I SA/Ke 79/06

I SA/Ke 79/06 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2006-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Grażyna Jarmasz
Maria Grabowska /przewodniczący/
Mirosław Surma /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zarządzenie o zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art.29 par.1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art.31, art.46, art.47
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Sygnatura akt: I SA/Ke 79/06 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant: referent stażysta Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24.05.2006 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] numer [...] w przedmiocie : zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...] nr [...] w sprawie uznania za bezzasadny wniesionego przez M. W. w dniu 29.11.2005r. zarzutu na postępowanie egzekucyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., organ egzekucyjny skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat Żoliborz zajęcia z dnia 14.11.2005r. od nr-u [...] do nr-u [...] świadczenia M. W., na zaległości zobowiązanej, dotyczące -składek na ubezpieczenie społeczne własne za okres 04/1998, 09/1998, 10/1998, 11/1998 i 12/1998 oraz pracowników za okres od 02/1998 do 05/1998.
W odpowiedzi na te zajęcia, pismem z dnia 28.11.2005r., M. W. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc, że składki na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres 02-12/1998 uległy przedawnieniu z końcem 2003r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w K. - jako wierzyciel dochodzonych należności - nie uznał wniesionych zarzutów uznając, iż należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne. Opierając się na tych twierdzeniach organ egzekucyjny I instancji odrzucił wniesione przez M. W. zarzuty jako bezzasadne.
Rozpoznając sprawę na skutek zażalenia, jako organ egzekucyjny II instancji, Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na treść art. 34 § 1 oraz art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, iż wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, nie może on więc dokonać innej oceny zgłoszonego zarzutu przedawnienia.
Od powyższego rozstrzygnięcia M. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Oddział w K., oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ust 3 ustawy z dnia 25.11.1986 o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych i art. 24 ust 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
- naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 70 ordynacji podatkowej, przez błędną ich interpretację co doprowadziło do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy egzekwowane zobowiązanie wygasło.
W uzasadnieniu skargi M. W. podała, iż zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo, bowiem zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny obowiązany jest umorzyć postępowanie egzekucyjne w przypadku gdy egzekwowane zobowiązanie wygasło. Mimo podniesienia tego zarzutu w zażaleniu organ drugiej instancji w ogóle się do tego nie odniósł, stwierdzając tylko, że skoro wypowiedź wierzyciela na zgłoszone zarzuty jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, to organ egzekucyjny, był tym stanowiskiem związany i wobec tego brak jest możliwości uwzględnienia zażalenia. Takie rozstrzygnięcie organu drugiej instancji, zdaniem skarżącej, nie może być akceptowane, bowiem świadczy o bezpodstawnym uchyleniu się organu podatkowego od merytorycznego rozpoznania konkretnej sprawy. Obowiązkiem organu egzekucyjnego jest badanie podnoszonych przez zobowiązanego negatywnych przyczyn uzasadniających obligatoryjne umorzenie tego postępowania, tj. przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązuje organ egzekucyjny do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji, a więc między innymi badania negatywnych przesłanek dopuszczalności jej prowadzenia wymienionych w art. 59 § 1 tej ustawy. Na poparcie tego twierdzenia skarżąca powołała się na wyrok NSA z 7.05.2003 r. sygn. akt: I S.A./Wr 2282/00 w którym Sąd stwierdził, ze przedawnienie zobowiązania podatkowego jest instytucją prawa materialnego i następuje z mocy prawa. Upływ terminu przedawnienia powinien być brany z urzędu po uwagę w trakcie postępowania podatkowego, a następnie w postępowaniu egzekucyjnym, w którym może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia tego postępowania (art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ wskazał, iż tryb rozpatrywania zarzutów jest odrębnym trybem postępowania od postępowania prowadzonego na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji, tj. rozpatrywania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Na rozprawie w dniu 24 maja 2006 r. pełnomocnik skarżącej zgłosił dodatkowy zarzut naruszenia art. 108 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania spółki cywilnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Korzystając ze swych uprawnień z art. 134 ustawy P.p.s.a. Sąd stwierdza, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Analiza materiału dowodowego sprawy wykazała, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy podzielić stanowisko organów egzekucyjnych, iż co do zasady, w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów organy te rozpoznają sprawę w ich granicach. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Przy czym należy zauważyć, iż ewentualna bezzasadność zarzutów, nie zwalnia organu egzekucyjnego z obowiązku badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji w każdym jej stadium.
Odnosząc się do zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wskazać, iż zgłoszone przez skarżącą zarzuty nie zostały rozpoznane w całości, co również nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Po pierwsze, należy wskazać, iż w piśmie z dnia 28 listopada 2005 r. M. W. obok wniosku o umorzenie postępowania (zakwalifikowanego przez organ egzekucyjny jako zarzut przedawnienia) podała, iż tytuły wykonawcze dotyczą zobowiązań spółki cywilnej "A.", której była wspólniczką (do dnia 27 marca 2001 r.) razem z K. S. Do tej kwestii, tj. istnienia obowiązku po stronie M. W. nie odniósł się ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny I instancji. Na ułomność wypowiedzi tych podmiotów nie zwrócił również uwagi rozpoznający zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej. Zarzut nieistnienia obowiązku lub błędu co do osoby zobowiązanej znajduje swe oparcie w art. 33 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz.968 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa egzekucyjna. Obowiązek odniesienie się do tej kwestii wzmacnia nałożony na organ egzekucyjny w przepisie art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W tym przypadku organ powinien wyjaśnić kwestie podstawy istnienia egzekwowanego obowiązku, zaś skoro w ramach tych czynności badana jest prawidłowość tytułu wykonawczego, to tym bardziej należy sprawdzić, czy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony. W przedmiotowej sprawie tytuły wykonawcze jako podstawę prawną należności wskazują deklarację. Egzekucja składek ubezpieczeniowych skierowana została zaś do osoby fizycznej – byłej wspólniczki spółki cywilnej. Znamiennym jest, iż organ egzekucyjny nie wyjaśnił podstawy przejścia obowiązku na osobę fizyczną. Stosownie zaś do treści art.31 w związku z art. 46 i 47 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) do należności z tytułu składek stosuje się m.in. odpowiednio: art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 Ordynacji podatkowej. Nie wyjaśnienie kwestii przejścia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na byłą wspólniczkę (tu: zobowiązaną) bez wątpienia ma wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego.
Po drugie, należy wskazać, na pewną niekonsekwencję organu egzekucyjnego II instancji. W piśmie noszącym datę tak jak zaskarżone postanowienie organ ten zwrócił uwagę na ułomność wypowiedzi wierzyciela, który w podjętym postanowieniu nie zawarł informacji jakie zdarzenia przerwały bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności; cyt.: "Powyższym nie wypełniono dyspozycji przepisów art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego". Ocena ta, choć wyrażona poza rozstrzygnięciem podjętym w trybie nadzorczym w pełni odzwierciedla stan sprawy. Wypowiedź wierzyciela bowiem wyrażona w postanowieniu z dnia 06 grudnia 2005 r. nie odnosi powołanych przepisów prawa do faktycznej sytuacji procesowej zobowiązanej. Mimo iż, taka wypowiedź, w świetle art. 83c ust.2 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest niezaskarżalna, nie oznacza, iż organ egzekucyjny nie może wpływać na jej treść. Organ egzekucyjny jest nią związany tylko w tej części w jakiej wyczerpująco odnosi się do zgłoszonych zarzutów. W przypadku organu odwoławczego natomiast uchybienia w tej wypowiedzi upoważniają do skasowania zaskarżonego postanowienia ze wskazaniem organowi I instancji konieczności uzyskania pełnej wypowiedzi wierzyciela.
Po trzecie, należy zgodzić się z organem egzekucyjnym, iż ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Taki kategoryczny zakaz sformułowany został w art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, który jednocześnie wprowadził dla organu egzekucyjnego obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Zakaz badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie oznacza, iż organ egzekucyjny nie powinien np. zbadać czy wydano akt z którego wynika egzekwowany obowiązek. Okoliczności te nie pozostają bez wpływu na ustalenie istnienia obowiązku po stronie skarżącej.
Niedopełnienie wyżej wskazanych obowiązków godzi w zasadę zaufania do organów państwa, dlatego ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny usunie wskazane wyżej uchybienia i po wyjaśnieniu istnienia podstaw i wymagalności egzekwowanych obowiązków podejmie stosowne rozstrzygnięcie.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy P.p.s.a.