I SA/KE 611/23

I SA/Ke 611/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 1, 2, 4, 2 pkt 1,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 października 2023 r. nr 150100/71/2023-RED-P3/P/140/EgzB w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 26 października 2023 r. nr 50100/71/2023-RED-P3/P/140/EgzB utrzymał w mocy postanowienie z 7 września 2023 r. nr 150100/71/2023-RED-P3/P/116/Egz.B, którym oddalono zarzut K. C. nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...]
W uzasadnieniu wskazano, że Dyrektor Oddziału ZUS w K. 29 czerwca 2023 r. nadał klauzule wykonalności administracyjnym tytułom wykonawczym
o numerach: od [...] do [...] Tytuły wystawione były na zaległości K. C. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od stycznia do listopada 2022 r. Tytuły doręczono zobowiązanej 5 lipca 2023 r. Organ egzekucyjny na podstawie tych tytułów 30 czerwca 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w [...] BANK POLSKA S.A.
Pismem z 11 lipca 2023 r. na podstawie art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479) dalej "u.p.e.a." zobowiązana wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, jako jego podstawę wskazując, brak podstawy prawnej do naliczenia składek ZUS. Podniosła, że jest osobą nigdzie niezatrudnioną jednakże jest wpisana jako komandytariusz C. H. Sp. z o.o. S.K. Zarzuciła, że ZUS nie wyjaśnił i nie chce wyjaśnić kwot naliczenia zadłużenia, z czego wynika zadłużenie, jak jest liczone. Według strony składki naliczone zostały z dawno nieistniejącej już działalności lub też upadłej spółki komandytowej C. H. nie prowadzącej działalności gospodarczej.
Zakład wyjaśnił, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z art. 33 § 2 pkt 1 tej ustawy wynika, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku.
Organ ustalił, że C. H. SP. Z O.O. SP. K. została powołana umową spółki komandytowej zawartej 18 grudnia 2014 r. Spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...] [...] r. Na podstawie decyzji Zakładu z 9 grudnia 2016 r. nr [...] strona została objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik ww. spółki za okres od 18 grudnia 2014 r. do 31 sierpnia 2015 r. Decyzją Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. z 14 lutego 2017 r. nr [...] zobowiązana została objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik spółki komandytowej zarejestrowanej na podstawie wpisu nr [...] do Rejestru Przedsiębiorców KRS pod firmą: C. H. SP. Z. O.O. SPÓŁKA KOMANDYTOWA od 1 września 2015 r. do zaprzestania wykonywania tej działalności jako wspólnik spółki komandytowej, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostanie zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Jako wspólnik ww. spółki komandytowej w okresie od
18 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. zobowiązana podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, w okresie od stycznia 2015 r. do grudnia 2021 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast w okresie od stycznia 2022 r. do nadal podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z treści art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki komandytowej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. Pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi zatem prowadzenie pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy.
W art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 18.09.2021 r.) postanowiono, że wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Odnosząc się do kwestii sposobu naliczenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od 01.2022 r. do 11.2022 r. objętych ww. tytułami wykonawczymi organ wyjaśnił, że konto zobowiązanej w ZUS rozliczono zgodnie
z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1831 ze zm.), a następnie ustalono niedopłatę. Wskazano ponadto, że Zakład na należności z tytułu nieopłaconych składek wydawał decyzje określające okres i kwotę zaległości od których strona nie składała odwołania. Decyzją z 7 marca 2023 r. znak: 150000/421/6562094831/23/RKS nr wg. RWA: 150171DZP23/000097 Zakład określił wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od stycznia do listopada
2022 r. Decyzja została doręczona za pośrednictwem poczty 22 marca 2023 r. Od przedmiotowej decyzji również strona nie złożyła odwołania.
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wydanie postanowienia, że od dnia postanowienia sądu o nieogłoszeniu upadłości spółki C. H. Sp. z o.o., tj. z dniem 28 listopada 2019 r. sygn. akt XVIII GU [...], która jest założycielem i komplementariuszem – skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu, ubezpieczeniu zdrowotnemu, oraz Funduszowi Pracy, Funduszowi Solidarnościowemu i Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy art. 13 pkt. 4a i 4b w brzmieniu od 18.09.2021 roku jest zgodny z Konstytucyjnymi prawami obywatela i z Konstytucją RP - Czy zapis mówiący i samym Wpisie nie jest naruszeniem praw obywatela o swobodzie działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała m.in., że Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że sam wpis w ewidencji nie przesądza o tym, że przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą. A za tym analogicznie patrząc na takie stanowisko w wielu orzecznictwach sam wpis, kiedy działalność gospodarcza nie jest prowadzona nie może pociągać za sobą skutków obciążania osoby. Spółka Komandytowa nie istnieje, kiedy nie ma komplementariusza. Komplementariusz jest najważniejszą osobą w spółce komandytowej. To on aktywnie działa na rzecz firmy i reprezentuje ją na zewnątrz. Komandytariusz za to jest biernym wspólnikiem, którego rola ogranicza się do wniesienia kapitału i obserwacji spółki z boku. Komplementariusz spółki KRS: [...] C. H. Sp. z o.o. S.K, złożył wniosek o upadłość zaprzestał
z dniem złożenia wniosku działalności gospodarczej, a za tym w sposób naturalny zakończyła się możliwość funkcjonowania spółki, a do tego spółka również później w pewnym momencie zaprzestała prowadzenie działalności gospodarczej. Analizując podobne stanowisko oraz decyzje ZUS powinno być zrozumiałe, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które
w naszym kraju prowadzą działalność gospodarczą, a jak w art. 13 określa natomiast moment powstania i zakończenia obowiązku składkowego. Liczy się go od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do momentu jej zaprzestania z wyłączeniem okresu, na który została ona zawieszona a zapis pkt 4b w samej istocie decyzji ZUS często podejmowanej jest niekonstytucyjny. W ocenie skarżącej logicznie krakowski sąd przyznał, że chodzi o faktyczne czynności firmy. Kwestie związane z formalnym zarejestrowaniem, wyrejestrowaniem czy zgłaszaniem przerw mają pewne znaczenie w sferze dowodowej, ale nie przesądzają same w sobie o prowadzeniu biznesu,
a w konsekwencji o podleganiu ubezpieczeniom.
Skarżąca uważa postępowanie organu za nękanie bezbronnej matki dwojga dzieci, które doprowadza ją do upadku, kiedy nie posiada możliwości finansowych na zamknięcie tych "zaraz", które nie powstały z jej inicjatywy. W jej ocenie sąd niezawisły i sprawiedliwy powinien działać na jej dobro. Sąd KRS odwleka decyzję
o wykreśleniu z KRS od miesięcy. Dla skarżącej sam wpis w KRS to tylko wpis, a nie działalność gospodarcza. Spółki z dniem złożenia wniosku o upadłość zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej, czerpania korzyści oraz z braku pieniędzy składania dokumentów finansowych do KRS.
W dniu 1.09.2023 r. w trybie art. 25a-25d ustawy o KRS do Sądu Rejonowego dla W. w W. XII Wydział Gospodarczy KRS skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wykreślenie powyższych spółek bez przeprowadzania likwidacji na podstawie art. 25a-25d ustawy o KRS. Niestety mija ponad 90 dni i sąd nie wypowiada się w przedmiotowej sprawie. Skarżąca podniosła, że nie ma pieniędzy na formalności prawne, nie ma jak tego zlikwidować, zamknąć. W jej ocenie zgodnie z Konstytucją nie można pociągać jej do jakiejś odpowiedzialności za samo wpisanie jako komandytariusza w spółce.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z 7 stycznia 2024 r. skarżąca podtrzymała argumentację i wnioski zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2023, poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sprawa została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do powołanej regulacji sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy egzekucyjnej,
w tym w szczególności art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu wprowadzonym ustawą
z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 ze zm.),
a obowiązujący od 30 lipca 2020 r.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny,
a co za tym idzie jej późniejszej kontroli sądowej. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego
z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa
w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku
w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b). Zarzut
w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).
Przedmiotem sporu jest zarzut zgłoszony przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, który przez wierzyciela został oddalony. Zarzut ten został oparty na przepisie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. określającym zarzut nieistnienia obowiązku. Skarżąca kwestionuje obowiązek naliczenia wobec niej składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od stycznia do listopada 2022 r. Twierdzi, że składki zostały naliczone z dawno nieistniejącej już działalności lub też upadłej spółki komandytowej C. H. sp. z o.o. SK nieprowadzącej działalności skarżącej. W ocenie skarżącej obowiązek opłacania składek istnieje tylko wtedy jeżeli spółka, której jest wspólnikiem, faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, a sam fakt wpisania do KRS jako wspólnika takiej spółki nie rodzi obowiązku w zakresie opłacania ww. składek.
Odnosząc się do kwestii spornej należy wskazać, że nieistnienie obowiązku
w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie.
Zobowiązany podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji
o nałożeniu obowiązku.
Obowiązek skarżącej jako wspólnika spółki komandytowej w postaci podlegania ubezpieczeniom społecznym powstaje z mocy prawa. Z treści art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki komandytowej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. Pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi zatem prowadzenie pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy. Stosownie zaś do art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Wbrew twierdzeniom skarżącej powyższe oznacza, że nie jest istotne czy spółka prowadzi działalność gospodarczą, czy uzyskuje przychody, zatrudnia pracowników, itp. Sam status wspólnika w spółce komandytowej determinuje obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, bez względu na to czy spółka faktycznie prowadzi działalność gospodarczą. Oznacza to, że wspólnik spółki komandytowej, bez względu na jego status (komandytariusz czy komplementariusz) zobowiązany jest do zgłoszenia się do ubezpieczeń społecznych i odprowadzania z tego tytułu składek na analogicznych zasadach jak jednoosobowy przedsiębiorca.
Zgodnie art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako płatnik składek skarżąca obowiązana była, według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.
Organ ustalił, że skarżąca jest wspólnikiem spółki C. H. Sp. z o.o. spółka komandytowa od 26 stycznia 2015 r. do nadal i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom. Skarżąca nie podważyła tego ustalenia. W skardze wskazała, że wpis o wykreślenie spółki złożyła do KRS dopiero we wrześniu 2023 r. Nie przedłożyła natomiast żadnych dokumentów, z których wynika, że w 2022 r. nie była już wspólnikiem tej spółki, że zbyła ogół praw i obowiązków w spółce lub że działalność spółki została zawieszona.
Co istotne podstawę wystawienia tytułów wykonawczych w sprawie stanowi decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 7 marca 2023 r. znak: 150000/421/6562094831/23/RKS nr wg. RWA: [...] określająca skarżącej tą decyzją wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od stycznia do listopada 2022 r. Obowiązek podlegania ubezpieczeniu nie został wprawdzie ustalony przez organ w tej decyzji, to jednak stanowi konsekwencję istnienia takiego obowiązku. Decyzja została zobowiązanej doręczona 22 marca 2023 r. Od ww. decyzji skarżąca nie złożyła odwołania. W toku postępowania, pomimo pouczenia o prawach strony, skarżąca nie zakwestionowała okoliczności ustalonych przez wierzyciela w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, jak również nie skorzystała z prawa wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji.
Istotne przy tym jest również to, że w 2022 r. skarżąca wielokrotnie była informowana o braku wpływu dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za okres od stycznia do listopada 2022 r. oraz o obowiązku przekazywania dokumentów rozliczeniowych za każdy miesiąc, w którym ma obowiązek opłacać składki, a także, o tym, że gdy nie przekaże dokumentów rozliczeniowych, na koncie skarżącej
w ZUS, składki zostaną przypisane z urzędu. Skarżącą pouczono również, że
w przypadku zakończenia prowadzenia działalności, informację taką należy przekazać do organu rejestrowego. Pisma pozostawały bez reakcji skarżącej.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej, o zadanie pytania Trybunałowi Konstytucyjnemu, nie podzielił bowiem zgłoszonych wątpliwości.
Nie znajdując zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.