I SA/KE 6/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził częściową nieważność regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwalonego przez Radę Gminy Tuczępy, uznając, że niektóre jego postanowienia przekraczały delegację ustawową.
Prokurator Rejonowy w Busku-Zdroju zaskarżył uchwałę Rady Gminy Tuczępy dotyczącą regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając naruszenie przepisów prawa i przekroczenie delegacji ustawowej. Sąd administracyjny w Kielcach, rozpoznając sprawę, uznał część zarzutów za zasadne. Stwierdzono nieważność poszczególnych paragrafów regulaminu, które ingerowały w treść umów cywilnoprawnych, nakładały nieuprawnione obowiązki na odbiorców usług lub powielały przepisy ustawowe. W pozostałym zakresie skarga została oddalona.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Busku-Zdroju na uchwałę Rady Gminy Tuczępy z dnia 23 czerwca 2022 r. nr LVII/377/2022 w sprawie uchwalenia "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków". Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów prawa, w tym przekroczenie delegacji ustawowej, poprzez ingerencję w treść umów cywilnoprawnych, nakładanie nieuprawnionych obowiązków na odbiorców usług oraz powielanie przepisów ustawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po analizie zarzutów, uznał część z nich za zasadne. Sąd stwierdził, że przepisy § 6 ust. 4 i 5, § 7 oraz § 8 Regulaminu naruszały prawo, ponieważ rada gminy nie miała podstaw do określania praw i obowiązków odbiorcy usług, co stanowiło ingerencję w treść umowy cywilnoprawnej. Podobnie, § 9 Regulaminu, który określał formę umowy, wniosków o zawarcie, przepisanie czy rozwiązanie umowy, został uznany za przekraczający delegację ustawową. Sąd wskazał, że kwestie te powinny być regulowane umową między stronami, a nie aktem prawa miejscowego. Również § 11 Regulaminu, dotyczący warunków przyłączenia do sieci, zawierał zapisy wykraczające poza upoważnienie ustawowe. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność wskazanych paragrafów Regulaminu, uznając, że ich wyeliminowanie nie dezintegruje pozostałych postanowień uchwały. W pozostałym zakresie skarga została oddalona.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może w regulaminie określać praw i obowiązków odbiorcy usług, które powinny być uregulowane w umowie cywilnoprawnej.
Uzasadnienie
Określanie szczegółowych praw i obowiązków stron umowy, w tym odbiorców usług, należy do swobody umów i powinno być zawarte w umowie między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą, a nie w akcie prawa miejscowego, jakim jest regulamin.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (9)
Główne
u.z.z.w. art. 19 § ust. 1, 3, 5
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
p.p.s.a. art. 147 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.z.z.w. art. 6 § ust. 13 pkt 3, 6
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Umowa zawiera w szczególności postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy, w tym odbiorcy usług.
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 94
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej art. 135 § w zw. z § 143
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa przez przekroczenie delegacji ustawowej w zakresie ingerencji w treść umów cywilnoprawnych. Nakładanie przez radę gminy nieuprawnionych obowiązków na odbiorców usług. Powielanie przepisów ustawowych w akcie prawa miejscowego. Określanie przez radę gminy formy umów i wniosków, które są już uregulowane w ustawie. Określanie przez radę gminy elementów wzorów wniosków o zawarcie, przepisanie lub rozwiązanie umowy oraz wniosków o wydanie warunków przyłączenia.
Godne uwagi sformułowania
akty prawa miejscowego nie mogą zatem przekraczać upoważnienia ustawowego organ stanowiący nie jest władny normować treści przyszłych umów cywilnoprawnych wola stron umowy ma decydujące znaczenie dla wyznaczenia zakresu "praw i obowiązków" nie można jednak pominąć zdania pierwszego art. 19 ust. 5 ustawy, nakazującego określenie w regulaminie "praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodno – kanalizacyjnego oraz odbiorców usług"
Skład orzekający
Mirosław Surma
przewodniczący
Krzysztof Armański
członek
Magdalena Stępniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kompetencji rady gminy przy uchwalaniu regulaminów dotyczących dostarczania wody i odprowadzania ścieków, a także granice ingerencji aktów prawa miejscowego w stosunki cywilnoprawne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwalenia regulaminu przez radę gminy i jego zgodności z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie kompetencji organów samorządowych i jak sądy administracyjne kontrolują zgodność aktów prawa miejscowego z prawem powszechnym, szczególnie w kontekście ochrony praw obywateli.
“Rada Gminy Tuczępy przegrywa w sądzie: Regulamin dostarczania wody i ścieków częściowo nieważny z powodu przekroczenia uprawnień.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Ke 6/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2028
art. 19 ust. 1, 3, 5, art. 6 ust. 13 pkt 3, 6,
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Busku- Zdroju na uchwałę Rady Gminy Tuczępy z dnia 23 czerwca 2022 r. nr LVII/377/2022 w sprawie uchwalenia ,,Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków" 1. stwierdza nieważność § 6 ust. 4 i ust. 5, § 7, § 8, § 9, § 11 ust. 1 i ust. 2, ust. 4 pkt 5 załącznika do uchwały "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy Tuczępy"; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Gminy w Tuczępy 23 czerwca 2022 r. podjęła uchwałę nr LVII/377/2022 w sprawie "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków". W podstawie prawnej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.) dalej "u.s.g.",
art. 19 ust. 3 - 6 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę
i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm.) dalej "u.z.z.w." Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego 1 lipca 2022 r. pod poz. 2405. W § 1 tej uchwały postanowiono, że "Uchwala się regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w brzmieniu stanowiącym załącznik do niniejszej uchwały" – "Regulamin".
Na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Busku - Zdroju złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości. Zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa, a to:
I. art. 6 ust. 3, art. 19 u.z.z.w. i art. 94 Konstytucji RP oraz § 135 w zw. z § 143 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r.
w sprawie zasad techniki prawodawczej ("załącznik") polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej i określenie w § 6 pkt 4 i 5 oraz w § 7 Regulaminu, wskazań ingerujących w treść umowy cywilnoprawnej dotyczącej zaopatrzenia w wodę
i odprowadzania ścieków;
II. art. 19 u.z.z.w. oraz § 135 w zw. z § 143 załącznika i art. 40 ust. 1 u.s.g. polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej, poprzez nieposiadające upoważnienia ustawowego, nałożenie w drodze uchwały obowiązków na odbiorców usług wodno - kanalizacyjnych, o czym mowa w § 7 Regulaminu;
III. art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz art. 40 ust. 1 u.s.g. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej wskazanej w wymienionych przepisach, polegające na określeniu
w § 9 ust. 1 i 2 pisemnej formy umowy, podczas, gdy okoliczność, że dostarczanie wody lub odprowadzania ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy Została unormowana w art. 6 ust. 1 u.z.z.w., wobec czego dyspozycja zawarta w § 9 ust. 1
i 2 Regulaminu jest powieleniem wymienionego przepisu;
IV. art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz art. 40 ust. 1 u.s.g. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej wskazanej w wymienionych przepisach, polegające na określeniu
w § 9 pkt. 3, 5 i 7 oraz w § 11 Regulaminu elementów oraz wzoru wniosku
o zawarcie umowy o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków, wniosku
o przepisanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków oraz wniosku o rozwiązanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków,
a także zamieszczeniu zapisów określających elementy, jakie powinien zawierać wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, podczas, gdy Rada nie miała do tego kompetencji.
W uzasadnieniu podniósł, że art. 19 u.z.z.w. stanowi delegację ustawową do wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które powinny stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Jednocześnie wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności. Zgodnie z § 135 załącznika w uchwale zamieszcza się przepisy prawne regulujące wyłącznie sprawy z zakresu przekazanego w przepisie, o którym mowa w § 134 pkt 1 oraz sprawy należące do zadań lub kompetencji podmiotu, o których mowa w § 134 pkt 2. W myśl § 134 załącznika podstawą wydania uchwały jest przepis prawa, który upoważnia dany podmiot do uregulowania określonego zakresu spraw i wyznacza zadania lub kompetencje danego podmiotu. Akty prawa miejscowego nie mogą zatem przekraczać upoważnienia ustawowego. Stosownie do § 137 w uchwale
i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw. Zaskarżona uchwala zaś w sposób nieuprawniony określa w treści w § 6 pkt 4 i 5 oraz w § 7 Regulaminu kwestie dotyczące przyszłej umowy. Wymienione zapisy uznać należało za niezgodne
z przepisami ustawy. Rada Gminy bowiem uchwalając regulamin, nie jest władna normować treści przyszłych umów cywilnoprawnych.
Kolejne obowiązki zostały w sposób nieuprawniony nałożone w treści
§ 6 pkt 4 i 5, w § 7 oraz w § 8 Regulaminu na odbiorców usług. Przepis art. 19 u.z.z.w. precyzuje zagadnienia, jakie powinny być zawarte w uchwalanym regulaminie, przy czym akt ten nie może wykraczać poza te kwestie, jak i normować tego co zostało już uregulowane w innych przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Do tego ustawodawca określił w treści art. 6 ust. 3 u.z.z.w. jakie postanowienia powinna zawierać umowa o zaopatrzenie w wodę, nie pozostawiając w tym zakresie decyzyjności dla organów samorządu.
Zaskarżona uchwała narusza art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz art. 40 ust. 1 u.s.g. albowiem przekracza delegację ustawową wskazaną w wymienionych przepisach, polegającą na określeniu w § 9 ust. 1 i 2 pisemnej formy umowy, podczas, gdy okoliczność ta została unormowana w art. 6 ust. 1 u.z.z.w., wobec czego dyspozycja zawarta w § 9 ust. 1 i 2 Regulaminu jest powieleniem wymienionego przepisu. Organ stanowiący nie jest władny powtarzać w treści uchwały zapisów ustawowych, gdyż jest to sprzeczne z zasadami legislacji. Nadto, należy uznać, iż tego typu materia winna zostać uregulowana w umowie pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą.
Ponadto, zaskarżona uchwała narusza art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz
art. 40 ust. 1 u.s.g., gdyż przekracza delegację ustawową wskazaną w wymienionych przepisach, a polegającą na określeniu w § 9 pkt. 3, 5 i 7 oraz w § 11 Regulaminu elementów oraz wzoru wniosku o zawarcie umowy o dostarczenie wody
i odprowadzanie ścieków, wniosku o przepisanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków oraz wniosku o rozwiązanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków, a także zamieszczeniu zapisów określających elementy, jakie powinien zawierać wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, podczas gdy Rada nie miała do tego kompetencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zarzucił, że skarżący nie dokonał pełnej wykładni art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. Przepisy art. 19 ust. 5 pkt 1 – 9 określają minimalny zakres treści Regulaminu. Nie można jednak pominąć zdania pierwszego art. 19 ust. 5 ustawy, nakazującego określenie
w regulaminie "praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodno – kanalizacyjnego oraz odbiorców usług". Tymczasem z treści skargi wynika, że w świetle art. 6 u.z.z.w. regulamin nie może określać żadnych obowiązków odbiorców usług, bowiem te określać może wyłącznie umowa stron. Powstaje zatem pytanie, jaki zakres praw
i obowiązków stron powinien określać regulamin. W ocenie organu zarzut powielania przepisów art. 6 ust. 1 ustawy również jest niezasadny. Zapis w regulaminie, że umowa winna mieć formę pisemną był podyktowany względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego i w tym sensie za dopuszczalne można uznać dokonanie powtórzeń regulacji ustawowej w akcie prawa miejscowego. W zakresie formy umowy, to przepisy Regulaminu mają charakter instrukcyjny, a nie prawotwórczy i nie mogą przesądzać o nieważności całego Regulaminu. Ponadto zgodnie z obowiązująca linią orzeczniczą dopuszcza się możliwość ujednolicania wzorów wniosków i umów. Zdaniem organu, w przypadku stwierdzenia nieważności załącznika do uchwały, w uwzględnieniu niektórych bądź nawet wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, uchwała bez kwestionowanych postanowień może funkcjonować w obrocie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa
w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Natomiast
w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części
(art. 151 p.p.s.a.).
Upoważnienie do podjęcia uchwały w sprawie regulaminu zaopatrzenia
w wodę i odprowadzania ścieków zostało umieszczone w art. 19 ust. 1 i 3 u.z.z.w. Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 5 u.z.z.w., Regulamin, który uchwalany jest na podstawie upoważnienia ustawowego, powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2) warunki
i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny
i stawki opłat ustalone w taryfach; 4) warunki przyłączania do sieci; 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8) standardy obsługi odbiorców usług,
a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Wskazany katalog ma charakter wyczerpujący i zamknięty. Określając zakres zagadnień, które mają być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Jednocześnie, wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności
w całości, bądź w części.
Tą samą wadą dotknięte są te przepisy prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie, bądź rozporządzeniu i powtarzają rozwiązania ustawowe lub regulują te same kwestie w sposób odmienny.
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący zasadnie zarzucił, że zakwestionowane w skardze przepisy Regulaminu zostały podjęte z istotnym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności.
Za zasadny sąd uznał zarzut braku podstaw do określenia przez radę gminy
w § 6 ust. 4 i 5, § 7 oraz § 8 (zarzut podniesiony w uzasadnieniu skargi) Regulaminu praw i obowiązków odbiorcy usług, co stanowi pośrednio ingerencję w treść umowy
o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym a odbiorcą usług, o której mowa w art. 6 ust. 1 u.z.z.w. Wymienione przepisy postanowienia zawierają następujące zapisy:
§ 6 ust. 4 - Jeżeli w trakcie eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego w posiadaniu Odbiorcy usług, powstanie istotne obniżenie poziomu usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne, Odbiorca usług jest zobowiązany do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagrożenia.
§ 6 ust. 5 - W przypadku, gdy Odbiorca usług nie usunie zagrożenia, o którym mowa w ust. 3, pomimo wezwania ze strony Przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego, ma ono prawo podjąć wszelkie działania zmierzające do usunięcia zagrożenia, włącznie z wyłączeniem dostawy wody lub odbioru ścieków.
§ 7 Odbiorca usług ma obowiązek: 1) zapewnić na własny koszt realizację budowy przyłącza do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego; 2) korzystać z instalacji wodociągowej w sposób uniemożliwiający występowanie zakłóceń w funkcjonowaniu sieci, a w szczególności eliminować możliwości wystąpienia skażenia wody w sieci; 3) korzystać z instalacji kanalizacyjnej w sposób uniemożliwiający występowanie zakłóceń w funkcjonowaniu sieci oraz nie wprowadzać do urządzeń kanalizacyjnych odpadów i substancji wskazanych
w art. 9 ust. 2 ustawy, a w przypadku dostarczania ścieków przemysłowych spełniać warunki wskazane w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie
art. 11 ustawy; 4) umożliwiać realizację uprawnień przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, o których mowa w art. 7 ustawy.
§ 8. Odbiorca usług ma prawo do: 1) odbierania wody o odpowiednim ciśnieniu i jakości; 2) nieprzerwanego odprowadzania ścieków; 3) bezpłatnego korzystania z zastępczych punktów poboru wody w przypadku przerw w dostawie wody, wskazanych w rozdziale 8; 4) zgłaszania przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu reklamacji, o których mowa w rozdziale 9.
Przepis art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w. stanowi natomiast, że umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy, w tym odbiorcy usług. Z przepisu tego wynika zatem, że ustawodawca zdecydował, że to wola stron umowy ma decydujące znaczenie dla wyznaczenia zakresu "praw i obowiązków" w szczególności odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Intencją ustawodawcy było pozostawienie stronom umowy o przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej swobody w ustalaniu treści tej umowy, z uwzględnieniem pozostałych zasad ustawy. Oznacza to więc, że kwestie dotyczące m.in. określenia szczegółowych praw i obowiązków stron umowy, winny być uregulowane w umowie
o świadczenie usług, a nie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, będącym aktem prawa miejscowego. Określenie tych elementów przez radę gminy stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący zaskarżony akt nie jest upoważniony. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny, jakim jest rada gminy uchwalająca regulamin dostarczania wody
i odprowadzania ścieków, nie ma podstaw prawnych, aby na zapisy tej umowy wpływać. Jak to już wyżej stwierdzono źródłem praw i obowiązków stron powinna być przede wszystkim umowa, a regulamin winien określać jedynie te kwestie, które zostały wskazane w art. 19 u.z.z.w.
Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że zawarcie w art. 19 ust. 5 w zdaniu pierwszym zwrotu, nakazującego określenie w regulaminie "praw i obowiązków przedsiębiorstwa
wodno – kanalizacyjnego oraz odbiorców" usług nie oznacza możliwości określania praw i obowiązków tych podmiotów innych, niż konkretnie wskazane w tym przepisie.
W konsekwencji zdaniem sądu, § 6 ust. 4 i 5, § 7 oraz § 8 Regulaminu przekracza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 19 ust. 5 u.z.z.w.
Z kolei w kwestionowanym § 9 Regulaminu postanowiono, że: 1. Dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług, która powinna być zawarta w siedzibie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.
2. Podpisanie umowy z odbiorcą usług następuje po złożeniu przez niego pisemnego wniosku o zawarcie umowy. 3. Wniosek o zawarcie umowy stanowi załącznik do niniejszego regulaminu. 4. W przypadku konieczności zmiany podmiotu / odbiorcy usług zaopatrzenia w wodę lub odprowadzenia ścieków należy złożyć pisemny wniosek o przepisanie umowy. 5. Wniosek o przepisanie umowy o zaopatrzenia
w wodę lub odprowadzenia ścieków stanowi załącznik do regulaminu.
6. W przypadku konieczności rozwiązania umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenia ścieków Odbiorca usług składa pisemny wniosek do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego o rozwiązanie umowy. 7. Wniosek
o rozwiązanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenia ścieków stanowi załącznik do regulaminu.
Zaskarżone zapisy regulaminu znalazły się w rozdziale 3. zatytułowanym "Warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług". Sąd stwierdza, że zapisy
w takiej treści stanowią przekroczenie delegacji ustawowej wynikającej z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. i naruszają art. 6 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 3 i 6 tej ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.z.z.w. dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorca usług. Przedsiębiorstwo to jest obowiązane do zawarcia ww. umowy z osoba, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem
o zawarcie umowy (art. 6 ust. 2). Umowa natomiast zawiera w szczególności postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy oraz okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia (art. 6 ust. 3 pkt 3 i pkt 6).
W związku z powyższym lokalny prawodawca nie może już wkraczać w tę materię. Podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2364/18. Postanowienia dotyczące formy umowy, czy strony podmiotowej umowy nie mogą być utożsamiane z warunkami ani trybem zawierania umów, do których określenia ustawodawca zobowiązał lokalnego prawodawcę. Rada gminy nie ma zatem uprawnienia do określenia w regulaminie formy, w jakiej winny być zawarte umowy, a także formy wniosku o zawarcie umowy. W § 9 ust. 4 Regulaminu ponadto na odbiorcę usług nałożono kolejny obowiązek, który nie ma oparcia w treści art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. Taki obowiązek może być nałożony, ale na podstawie art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w. w stosownej umowie.
Rada nie może również sama określać elementów wzoru wniosku o zawarcie umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, przepisanie umowy czy jej rozwiązanie, gdyż w delegacji ustawowej nie zostało wskazane określenie wzorów takich wniosków.
Dlatego za istotnie naruszający prawo należy uznać § 9 Regulaminu.
Analogiczny zarzut dotyczy części postanowień § 11 Regulaminu (zarzut podniesiony w uzasadnieniu skargi). W tym zakresie organ również przekroczył delegację ustawową zawartą w art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w. – warunki przyłączenia do sieci oraz naruszył postanowienia przepisu art. 19a ust. 1, ust. 4 i ust. 7 u.z.z.w. Wymienione przepisy art. 19a wskazują na pisemną formę wniosku o wydanie warunków przyłączenia, elementy tego wniosku oraz określają okres ważności warunków przyłączenia (2 lata od dnia ich wydania). Tymczasem Regulamin zawiera w § 11 następujące zapisy:
1. Podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci składa do przedsiębiorstwa wodociągowokanalizacyjnego pisemny wniosek o wydanie warunków przyłączenia.
2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1 zawiera: 1) oznaczenie wnioskodawcy, wraz
z danymi umożliwiającymi kontakt z wnioskodawcą; 2) wskazanie rodzaju
i parametrów instalacji odbiorczych; 3) określenie wielkości przewidywanego poboru wody; 4) wskazanie przewidywanej ilości odprowadzanych ścieków i ich rodzaju,
a w przypadku dostawców ścieków przemysłowych, również jakości odprowadzanych ścieków oraz zastosowanych lub planowanych do zastosowania urządzeń podczyszczających; 5) opis nieruchomości, do której będzie dostarczana woda, lub
z której będą odprowadzane ścieki, w szczególności określenie jej lokalizacji, powierzchni, sposobu zagospodarowania, a także przeznaczenia; 6) wskazanie planowanego terminu rozpoczęcia poboru wody lub dostarczania ścieków.
4. Warunki, o których mowa w ust. 3, określają co najmniej: 5) okres ważności wydanych warunków przyłączenia, który nie może być krótszy niż 2 lata.
Wymaga wyjaśnienia, że od momentu wejścia w życie przepisu
art. 19a u.z.z.w., tj. od 19 września 2020 r., brak jest podstawy prawnej dla określania w aktach prawa miejscowego wymogów co do treści lub formy wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci. Przepisy aktu prawa miejscowego nie mogą bowiem, jak już wskazano powtarzać lub modyfikować przepisów w randze ustawy. Stanowi to bowiem istotne naruszenie prawa, gdyż taką wadą dotknięte są te przepisy prawa miejscowego, które odnoszą się do materii uregulowanej wyczerpująco w ustawie i powtarzają rozwiązania ustawowe lub regulują te same kwestie w sposób odmienny. Tymczasem w § 11 ust. 1 Regulaminu rada określiła formę wniosku, w § 11 ust. 2 Regulaminu - co powinien zawierać taki wniosek przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, a w § 11 ust. 4 pkt 5 Regulaminu określiła okres ważności wydanych warunków przyłączenia. Taka ingerencja rady w treść stosunków umownych pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług przekracza delegację wskazaną w art. 19 u.z.z.w., gdyż jest to materia, której regulacja nie spoczywa na radzie.
Zdaniem sądu, nieprawidłowości stwierdzone w niniejszej sprawie nie uzasadniają wyeliminowania zaskarżonego aktu w całości. Wyeliminowane przepisy stanowią jedynie część regulacji Regulaminu, ich brak nie dezintegruje pozostałych jego postanowień. W konsekwencji stwierdzenie uchybień we wskazanych przepisach nie niesie za sobą konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego całego Regulaminu.
Z tych względów sąd w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 6 ust. 4 i ust. 5, § 7, § 8, § 9, § 11 ust. 1 i ust. 2,
ust. 4 pkt 5 załącznika do uchwały "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy Tuczępy". W punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałej części.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę