowiązku szkolnego przez ich wychowanków, co stanowi konieczny element pobytu dzieci w placówce. Towarzyszy temu również wsparcie fizyczne i psychiczne rozwoju wychowanka oraz wzmocnienie jego ogólnej kondycji psychofizycznej – również przez kształtowanie zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych.
W tym stanie rzeczy nie sposób utożsamiać organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży z odrębnymi od instytucjonalnych, a więc szkolnych, form działalności dydaktyczno-wychowawczej określonych w art. 109 p.o. Jedynie zatem prowadzenia określonego rodzaju zajęć edukacyjnych w szkole, w której realizowany jest obowiązek nauki lub obowiązek szkolny, przesądza o uzyskaniu przez ucznia statusu wychowanka domu wczasów dziecięcych w rozumieniu § 70 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast skoro zajęcia edukacyjne mogą być prowadzone w wymiarze instytucjonalnym jedynie w ścisłym okresie regulowanym przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1211), uwzględniającym w szczególności terminy rozpoczynania i kończenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych, a także przerw świątecznych i ferii szkolnych, uczniów przebywających w tych okresach w domach wczasów dziecięcych nie można uznać za wychowanków, z których pobytami wiąże się uzyskanie dotacji.
W ocenie sądu zredukowanie sporu w niniejszej sprawie do konieczności oceny charakteru pobytu uczniów w domu wczasów dziecięcych w okresie feryjnym z perspektywy prowadzonych wówczas zajęć edukacyjnym jest nieuzasadnione, ponieważ pomija zasadniczą kwestię, która rzutuje na dopuszczalność wypłaty dotacji w okresach wakacyjnych, a mianowicie możliwość prowadzenia kształcenia w przedstawionym wyżej przez Sąd rozumieniu. Skoro w rzeczonym okresie, który jest wolny od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, a zatem zajęć w rozumieniu art. 109 p.o., nie może być prowadzona podstawowa działalność placówki oświatowej, to tym samym nie może odbywać się kształcenie dzieci i młodzieży. Za takie nie sposób jest uznać prowadzenia zajęć edukacyjnych, których celem jest wspieranie i uzupełnianie tego kształcenia. Wpisuje się to co prawda w podstawowy cel funkcjonowania tych placówek, jednakże realizowane może być wyłącznie w formach przewidzianych w
obowiązujących przepisach prawa, skoro domy wczasów dziecięcych, jako część systemu oświaty, mogą działać wyłącznie w ściśle określonym reżimie prawnym.
Oprócz kształcenie w przedstawionym już rozumieniu, domy wczasów dziecięcych mogą przyjmować dzieci i młodzież w ramach krajoznawstwa i turystyki, organizowanych przez publiczne i niepubliczne szkoły i placówki, inne niż dom wczasów dziecięcych. Biorąc pod uwagę formy organizowania krajoznawstwa i turystyki określone w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. poz. 1055), mieszczą one w sobie cel związany ze wspieraniem i uzupełnianiem kształcenia dzieci i młodzieży.
Natomiast w okresie ferii zimowych i letnich mogą być organizowane pobyty w ramach wypoczynku dzieci i młodzieży, o którym mowa w art. 92a i następnych ustawy o systemie oświaty.
W art. 92a ust. 1 u.s.o. ustawodawca wprowadził definicję wypoczynku na potrzeby przepisów dotyczących jego organizacji. Za wypoczynek uznaje się wypoczynek organizowany dla dzieci i młodzieży w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych, połączony ze szkoleniem lub pogłębianiem wiedzy, rozwijaniem zainteresowań, uzdolnień lub kompetencji społecznych dzieci i młodzieży, trwający nieprzerwanie co najmniej 2 dni, w czasie ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej, w kraju lub za granicą, w szczególności w formie kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu i biwaku. Jest to więc jedyna zorganizowana i uregulowana w przepisach prawa forma pobytu w domach wczasów dziecięcych w czasie wolnym od zajęć dydaktyczno-wychowawczych.
Nie traci charakteru pobytu w ramach wypoczynku zdefiniowanego w art. 92a ust. 1 u.s.o. pobyt dzieci i młodzieży, który nie został zgłoszony w wykonaniu obowiązku określonego w art. 92d tej ustawy. Dla określenia rodzaju pobytu znaczenia ma przede wszystkim to, czy został on zorganizowany w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych, połączony ze szkoleniem lub pogłębianiem wiedzy, rozwijaniem zainteresowań, uzdolnień lub kompetencji społecznych dzieci i młodzieży, trwający nieprzerwanie co najmniej 2 dni, a więc czy spełnia cel wynikający z powołanego art. 92a ust. 1 ustawy. Za tym poglądem przemawia także ustanowiony przez ustawodawcę mechanizm sankcji karnej za organizowanie wypoczynku bez zgłoszenia (zob. art. 96a u.s.o.).
