I SA/KE 620/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-02-23
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowyprzystanki komunikacyjneopłatysamorząd gminnyuchwałaniedyskryminacjapubliczny transport zbiorowystawki opłat

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Prokuratora na uchwałę Rady Miejskiej w S. ustalającą stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, uznając je za niedyskryminujące.

Prokurator zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w S. dotyczącą stawek opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, zarzucając dyskryminację przewoźników poprzez brak uwzględnienia wielkości taboru. Sąd oddalił skargę, uznając, że zróżnicowanie stawek ze względu na lokalizację przystanków (0,04 zł dla miejskich/głównych, 0,03 zł dla pozostałych) jest uzasadnione i nie stanowi naruszenia zasady niedyskryminacji, ponieważ organ wykazał brak obiektywnych przesłanek do różnicowania opłat w zależności od wielkości pojazdów.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia 29 grudnia 2020 r. ustalającą stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych. Prokurator zarzucił naruszenie art. 16 ust. 4 ustawy Prawo o publicznym transporcie zbiorowym (u.p.t.z.) poprzez nałożenie jednolitych stawek (0,04 zł i 0,03 zł) dla wszystkich operatorów, co miało charakter dyskryminujący, gdyż nie uwzględniało wielkości taboru, natężenia ruchu czy obłożenia przystanków. Sąd uznał skargę za niezasadną. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 16 ust. 4 u.p.t.z., stawki opłat powinny być ustalane z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Rada Miejska w S. uzasadniła swoje stanowisko brakiem obiektywnych przesłanek do różnicowania opłat w zależności od wielkości pojazdów, wskazując, że busy o mniejszej pojemności często przewożą więcej pasażerów niż większe autobusy, a wpływ na eksploatację infrastruktury jest trudny do jednoznacznego określenia. Zamiast tego, gmina zróżnicowała stawki ze względu na lokalizację przystanków (0,04 zł dla miejskich/głównych, 0,03 zł dla pozostałych), aby zachęcić do korzystania z mniej obleganych przystanków. Sąd uznał, że takie podejście nie jest dyskryminujące, ponieważ przewoźnicy sami decydują o rozkładach jazdy, a zróżnicowanie stawek ze względu na lokalizację wspiera dostępność transportu publicznego. Sąd podkreślił, że kluczowa jest zasada niedyskryminacji, a nie sama wysokość stawek, i że organ wykazał analizę kryteriów uchwałodawczych w uzasadnieniu uchwały. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zróżnicowanie stawek opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych ze względu na ich lokalizację nie stanowi naruszenia zasady niedyskryminacji, pod warunkiem wykazania braku obiektywnych przesłanek do różnicowania opłat w zależności od wielkości pojazdów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ gminy prawidłowo wykazał brak obiektywnych przesłanek do różnicowania opłat w zależności od wielkości pojazdów, a zróżnicowanie stawek ze względu na lokalizację przystanków (miejskie/główne vs. pozostałe) jest uzasadnione potrzebami lokalnego transportu zbiorowego i nie ma charakteru dyskryminującego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.t.z. art. 16 § 4-7

Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

u.p.t.z. art. 16 § 4 in fine

Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

u.p.t.z. art. 16 § 5 pkt 1

Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § 2 pkt 3 i 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 41 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 1 i 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak obiektywnych przesłanek do różnicowania opłat za korzystanie z przystanków w zależności od wielkości pojazdów. Zróżnicowanie stawek opłat ze względu na lokalizację przystanku nie jest dyskryminujące i wspiera dostępność transportu zbiorowego. Organ wykazał analizę kryteriów uchwałodawczych w uzasadnieniu uchwały.

Odrzucone argumenty

Uchwała Rady Miejskiej w S. narusza art. 16 ust. 4 u.p.t.z. poprzez nałożenie jednolitych stawek opłat, co ma charakter dyskryminujący. Stawki opłat powinny uwzględniać wielkość taboru, natężenie ruchu i obłożenie przystanków.

