III SA/Wr 159/18

III SA/Wr 159/18 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2018-06-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Moskała /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 3167/18 - Wyrok NSA z 2022-10-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 29 par. 1 art. 59 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Magdalena Jankowska – Szostak, Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu za nieuzasadniony oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. [...] Inspektorat we W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w sprawie zarzutu na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 12 tytułów wykonawczych o wyszczególnionych numerach, obejmujących zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za wrzesień 2015 r. i okres od listopada 2015 r. do grudnia 2016 r., a także w składkach na Fundusz Pracy za okres od listopada 2015 r. do grudnia 2016 r. – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. [...] Inspektorat we W., jako organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tych tytułów wykonawczych.
W toku postępowania egzekucyjnego skarżący wniósł zarzut niedopuszczalności egzekucji. W uzasadnieniu podkreślił, że w spornym okresie nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast nie złożył odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r., gdyż nigdy nie została ona mu doręczona. Zdaniem skarżącego powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, skoro organ nie rozstrzygnął uprzednio, czy skarżący podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej była bowiem sporna i wymagała rozstrzygnięcia w formie decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. [...] Inspektorat we W. oddalił jako nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że za niedopuszczalną uznaje się egzekucję, której prowadzenie wykluczają okoliczności formalne. Ponadto odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego wskazano, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] czerwca 2017 r. nie ma podstaw do uznania egzekucji za niedopuszczalną, a organ ma obowiązek dochodzenia należności z niej wynikających.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał je w mocy.
Organ II instancji podzielił stanowisko Dyrektora ZUS Oddział we W. [...] Inspektoratu we W. o niezasadności zarzutu niedopuszczalności egzekucji. (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Zaznaczył, że egzekucja może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Jednak w sprawie żadna z tych okoliczności nie występuje. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu wskazano, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym i jego celem jest wyegzekwowanie należności. Na tym etapie nie mogą być badane i merytorycznie rozstrzygane kwestie związane z postępowaniem wymiarowym. Wobec tego w postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować np. zasadności podlegania ustawodawstwu polskiemu w zakresie składek czy wysokości obowiązku. Dodatkowo podkreślono, że decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. poprzedziła decyzja ZUS z dnia [...] kwietnia 2016 r. o podleganiu skarżącego ustawodawstwu polskiemu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. nie dopatrzył się również naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. skarżący zarzucił naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ nie jest uprawniony do badania istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym i w konsekwencji uznanie, że decyzja wymiarowa z dnia [...] czerwca 2017 r. nie została wycofana z obrotu prawnego i zaistniały podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzucił również naruszenie art. 59 § 1 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym i odmówienie umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nadto zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że kwestia doręczenia decyzji wymiarowej winna zostać zweryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem nie posiadał wiedzy o jej doręczeniu i tym samym nie miał możliwości jej zaskarżenia. Nadto podniósł, że w spornym okresie posiadał status osoby wyrejestrowanej z polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. W ocenie skarżącego organ nieprawidłowo uznał, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. ustalająca właściwe ustawodawstwo jednocześnie rozstrzyga podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom w Polsce z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Są to bowiem odrębne kwestie i wymagają osobnych rozstrzygnięć.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga była niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności były postanowienia organów administracji wydane w przedmiocie uznania, jako nieuzasadnionego, zarzutu niedopuszczalności egzekucji.
W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog okoliczności, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżący w niniejszej sprawie zgłosił zarzut na postępowanie egzekucyjne wskazując na pkt 6 art. 33 § 1 u.p.e.a., to jest niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Wyjaśnić trzeba, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy natomiast do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Innymi słowy chodzi o taką niedopuszczalność egzekucji, która ma charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty, (por. np. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. II FSK 2615/10 oraz z dnia 26 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FSK 461/10).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych egzekucja jest dopuszczalna. Nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Należności objęte ww. tytułami wykonawczymi podlegają egzekucji administracyjnej. Decydującym w tym zakresie jest art. 2 u.p.e.a., określający obowiązki podlegające egzekucji w trybie u.p.e.a. Zgodnie z § 1 pkt 3 tego przepisu egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Natomiast przepis art. 3 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W rozpoznawanej sprawie egzekucja dotyczyła należności pieniężnych określonych w decyzji ZUS z dnia [...] czerwca 2017 r., czyli organu administracji publicznej. Organ ten – będący jednocześnie organem egzekucyjnym, wystawił tytuł wykonawczy – zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji egzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym było dopuszczalne. Również osoba skarżącego nie wyklucza prowadzenia przeciwko niemu egzekucji.
Z powyższych względów nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy brak decyzji o obowiązkowym podleganiu skarżącego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Tym bardziej, że w aktach znajduje się decyzja ZUS z dnia [...] kwietnia 2016 r. o podleganiu skarżącego ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych.
Podobnie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut niedoręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. Jak wynika z akt sprawy ZUS w dniu [...] sierpnia 2017 r. wystawił ww. tytuły wykonawcze, wskazując, jako podstawę prawną decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. Rozstrzygnięcie to zostało uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Przesyłka zawierająca ww. decyzję została przesłana na adres W., ul. [...]. Z adnotacji widocznych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłka była awizowana w dniu [...] czerwca 2017 r. i po raz drugi w dniu [...] czerwca 2017 r. Po upływie 14 dni przesyłka została uznana za doręczoną. Tym samym nietrafne są argumenty skarżącego dotyczące nieprawidłowości doręczenia decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. Decyzja ta nie została zaskarżona i funkcjonuje w obrocie prawnym. Natomiast polemika z wierzycielem w zakresie istnienia ww. zaległości mogła nastąpić przez zakwestionowanie ww. decyzji i wniesienie odwołania. Badanie zatem podnoszonych przez skarżącego okoliczności na etapie postępowania egzekucyjnego jest nieuzasadnione. Jeżeli skarżący jest zainteresowany wyeliminowaniem ww. decyzji z obrotu prawnego, winien skorzystać z przewidzianych do tego nadzwyczajnych trybów postępowania określonych w k.p.a.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie organy słusznie uznały zarzut skarżącego za nieuzasadniony. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 29 § 1 i art. 59 § 1 u.p.e.a. Ponadto Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego i wobec tego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.