Istotne jest również, że ustawodawca wyraźnie wyłącza stosowanie przepisów u.s.o. do wypoczynku organizowanego dla dzieci własnych lub dzieci znajomych przez rodzinę lub osoby znane rodzicom osobiście. A contrario przepisy powołanej ustawy mają zastosowanie do wszelkich form wypoczynku planowanych przez podmioty niezwiązane osobiście z uczestnikami kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu czy biwaku (por. A. Piszko [w:] Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, Warszawa 2018, s. 499). W tym więc przypadku pobyt, który nie został zgłoszony właściwemu kuratorowi oświaty, powinien być utożsamiany z wypoczynkiem. Natomiast pobyt dzieci co prawda spełniający definicję wypoczynku wskazaną w art. 92a ust. 1 u.s.o., lecz organizowany dla dzieci własnych lub dzieci znajomych przez rodzinę lub osoby znane rodzicom osobiście, takiego charakteru mieć nie będzie. Powstaje jednak wątpliwość, jak tego rodzaju pobyt winien być zatem zakwalifikowany przez dom wczasów dziecięcych. Z całą jednak pewnością nie będzie mógł przybrać formy kształcenia w rozumieniu konwencjonalnym, nawet jeśli usługa turystyczna skierowana do dzieci i młodzieży została wzbogacona ofertą edukacyjną, a sam wyjazd określony jako edukacyjny. To samo tyczy się wyjazdów zorganizowanych co prawda przez podmioty
określone w art. 92c u.s.o. jako organizatorzy wypoczynku, lecz zakwalifikowane jako pobyty edukacyjne, które nie stanowią wypoczynku. W każdym z tych przypadków pierwszoplanowym celem wyjazdu w okresie wolnym od zajęć dydaktyczno-wychowawczych będzie rekreacja lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych oraz wzmocnienie ogólnej kondycji psychofizycznej, natomiast zaplanowane zajęcia edukacyjne będą ów cel jedynie wspierać (np. obóz taneczny, obóz czy letnia szkoła językowa itd.).
Jeśli pobyt dzieci i młodzieży został zorganizowany w okresie wolnym od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, tj. w okresie ferii letnich lub zimowych, a dodatkowo został wzbogacony o zajęcia edukacyjne wspierające lub uzupełniające kształcenie, uczestnikom tego pobytu nie będzie przysługiwało miano wychowanków. Oznacza to tym samym, że tego rodzaju pobyty nie będą dotowane.
Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych nie wprowadza definicji legalnej wychowanka, choć pojęciem tym posługuje się w art. 29 określając podmiot, z którego pobytem w placówce wiąże się prawo do dotacji. W myśl ust. 1 powołanego artykułu, niepubliczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 p.o., otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego wychowanka w części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu. Mechanizm obliczania wysokości należnej dotacji został z kolei określony w ust. 2 tegoż artykułu, stanowiąc, że wysokość dotacji dla niepublicznych placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, będących domami wczasów dziecięcych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 123 ust. 1 pkt 1 p.o., jest ustalana jako iloczyn kwoty przewidzianej na takiego wychowanka w części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu oraz liczby dni pobytu tego wychowanka w tej placówce pomniejszonej o jeden dzień i podzielonej przez liczbę dni w roku budżetowym.
Nie budzi wątpliwości, że sposób rozumienia pojęcia "wychowanek" wynika zatem z przepisów regulujących rodzaje i szczegółowe zasady działania placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania oraz warunki pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach. W spornym roku 2022 stanowiło o tym cytowane na wstępie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r.
Pojęcie wychowanka zostało zdefiniowane na dwóch płaszczyznach: pozytywnej przez odesłanie do celu jego pobytu w domu wczasów dziecięcych ("przebywające w domu wczasów dziecięcych w celu, o którym mowa w § 68 ust. 1 rozporządzenia"), jak również negatywnej, sprowadzającej się do wyłączenia z niej dzieci i młodzieży przebywającej w placówce w ramach wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t u.s.o. oraz krajoznawstwa i turystyki, organizowanych przez publiczne i niepubliczne szkoły i placówki, do których uczęszczają, inne niż dom wczasów dziecięcych, w którym przebywają.
