I SA/Ke 676/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę G. P. na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia należności składkowych, uznając, że nie zaszły przesłanki do umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności.
G. P. wnioskował o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i odsetek, powołując się na trudną sytuację materialną. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego nieruchomości i samochodów oraz dochody żony. WSA w Kielcach, po wcześniejszym uchyleniu decyzji ZUS, ponownie rozpoznał sprawę i oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał wystarczających przesłanek do umorzenia należności, a jego sytuacja materialna, mimo trudności, nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać umorzenie.
Sprawa dotyczyła skargi G. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz odsetek za zwłokę. G. P. prowadził działalność gospodarczą, z której powstało zadłużenie. Wniósł o umorzenie należności ze względu na trudną sytuację materialną. ZUS odmówił, wskazując na posiadanie przez skarżącego nieruchomości gruntowej (gospodarstwa rolnego) z hipoteką zabezpieczającą należności, dwóch samochodów oraz dochody uzyskiwane z hodowli drobiu i uprawy gruntów. Dodatkowo, żona skarżącego prowadziła działalność gospodarczą, a rodzice skarżącego posiadali świadczenia emerytalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w poprzednim wyroku, uchylił decyzję ZUS z powodu niewłaściwych ustaleń stanu faktycznego i błędnego zastosowania przepisów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, ZUS ponownie odmówił umorzenia, szczegółowo analizując sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego oraz jego rodziny. Sąd administracyjny, kontrolując zaskarżoną decyzję, uznał, że ZUS prawidłowo zastosował przepisy art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał wystarczających przesłanek do umorzenia należności, a jego sytuacja materialna, mimo trudności (kredyty, utrzymanie rodziny), nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać umorzenie. Posiadanie nieruchomości i samochodów, dochody z działalności gospodarczej żony oraz świadczenia emerytalne rodziców, a także fakt, że rodzice ponoszą koszty utrzymania domu, wskazują, że skarżący nie jest osobą ubogą i nie zostanie pozbawiony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w przypadku spłaty należności. Sąd podkreślił, że ZUS ma obowiązek egzekwowania należności, a umorzenie jest możliwe tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki. W tej sprawie takich przesłanek nie stwierdzono. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącego nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności, jeśli nie są spełnione ściśle określone warunki wskazane w przepisach, a skarżący posiada majątek i źródła dochodu, które pozwalają na spłatę zobowiązań bez narażania rodziny na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący posiada majątek (nieruchomość, samochody) i źródła dochodu (hodowla, uprawa, działalność żony, świadczenia rodziców), a koszty utrzymania domu ponoszą rodzice, co oznacza, że nie jest on osobą ubogą. Brak jest przesłanek do umorzenia, gdyż spłata należności nie narazi go i jego rodziny na zbyt ciężkie skutki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.u.s. art. 28 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
rozporządzenie art. 3
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i ocenił materiał dowodowy. Sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać umorzenie należności. Skarżący posiada majątek i źródła dochodu, które pozwalają na spłatę zobowiązań. ZUS ma obowiązek egzekwowania należności, a umorzenie jest wyjątkiem.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącego uzasadnia umorzenie należności. Organ nieprawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy. Opłacenie należności naraziłoby skarżącego i jego rodzinę na zbyt ciężkie skutki.
Godne uwagi sformułowania
Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Skarżący nie wykazał aby w stosunku do niego wystąpiły sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Posiadając sporne należności nie narazi siebie i swojej rodziny na zbyt ciężkie skutki, w szczególności nie pozbawi ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący posiada źródło dochodów oraz majątek w postaci nieruchomości i samochodów, a zatem nie może zostać obiektywnie uznany za osobę ubogą.
Skład orzekający
Danuta Kuchta
przewodniczący sprawozdawca
Artur Adamiec
sędzia
Anna Żak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności składkowych przez ZUS w kontekście sytuacji materialnej i rodzinnej dłużnika, a także obowiązków organu w zakresie postępowania dowodowego i oceny przesłanek umorzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie skarżący posiada pewne zasoby majątkowe i dochody, a także wsparcie ze strony rodziny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak ZUS i sądy oceniają wnioski o umorzenie należności w kontekście trudnej sytuacji materialnej, co jest istotne dla wielu osób zadłużonych wobec ZUS.
“Czy trudna sytuacja finansowa zawsze oznacza umorzenie długu w ZUS? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 676/12 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2012-12-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-11-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Anna Żak Artur Adamiec Danuta Kuchta /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Zabezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 151, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585 art. 28 ust.3 i 3a Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity. Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365 par. 3 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2012 r. nr nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]2012 r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2012 r. nr [...]odmawiającą G. P. umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczenie własne zobowiązanego, za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że G. P. do 2008 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą: Firma Produkcyjno Handlowo Usługowa "A.", w której zatrudniał pracowników. W związku z tym był obowiązany do opłacania składek za ubezpieczenie własne i za zatrudnionych pracowników. Zadłużenie powstało przez niedopełnienie tego obowiązku. Wnioskiem z dnia 28 listopada 2011 r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na trudną sytuacją materialną. Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Zakład odmówił umorzenia należności. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 241/12 uchylił decyzję z dnia [...] 2012 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzja zawierała niewłaściwe ustalenia stanu faktycznego sprawy przez pominięcie okoliczności, że żona zobowiązanego pobiera zasiłek rodzinny na dzieci J. i D. oraz wskazał rozbieżności pomiędzy wysokością wykazanych przez zobowiązanego zwaloryzowanych świadczeń emerytalnych jego rodziców oraz dokonanych w tej kwestii ustaleń przez ZUS i podniesionych w decyzji z dnia [...]2012 r. Sąd ponadto zarzucił, niewłaściwie zastosowanie przepisu art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) dalej zwana "u.s.u.s." Ponownie rozpoznając sprawę ZUS wskazał, że w myśl wytycznych Sądu postępowanie w zakresie należności składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika oraz z tytułu odsetek za zwłokę za ubezpieczonych nie będących płatnikami w części przez nich finansowanej prowadzone było w oparciu o treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu nie opłaconych składek mogą być umorzone przez ZUS w przypadku całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Przypadki jej występowania określa w sposób wyczerpujący art. 28 ust. 3. Stosownie do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umarzania tych należności określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365), dalej zwane "rozporządzenie". Przedmiotowe postępowanie prowadzone było w oparciu o treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia, które mają zastosowanie w przypadku braku całkowitej nieściągalności, bowiem zobowiązany jest właścicielem nieruchomości gruntowej (gospodarstwa rolnego) o powierzchni 1.2188 ha fizycznych, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowych należności i z której zobowiązany uzyskuje roczny dochód w wysokości około 3000 zł. G. P. jest ponadto właścicielem dwóch samochodów osobowych KIA Sephia z 1998 r. oraz VW Golf z 1991 r., który według oświadczenia jest niesprawny technicznie. Zakład ustalił, że zobowiązany mieszka w Z. z żoną M. P. oraz dwojgiem dzieci w wieku 9 i 3 lata oraz rodzicami. Nieruchomość, w której zamieszkuje rodzina G. P. stanowi własność brata M. P. z prawem do dożywotniego zamieszkiwania i użytkowania przez ich rodziców K. i J. P.. Wszelkie koszty związane z utrzymaniem domu pokrywają rodzice. Zobowiązany nie przedłożył żadnej dokumentacji świadczącej o wysokości bieżących wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Ustalono ponadto, że obecnie zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest także zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Uzyskuje dochody z hodowli drobiu i z uprawy gruntów rolnych. M. P. prowadzi działalność gospodarczą (bawialnia dla dzieci). Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że dochód z tej działalności wynosił w 2009 r. - 5840,78 zł przy przychodzie 33 448,24 zł, w 2010 r. strata w wysokości 22 360,98 zł przy przychodzie 64 872,49 zł, w 2011 r. dochód w wysokości 15 789,93 zł przy przychodzie 74 317,29 zł. Zakład wskazał ponadto, że źródłem dochodów rodziców są pobierane z ZUS świadczenia emerytalne. Do postępowania w drugiej instancji zobowiązany załączył kserokopie decyzji z dnia [...] 2011 r. ojca oraz matki. Zakład wydając decyzję z dnia [...]2012 r. wskazał wysokość świadczeń netto: J. P. - 1168,20 zł, K. P. - 1763,56 zł. Ojciec zobowiązanego ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na okres do 31 października 2014 r. Do akt sprawy załączone zostały karty ordynacyjne pobytów w Sanatorium Uzdrowiskowym N. – Z. z lat 2009, 2010, 2011 K. P., a także wynik jej badania mammograficznego z 2007 r. Na potwierdzenie ponoszonych przez rodziców kosztów związanych z leczeniem zobowiązany przedstawił faktury za leki na kwotę 448,64 zł - lipiec 2011 r. oraz na kwotę 258,95 zł - listopad 2011 r. G. P. natomiast nie posiada problemów zdrowotnych i nie ponosi kosztów związanych z leczeniem. Rodzina zobowiązanego korzysta z pomocy społecznej w formie otrzymywanych na dzieci J. i D. zasiłków rodzinnych w kwocie miesięcznej 159 zł oraz jednorazowy dodatek w kwocie 100 zł przyznany z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna D.. Ustalono ponadto, że G. P. posiada zobowiązania z tytułu kredytów: w BPH Bank (na dzień 27 sierpnia 2012 r. - 3578,71 zł); w Kredyt Bank (na dzień 28 maja 2012 r. - 5000 zł); karta kredytowa w banku City Handlowy (8836,54 zł) i w Kredyt Banku (1282,03 zł), według stanu na dzień 11 sierpnia 2012 r. Zakład stwierdził, że w przypadku zobowiązanego nie występują przesłanki przemawiające za umorzeniem przedmiotowych należności. Odnosząc się do twierdzeń zobowiązanego, że zadłużenie powstało ze względu na brak pozyskiwania wystarczających dochodów w okresie prowadzenia działalności, Zakład wskazał że jego zadaniem jest ustalenie czy na dzień złożenia wniosku zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie. Ustalenie przyczyn powstania zaległości nie wpływa natomiast na decyzję w kwestii umorzenia należności. Wprawdzie poza zadłużeniem w Zakładzie na zobowiązanym ciąży konieczność spłaty innych zobowiązań, jednakże trudno oczekiwać aby ZUS zrezygnował ze swoich wierzytelności, które są wierzytelnościami publicznoprawnymi i godził się na zaspakajanie przez zobowiązanego wierzytelności cywilnoprawnych. Sam fakt ich posiadania nie może natomiast stanowić przesłanek do umorzenia wierzytelności ZUS. G. P. we wniosku z dnia 20 lutego 2012 r. podniósł, że zarobki w okolicach zamieszkania nie przekraczają kwoty 1200 zł netto. Środki w tej wysokości byłyby nie wystarczające do opłacenia opieki dla rodziców i dzieci. Odnosząc się do powyższego ZUS wskazał, że rodzice posiadają wystarczające środki pieniężne, aby móc samodzielnie opłacać osobę do opieki nad ojcem zobowiązanego, gdyż z dokumentów wynika, że tylko J. P. wymaga opieki. Zdaniem Zakładu zobowiązany rezygnując z pracy zarobkowej dokonuje świadomego wyboru, którego skutkiem jest brak możliwości uzyskania dodatkowych środków wspomagających budżet domowy. Trudności finansowe dłużnika nie mogą same w sobie stanowić podstawy do umorzenia. Na decyzję ZUS G. P. złożył skargę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ich nie zastosowanie polegające na nieprawidłowym zgromadzeniu materiału dowodowego, błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i rzutowało na wydanie przedmiotowej decyzji bez uwzględnienia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w tym także sytuacji finansowej jego rodziny; 2. art. 28 ust 3a u.s.u.s. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na nie uwzględnieniu w odniesieniu do skarżącego brzmienia tego przepisu, w sytuacji gdy wobec skarżącego zaistniały przesłanki do umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności; 3. § 3 rozporządzenia poprzez jego nie zastosowanie, w sytuacji w której opłata należności przez skarżącego naraziłaby jego i jego rodzinę na zbyt ciężkie skutki, w szczególności pozbawiłoby ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Zakład po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, dysponując pełną wiedzą na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, wydał decyzję bez szczegółowego rozważenia tych kwestii, w szczególności zaś bez uzasadnienia dlaczego odmawia skarżącemu umorzenia należności, nie tylko wobec braku nieściągalności, ale przede wszystkim mając na względzie dyspozycję art. 28 ust 3a u.s.u.s. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał prawidłową wykładnię art. 28 ust 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i nakazał Zakładowi jej uwzględnienie. Zakład utrzymując decyzję z dnia 2 lutego 2012 r. w mocy de facto utrzymał w mocy decyzję wydaną na podstawie niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zakład nie odniósł się do okoliczności, dlaczego obecna sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia skorzystania z dobrodziejstwa wynikającego z rozwiązań przyjętych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., za koronny argument przyjmując, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, nie biorąc zaś pod uwagę ilości osób pozostających na utrzymaniu skarżącego oraz sytuacji majątkowej i zdrowotnej rodziców skarżącego, do czego organ był zobligowany. Skarżący podkreślił, że obecna jego sytuacja majątkowa powstała z przyczyn od skarżącego całkowicie niezależnych, wobec których jest on bezsilny, pomimo ciągłych dążeń do jej poprawy. W ocenie skarżącego Zakład uzupełniając materiał dowodowy, a następnie dokonując jego oceny pod kątem zasadności dokonania umorzenia zaległości, postąpił w sposób zupełnie bezrefleksyjny, powielając swoje argumenty zawarte w decyzji z lutego 2012 r., bez uwzględnienia sytuacji skarżącego, jej zmian w kontekście upływającego czasu, a także skutków jakie ściągnięcie należności spowoduje nie tylko dla skarżącego, ale przede wszystkim dla jego rodziny, w tym małoletnich dzieci, ograniczając się jedynie do przekraczającej swe kompetencje uwagi, że gdyby skarżący pracował na etacie, to pewnie otrzymałby podwyżkę i zarabiał więcej niż 1200 złotych. W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), określanej dalej jako ,,ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie stosownie do przepisu art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dokonując kontroli w wyżej określonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przy czym stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za prawidłowe. Na wstępie należy podkreślić, że sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który prawomocnym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 241/12 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Sąd w wyroku tym, wskazał na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy przez pominięcie okoliczności pobierania przez żonę G. P. zasiłku rodzinnego na dzieci J. i D.. Sąd wskazał na wynikające z decyzji z dnia [...]2012 r. rozbieżności dotyczące wykazanych przez skarżącego wysokości zwaloryzowanych świadczeń emerytalnych rodziców a wysokością tych świadczeń ustaloną przez organ. Zarzucił także, że przy podjęciu zaskarżonej decyzji organ niewłaściwie zastosował przepis art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. w odniesieniu do przedmiotu sprawy. Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy ma zastosowanie przepis art. 153 ustawy p.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Ponowny proces decyzyjny organów odbywał się zatem w warunkach związania wyrażoną przez Sąd oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, odbywa się również w kontekście prawidłowego wypełnienia wskazań, co do dalszego postępowania. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 28 listopada 2011 r. w sposób uprawniony odmówił umorzenia należności z tytułu: - składek na ubezpieczenie własne na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego i Fundusz Pracy; - składek na ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, - odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za zatrudnianych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podstawą prawną rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o umorzenie należności składkowych, prawidłowo powołaną przez organ, są przepisy art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Zakład ponownie rozstrzygając sprawę uwzględnił wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. Na podstawie decyzji MGOPS z dnia [...]2012 r. wydanej w stosunku do M.P.ustalił fakt korzystania rodziny skarżącego z pomocy społecznej w formie otrzymywanych na dzieci J. i D. zasiłków rodzinnych w kwocie miesięcznej 159 zł oraz jednorazowego dodatku w kwocie 100 zł przyznanego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna D.. Wyjaśnił także rozbieżności dotyczące zwaloryzowanych świadczeń emerytalnych rodziców skarżącego, ustalając ich wysokość netto w oparciu o decyzje z dnia [...]2011 r.: dla J. P. -1168,20 zł, dla K. P. -1763,56 zł. Zakład rozpoznał wniosek dotyczący umorzenia składek za ubezpieczonych nie będących płatnikiem składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od takich składek zgodnie z wytycznymi Sądu na podstawie i w granicach wyznaczonych przepisem prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Przedmiotem postępowania było ustalenie wystąpienia w niniejszej sprawie warunkującej umorzenie takich składek przesłanki nieściągalności o której mowa w art. 28 ust 3 u.s.u.s. Z materiału procesowego wynika bezspornie, że skarżący jest właścicielem dwóch samochodów osobowych VW Golf z 1991 r. oraz KIA Sephia z 1998 r. oraz nieruchomości gruntowej (zabezpieczonej hipotecznie we wrześniu 2010 r. na poczet przedmiotowych należności) z której uzyskuje rocznie dochód w wysokości około 3000 zł. Sporne zaległości mogą być dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego, a zatem nie zaistniał żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności wobec skarżącego. Zaprezentowane w zaskarżonej decyzji ustalenia i wnioski w tym zakresie nie zostały zakwestionowane zarzutami skargi. Wobec powyższego trafne jest rozstrzygnięcie organu odmawiające umorzenia składek na ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za zatrudnianych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia, gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślenia jednak wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Ustawodawca, używając - w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia - zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracji. Kontrola taka sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. W granicach wyznaczonych przepisami art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Zakład przeprowadził postępowanie w wyniku którego szczegółowo ustalił sytuację materialną, rodzinną, zdrowotną skarżącego oraz członków jego rodziny wspólnie z nim mieszkających nie naruszając przy tym zarzucanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Ustaleń faktycznych w powyższym zakresie dokonano na postawie dokumentów ZUS, MGOPS, zeznania podatkowego, oświadczenia skarżącego, danych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Z dowodów tych wynika, że skarżący zamieszkuje wraz z żoną M. P., dwojgiem dzieci w wieku 9 i 3 lata oraz rodzicami na nieruchomości stanowiącej własność brata M. P.. Rodzicom przysługuje prawo do dożywotniego zamieszkiwania i użytkowania. W aktach brak jest dokumentacji świadczącej o wysokości bieżących wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z oświadczenia skarżącego wynika natomiast, że wszelkie koszty związane z utrzymaniem domu pokrywają jego rodzice. Skarżący obecnie działalności gospodarczej nie prowadzi, nie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, uzyskuje dochody rocznie w wysokości 3000 zł z hodowli drobiu i uprawy gruntów rolnych o pow. 1.2188 ha fizycznych, których wszedł w posiadanie na podstawie umowy darowizny z dnia 09.12.2002 r., korzysta z pomocy społecznej w formie otrzymywanych na dzieci J. i D. zasiłków rodzinnych w kwocie miesięcznej 159 zł oraz jednorazowego dodatku w kwocie 100 zł z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna D.. M. P. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą B. - aktualnie jest to Bawialnią dla dzieci, uzyskując z tego tytułu: w 2009 r. dochód - 5 840,78 zł przy przychodzie 33 448,24 zł, w 2010 r. stratę - 22 360,98 zł przy przychodzie 64 872,49 zł, w 2011 r. dochód - 15 789,93 zł przy przychodzie 74 317,29 zł. Skarżący jest właścicielem dwóch pojazdów samochodowych - KIA Sephia rok prod. 1998 i Volkswagena Golf rok prod. 1991. Posiada zobowiązania z tytułu: kredytu w BPH Bank na dzień 27.08.2012 r. - 3 578,71 zł; kredytu w Kredyt Bank według stanu na dzień 28.05.2012 r. - 5 000 zł; karty kredytowej w banku City - 8 836,54 zł; karty kredytowej w Kredyt Banku na dzień 11.08.2012 r. - 1 282,03 zł. W zakresie sytuacji materialnej oraz zdrowotnej rodziców ustalono, że: zwaloryzowane świadczenie emerytalne wynosi odpowiednio dla J. P. - 1168,20 zł netto, dla K. P. - 1763,56 zł netto, ojciec skarżącego ma orzeczony na okres do 31.10.2014 r. znaczny stopień niepełnosprawności, matka korzystała z corocznej kuracji w Sanatorium. Koszty związanych z ich leczeniem udokumentowane fakturami za wykup leków w miesiącu 07/2011 r. oraz 11/2011, wynoszą odpowiednio: 448,64 zł i 258,95 zł. Skarżący nie posiada problemów zdrowotnych i nie ponosi kosztów związanych z leczeniem. W materiale procesowym sprawy nie znajdują zatem oparcia zarzuty dotyczące nieprawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego, błędnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie uwzględnienia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w tym także sytuacji finansowej jego rodziny. Są one jedynie polemiką z trafną argumentacją Zakładu zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji aczkolwiek niekorzystną dla skarżącego. Polemiką taką niewątpliwie jest argumentacja skargi, że Zakład uzupełniając materiał dowodowy, a następnie dokonując jego oceny pod kątem zasadności dokonania umorzenia zaległości, postąpił w sposób zupełnie bezrefleksyjny, powielając swoje argumenty zawarte w decyzji bez uwzględnienia sytuacji skarżącego, jej zmian w kontekście upływającego czasu, a także skutków jakie ściągnięcie należności spowoduje nie tylko dla skarżącego, ale przede wszystkim dla jego rodziny, w tym małoletnich dzieci. Odnosząc treść przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia do stanu faktycznego sprawy, Sąd w pełni akceptuje stanowisko Zakładu że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa, uniemożliwiająca opłacenie spornych należności. Skarżący nie wykazał aby w stosunku do niego wystąpiły sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Występują niewątpliwie trudności materialne związane z bieżącymi potrzebami, koniecznością spłaty kilku kredytów, które mogą mieć wpływ na powstanie zaległości składkowych. Argumenty te nie mogą jednakże automatycznie stanowić podstawy do umorzenia. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, bowiem system ubezpieczeń społecznych ma charakter powszechny i oparty jest na zasadzie solidaryzmu. Ma obowiązek efektywnego egzekwowania swoich należności, a w przypadku skarżącego istnieje możliwość dochodzenia należności z nieruchomości będącego jego własnością już zabezpieczonej na ich poczet. Ponosząc sporne należności nie narazi siebie i swojej rodziny na zbyt ciężkie skutki, w szczególności nie pozbawi ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślić bowiem należy, że skarżący posiada źródło dochodów oraz majątek w postaci nieruchomości i samochodów, a zatem nie może zostać obiektywnie uznany za osobę ubogą. Koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego ponoszą jego rodzice, tym samym został on zwolniony z obowiązku ponoszenia wydatków w istotnym stopniu obciążających budżet rodziny. W aktach sprawy brak jest także dowodów wskazujących na fakt ponoszenia przez skarżącego jakichkolwiek obciążeń publiczno-prawnych związanych z nieruchomością na której zamieszkuje z rodziną, a która stanowi własność brata. Ocena, że rodzice J. i K. P. posiadają środki finansowe aby zapewnić samodzielnie dla siebie opiekę nie jest oceną dowolną gdyż wynika z dokumentów dostarczonych przez skarżącego. Okoliczność, że skarżący prowadzi hodowlę drobiu oraz uprawia nieruchomość rolną oznacza, że nie angażuje się wyłącznie w sprawowaniu opieki nad rodzicami, zwłaszcza nad ojcem. Oceniając sytuację materialną skarżącego oraz jego rodziny Zakład był także uprawniony do wyrażenia stanowiska dotyczącego świadomej rezygnacji przez skarżącego z pracy zarobkowej, której skutkiem jest brak możliwości uzyskania dodatkowych środków wspomagających budżet domowy. Twierdzenie powyższe jest tym bardziej uzasadnione gdyż skarżący nie wykazał aby podejmował starania w poszukiwaniu dodatkowego zatrudnienia. W konsekwencji stwierdzić należy, że Zakład wskazał na istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy stanu faktycznego, z oceny którego wyprowadził prawidłowy wniosek, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia spornych należności składkowych stosownie do art. 28 ust. 3, ust 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI