I SA/KE 89/25

I SA/Ke 89/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 par.3, art. 7, art. 134 par.1, art. 135,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. uchyla decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 16 grudnia 2025 r. nr [...]
Uzasadnienie
1. Decyzją z 24 stycznia 2025 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) uznał skargę M. P. na decyzję z 16 grudnia 2024 r. nr [...] w całości za zasadną i postanowił: uchylić w całości decyzję z 16 grudnia 2024 r. nr [...] w sprawie umorzenia należności składkowych na ubezpieczenie społeczne rolników za 2. kwartał 2024 r., albowiem wydana została z rażącym naruszeniem prawa; odmówić umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2024.[...] do 2024.[...] w łącznej kwocie [...]zł w tym: na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...]zł, (należność główna), na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...]zł
(należność główna).
1.1 W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 6 maja 2024 r. M. P. złożyła podanie o umorzenie należności składkowych na ubezpieczenie społeczne rolników za 2. kwartał 2024 r. Wniosek o umorzenie uzasadniła trudną sytuacją ekonomiczną spowodowaną wystąpieniem szkód powstałych w wyniku gradobicia w 2023 r. oraz zwiększeniem wydatków w okresie wiosennym. Wnioskodawczyni wraz z mężem prowadzi gospodarstwo sadownicze o powierzchni 4,82 ha i jest ono dla niej jedynym źródłem utrzymania. W dniu 18 czerwca 2023 r. na skutek gradobicia straciła niemal całe plony owoców i z tego powodu zmuszona jest szukać pomocy np. w formie pomocy de minimis. Do podania o umorzenie dołączyła protokół nr [...] z oszacowania zakresu wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, spowodowanej wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, tj. gradu w dniu 18 czerwca 2023 r.
1.2 Decyzją z 29 maja 2024 r. nr [...] r. organ odmówił umorzenia składki za 2 kw. 2024 r. na ubezpieczenie społeczne rolników. Od powyższej decyzji M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który wyrokiem z 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SA/Ke 268/24 uchylił decyzję z 29 maja 2024 r. nr [...] W związku z powyższym wniosek z 6 maja 2024 r. stał się przedmiotem ponownego rozpatrzenia.
1.3 Decyzją z 16 grudnia 2024 r. nr [...] organ odmówił umorzenia należności składkowych na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2024.[...] do 2024.[...] w łącznej kwocie [...]zł. Organ podał, że zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości wykorzystanego krajowego limitu skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (M. P. z 2024 poz. 742), na dzień 2 sierpnia 2024 r. został wykorzystany cały krajowy limit skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie wynoszący 295.932.125,00 euro. Wobec tego wykluczona jest możliwość udzielenia pomocy w części dotyczącej umorzenia składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.
1.4 W skardze opatrzonej datą 7 stycznia 2025 r. na powyższą decyzję z dnia 16 grudnia 2024 r. M. P. podniosła, że ustalenie co do wyczerpania krajowego limitu pomocy de minimis nastąpiło sprzecznie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 3118). Przepisy tego rozporządzenia zwiększyły bowiem limit całkowitej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie z 20 tysięcy euro do 50 tysięcy euro w okresie trzech lat oraz podniesiony został górny limit krajowy dla Polski do kwoty 682,850 milionów.
1.5 Organ podniósł, że powyższy zarzut okazał się zasadny, a ustalenie zaskarżonej decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem z pominięciem obowiązującego od 16 grudnia 2024 r. art. 3 ust. 3 rozporządzenia komisji 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 3118). Dlatego też, zdaniem organu, należało uwzględnić skargę w całości, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).
1.6 Rozstrzygając sprawę na nowo organ, powołując art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j. t. Dz. U z 2024 r. poz. 90 ze zm.), ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi wraz z małżonkiem gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizyczne, co stanowi [...] ha przeliczeniowego. Z tego tytułu małżonkowie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W dniu 15 listopada 2024 r. w gospodarstwie rolnym przeprowadzono wizytację, z której sporządzony został protokół. Wynika z niego, że strona prowadzi gospodarstwo o charakterze sadowniczym. Uprawiany jest sad jabłoniowy, wiśniowy oraz morelowy. Małżonkowie mieszkają wraz z córką, która pracuje zawodowo, i od kwietnia 2024 r. współuczestniczy w ponoszonych wydatkach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Na posesji znajduje się częściowo podpiwniczony budynek mieszkalny wraz z budynkami gospodarczymi. Wnioskodawczyni posiada maszyny rolnicze i samochód osobowy [...] z 2004 r. Małżonek strony jest pod opieką lekarza neurologa i ortopedy. Wnioskodawczyni nie korzysta z pomocy udzielanej przez OPS, pobiera natomiast dopłaty z ARiMR.
Z oświadczenia złożonego 15 listopada 2024 r. wynika, że strona poniosła od kwietnia 2024 r. następujące wydatki: paliwo rolnicze [...] zł, wyżywienie [...] zł, środki higieny osobistej [...] zł, podatek rolny [...] zł, leki [...] zł, woda i wywóz nieczystości [...] zł, światło i gaz [...] zł, odpady komunalne [...] zł, składki do KRUS [...] zł, naprawa sprzętu rolniczego [...] zł, telefon i internet [...] zł, opał [...] zł, środki ochrony roślin [...] zł, usuwanie drzew w sadzie [...] zł, paliwo do samochodu [...] zł. Razem wydatki od kwietnia 2024 r. wyniosły [...] zł.
Zadeklarowane dochody od kwietnia 2024 r. wyniosły: kredyt "rodzinny" [...] zł, ze sprzedaży owoców [...] zł, dopłaty bezpośrednie z ARiMR [...] zł, akcyza za zakup oleju napędowego [...] zł, bon energetyczny [...] zł Ogółem wg oświadczenia dochody od kwietnia 2024 r. wyniosły [...] zł. Córka strony od kwietnia 2024 r. współuczestniczy w ponoszonych wydatkach domowych w wysokości około [...] zł.
W dniu 28 listopada 2024 r. strona przedłożyła faktury VAT RR za okres od 9 lipca 2024 r. do 20 września 2024 r. na łączną kwotę [...]zł ze sprzedaży wiśni i jabłka przemysłowego. W oświadczeniu z 15 listopada 2024 r. poinformowała, że do kwietnia 2024 r. korzystała z dochodu z roku 2023 r. i oszczędności z lat ubiegłych oraz w przyszłym roku (do kwietnia 2025 r.) będzie składała wniosek o kredyt preferencyjny (klęskowy).
1.7 W ramach postępowania wyjaśniającego ustalono również, że strona poniosła straty w wyniku wiosennych przymrozków w 2024 r. Z protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanej wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, tj. wiosennych przymrozków w dniu 23 kwietnia 2024 r. sporządzonego przez komisję powołaną przez Urząd Gminy w O. wynika, że w wyniku wiosennych przymrozków, które miały miejsce w kwietniu 2024 r. strona poniosła straty w uprawie 4,23 ha sadu jabłoniowego w 90%, 0,24 ha sadu wiśni w 70%, 0,02 moreli w 100%, natomiast średnia wartość produkcji roślinnej z gospodarstwa rolnego wyniosła ogółem [...] zł. Łączna wysokość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym w wyniku wiosennych przymrozków w 2024 r. wyniosła [...] zł, co stanowiło
70,71 % średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym.
1.8 Z protokołu oszacowania strat w wyniku wiosennych przymrozków w 2024 r. wynika również, że uprawy rolne w gospodarstwie były ubezpieczone od gradobicia. Roczne dochody z gospodarstwa szacuje się na:
- [...] zł - tj. [...] zł dochód z gruntów na podstawie obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 21 września 2023 r. o przeciętnym dochodzie z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2022 r. x 7.5285 ha przel.,
- [...] zł tj. [...] zł dochód z gruntów na podstawie obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 21 września 2024 r. o przeciętnym dochodzie z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2023 r. x 7.5285 ha przel.
1.9 Organ uznał, że klęski gradobicia w 2023 r. i wiosennych przymrozków w 2024 r. znacząco obniżyły dochody z gospodarstwa rolnego w 2023 r. i 2024 r. W okresie do kwietnia 2024 r. strona korzystała z dochodu z roku 2023 r. i oszczędności z lat ubiegłych, natomiast w obecnym roku (do kwietnia 2025 r.) będzie składała wniosek o kredyt preferencyjny (klęskowy). Istnieje zatem ważny interes w umorzeniu objętego niniejszą decyzją zadłużenia, bowiem wskutek zdarzeń losowych w znaczącym stopniu strona utraciła normalnie uzyskiwane przychody z gospodarstwa rolnego i wydatkując jednorazowo środki na zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne rolników objętych niniejszym wnioskiem musiałaby zrezygnować z jakichś dotychczasowo zaspokajanych potrzeb życiowych. Pomimo jednak istnienia ważnego interesu w umorzeniu składki za 2 kw. 2024 r., niniejszą decyzją w punkcie 2 odmówiono w całości uwzględnienia podania o umorzenie składki za 2 kwartał 2024 r. Dotacja budżetu państwa do Funduszu Emerytalno-Rentowego wzrasta rok do roku, maleje zaś proporcja wysokości wpływów ze składek w stosunku do wysokości wypłacanych świadczeń. Stan funduszu na koniec 2025 r. będzie ujemny, co przemawia przeciwko umarzaniu składek na ubezpieczenie emerytalno – rentowe. Fundusz składkowy jest natomiast funduszem samofinansującym i środki na nim gromadzone w pełni muszą zabezpieczyć środki na wypłatę świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego, a także m.in. na pokrycie niedoboru funduszu administracyjnego. Wysokość wypłat z Funduszu Składkowego jest zatem trudna do oszacowania, a zatem powyższe przemawia przeciwko umorzeniu.
1.10 Zadłużenie objęte wnioskiem dotyczy krótkiego okresu (jeden kwartał) i nie jest znaczne. Biorąc w związku z tym pod uwagę, że zdarzenia losowe (klęski żywiołowe w postaci gradu i przymrozków) tylko okresowo (2023 r. i 2024 r.) ograniczyły dochody uzyskiwane z prowadzonego gospodarstwa rolnego, realna jest spłata przez wnioskodawczynię zadłużenia w nieodległej perspektywie, choćby na raty. Strona jest obecnie w stanie regulować rachunki np. za telefon i Internet w kwocie miesięcznej ok. [...] zł bez uszczerbku dla egzystencji swojej i rodziny. Uregulowanie zatem zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w formie ratalnej również nie zagrażałoby egzystencji rodziny.
2. Na powyższą decyzję Prezesa KRUS M. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W uzasadnieniu wskazała, że zjawiska losowe (gradobicie w 2023 r. i przymrozki w 2024 r.) spowodowały całkowite wyczerpanie zasobów finansowych i konieczność zaciągnięcia kredytu u rodziny. Plan finansowy już od kwietnia 2024 r. jest ujemny. Niewielki dochód ze sprzedaży pokrył tylko część zobowiązań. Twierdzenie organu, że realna jest spłata zadłużenia organu rentowego w nieodległej perspektywie i tym samym rozłożenie należności na raty bez uszczerbku dla egzystencji rodziny jest niezrozumiałe. Obecnie zadłużenie wobec KRUS wynosi [...] zł plus odsetki (drugi i czwarty kwartał 2024 r.). Skarżąca nie jest w stanie w terminie regulować żadnych opłat. Obecnie wszystkie rachunki bieżące reguluje córka skarżącej. Aby uzyskać niezbędne środki na utrzymanie sadu i nie zadłużać się bardziej, skarżąca postanowiła wystawić do sprzedaży używany sprzęt rolniczy.
2.1 W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
3.1. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; j. t. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Nadto, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., co skutkować musiało stwierdzeniem jej nieważności.
3.2. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej możliwe jest wówczas, gdy decyzja zawiera wadę określoną w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja dotknięta jest wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wadą kwalifikowaną, albowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jej podstawę prawną stanowił przepis art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodne z którym organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.
3.3 Powołany przepis reguluje instytucję samokontroli (autokontroli), której kwintesencją jest umożliwienie organowi administracji publicznej weryfikacji własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania) z prawem. Przepis ten daje organowi administracji publicznej możliwość dokonania autokontroli aktu, który został zaskarżony do sądu administracyjnego. Celem autokontroli jest, by sprawa, która w toku instancyjnym została rozstrzygnięta ostateczną decyzją, nie powracała na drogę postępowania administracyjnego w sytuacji przekazania sprawy ze skargą do sądu administracyjnego. Autokontrola prowadzi zatem do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. Jednak nie może odbyć się z naruszeniem reguł wyznaczonych przepisem art. 54 § 3 p.p.s.a. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, warunkiem skorzystania przez organ administracji publicznej z instytucji autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zawartych w skardze zarzutów, podstawy prawnej i wniosków (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2008 r., II OSK 1575/07, z 28 lutego 2019 r. I OSK 955/17, z 22 maja 2014 r. I OSK 1379/13, z 30 kwietnia 2020 r. I OSK 843/19 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Powyższe oznacza, że organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Uwzględnienie skargi w całości sprowadza się do skorygowania zaskarżonego działania w kierunku pożądanym przez skarżącego. Organowi korzystającemu z art. 54 § 3 p.p.s.a. wolno uczynić tylko to, co wynika z treści skargi i jej żądania. Zadośćuczynienie skardze w całości, w rozumieniu tego przepisu, to doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniami strony wynikającymi z treści skargi. Oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia. Natomiast w razie niepodzielenia przez organ niektórych zarzutów, zakwestionowania przedstawionej w skardze oceny prawnej naruszeń bądź nieuwzględnienia w całości jej wniosków, organ winien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia w trybie autokontroli i przekazać skargę do rozpoznania sądowi, który w przeciwieństwie do organu nie jest związany granicami skargi na gruncie art. 134 § 1 p.p.s.a.
Innymi słowy, oceniając w trybie autokontroli wydany uprzednio przez siebie akt, organ tylko wówczas może zastosować przepis art. 54 § 3 p.p.s.a., gdy uznaje za uzasadnione zarówno zarzuty, wnioski jak i wskazaną w niej argumentację. Organ wydający akt na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. winien podzielić zarzuty skargi i zadośćuczynić żądaniom skarżącego w całości. Nieuwzględnienie wszystkich zarzutów i wniosków zawartych w skardze nie wypełnia treści normatywnego pojęcia "uwzględnienie skargi w całości".
3.4 W ocenie sądu, decyzja organu z 24 stycznia 2025 r. nr [...] nie odpowiada wyżej przedstawionym wymogom, z tego względu, że nie rozstrzyga sprawy co do istoty zgodnie z żądaniem skargi z dnia 7 stycznia 2025 r., a mianowicie nie umorzono nią składki na ubezpieczenie społeczne za 2. kwartał 2024 r. Należy bowiem zauważyć, że cała treść skargi, objętej sprawą o sygn. akt I SA/Ke 40/25, opiera się na przedstawieniu trudnej sytuacji materialnej strony skarżącej, która wprost wskazała, że decyzja z 16 grudnia 2024 r. nr [...], odmawiająca umorzenia składek, jest dla niej niezrozumiała, ponieważ strona nie jest w stanie regulować żadnych opłat. Wnioski skarżącej są więc czytelne i nie powinny budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych, że oczekiwania strony wiązały się z umorzeniem należności objętych wnioskiem. Końcowo zaś strona zwróciła uwagę, że 16 grudnia 2024 r. weszło w życie rozporządzenie Komisji (UE) 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 3118).
3.5 Tymczasem organ administracji przyjął własną koncepcję rozstrzygnięcia sprawy i uchylił wydaną w sprawie decyzję z 16 grudnia 2024 r. oraz odmówił umorzenia należności składkowych za 2. kwartał 2024 r. Jak wyżej wskazano, zadośćuczynienie skardze w całości, w rozumieniu regulacji z art. 54 § 3 p.p.s.a., polega na doprowadzeniu do stanu, w którym istota sprawy zostaje ostatecznie rozstrzygnięta zgodnie z oczekiwaniem strony, wynikającym z jej skargi. Tak jednak nie stało się w niniejszej sprawie. Organ wprawdzie uchylił dotychczasowe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z 16 grudnia 2024 r., lecz mimo tego ponownie odmówił umorzenia należności składkowych.
3.6 Mając powyższe na względzie sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja z 24 stycznia 2025 r. została wydana z naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a., gdyż wbrew treści tego przepisu nie uwzględniła w całości skargi na decyzję z 16 grudnia 2024 r. W świetle powyższego sąd stanął na stanowisku, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego, oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znaczenie większej wagi, aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Ma to być sytuacja, w której proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność, kiedy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Nie można natomiast mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku niejasnej treści przepisu oraz występujących w związku z tym rozbieżności interpretacyjnych.
W ocenie sądu, przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że decyzje autokontrolną można wydać jedynie w całości uwzględniając żądanie skargi. Interpretacja tego przepisu w tym zakresie zarówno w oparciu o wykładnię gramatyczną, jak i wykładnię funkcjonalną, nie budzi żadnych wątpliwości. Przepis ten wprost uzależnia wydanie decyzji autokontrolnej od uwzględnienia w całości skargi. Nie sposób przyjąć, że odmowa umorzenia należności, w kontekście argumentów skargi z 7 stycznia 2025 r., stanowi uwzględnienie skargi w całości. Takie działanie organu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., dlatego też w punkcie 1. wyroku stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
3.7 Odnosząc się do kolejnych okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że bezspornym jest, iż w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję wydaną w ramach uprawnień autokontrolnych, określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a., sąd jest uprawniony do ewentualnego uchylenia poprzedzających ją decyzji, jeżeli stwierdzi niezgodność z prawem również tych decyzji (por. wyrok NSA z 4 października 2006 r. I OSK 91/06). Stosowne bowiem do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z wyrażoną w tym przepisie zasadą niezwiązania sądu granicami skargi, zakresem rozpoznania sądu objęte są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania zostały wydane. Sąd więc stosownie do postanowień art. 135 p.p.s.a., który zawiera uszczegółowienie zasady niezwiązania sądu granicami skargi z art. 134 § 1 p.p.s.a. dla etapu formułowania przez niego orzeczenia, rozpatrując skargę na decyzję wydaną na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., powinien dokonać oceny zgodności z prawem wszystkich decyzji wydanych w sprawie, w tym także decyzji uchylonej lub zmienionej w tym trybie.
3.8 Stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji autokontrolnej z 24 stycznia 2025 r. skutkuje tym, że "odżywa" zarówno decyzja organu z 16 grudnia 2024 r., jak i skarga złożona na nią do sądu administracyjnego, objęta sygn. akt I SA/Ke 40/25. Przy czym obowiązek rozpoznania przez sąd skargi złożonej na decyzję z 16 grudnia 2025 r. aktualizuje się pomimo tego, że wcześniej wydane zostało postanowienie z 27 lutego 2025 r. I SA/Ke 40/25 o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania nie ma bowiem powagi rzeczy osądzonej (zob. postanowienie NSA z 6 maja 2014 r. I OSK 953/14).
Powyższe oznacza, że jeżeli nastąpiło prawomocne umorzenie postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję ostateczną, to w sprawie prowadzonej w przedmiocie decyzji wydanej w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. objąć rozstrzygnięciem nie tylko decyzję autokontrolą, lecz także wszystkie decyzje wydane w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. W wyniku uchylenia decyzji wydanej w trybie autokontroli do obrotu prawnego wraca bowiem ponownie decyzja uchylona w trybie autokontroli i pozostaje aktualna konieczność rozpoznania skargi na tę decyzję.
3.9 Wątpliwości sądu nie budzi fakt, że decyzja z 16 grudnia 2024 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Jak słusznie podniesiono w skardze z 7 stycznia 2025 r., wydanie decyzji nastąpiło z pominięciem obowiązującego od 16 grudnia 2024 r. art. 3 ust. 3 rozporządzenia komisji (UE) 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 3118). Przepis art. 3 ust. 3 rozporządzenia w nowym brzmieniu stanowi, że łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie 3 lat przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku, gdzie dla Polski kwota ta została ustalona w wysokości 682,85 milionów EUR. Tymczasem organ w decyzji z 16 grudnia 2024 r., podając przepis art. 3 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, powołał się na wynikającą z tego rozporządzenia maksymalną łączną kwotę pomocy de minimis w wysokości 295.932.125 EUR, która już nie obowiązywała w dacie wydawania decyzji. Okoliczność, że cały krajowy limit skumulowanej kwoty de minimis w rolnictwie w ww. kwocie został wykorzystany na dzień 2 sierpnia 2024 r., stanowiła jeden z determinantów odmowy umorzenia należności składkowych.
Powyższa sytuacja spowodowała konieczność uchylenia decyzji z 16 grudnia 2024 r., jako wydanej z zastosowaniem nieobowiązującego przepisu prawa. Nieprawidłowość tę zresztą dostrzegł sam organ w decyzji z 24 stycznia 2025 r.
3.10 Mając powyższe na uwadze, sąd w punkcie 2. wyroku uchylił decyzję organu z 16 grudnia 2024 r., czyniąc to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
3.11 W ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpozna wniosek o umorzenie należności składkowych za 2. kwartał 2024 r., uwzględniając wytyczne sądu.
3.12 Mając powyższe na uwadze, sąd orzekł jak w sentencji wyroku.