Nie jest jednak uzasadnione twierdzenie, że sam pobyt w celu, o którym mowa w § 68 ust. 1 rozporządzenia, stanowi wystarczającą podstawę do uznania korzystającego z niego dziecka za wychowanka. Konieczne jest jeszcze powiązanie wskazanego celu ze zorganizowaną, tj. znaną przepisom prawa, formą pobytu w placówce. Oznacza to, że samo zorganizowanie w okresie ferii letnich lub zimowych pobytów o charakterze edukacyjnych, niebędących jednak kształceniem w ścisłym rozumieniu tego pojęcia zaprezentowanym w niniejszym wyroku, nie czyni z ich uczestników wychowanków, zaś podmiot ten wypoczynek organizujący - podmiotem uprawniony do dotacji. Z kolei pobyt realizujący cel wypoczynku uregulowanego przepisami u.s.o., czy będący inną znaną w przepisach oświatowych formą wypoczynki (tj. krajoznawstwo i turystyka),
został wprost wyłączony z obszaru dotowanego. Przepisy oświatowe nie normują innego rodzaju pobytów, w szczególności scharakteryzowanych przez samą stronę jako pobytów edukacyjnych, co prowadzi do wniosku, że pobyty tego rodzaju mogą być organizowane w całości na zasadach komercyjnych.
Użycie właściwego dla alternatywy zwykłej (nierozłącznej) spójnika "lub" w przepisie § 68 ust. 1 rozporządzenia określającym cel funkcjonowania domów wczasów dziecięcych powoduje, że do jego wypełnienia wystarczy, by spełniona została jedna ze wskazanych przesłanek. Oznacza to, że samodzielnym celem funkcjonowania tych placówek jest wspieranie i uzupełnianie kształcenia. Nie oznacza to jednak, że skoro zawarta w § 70 rozporządzenia definicja wychowanka odsyła do celu określonego w § 68 ust. 1 tego rozporządzenia, to do uznania pobytu dziecka za pobyt wychowanka wystarczającego będzie ustalenie, że przebywa on w celu wspierania i uzupełnienia kształcenia. Tak jak zostało to już wyjaśnione, powyższa teza byłaby uzasadniona jedynie wówczas, gdy prawodawca przewidziałby konkretne ramy prawne pobytów o tym charakterze, które podlegałyby dotowaniu. Skoro jednak charakter takich pobytów posiada przede wszystkim wypoczynek, który z woli prawodawcy został wyłączony z dotacji, oznacza to – w przekonaniu Sądu – świadomy zabieg prawodawcy prowadzący do uznania, że w istocie tylko pobyty związane z organizowaniem i prowadzeniem kształcenia przez te placówki podlegać będą dotowaniu.
Prowadzi to w konsekwencji do wniosku, że zamiarem prawodawcy było pozostawienie poza obszarem dotowanym wszelkich pobytów wakacyjnych niezwiązanych z realizacją kształcenia w ujęciu konwencjonalnym, a zatem instytucjonalnym i przymusowym, a więc pobytów, podczas których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki. Tym samym nawet pobyt wpisujący się co prawda w cel domów wczasów dziecięcych, jakim jest wspieranie i uzupełnianie kształcenia, jednakże realizowany w czasie ferii letnich lub zimowych, nie stanowi pobytu wychowanka.
Art. 35 ust. 1. stanowi on, że dotacje, o których mowa m.in. w art. 29, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.
Słusznie wskazuje się w tym względzie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że dotacje przeznaczane na realizację zadań szkół i placówek ograniczone są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków szkoły. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków szkoły. Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę (przedszkole, placówkę) bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1769/14; z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12; z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1002/13). Rację mają również komentatorzy, że w ramach pojęcia "dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki" mieści się praktycznie cała podstawowa działalność szkoły lub placówki i mogą być finansowane wszystkie potrzeby związane z jej funkcjonowaniem w sferze zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych (por. A. Olszewski, D. Pietrzykowska, G. Pochopień, K. Tusiński [w:] Finansowanie zadań oświatowych. Komentarz, red. M. Pilich, Warszawa 2020, s. 183).
W analizowanym przypadku dofinansowanie realizacji zadań placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, będących domami wczasów dziecięcych, dokonywane jest jedynie w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, co powoduje, że dotowana może być wyłącznie podstawowa działalność placówek w czasie spełniania przez wychowanka obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki.
Powyższe stanowisko koresponduje z poglądami prawnymi przedstawionymi w uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu z 6.09.2023 r., sygn. akt III SA/Wr 846/22.
Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wskazać należy, że obowiązujący standard proceduralny podejmowania przez organy czynności z zakresu administracji publicznej pozostaje w dużej części zbieżny z regulacją zawartą w przepisach dotyczących sformalizowanego postępowania administracyjnego (k.p.a.), jednakże jego pierwotnym źródłem pozostają zasady konstytucyjne na czele z zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP) oraz demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), a także wyprowadzoną z ostatniej z nich zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa. To w oparciu o m.in. te zasady następuje ocena legalności zaskarżonej czynności.
Biorąc zatem pod uwagę brak stosowania w warunkach niniejszej sprawy przepisów k.p.a., sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. nie okazał się uzasadnione, choć w istocie tożsamy z powołanymi w tych przepisach zasadami standard postępowania niewątpliwie obowiązuje także przy podejmowaniu czynności z zakresu administracji publicznej, a który w analizowanej sprawie został zachowany.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI