I SA/KE 63/22

I SA/Ke 63/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1560/22 - Wyrok NSA z 2023-09-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 134 par 1, art. 151, art. 250 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2019 poz 18
par 4 ust. 1 i 3 i par 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata E. Ś.-W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium) utrzymało w mocy decyzję nr [...] z [...] wydaną z upoważnienia Starosty Powiatowego w [...] (Starosta) orzekającą o cofnięciu C. W., uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.
Podstawę prawną decyzji stanowiły m.in. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit d), art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017r., poz. 978 ze zmian.) oraz art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212), dalej: "p.r.d.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...]. C. W. została skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. po uwzględnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., w związku z przekroczeniem 24 pkt karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 26 października 2019 r. do 23 listopada 2019r. Podkreślił, że do momentu wydania decyzji strona nie poddała się egzaminowi co skutkuje, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit d) ustawy o kierujących pojazdami cofnięciem uprawnień.
Rozpoznając odwołanie, Kolegium powołując przepisy intertemporalne wyjaśniło, że art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy p.r.d. miał zastosowanie w sprawie, a tym samym stanowił prawidłową podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Kolegium wskazało, że decyzja, o jakiej mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy, ma charakter związany, a zatem zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem.
Warunkiem wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem jest w niniejszej sprawie nie poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji, na które C. W. została skierowana ostateczną decyzją Starosty [...] znak: [...] 51.2021 z [...]
Podkreśliło, że o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym orzeka starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Zaistnienie stanu faktycznego przewidzianego łącznie w hipotezie tych unormowań skutkuje cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym.
Nadto stwierdziło, że skutki prawne polegające na cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym ustawodawca łączy z samym niewykonaniem obowiązku nałożonego na kierowcę, nie zaś z przekroczeniem terminu (okresu) realizacji tego obowiązku.
Organ odwoławczy stwierdził nadto, że skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest zatem do niezwłocznego wykonania tego ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym niezwłocznego poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Końcowo wskazał, że od dnia wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o skierowaniu na egzamin kontrolny upłynęło pięć miesięcy zaś C. W. w tym czasie nie poddała się sprawdzeniu kwalifikacji, jak również nie wystąpiła do właściwego starosty o wygenerowanie profilu.
Na powyższą decyzję C. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i wniosła o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła przebieg postępowania w sprawie. Wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Kolegium oraz kwestionowała okoliczność uzyskania 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym.
W piśmie procesowym z 19 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę strony i wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty.
Wskazał, że Starosta wydając decyzję oparł się m.in. na art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.r.d., który to przepis został uchylony na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.957). Przepis art. 140 w brzmieniu obowiązującym od 4 czerwca 2018 r. nie stosuje się do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq, w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.957). Na podstawie art. 14 ust. 2 minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym komunikat określający termin wdrożenia stosownych rozwiązań technicznych.
Zdaniem strony skarżącej obecnie nie istnieje możliwość stosowania przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.r.d. Obywatel nie może bowiem ponosić odpowiedzialności i negatywnych konsekwencji takich jak cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami z powodu niezwłocznego niewdrożenia przez organ stosownych rozwiązań technicznych.
Nadto podniósł, że niezgłoszenie się przez skarżącą na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami w dniu w którym decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna ani w ciągu kilku następujących po tym miesięcy, nie musi oznaczać, że nie wykonała tego obowiązku niezwłocznie. Biorąc pod uwagę jej wiek, stan zdrowia, sytuację życiową i majątkową, kilka miesięcy nie jest realnym terminem, uwzględniającym okoliczności miejsca i czasu i możliwości danej osoby aby mówić o zbędnej zwłoce. Tym samym w realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę upływ stosunkowo krótkiego czasu od wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, nie można jeszcze mówić o niewykonaniu przedmiotowego obowiązku przez skarżącą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty w przedmiocie cofnięcia C. W. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy p.r.d., zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust.1 pkt 1.
Z kolei w myśl art. 114 ust.1 pkt 1 lit. b powyższej ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdami, skierowana decyzja starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust.1 ustawy. Jak wynika z powyższych przepisów, przesłanką wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, jest niepoddanie się przez osobę skierowaną przez starostę na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji sprawdzeniu kwalifikacji, w razie przekroczenia 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że przepis art. 140 ustawy p.r.d. został uchylony przez art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151) zmieniającej ustawę z dniem 4 czerwca 2018 r.
Jednakże zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 nie stosuje się.
Zatem do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. nie stosuje się m.in. art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym.
Do dnia wydania zaskarżonej decyzji SKO w K., tj. [...]. nie wdrożono powyżej wskazanych rozwiązań technicznych, co oznacza, że art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) Prawa o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie i mógł stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami.
Tym samym zarzut dotyczący podstawy prawnej zaskarżonej decyzji wyrażony w piśmie procesowym z 19 kwietnia 2022 r. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Analiza przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonego aktu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że decyzja, o której mowa w art. 140 ust 1 ustawy p.r.d., wydawana jest obligatoryjnie przez organ, jeżeli stwierdzi on zaistnienie przesłanek aktualizujących ten obowiązek.
Przesłanki wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wynikają wyraźnie z przepisów prawa o ruchu drogowym. Jedną z nich jest warunek określony w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy p.r.d., czyli niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust.1 pkt 1 tej ustawy.
Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem w drodze decyzji nie podlega zatem uznaniu administracyjnemu organu, na co wskazuje użyte w przepisie sformułowanie "starosta wydaje decyzję".
Innymi słowy - cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem.
Zakres postępowania wyznaczony treścią przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a p.r.d. wymaga bowiem tylko i wyłącznie ustalenia, czy osoba skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, poddała się tego rodzaju egzaminowi. W przypadku dokonania negatywnego ustalenia – starosta ma obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] Komendant Wojewódzki Policji skierował wniosek o sprawdzenie kwalifikacji skarżącej z uwagi na naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymała łącznie 30 punktów karnych. W konsekwencji [...] r. została wydana przez organ I instancji decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. Powyższe rozstrzygnięcie SKO w K. utrzymało w mocy decyzją z [...] r. Decyzja wydana przez SKO w K. jest więc decyzją ostateczną.
Wspomnieć w tym miejscu należy, że decyzje ostateczne korzystają z domniemania legalności i prawidłowości - muszą być one respektowane przez samą stronę, ale także przez organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem (podobnie NSA w wyrok z dnia 15 września 2017r., I OSK 439/17 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 czerwca 2014r., II SA/Bd 459/14, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie nie jest sporne (albowiem przyznaje to sama strona), że skarżąca nie dopełniła obowiązku poddania się kontrolnemu badaniu kwalifikacji, nałożonego ostateczną decyzją.
Obowiązek ten C. W. winna wykonać niezwłocznie od momentu, kiedy decyzja go nakładająca stała się ostateczna (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OSA 190/10).
Określenie "niezwłocznie" oznacza natomiast, że działanie powinno zostać podjęte w jak najkrótszym czasie, natychmiast, od razu, bez zwlekania (Uniwersalny słownik języka polskiego PWN, pod. red. S. Dubisza, t. II, Warszawa 2008, s. 998).
W nawiązaniu do argumentów zawartych w piśmie procesowym, a dotyczących niezwłocznego wykonania obowiązków, podnieść należy, że ostateczna decyzja o sprawdzeniu kwalifikacji została wydana przez Kolegium [...]., natomiast decyzję o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami organ ten wydał [...]. Zatem w okresie trzech miesięcy skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku, nie pobrała również od organu profilu kierowcy, który umożliwiał zapisanie się na egzamin kontrolny. Upływ znacznego okresu czasu oraz bezczynność skarżącej świadczą zdaniem Sądu o prawidłowości stanowiska, że strona nie wykonała niezwłocznie nałożonego na nią obowiązku.
Nadto zauważenia wymaga, że w postępowaniu przed organami administracji publicznej skarżąca nie podnosiła, ani nie wykazała żadnych okoliczności, które uniemożliwiały jej wykonanie obowiązku poddania się egzaminowi sprawdzającemu w okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji.
Błędną jest zatem argumentacja skarżącej, że niezgłoszenie się przez nią na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami, w dniu w którym decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna, ani w ciągu kilku następujących po tym miesięcy, nie świadczy jeszcze o niewykonaniu przez nią nałożonego obowiązku.
Jednocześnie wskazać należy, w nawiązaniu do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, tą zaś wyznacza zakres orzeczenia wydanego przez organ. W kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, która – jak wynika z przedstawionych powyżej rozważań – jest decyzją związaną. Jak również wyjaśniono w ramach spraw takich jak przedmiotowa badaniu podlega jedynie okoliczność istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o skierowaniu na sprawdzenie kwalifikacji i wykonanie bądź nie wynikającego z niej obowiązku przez adresata tego aktu administracyjnego.
Odnosząc powyższe do treści skargi należy podnieść, że poza granicami niniejszej sprawy pozostają podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące braku naruszeń przez nią przepisów ruchu drogowego, prawidłowości naliczenia punktów karnych czy kwestii przedawnienia punktów karnych. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie kontroluje również prawidłowości decyzji ostatecznej SKO w K. z dnia [...] wydanej w zakresie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, albowiem podlegała ona odrębnemu zaskarżeniu.
Reasumując, skoro skarżąca na podstawie ostatecznej decyzji organu została skierowana na kontrolne sprawdzenie jej kwalifikacji i nie dopełniła tego obowiązku, to niewątpliwie przesłanka określona w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy p.r.d. została spełniona.
Tym samym Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, które mogłyby skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania w punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 18).
Końcowo zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.