I SA/KE 613/21

I SA/Ke 613/21 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GZ 65/22 - Postanowienie NSA z 2022-03-22
II GSK 1688/22 - Wyrok NSA z 2023-09-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 par 3, art. 134 par 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 121, 122, 187 par 1 i art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2020 poz 859
art. 12a ust. 1-5 i art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej: dyrektor) decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Ś. Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...] r. nr [...] nakładającą na M. J. i Wspólnicy Spółka Jawna M.-R. w O. (dalej: spółkę) karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 859, dalej: ustawy).
Organ ustalił, że [...] r. naczelnik wezwał spółkę do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem o nr [...] w miejscu: [...], ul. [...], GPS: [...] w celu przeprowadzenia kontroli. Spółka nie wykonała obowiązków wynikających z art. 12a ustawy. Wyjaśniła, że przewóz towarów z [...] r. ujęty w ww. zgłoszeniu został zrealizowany, był prawidłowo zgłoszony do systemu SENT oraz udokumentowany stosownymi zapisami. Nie miała wiedzy, że w skrzynce odbiorczej pojawiło się wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem celem przeprowadzenia kontroli. Wniosła o odstąpienie od nałożenia kary i wyjaśniła, że naruszenie powstało w wyniku niedopatrzenia. Po zrealizowaniu powyższego przewozu, [...] r. dostrzegła w skrzynce odbiorczej komunikat PUESC o zasadności przedstawienia środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli SENT. Na moment realizacji przewozu osoba odpowiedzialna w spółce za obsługę komunikatów SENT nie miała wiedzy na temat wezwania, czego rezultatem był brak powiadomienia organów Krajowej Administracji Skarbowej, mimo zgodnego z prawem i treścią zgłoszenia SENT przebiegu przewozu jak i odbioru towaru.
Naczelnik zwrócił się do Izby Administracji Skarbowej w Z. G. o poinformowanie, czy [...] r. wystąpiła awaria albo innego rodzaju usterka systemu SENT skutkująca brakiem powiadomienia o planowanej kontroli na podstawie art. 12a ustawy zgłoszenia nr [...] W odpowiedzi izba poinformowała, że w dniu tym rejestr SENT był dostępny. Nie stwierdzono występowania w tym czasie przerw lub opóźnień w działaniu rejestru.
Po przeprowadzonym postępowaniu naczelnik ww. decyzją z [...] r. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 ustawy.
Utrzymując w mocy tą decyzję dyrektor wyjaśnił, że przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. Przepisy te zostały ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą niezamierzone przypadki naruszeń ustawy, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Przepisy ustawy uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów. Możliwość odstąpienia od wymiaru kary ma charakter wyjątkowy (użycie słowa "ważny") oraz uznaniowy (organ "może" odstąpić), a ustawowych przesłanek odstąpienia nie należy interpretować rozszerzająco. Pojęcia "ważnego interesu, w tym przypadku przewoźnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych. Winno się uwzględniać również jego normalną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków.
W związku z powyższym organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentów i informacji świadczących o istnieniu ważnego interesu przewoźnika związanego z niedopełnieniem obowiązków wynikających z ustawy, umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy.
W treści oświadczenia o sytuacji majątkowej osoby prawnej/jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej z [...] r. nie wskazano wysokości dochodu jaki podmiot osiąga (netto) miesięcznie z działalności gospodarczej. Spółka zatrudnia 74 osoby, nie posiada zaległości, posiada zobowiązania wobec: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ([...] zł z tytułu składek ZUS, przelew do [...] r.), urzędu skarbowego (PIT-[...] zł, akcyza+opłata paliwowa - [...] zł, przelew bankowy), urzędu miejskiego (podatek od nieruchomości i podatek od środków transportowych - [...] zł, przelew bankowy).
Z uchwały zgromadzenia wspólników spółki z [...] r. wynika, że rachunek zysków i strat za 2019 r. zamknął się zyskiem netto w wysokości [...] zł. Sprawozdanie z badania rocznego sprawozdania finansowego sporządzone przez biegłego rewidenta nie wskazuje, aby istniała istotna niepewność w zakresie zdolności spółki do kontynuacji działalności.
Organ uznał, że kara nie doprowadzi do zagrożenia egzystencji firmy. Nie spowoduje zachwiania jej płynności finansowej, nadmiernego utrudnienia w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa (w tym konieczności ograniczania działalności czy zwalniania pracowników). Strona bowiem dysponuje znacznym majątkiem nieruchomym, jak i ruchomym.
Z załączników do oświadczenia majątkowego jednoznacznie wynika, że spółka zarówno w 2019 jak i w 2020 r. zaciągała zobowiązania finansowe - krótko i długoterminowe kredyty inwestycyjne i obrotowe, ale i kredyty w rachunku bieżącym. Wszystkie zaciągnięte zobowiązania wymagały posiadania przez spółkę zdolności kredytowych, a niekiedy i wkładów własnych w przypadku kredytów inwestycyjnych. Dokonując analizy wysokości rat i okresu spłaty kredytów organ nie stwierdził zachwiania jej płynności finansowej czy nadmiernego utrudnienia w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Zaciągnięte kredyty dowodzą, że musiała ona również posiadać zdolność kredytową. Natomiast ponoszenie ciężaru spłaty kredytu jest zjawiskiem typowym dla podmiotów gospodarki wolnorynkowej. Ponadto z nadesłanego oświadczenia z [...] r. nie wynika, aby strona posiadała zaległości względem innych instytucji (np. ZUS-u).
Zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności. Nieprzedstawienie pojazdu wraz z towarem do kontroli nie jest sytuacją nadzwyczajną, a wiąże się z brakiem rzetelności i staranności w realizacji przez przedsiębiorcę obowiązków. W dniu dokonania zgłoszenia do rejestru, tj. [...] r., przepisy ustawy regulujące konieczność przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli obowiązywały już prawie dwa lata (art. 12a został dodany przez art. 1 pkt 13 ustawy z dnia [...] r. Dz.U. 2018, poz. 1039, zmieniającej ustawę z dniem [...] r.), co dowodzi, że strona, jako profesjonalny przewoźnik, musiała posiadać świadomość istnienia nałożonych ustawą obowiązków i sankcji za ich nieprzestrzeganie. Podstawowym celem ustawy jest zapewnienie skutecznego systemu śledzenia towarów wrażliwych na każdym etapie ich przemieszczania, wychwycenie i wyeliminowanie wszelkich nieprawidłowości, spowodowanych nielegalnym obrotem tymi towarami. Uniemożliwienie organom kontroli przewozu towarów wrażliwych wypacza sens ustawy. Mechanizmy dotyczące obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem powinny być przedsiębiorcy znane, dlatego w przedmiotowej sprawie nałożenie kary pieniężnej jest wynikiem działań przewoźnika, których konsekwencje mógł przewidzieć, dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z transportem określonych grup towarów. Powinnością przewoźnika jest zapoznanie się z obowiązującymi przepisami, jak również dołożenie wszelkich starań, aby nie dochodziło do naruszeń obowiązków wynikających z ustawy. Profesjonalny przewoźnik jest odpowiedzialny za przestrzeganie powyższych zasad. Zastosowanie instytucji odstąpienia od ukarania traktowane musi być jak przywilej, a nie jak prawo. Podane przez stronę argumenty nie wskazują na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej, uzasadniającej to odstąpienie. W szczególności nie ma znaczenia dla wymierzenia kary fakt przeoczenia wezwania przez pracownika przewoźnika lub nieznajomość przepisów. Konstrukcja przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy wskazuje jednoznacznie na odpowiedzialność obiektywną, niedopuszczającą różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy.
Ustosunkowując się do twierdzeń strony, że w sytuacji braku uszczupleń podatkowych brak jest podstaw do wszczynania postępowania organ wskazał, że ustawa wprowadza rygoryzm obowiązków proporcjonalny do wagi obszarów podlegających ochronie (obrót towarami wrażliwymi, należącymi do grupy najwyższego ryzyka ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję). Nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć nie jest uchybieniem technicznym, mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania. W niniejszej sprawie naruszenie polegające na nieprzedstawieniu do kontroli środka transportu mogło mieć wpływ na potencjalną możliwość uniknięcia obowiązków fiskalnych (mogło doprowadzić do pozaewidencyjnego wprowadzenia do obrotu handlowego przewożonego towaru).
Na anulowanie kary nie mogą wpłynąć takie okoliczności, że spółka występuje zarówno w charakterze podmiotu wysyłającego oraz przewoźnika, posiada nieposzlakowaną opinię oraz dąży do pełnej transparentności prowadzonej działalności gospodarczej. Nie można zgodzić się też z argumentacją, że doszło do omyłki drugorzędnej, błędu jednorazowego. W stosunku do spółki naczelnik prowadzi jeszcze dwa inne postępowania odnoszące się do naruszenia art. 12a ustawy.
Odnosząc się do kwestii braku proporcjonalności kary w stosunku do stopnia zawinienia organ wskazał, że w przypadku naruszenia przepisów ustawy zobligowany jest do nałożenia kary pieniężnej w określonej wysokości. Ustawodawca nie dopuszcza możliwości miarkowania wysokości nakładanej kary.
Podsumowując, postępowanie dowodowe wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że spółka występująca zarówno w charakterze podmiotu wysyłającego oraz przewoźnika nie wykonała obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 ustawy.
Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję dyrektora. Wnosząc o uchylenie tej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny, w tym:
- błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary;
- pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;
2. art. 26 ust. 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na niego kary pieniężnej, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy, a które to chybienie organ drugiej instancji był zobowiązany uwzględnić przy kontroli legalności działania organu administracji publicznej;
- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ skutecznych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, czym podważona została zasada zaufania do sposobu prowadzenia postępowania i rzetelności organów podatkowych;
- art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasady proporcjonalności przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa i nieuwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę;
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez pominięcie ratio legis przepisów ustawy SENT.
Spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu w postaci:
- zestawienia nieruchomości - celem wykazania faktu, że spółka ma liczne zobowiązania, a przedmiotowe nieruchomości są zabezpieczone kredytami w formie hipoteki,
- rachunku zysków i strat jednostek za okres od [...] do [...], rachunku zysków i strat za okres od [...] do [...] r. - celem wykazania faktu, że spółka nie jest w stanie uiścić nałożonej kary pieniężnej,
- bilansu jednostek - celem wykazania faktu sytuacji finansowej spółki.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że orzeczenie wielotysięcznej kary za nieświadomy ludzki błąd, usprawiedliwiony okolicznościami, nie jest zgodne z założeniem ustawy. Przedłożona w trakcie kontroli dokumentacja wskazywała, że realizowany przewóz nie wiązał się z jakimkolwiek ryzykiem uszczupleń wpływów do budżetu państwa. Nie ma interesu publicznego w tym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, jeżeli uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości szczuplenia dochodów budżetowych i zostały usunięte w całości lub w znacznej części w toku kontroli. Celem wprowadzenia ustawy była walka z szarą strefą, nie zaś z uczciwymi podmiotami wykonującymi ciążące na nich obowiązki.
Za brakiem wyciągania wobec spółki negatywnych konsekwencji przemawia też fakt istotnego spadku obrotów spółki związanych z panującą epidemią COVID-19. Postępowanie w niniejszej sprawie powinno zakończyć się wydaniem decyzji o odstąpieniu od nałożenia sankcji na spółkę.
Brak rozważań organu co do ekonomicznych skutków kary w wysokości [...] zł w stosunku do dochodów strony z tego transportu i jego ogólnej sytuacji finansowej powoduje, że decyzja także w tym zakresie jest ułomna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie 2 czerwca 2022 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówić przeprowadzenia wnioskowanego w skardze dowodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z [...] r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z [...] r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), określanej dalej jako p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności nałożenia na spółkę kary pieniężnej w kwocie [...]zł, z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu organowi.
Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze – art. 12a ust. 2 ustawy. W przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli - art. 12a ust. 3 ustawy. Przewoźnik powiadamia telefonicznie organ Krajowej Administracji Skarbowej wskazany w wezwaniu o planowanym dostarczeniu towaru do miejsca, o którym mowa odpowiednio w ust. 3 i 4 – art. 12a ust. 5 ustawy.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że spółka nie przedstawiła środka transportu do kontroli, co jak wskazała, wynikało z faktu, że jej pracownik przeoczył komunikat wzywający do przedstawienia tego pojazdu. W związku z tym, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy, stanowiącego, że w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł, organ nałożył na spółkę karę pieniężną w tej wysokości.
Natomiast sporem objęta jest dopuszczalność odstąpienia od nałożenia tej kary przez organ, który po analizie przepisów nie znalazł do tego podstaw.
Jak stanowi art. 22 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stanowi, on, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji prawidłowo dokonały interpretacji powyższych przepisów. Wymaga podkreślenia, że o istnieniu interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem Sądu słusznie wskazały, że termin "ważny interes" wyczerpuje się zarówno w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale także powinien uwzględniać normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary. Skarżąca przedstawiła swój stan majątkowy, ale nie wskazała na problemy finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań czy zadłużenie. W oświadczeniu o sytuacji majątkowej nie wskazała istnienia zaległości względem instytucji. Posiada nieruchomości zabezpieczone hipotekami, ale z dokumentów i oświadczenia nie wynika, żeby nie spłacała rat kredytu. Jest właścicielem licznych środków transportu, ale i w tym przypadku nie wskazała, by obciążenia i zobowiązania kredytowe powodowały trudności w ich spłacaniu. W 2019 r. osiągnęła zysk w wysokości [...] zł. Powołała się wprawdzie na negatywne konsekwencje wypływające ze stanu epidemii związanej z COVID-19, jednakże nie sprecyzowała, jak sytuacja ta wpłynęła na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Złożyła natomiast do Sądu wniosek dowodowy w zakresie dokumentów obrazujących jej sytuację ekonomiczną i wskazujących na niemożność uiszczenia kary pieniężnej. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jednak jak wskazuje się w piśmiennictwie, materiał dowodowy zebrany przez sąd administracyjny nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, lecz weryfikacji kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego (por. komentarz B. Dautera do art. 106 ustawy p.p.s.a., program lex). Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Sytuacja ekonomiczna skarżącej spółki została wyjaśniona i oceniona przez organ administracji w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu tym strona mogła wnioskować o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Dokumenty te zostały natomiast przedstawione przez skarżącą po raz pierwszy w skardze do sądu. Obejmują one zatem okoliczności nowe, nieznane organowi na etapie wydawania decyzji w sprawie. Sąd natomiast kontroluje legalność objętej skargą decyzji na datę jej wydania.
W konsekwencji powyższego Sąd odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów wymienionych w skardze.
Pamiętać przy tym należy, że ukarany jest podmiotem profesjonalnie działającym w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem spowoduje jego trudna sytuację ekonomiczną - brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu.
Powyższe wskazuje, że organ poczynił ustalenia co do sytuacji finansowej spółki i w tym zakresie nie stwierdził podstaw do zastosowania tej przesłanki. Uczynił to na podstawie materiału dowodowego przedstawionego przez samą skarżącą.
Podobne też argumenty powodują bezpodstawność zarzutów o niewłaściwym rozważeniu "interesu publicznego" jako podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Dobrem, które mieści się w pojęciu "interesu publicznego", jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Innymi słowy, interes publiczny powinien być rozumiany w tym wypadku jako sytuacja, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu (tu: skarżącej spółki), że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną.
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazać należy, że brak jest w aktach sprawy informacji, z których wynikałoby, że uiszczenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z interesem publicznym w rozumieniu wyżej. Nie wskazuje na to sytuacja finansowa spółki. W konsekwencji, w świetle opisanej wyżej restrykcyjnej regulacji odpowiedzialności przewoźnika za naruszenia przepisów ustawy, bezpodstawne są zarzuty podniesione w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy poprzez błędną wykładnię tych przepisów. To skarżąca nietrafnie upatruje w treści przepisu podstawy do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na nieistotność naruszenia i brak zagrożenia, że narazi ono Skarb Państwa na uszczuplenie.
Sąd podziela orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy uwzględnić, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do narażenia na uszczerbek interesu fiskalnego Państwa. Nie leży bowiem w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa (por. np. wyroki NSA z: 18 maja 2020 r. II GSK 220/20, z 27 listopada 2020 r. II GSK 790/20, z 19 lutego 2021 r. II GSK 1353/20, z 1 lipca 2021 II GSK 145/21, II GSK 193/21). Z drugiej strony ocena, czy istnieje podstawa do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy nie może być dowolna. Ustawodawca nakładając obowiązki co do wypełniania w odpowiednim czasie przewidzianych ustawą zgłoszeń, czyni to dla zabezpieczenia wyżej wskazanych interesów fiskalnych i może nakładać na przewoźników jako profesjonalistów szczególne wymogi, w tym wymogi formalne służące realizacji celów ustawowych. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy powinno mieć charakter wyjątkowy. Warunkiem zastosowania tego przepisu w realiach tej sprawy będzie więc wykazanie z jednej strony, że podlegające karze administracyjnej uchybienie miało tylko charakter formalny, nie powodowało nawet potencjalnego narażenia na uszczerbek interesów fiskalnych państwa. Z drugiej strony warunkiem zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy powinno być rozważenie, czy z uwagi na zakres działalności skarżącego podmiotu, jego wywiązywanie się z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, nie nosi znamion działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2022 r. II GSK 2559/21).
W przedmiotowej sprawie organ trafnie zauważył, że po pierwsze, uchybienie spółki nie miało charakteru jednostkowego, ponieważ toczą się jeszcze dwa inne postępowania odnoszące się do naruszenia art. 12a ustawy. Ponadto, naruszenie nie miało charakteru formalnego czy technicznego. Nieprzedstawienia do kontroli środka transportu nie można stawiać na równi z nieuzupełnieniem pola w dokumentach, a na to wskazują argumenty skargi. Podniósł również, że nie ma zgody organu na próbę bagatelizowania przedmiotowego naruszenia. W ocenie Sądu, wnioskowanie organu zasługuje na pełną akceptację.
Nie doszło w sprawie również do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej regulujących naczelne zasady procesowe. Przepis art. 121 tej ustawy stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Przepis art. 122 zawiera zasadę prawdy obiektywnej, z której wynika, że obowiązek ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności obciąża organ podatkowy. Przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, będący rozwinięciem tej zasady, nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Dokonując rozpatrzenia materiału dowodowego organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 191 Ordynacji podatkowej, tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei powołany w skardze przepis art. 180 Ordynacji podatkowej odnosi się do definicji dowodu w postępowaniu podatkowym oraz do oświadczenia o stanie majątkowym strony.
Stwierdzić należy, że organy podatkowe wypełniły obowiązki wynikające z wymienionych przepisów. Zebrały wszystkie dowody, a ich oceny dokonały nie wykraczając poza ramy swobodnej oceny dowodów. Ustalenie organów pozostają w zgodzie z wymaganiami wiedzy, doświadczenia i logiki.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zawierającego zasadę proporcjonalności należy zauważyć, że w omawianej ustawie prawodawca zróżnicował wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia np. 2.000 zł - art. 24 ust. 1a, 5.000 zł – art. 21 ust. 2c, 10.000 zł – art. 22 ust. 2, 1.000 zł – art. 24 ust. 1b pkt 2. Oznacza to, że nieprzedstawienie przez przewoźnika środka transportu organowi jest poważnym naruszeniem przepisów, sankcjonowanych karą [...] zł. Spółka podniosła zaś, że kara jest nieproporcjonalnie surowa wobec stopnia zawinienia, zwłaszcza sytuacji, że występowała jak podmiot wysyłający i przewoźnik, a przewóz został zrealizowany. Należy zatem podkreślić, że za zachowanie należytej staranności podczas wykonywania przewozu i za przestrzeganie przepisów ustawy odpowiedzialny jest przewoźnik. Przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu, tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są niezależne od stopnia winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. To na skarżącej, jako na profesjonalnym podmiocie wysyłającym i będącym przewoźnikiem spoczywało takie zorganizowanie pracy, aby nie dochodziło do naruszenia przepisów ustawy.
W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji odnoszą się do istotnych w sprawie okoliczności i zawierają wskazanie sposobu rozumowania organu dokonującego oceny tych okoliczności i przeprowadzonej subsumcji. W związku z powyższym zarzuty skargi w powyższym zakresie nie mogą zostać uwzględnione.
Wobec powyższego Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.