Godne uwagi sformułowania

nie można jednoznacznie stwierdzić, że zatrzymanie się pojazdu o większych gabarytach powoduje większą eksploatację infrastruktury przystankowej wprowadzenie różnych stawek opłat za korzystanie z przystanków w zależności od wielkości pojazdów jest pozbawione obiektywnych przesłanek zróżnicowanie stawek opłat ze względu na lokalizację przystanku nie ma charakteru dyskryminującego jakiejkolwiek grupy przewoźników, ponieważ to oni ustalają rozkład jazdy i decydują, na których przystankach będą się zatrzymywać

Skład orzekający

Agnieszka Banach

przewodniczący

Artur Adamiec

sprawozdawca

Magdalena Stępniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedyskryminacji przy ustalaniu opłat za korzystanie z infrastruktury publicznej przez podmioty gospodarcze, zwłaszcza w kontekście transportu zbiorowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustalania opłat za przystanki przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 16 u.p.t.z. i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów opłat lub sektorów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania transportu publicznego i relacji między samorządem a przewoźnikami, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Czy opłaty za przystanki mogą dyskryminować przewoźników? Sąd wyjaśnia.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 620/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par 2 pkt 5 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 713
art. 40 ust. 1 i art. 91 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2019 poz 2475
art. 16 ust. 4
Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia 29 grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina S. oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 29 grudnia 2029 r. Rada Miejska w S., na podstawie art.18 ust, 2 pkt. 15, art. 40 ust. 2 pkt. 3 i 4, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 713 ze zm., zwanej dalej "u.s.g.") oraz 16 ust. 4-7 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1994 ze zm., zwanej dalej "u.p.t.z."), podjęła uchwałę NR [...] w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina S. ("uchwała").
W § 2 ww. uchwały ustalono stawkę opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina S. z zgodnie z zał. Nr 1 do niniejszej uchwały w wysokości:
- 0,04 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystankach komunikacyjnych zlokalizowanych w mieście oraz na głównych przystankach na terenach wiejskich,
- 0,03 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na pozostałych przystankach, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina S..
Z kolei w § 3 aktu określono, że traci moc Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych oraz Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych.
Uzasadniając uchwałę organ wskazał na brzmienie art. 16 ust. 4 i 5 u.p.z.t. Podniósł, że ustawodawca daje jednostce prawo ustalenia kryteriów różnicowania wysokości opłat za zatrzymywanie się na przystankach z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad, jednocześnie nie definiując tego pojęcia. Dlatego też podejmując przedmiotową uchwałę należało uwzględnić orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który wskazuje się, że dyskryminacja to nierówne traktowanie, prawnie nieusprawiedliwione i nieuzasadnione obiektywnymi przyczynami. Trybunał przyjmuje, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa w ujęciu najszerszym polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu,. mają być traktowane równo (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 1990 r., sygn. U 4/90, OTK 1990, poz. 10). Podał, że zasada równości dotycząca praw i wolności obywateli oznacza zakaz ustanawiania regulacji o charakterze dyskryminującym (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 1988 r., sygn. U 7/87, OTK 1988 r., poz. 1), ale pod warunkiem, że adresaci normy prawnej charakteryzują się w równym stopniu określonymi cechami.
W dalszej części uzasadnienia uchwały wskazano, że w świetle informacji przekazanych do Urzędu Miejskiego w S. przez przewoźników oraz posiadanych wykazów pojazdów zdecydowaną większość środków transportu stanowią autobusy (busy) o pojemności od 20 do 30 miejsc siedzących. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że zatrzymanie się pojazdu o większych gabarytach powoduje większą eksploatację infrastruktury przystankowej. Można natomiast zaobserwować, że pojazd bardziej pojemny nie zawsze przewozi większą liczbę pasażerów, czasami więcej osób podróżuje małym busem niż pełnowymiarowym autobusem. Nie można też rzetelnie ocenić, które pojazdy i w jakim stopniu wpływają na zużycie i uszkodzenia nawierzchni zatok przystankowych, gdyż większe autobusy korzystają z nich rzadziej niż mniejsze busy. Zatem wprowadzenie różnych stawek opłat za korzystanie z przystanków w zależności od wielkości pojazdów jest pozbawione obiektywnych przesłanek.
Organ wyjaśnił, że mając na względzie obowiązek uwzględniania niedyskryminujących zasad przy ustalaniu wysokości stawek opłat za korzystanie z przystanków wzięto pod uwagę specyfikę i potrzeby lokalnego transportu zbiorowego zdecydowano o wprowadzeniu różnych stawek opłat za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku kierując się różnymi lokalizacjami tych obiektów.
Aby zachęcić przewoźników do uwzględniania w rozkładach jazdy przystanków, które są mniej wykorzystywane przez podróżnych (przystanki położone poza centrum miejscowości), zdecydowano się na nałożenie opłaty za korzystanie z nich w wysokości 0,03 zł za jedno zatrzymanie. Dla pozostałych, określonych jako przystanki w mieście lub przystanki "główne" na terenach wiejskich, z których korzysta większa grupa pasażerów 0,04 zł. Zróżnicowanie stawek opłat ze względu na lokalizację przystanku nie ma charakteru dyskryminującego jakiejkolwiek grupy przewoźników, ponieważ to oni ustalają rozkład jazdy i decydują, na których przystankach będą się zatrzymywać. Zróżnicowanie stawek opłat ze względu na lokalizację przystanku umożliwi wykonywanie publicznego transportu zbiorowego w sposób uwzględniający oczekiwania społeczne dotyczące zapewnienia powszechnej dostępności do usług publicznego transportu zbiorowego.
Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł Prokurator Rejonowy w K., zaskarżając ją wraz z jej załącznikiem nr 1 oraz w części dotyczącej § 2 tej uchwały dotyczącego ustalenia stawek opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina S..
Prokurator zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 4 u.p.t.z. poprzez nałożenie jednolitej stawki w wysokości 0,04 złotego za jedno zatrzymanie środka transportu na przystankach komunikacyjnych zlokalizowanych w mieście oraz na głównych przystankach na terenach wiejskich oraz jednolitej stawki w wysokości 0,03 złotego za jedno zatrzymanie środka transportu na pozostałych przystankach, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina S. - które to stawki zostały jednolicie nałożone dla wszystkich operatorów i przewoźników, co powoduje, iż wprowadzone stawki mają dyskryminujący charakter, nie uwzględniają bowiem m.in. wielkości taboru przewoźników, wielkości pojazdów, natężenia ruchu i obłożenia na danych przystankach, co zdecydowanie wpływa na wielkość kosztów ponoszonych na utrzymanie danego przystanku.
W oparciu o powyższy zarzut Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości wraz z załącznikiem nr 1 do tej uchwały.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że zgodnie z § 2 korzystanie z przystanków komunikacyjnych jest odpłatne. Stawka opłaty za jedno zatrzymanie środka transportu na przystankach komunikacyjnych zlokalizowanych w mieście oraz na głównych przystankach na terenach wiejskich wynosi 0,04 złotego, zaś stawka opłat za jedno zatrzymanie środka transportu na pozostałych przystankach, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina S. wynosi 0,03 złotego.
Następnie wskazał, że treść przepisu art. 16 ust. 4 u.p.t.z. Wyjaśnił, że stawki opłat, o których mowa, powinny być ustalane z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad dla wszystkich operatorów i przewoźników wykonujących publiczny transport zbiorowy na obszarze właściwości organizatora. Podał, że ustawa nie wyjaśnia, co należy rozumieć przez pojęcie "niedyskryminujące zasady". Następnie wyjaśnił znaczenie ww. pojęcia.
Prokurator podkreślił, że uchwalenie jednolitej stawki opłat dla wszystkich przewoźników, bez uwzględnienia różnic w zakresie sposobu ich korzystania z przystanków, na który składa się m.in. wielkość i rodzaj ich taboru, nie mieści się w granicach niedyskryminacji. Jednakowa stawka opłat za korzystanie z przystanków dla podmiotów, które korzystają z przystanków, ale wykazują odmienne cechy, jest dla przewoźników krzywdząca. W sytuacji, gdy wielkość kosztów utrzymania przystanku jest uzależniona od wielkości pojazdów, które się na nim zatrzymują, opłata winna być określona w wysokości proporcjonalnej do wielkości samochodów, jakie zatrzymują się na przystanku. Przewoźnik realizujący przewozy na liniach regularnych dużymi autobusami generuje większe koszty utrzymania przystanku od przewoźnika, który wykonuje takie przewozy pojazdami zabierającymi kilka lub kilkanaście osób. Nie może być tak, że taką samą opłatę ma uiszczać przewoźnik realizujący przewóz dużymi pojazdami o wysokiej masie i przewożący kilkadziesiąt lub więcej osób oraz przewoźnik wykonujący taki sam przewóz samochodami zabierającymi kilku lub kilkunastu pasażerów. Zdaniem Prokuratora, ustalenie jednej stałej opłaty dla wszystkich przewoźników jest krzywdzące dla przewoźników wykonujących przewóz małymi pojazdami, gdyż muszą oni partycypować w ponoszeniu kosztów utrzymania przystanków w takim samym stopniu, jak przewoźnicy realizujący przewozy dużymi pojazdami mimo, że ci ostatni przewoźnicy w większym stopniu przyczyniają się do generowania tych kosztów.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w S. wniosła o jej oddalenie w całości.
W ślad za uzasadnieniem uchwały podjętej 29 grudnia 2020 r. podkreśliła, że według informacji przekazanych do Urzędu Miejskiego w S. przez przewoźników oraz posiadanych wykazów pojazdów zdecydowaną większość środków transportu stanowią autobusy (busy) o pojemności od 20 do 30 miejsc siedzących. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że zatrzymanie się pojazdu o większych gabarytach powoduje większą eksploatację infrastruktury przystankowej. Zatem wprowadzenie różnych stawek opłat za korzystanie z przystanków w zależności od wielkości pojazdów jest pozbawione obiektywnych przesłanek.
Organ wyjaśnił, że mając na względzie obowiązek uwzględniania niedyskryminujących zasad przy ustalaniu wysokości stawek opłat za korzystanie z przystanków wzięto pod uwagę specyfikę i potrzeby lokalnego transportu zbiorowego i zdecydowano o wprowadzeniu różnych stawek opłat za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku kierując się różnymi lokalizacjami tych obiektów. Aby zachęcić przewoźników do uwzględniania w rozkładach jazdy przystanków, które są mniej wykorzystywane przez podróżnych (przystanki położone poza centrum miejscowości), zdecydowano się ha nałożenie opłaty za korzystanie z nich w wysokości 0,03 zł za jedno zatrzymanie. Dla pozostałych, określonych jako przystanki w mieście lub przystanki "główne" na terenach wiejskich, z których korzysta większa grupa pasażerów 0,04 zł.
Zdaniem organu, zróżnicowanie stawek opłat ze względu na lokalizację przystanku nie ma charakteru dyskryminującego jakiejkolwiek grupy przewoźników, ponieważ to oni ustalają rozkład jazdy i decydują, na których przystankach będą się zatrzymywać. Zróżnicowanie stawek opłat ze względu ha lokalizację przystanku umożliwi wykonywanie publicznego transportu zbiorowego w sposób uwzględniający oczekiwania społeczne dotyczące zapewnienia powszechnej dostępności do usług publicznego transportu zbiorowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga Prokuratora nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 147 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP) mają charakter generalny i abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania.
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem.
Opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998r., II SA/Wr 1459/97, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest uchwała NR [...] Rady Miejskiej w S. z dnia 29 grudnia 2020 r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina S..
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 16 ust. 4-7 u.p.t.z. Zgodnie z art. 16 ust. 4 u.t.p.z. za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, mogą być pobierane opłaty. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Przy czym w myśl art. 16 ust. 5 pkt 1 u.p.t.z. stawka opłaty, o której mowa w ust. 4, nie może być wyższa niż 0,05 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym.
Obowiązkiem właściwego organu danej jednostki samorządu terytorialnego jest zatem, zgodnie z powołanym art. 16 ust. 4 in fine u.t.p.z., rozważenie w procesie uchwałodawczym dotyczącym uchwały w przedmiocie ustalenia stawki opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych lub dworców, czy nie będzie ona dyskryminować określonego kręgu jej adresatów. Delegacja ustawowa zawarta w art. 16 ust. 4 ww. ustawy obliguje radę gminy do dokonania uprzedniej analizy wskazującej, że zastosowanie - jak w niniejszych przypadkach - jednolitej stawki dla wszystkich przewoźników operujących na przystankach, których gmina jest właścicielem lub zarządzającym, będzie uwzględniać niedyskryminujące zasady. Należy przez to rozumieć zapewnienie traktowania wszystkich przewoźników w sposób równorzędny poprzez wyeliminowanie lub ograniczenie konkurencji wśród przewoźników wykonujących usługi przewozu w granicach miasta (gminy). Aby ustalić, czy uchwała odpowiada ratio legis przepisu upoważniającego, należałoby zbadać treść uzasadnienia tej uchwały oraz materiałów dokumentujących jej przygotowanie i uchwalenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2015 r., II GSK 2489/13, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryteria, jakimi kierowali się radni podejmujący uchwałę, winny wynikać zatem z uzasadnienia uchwały, a także towarzyszących podjęciu uchwały dokumentów. Dla oceny motywów działania organu nie może być wystarczająca sama treść uchwał, z których nie wynikają racje, jakimi kierował się organ podejmujący rozstrzygnięcia skierowane do adresatów stojących na zewnątrz administracji i dotyczące ich sytuacji prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2016 r., II GSK 1405/16, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym nie definiuje pojęcia "niedyskryminujących zasad". W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. (druk sejmowy nr 2916) podniesiono: "Stawki opłat powinny być ustalane z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad dla wszystkich operatorów i przewoźników wykonujących publiczny transport zbiorowy na obszarze właściwości organizatora. W szczególności odnosi się to do takich kwestii jak np. jednakowa wysokość stawki opłaty, uwzględnianie standardu poszczególnych przystanków komunikacyjnych lub dworców oraz uwzględnianie wielkości taboru, jakim wykonywany jest przewóz.
W sytuacji, gdy przystanki lub dworce są własnością lub w zarządzie jednostki samorządu terytorialnego, za ich korzystanie mogą być pobierane opłaty, których stawka może być ustalona w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, również z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad, o których mowa powyżej. Jednakże w projektowanym art. 15 ust. 5 wprowadzona została górna granica, do której właściwy organ może ustalić stawkę omawianej opłaty, co ma służyć ograniczeniu dowolności w jej ustalaniu w nadmiernej wysokości. Przedmiotowa stawka będzie ulegała waloryzacji, o czym mówi projektowany ust. 6 omawianego artykułu. Możliwość nałożenia omawianej opłaty uzasadniona jest tym, że zarówno operatorzy jak i przewoźnicy wykonujący publiczny transport zbiorowy i korzystający przy tym z przystanków lub dworców będących własnością lub w zarządzie jednostki samorządu terytorialnego, partycypowali w kosztach związanych m.in. z korzystaniem z infrastruktury transportowej, z utrzymaniem przystanków lub dworców w należytym stanie, co związane jest z ich sprzątaniem, konserwacją, odnawianiem itp.".
Z cytowanego wyżej uzasadnienia projektu ustawy wynika, co też podniósł skarżący, że przy ustalaniu wysokości opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych (lub dworca) należy uwzględnić między innymi takie kwestie, jak standard poszczególnych przystanków oraz wielkość taboru, jakim jest wykonywany przewóz (por. ww. wyrok NSA, II GSK 1405/16). Przez standard przystanków należy rozumieć infrastrukturę przystanku (istnienie wiaty, kiosku, ławek, utwardzenie podjazdu dla środków komunikacyjnych i inne), a także jego wielkość. Pod pojęciem taboru należy rozumieć ogół środków transportowych, jakim dysponuje przewoźnik (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 2 października 2013 r., III SA/Łd 736/13, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie zauważyć należy, że przedmiotowa opłata przeznaczana jest na modernizację i utrzymanie przystanków w należytym porządku. Celem wprowadzenia opłaty jest zatem spowodowanie, aby wszyscy przewoźnicy korzystający z przystanków komunikacyjnych (lub dworców) partycypowali w kosztach związanych z ich utrzymaniem.
W sprawie niniejszej zaskarżona uchwała zawiera uzasadnienie, które wyjaśnia motywy i podaje kryteria jakimi kierowali się radni podejmujący uchwałę. Z jego treści wynika wprost, że organ uwzględnił niedyskryminujące zasady wskazując powody uchwalenia takiej, a nie innej stawek opłat. Według informacji przekazanych do Urzędu Miasta i Gminy w S. przez przewoźników, zdecydowaną większość wśród środków transportu, jakimi świadczone są usługi przewozowe, stanowią autobusy o liczbie miejsc siedzących od 20 do 30 (busy). Wyjaśniono przy tym jednocześnie, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że zatrzymanie się pojazdu o większych gabarytach powoduje automatycznie większą eksploatację infrastruktury przystankowej. Jak można bowiem zaobserwować, bardziej pojemny pojazd nie zawsze przewozi większą liczbę pasażerów, czasami więcej osób podróżuje małym busem niż pełnowymiarowym autobusem. Trudno też rzetelnie ocenić, które pojazdy w jakim stopniu mają wpływ na zużycie i uszkodzenia nawierzchni zatok przystankowych, gdyż większe autobusy korzystają z nich zdecydowanie rzadziej niż mniejsze busy. Wprowadzenie różnych stawek opłat za korzystanie z przystanków w Gminie S., w zależności od wielkości pojazdów, pozbawione jest więc obiektywnych przesłanek.
Mając na względzie obowiązek uwzględnienia niedyskryminujących zasad przy ustalaniu wysokości stawek opłat za korzystanie z przystanków, wzięto pod uwagę specyfikę i potrzeby lokalnego transportu zbiorowego i zdecydowano o wprowadzeniu odmiennych stawek opłaty za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku, kierując się różnymi lokalizacjami tych obiektów.
W celu zachęcenia przewoźników do uwzględniania w rozkładach jazdy przystanków, które są mniej wykorzystywane przez podróżnych (przystanki położone poza centrum miejscowości), zdecydowano się na nałożenie opłaty za korzystanie z nich w wysokości 0,03 zł za jedno zatrzymanie. Dla pozostałych, określonych jako przystanki w mieście lub przystanki "główne" na terenach wiejskich, z których korzysta większa grupa pasażerów 0,04 zł.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wysokość opłaty za korzystanie przez operatorów i przewoźników z przystanków komunikacyjnych, została rozważona w procesie uchwałodawczym i podlegała uprzedniej analizie, w wyniku której Rada Miejska uznała, że ww. stawki nie będą dyskryminujące dla żadnego z nich.
W tych okolicznościach, nie można zatem skutecznie zarzucić organowi, że przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały doszło do istotnego naruszenia prawa. Nadto organ wskazał, że zróżnicowanie stawek opłat ze względu na lokalizację przystanku nie ma charakteru dyskryminującego jakiejkolwiek grupy przewoźników, ponieważ to oni ustalają rozkład jazdy i decydują, na których przystankach będą się zatrzymywać. Zróżnicowanie stawek opłat ze względu na lokalizację przystanku umożliwi wykonywanie publicznego transportu zbiorowego w sposób uwzględniający oczekiwania społeczne dotyczące zapewnienia powszechnej dostępności do usług.
Podkreślić należy, że istotne znaczenie dla oceny, czy w procesie uchwałodawczym doszło do naruszenia art. 16 ust. 4 u.p.t.z., ma nie tyle wysokość stawek, jakie mógł zastosować organ, ile sama zasada, tj. możliwość ustalenia stawek ze względu na określone kryterium - z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad i odpowiednie odniesienie się do tej kwestii czy to w uzasadnieniu samej uchwały, czy też w dokumentacji towarzyszącej jej podjęciu.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały nie sposób nie zauważyć, że organ ustalił wysokość opłat w wysokości 0,03 i 0,04 zł za jedno zatrzymanie. W związku z tym, niezrozumiały jest zarzut autora skargi, że "ustalenie jednej stałej opłaty dla wszystkich przewoźników jest krzywdzące dla przewoźników wykonujących przewóz małymi pojazdami". W realiach tej sprawy doszło do uchwalenia stawek opłat w wysokości uśrednionej, (ani minimalnej, ani też maksymalnej), co oznacza, że nie wystąpiło ryzyko poszkodowania przez gminę mniejszych przewoźników. Co więcej, zarzut skarżącego, że opłata którą przewoźnicy wnoszą na rzecz gminy powinna być proporcjonalna, co do wielkości pojazdu, jakim wykonywany jest przewóz, jest w okolicznościach niniejszej sprawy o tyle bezzasadny, iż skutkowałby koniecznością ustalenia wyższej stawki dla przewoźników wykonujących przewozy dużymi pojazdami, co niewątpliwie byłoby dla nich krzywdzące.
Wobec powyższego skarga okazała się niezasadna i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI