I SA/KR 1/03

I SA/Kr 1/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Stanisław Grzeszek /sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Sygn. powiązane
II FSK 103/06 - Wyrok NSA z 2007-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr) WSA Urszula Zięba Protokolant: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005r sprawy ze skargi K. G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 grudnia 2002r Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 23 zł 44 gr (dwadzieścia trzy złote czterdzieści cztery grosze).
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Nr [...]wydaną z upoważnienia Prezydenta K.ustalono K. S. podatek od nieruchomości za 2001 r. w kwocie 586,00 zł.
Opodatkowaniem objęto grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 1127 m2 i zastosowano stawkę 0,52 zł/m2 ustaloną Uchwałą Rady Miejskiej w Kielcach Nr 633/2000 z dnia 28 grudnia 2000 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2001 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została zwrócona Podatnikowi decyzją ostateczną W. Ś. z dnia [...] października 2000 r. znak: [...] Organ podatkowy powołując się na art. 6 ust1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz. U. Nr 9, poz.31 ze zm./ stwierdził, że okolicznością uzasadniającą powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości był zwrot nieruchomości z dniem [...] października 2000 r.
Od decyzji organu podatkowego I instancji zostało złożone odwołanie z dnia [...] września 2002 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego .
Podatnik w odwołaniu podniósł, że decyzja W. Ś. z dnia [...] października 2000 r. była ostateczna w postępowaniu administracyjnym, ale nie była prawomocna, gdyż strony mogły ją zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z możliwości tej skorzystał Zarząd Miasta K. i w związku z tym wykonanie decyzji Wojewody zostało wstrzymane, a Urząd Wojewódzki odmówił potwierdzenia klauzuli wykonalności do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Wyrokiem z dnia [...] września 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 2877/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę Zarządu Miasta K. i od tej daty decyzja Wojewody jest prawomocna.
Odwołujący się wywiódł, że organ I instancji błędnie przyjął datę powstania obowiązku podatkowego i nie ma podstaw, by płacił podatek jak właściciel za okres, w którym nie miał żadnego tytułu do własności, a wszystkie uprawnienia właścicielskie przysługiwały Zarządowi Miasta K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie strony nie jest zasadne i decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne / Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 / podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Z załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów z dnia 26 października 2002 r. wynika, że właścicielem nieruchomości o powierzchni 0,1127 jest K.l S. W dolnej części wypisu widnieje ręcznie napisana notatka informująca, że zmianę wprowadzono na podstawie decyzji znak: [...] z [...] października 2000 r. oraz wyroku NSA II SA/Kr 2877/00 z 13 października 2000 r. / wyrok nosi datę 24 września 2001 r. /.
Organ odwoławczy także przywołał przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, który stanowi, że obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.
Okolicznością uzasadniającą powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, zdaniem organu odwoławczego, jest w tym przypadku zwrot nieruchomości z dniem [...] października 2000 r. na podstawie decyzji W. Ś. z dnia [...] października 2000 r. znak: [...] Na obowiązek podatkowy nie ma wpływu data uprawomocnienia decyzji, lecz data zaistnienia okoliczności powodującej powstanie obowiązku podatkowego. Na K. S.ciążył więc obowiązek podatkowy w podatku nieruchomości od dnia 1 listopada 2000 r.
Na decyzję ostateczną została złożona skarga z dnia [...] grudnia 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że art. 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne dotyczy wymiaru podatku, a nie daty powstania obowiązku podatkowego. Wypis z rejestru gruntów podaje jedynie, że jest właścicielem nieruchomości, a zmianę wprowadzono zarówno na podstawie decyzji Wojewody jak i wyroku NSA.
W konkluzji Skarżący wywiódł, że jeżeli ustawa nie precyzuje jednoznacznie daty powstania obowiązku podatkowego, to wybór tego zdarzenia nie powinien podlegać arbitralnej decyzji urzędu. Przyjęcie, że już nieprawomocna decyzja o zwrocie nieruchomości rodzi taki obowiązek, w czasie, gdy strona nie ma pewności stanu prawnego i ze swojego prawa własności nie może korzystać jest sprzeczne z art. 2 i 84 Konstytucji RP.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę z dnia z dnia [...]lutego 2003 r. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sporną kwestią w rozpoznawanej sprawie była data powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, w związku ze zwrotem wcześniej wywłaszczonej nieruchomości.
Organy podatkowego przyjęły, iż obowiązek podatkowy powstał w dniu 13 października 2000 r. tj. w dacie wydania ostatecznej decyzji W. Ś. w sprawie zwrotu na rzecz K. S. nieruchomości położonej w K. przy ul. W. oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K. jako działka Nr [...] o powierzchni1127m2. W konsekwencji zasadnym było ustalenie zobowiązania podatkowego -w podatku od nieruchomości za cały 2001 rok.
Skarżący natomiast stał na stanowisku, iż obowiązek podatkowy powstał w dniu 24 września 2001 r. tj. w dacie wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalającego skargę Zarządu Miasta K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] października 2000r.
W ocenie Sądu stanowisko Skarżącego w świetle ustalonego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego należy uznać za uzasadnione.
W świetle art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 6 sierpnia 1992 r. sygn. akt III S.A. 709/92, POP 1993/4/62, że obowiązek podatkowy jest kategorią prawną i faktyczną zobiektywizowaną. Oznacza to, że powstaje w warunkach przez prawo określonych niezależnie od woli podmiotów temu obowiązkowi podlegających czy też podmiotów ustawowo zobowiązanych do jego realizacji.
Doktryna prawa podatkowego oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Najwyższego zgodne jest, co do tego, że jakkolwiek art. 217 Konstytucji RP nie określa wprost, że moment powstania obowiązku podatkowego określony być powinien w drodze ustawy, to jednak wyliczenie zawarte w tym przepisie nie ma charakteru wyczerpującego i dlatego przyjąć należy, że określenie momentu powstania obowiązku podatkowego, mające charakter zasadniczego elementu konstrukcji podatku, powinno wynikać z ustawy podatkowej / por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt FSK 177/04, LEX nr 129891 /.
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych / Dz.; U/ Nr 9, póz. 31 ze zm. / zwana dalej ustawą podatkową, wprowadza ogólną zasadę powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości.
Stosownie do treści art. 6 ust.1 ustawy podatkowej obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.
Organy podatkowe z brzmienia cyt. wyżej przepisu wywiodły, że okolicznością decydującą dla powstania obowiązku podatkowego jest zwrot nieruchomości na podstawie ostatecznej decyzji W.z dnia [...] października 2000 r.
Jednakże w ocenie Sądu dla prawidłowego ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego w tej konkretnej sprawie należało również sięgnąć do art. 2 ust. 1 ustawy podatkowej, który wskazuje, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które władają tymi nieruchomościami w wykonaniu różnych tytułów prawnych od prawa własności poczynając na wieczystym użytkowaniu kończąc, a nawet na osobach, które nieruchomością władają nie posiadając do niej żadnego tytułu prawnego.
W uzasadnieniu Uchwały z dnia 6 września 1995 r. Nr W. 20/94 Trybunał Konstytucyjny w oparciu o dokonaną wykładnię systemową art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z uwzględnieniem przepisów konstytucyjnych oraz wykładnię celowościową i historyczną, stwierdził, że okolicznością warunkującą powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości jest faktyczne władanie nieruchomością.
Skarżący w toku postępowania podatkowego wielokrotnie podnosił, że jakkolwiek z dniem [...]października 2000 r. odzyskał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, to jednak do dnia [...] września 2001 r. faktycznie pozbawiony był władztwa nad nieruchomością i nie mógł realizować swoich uprawnień właścicielskich m.in. poprzez dokonanie stosownych wpisów do ewidencji gruntów i księgi wieczystej.
Organy podatkowe, ustalając podatek od nieruchomości za 2001 r. z tytułu zwróconej nieruchomości tych istotnych okoliczności faktycznych nie wzięły pod uwagę. Przy czym w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć nie uzasadniły dlaczego te okoliczności zostały w sprawie pominięte, czym niewątpliwie naruszyły art. 210 § 4 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
W obronie swojego stanowiska odwołały się natomiast do zapisów dokonanych w ewidencji gruntów w kontekście przepisu art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne / Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 /, który stanowi, że podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.
Ten kierunek obrony przyjętego stanowiska należy uznać za chybiony. Jak wynika z odręcznych adnotacji widniejących w rejestrze gruntów zapisów w nim dokonano na podstawie decyzji Wojewody jak i wyroku NSA / wypis z rejestru gruntów na dzień [...]października 2002 r. /.
Ponadto Sąd zauważa, że jakkolwiek ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniu administracyjnym w tym podatkowym, to jednak dla ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego podstawowe znaczenie mają przepisy ustawy podatkowej.
W tym stanie rzeczy skoro obciążenie Skarżącego podatkiem od nieruchomości za okres do [...] września 2001 r. w świetle art. 6 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych było bezpodstawne, to decyzję organu podatkowego pierwszej instancji ustalającą podatek od nieruchomości za 2001 r. i utrzymującą ją w mocy decyzję organu odwoławczego jako wydane z naruszeniem .przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania podatkowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy, należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.