I SA/Ke 95/26

I SA/Ke 95/26 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-05-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 306a par. 1, art. 7 par.2, art. 7 ,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem
z 23 grudnia 2025 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z 18 sierpnia 2025 r.
nr [...] odmawiające G. B. wydania zaświadczenia.
Organ ustalił, że strona zwróciła się z wnioskiem o wydanie zaświadczenia
w zakresie informacji, czy spółka M. Sp. z o.o. [...] posiadała
w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. lub kiedykolwiek zaległości
w podatku od towarów i usług. Postanowieniem z 18 sierpnia 2025 r. naczelnik odmówił wydania stronie zaświadczenia żądanej treści wskazując, że nie jest ona uprawniona do jego otrzymania. Nadto organ uznał, że nie spełnia ona kryteriów,
o których mowa w art. 306a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Strona wniosła zażalenie na postanowienie naczelnika.
Dyrektor rozpoznając zażalenie wskazał na treść art. 306a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 306c Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił, że podstawowym warunkiem wydania zaświadczenia jest posiadanie przez wnioskodawcę własnego, indywidualnego interesu prawnego. Wydanie zaświadczenia stanowi czynność materialno-techniczną. Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu podatkowego. Nie ma charakteru prawotwórczego. Nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Jest rodzajem urzędowej informacji udzielonej przez organ podatkowy na podstawie danych, jakimi dysponuje. Zaświadczenie nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku. Jest odzwierciedleniem tego, co znajduje się w źródłach, na podstawie których jest wydawane.
Dyrektor wskazał, że przez interes prawny należy rozumieć interes wynikający z prawa materialnego, zgodny z tym prawem i chroniony przez to prawo. Interes prawny nie może być wywodzony z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej, lecz opierać powinien się na konkretnej normie prawa materialnego, dającej się określić i wyodrębnić spośród innych norm. Odnosząc się do stanowiska wnioskodawcy organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Zatem tylko przepisy prawa podatkowego, i to w randze ustawy, decydują o tym, kto jest podatnikiem. Kodeks karny skarbowy nie jest ustawą podatkową, w związku z tym art. 7 § 2 Ordynacji podatkowej nie ma w tym przypadku zastosowania. W ocenie dyrektora wnioskodawca nie był osobą uprawnioną do otrzymania wnioskowanego zaświadczenia. Zgodnie bowiem
z informacjami zawartymi w K. Rejestrze Sądowym w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. podatnikiem była spółka reprezentowana przez M. S..
Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy, odnośnie do faktu jego skazania m.in. za czyn z art. 56 § 1 k.k.s. i zobowiązania do uiszczenia uszczuplonej w wyniku popełnienia przestępstwa skarbowego należności publicznoprawnej
w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa, organ wywiódł, że powyższe wskazuje na posiadanie przez wnioskodawcę jedynie interesu faktycznego
w uzyskaniu wnioskowanego zaświadczenia, który nie jest tożsamy z posiadaniem interesu prawnego. O zaistnieniu interesu prawnego można mówić wtedy, gdy zgłaszane żądanie oparte zostało na konkretnej normie prawnej. Strona takiego przepisu nie wskazała.
Na powyższe postanowienie G. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Nadto, strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: wyroku Sądu Okręgowego, [...], w K.
z [...] roku, sygn. akt V K [...] (w części dotyczącej skarżącego) wraz z uzasadnieniem oraz wyroku Sądu Apelacyjnego, Wydział II Karny,
w K. z 28 lutego 2024 roku, sygn. akt II AKa [...] wraz z uzasadnieniem – na okoliczność ich treści, a w szczególności na okoliczność ustalenia jej interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych zaświadczeń oraz statusu skarżącego
w ramach postępowania w przedmiocie wydania tychże zaświadczeń, jako podatnika.
Strona zarzuciła naruszenie art. 306a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz
art. 7 Ordynacji podatkowej, poprzez ustalenie, że nie wykazała interesu prawnego
w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów, a także, że nie ma statusu podatnika, a w konsekwencji odmówienie wydania zaświadczeń, o które wnosiła, podczas gdy posiada interes prawny w zakresie otrzymania wnioskowanych zaświadczeń ze względu na fakt, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego, [...], w K. z dnia [...] roku, sygn. akt V K [...], została skazana, m.in. za czyn z art. 56 § 1 k.k.s., a w związku z czym zobowiązano ją do uiszczenia uszczuplonej w wyniku popełnienia przestępstwa skarbowego należności publicznoprawnej w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w K., a wskazana kwota wynikać ma z tego, że skarżący
w okresie od 4 kwietnia 2011 r. do 8 sierpnia 2011 r. w K. i innych miastach, będąc podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust 1 ustawy
o VAT działał jako pełnomocnik spółki M. sp. z o.o.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że brak uzyskania zaświadczeń spowoduje po jego stronie straty materialne (a na chwilę obecną tworzy stan zagrożenia tychże strat), wobec konieczności zapłaty wskazanej kwoty, podczas gdy podatek został uiszczony i M. Sp. z o.o. (z której działalności miałoby to uszczuplenie wynikać, a której pełnomocnikiem był skarżący) nie zalegała
z podatkiem. Uzyskanie zaświadczenia, umożliwi uniknięcie konieczności zapłaty wskazanej kwoty. Zdaniem skarżącego ma on interes prawny w uzyskaniu żądanego zaświadczenia, tak jak tego wymaga art. 306a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Tym samym odmowa jego wydania nie była zasadna. Podkreślił, że podatnik może uzyskiwać zaświadczenie o sobie samym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieni zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie dyrektora odmawiające skarżącemu wydania zaświadczenia, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Z treści art. 122 p.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, któremu ustawodawca,
w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd (zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5287/16; dostępny na stronie internetowej CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpatrzona na rozprawie.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że podstawą odmowy wydania zaświadczenia o wnioskowanej treści jest brak interesu prawnego po stronie ubiegającego się o wydanie zaświadczenia o żądanej treści.
Skarżący upatruje interesu prawnego do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych/niezaleganiu w podatku od towarów
i usług przez spółkę M. Sp. z o.o. [...] w okresie od 1 kwietnia
2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. w wyroku sądu karnego, skazującego skarżącego m.in. za czyn z art. 56 § 1 k.k.s. i zobowiązującego go do uiszczenia uszczuplonej
w wyniku popełnienia przestępstwa skarbowego należności publicznoprawnej
w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący twierdzi, że status podatnika został mu nadany ustawa kodeks karny skarbowy, stosownie do art. 7 § 2 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem sądu, rozstrzygnięcia organów podatkowych obu instancji odmawiające skarżącemu wydania przedmiotowego zaświadczenie są prawidłowe
i nie naruszają prawa.
Zgodnie z przepisem art. 306a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o takie zaświadczenie. Jak stanowi art. 306a § 2 zaświadczenie wydaje się jeżeli: 1. urzędowego poświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2. osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Wymaga wyjaśnienia, że zaświadczenie zawsze wydaje się na wniosek, nigdy zaś z urzędu. Przy czym osobą ubiegającą się o wydanie zaświadczenia nie może być każdy, ale tylko ten kto ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli zatem odrębne ustawy wprowadzają obowiązek urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, to wówczas organ wydaje zaświadczenie uwzględniając w jego treści regulacje wynikające z odrębnych przepisów. Zaświadczenie jest wydane również w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i wówczas w treści zaświadczenia znajduje odzwierciedlenie treść wniosku podatnika.
Wskazanie na interes prawny oznacza, że żądający wydania zaświadczenia musi być legitymowany do jego uzyskania. Kryterium interesu prawnego stanowi nawiązanie do konstrukcji pojęcia strony przyjętej w postępowaniu administracyjnym. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjęto, iż interes prawny, to interes wynikający
z prawa materialnego; zgodny z tym prawem i chroniony przez to prawo. Istnieje także zgodność stanowisk co do tego, że interes prawny nie może być wywodzony
z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej, lecz opierać powinien się na konkretnej normie prawa materialnego; normie dającej się określić
i wyodrębnić spośród innych norm (por. J. Zimmermann: Glosa do wyroku NSA
z dnia 2 lutego 1996r., sygn. akt IV S.A. 846/95,OSP 1997, nr 4, s. 203 i n.).
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wskazuje się na pewne cechy wyróżniające interes prawny. Musi być on osobisty, własny, indywidualny oraz musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, aktualny i znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenia w okolicznościach faktycznych.
O istnieniu interesu prawnego można mówić wówczas, gdy dany podmiot wnosi żądanie we własnym imieniu, zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena ustawodawcy. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania.
Od tak pojmowanego interesu prawnego, należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana wydaniem zaświadczenia, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania
w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie, organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do ubiegania się o żądane zaświadczenie. Nie wskazał bowiem przepisu prawa materialnego z którego wynikałyby jego prawa lub obowiązki, kreujące jego interes prawny. Przepisu takiego nie można także doszukać się w obowiązujących regulacjach prawnych. Interes prawny nie wynika bowiem z wyroku sądu karnego znajdującego się w aktach sprawy, ani z wyroków z uzasadnieniami załączonych do skargi. Z wyroków tych wynika, że skarżący został zobowiązany do uiszczenia uszczuplonej, w wyniku popełnienia przestępstwa skarbowego, należności publicznoprawnej. Zobowiązanie to jednak nie jest tożsame z obowiązkiem podatkowym, który ciążył na spółce. Wyrok sądu karnego nie powoduje, że skarżący staje się podatnikiem w rozumieniu ustaw podatkowych. Skarżący wprawdzie był pełnomocnikiem spółki, to jednak pełnomocnictwo to, jak ustalił organ, wygasło z dniem 1 lipca 2016 r. (k-6). Podkreślenia wymaga, że z art. 306a Ordynacji podatkowej wynika wymóg istnienia interesu prawnego w momencie ubiegania się o zaświadczenie w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Za uprawnione należało uznać stanowisko organu zgodnie, z którym zobowiązanie skarżącego wyrokiem sądu karnego do uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej oraz spowodowanie strat materialnych, wobec konieczności zapłaty wskazanej kwoty wynikający z braku uzyskania stosownej informacji - wskazuje na posiadanie przez skarżącego jedynie interesu faktycznego
w uzyskaniu wnioskowanego zaświadczenia.
Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma również zarzut naruszenia
art. 7 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 Ordynacji podatkowej podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Ustawy podatkowe mogą ustanawiać podatnikami inne podmioty niż wymienione (§ 2).
Skarżący nie uzyskał, jak twierdzi, statusu podatnika, w związku z nałożeniem na niego przez sąd karny obowiązków wynikających z kodeksu karnego skarbowego. Kodeks karny skarbowy oraz kodeks karny nie jest bowiem ustawą podatkową, więc nie może być przepisem, którego dotyczy art. 7 § 2 Ordynacji podatkowej. Podatnika wskazują wyłącznie ustawy podatkowe.
W konsekwencji za prawidłowe należało uznać stanowisko organu, zgodnie
z którym skarżący nie był osobą uprawnioną do otrzymania wnioskowanego zaświadczenia.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.