I SA/Ke 568/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2024-02-29
NSApodatkoweWysokawsa
egzekucja administracyjnazajęcie wierzytelnościwierzytelności przyszłeprawo egzekucyjnepodatkidłużnik zajętej wierzytelnościorgan egzekucyjnyWSAKielce

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie określające wysokość nieprzekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności kwot, uznając zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw za skuteczne.

Skarżący, firma K.S., kwestionował postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu wysokości nieprzekazanych wierzytelności w kwocie ponad 297 tys. zł. Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej z zajętej wierzytelności. Skarżący twierdził, że zajęte wierzytelności nie istniały w momencie zajęcia. Sąd uznał jednak, że zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług jest skuteczne, jeśli istnieje stosunek prawny, z którego te wierzytelności wynikają, nawet jeśli nie istniały w chwili zajęcia. Sąd podkreślił istnienie stałej współpracy gospodarczej między skarżącym a spółką, co uzasadniało zajęcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę firmy K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu wysokości nieprzekazanych organowi egzekucyjnemu wierzytelności w kwocie 297.240,43 zł. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było wobec spółki E. sp. z o.o., a organ egzekucyjny zajął wierzytelności przysługujące tej spółce od dłużnika zajętej wierzytelności – firmy P. P.H.U. K. S.. Skarżący zarzucał, że zajęte wierzytelności nie istniały w dniu zajęcia, a zatem zajęcie było nieskuteczne. Sąd, analizując przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 89 § 1 i 2, uznał, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, ale powstaną po jego dokonaniu, pod warunkiem istnienia stosunku prawnego, z którego te wierzytelności wynikają. Sąd stwierdził, że materiał dowodowy, w tym faktury i oświadczenia skarżącego, potwierdzał istnienie stałej współpracy gospodarczej między skarżącym a spółką, polegającej na regularnych dostawach paliwa. W związku z tym, sąd uznał zajęcie za skuteczne i oddalił skargę, uznając, że skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętych kwot organowi egzekucyjnemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po jego dokonaniu, pod warunkiem istnienia stosunku prawnego, z którego te wierzytelności wynikają.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 89 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi wyjątek od zasady, że wierzytelność musi istnieć w chwili zajęcia. Kluczowe jest istnienie stosunku prawnego (np. umowy dostawy), z którego wierzytelności przyszłe wynikają.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.e.a. art. 71a § § 1, § 4-7, § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 17

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § par. 1, 2, 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § par. 1, 2, 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 67 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 1, 2, 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 6, 7, 7a, 8, 11, 77, 80, 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 89 § § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § § 1, § 4-7, § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług jest skuteczne, jeśli istnieje stosunek prawny, z którego te wierzytelności wynikają. Istnienie stałej współpracy gospodarczej między skarżącym a spółką, potwierdzone dokumentami, uzasadnia skuteczne zajęcie przyszłych wierzytelności. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może skutecznie uchylić się od przekazania zajętej kwoty, jeśli zajęcie było prawidłowe i nie wystąpiły inne przesłanki prawne.

Odrzucone argumenty

Zajęte wierzytelności nie istniały w dniu zajęcia, co czyniło zajęcie nieskutecznym. Brak pisemnej umowy o dostawy między skarżącym a spółką uniemożliwiał zajęcie przyszłych wierzytelności. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia 'w ciemno', bez podstawy prawnej.

Godne uwagi sformułowania

zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług aby powstały wierzytelności przyszłe (...) musi istnieć zobowiązaniowy stosunek prawny, z którego powstanie wierzytelność po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług istnienie stałej współpracy gospodarczej pomiędzy skarżącym a spółką, której przedmiotem były regularne dostawy towarów – oleju napędowego i benzyny

Skład orzekający

Mirosław Surma

przewodniczący

Agnieszka Banach

sędzia

Magdalena Stępniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia przyszłych wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w kontekście stałej współpracy gospodarczej i dostaw towarów."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki egzekucji administracyjnej z innych wierzytelności pieniężnych, w szczególności z tytułu dostaw, robót i usług.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w egzekucji administracyjnej – możliwości zajęcia przyszłych wierzytelności. Wyjaśnienie sądu dotyczące istnienia stosunku prawnego jako podstawy takiego zajęcia jest cenne dla praktyków.

Czy można zająć pieniądze, których jeszcze nie ma? WSA wyjaśnia zasady egzekucji administracyjnej.

Dane finansowe

WPS: 297 240,43 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 568/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 637/24 - Wyrok NSA z 2025-12-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 71a § 1, § 4-7, § 9, art. 17, art. 89 par. 1, 2, art. 67 par. 1, art. 1a pkt 12 lit. a, art. 89 par. 1, 2, 3,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 13 października 2023 r. nr 2601-IEE.7113.75.2023.2 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanych wierzytelności oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach postanowieniem
z 13 października 2023 r. nr 2601-IEE.7113.75.2023.2 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jędrzejowie z 23 sierpnia 2023 r., nr 2603-SEE.7114.35.2023.2 w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności P. P.H.U. K. S. wysokości nieprzekazanych organowi egzekucyjnemu wierzytelności w łącznej kwocie 297.240,43 zł.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do E. sp. z o.o. (spółka). Zawiadomieniami z 26 sierpnia 2021 r. i 17 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - P. P.H.U. K. S..
W odpowiedzi na zawiadomienie, dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że
z uwagi na nierzetelność i nieterminowość spółki, prowadzi zakup paliwa na stacji paliw w P. tylko za gotówkę. Zakup paliwa do samochodów jest prowadzony systematycznie przez okres miesięczny i rozliczenie płatności jest
w okresie dwóch tygodni.
Od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał naczelnikowi żadnych środków pieniężnych. Naczelnik przesłał uczestnikom postępowania zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia.
Organ egzekucyjny przeprowadził kontrolę w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.
W oparciu o przedłożone do kontroli dokumenty: zapisy z kontrahentem E. w rejestrze zakupów (ZAKUP) za okres od sierpnia 2021 r. do kwietnia 2023 r., faktury zakupu dokumentujące transakcje pomiędzy firmą P. a spółką ustalono, że w poszczególnych miesiącach objętych kontrolą pomiędzy kontrolowanym,
a zobowiązaną spółką E. wystąpiło 86 transakcji, które zostały udokumentowane fakturami VAT, wymienionymi na stronach 6 - 9 uzasadnienia postanowienia dyrektora. Wszystkie faktury dotyczyły zakupu oleju napędowego i benzyny. Według zgodnych oświadczeń K. S. oraz K. G. – S. (głównej księgowej) faktury były regulowane gotówką w dniu ich wystawienia do rąk M. B. – prezesa zarządu spółki. Na wszystkich fakturach widnieje adnotacja: "Zapłacono gotówką". Firma P. nie wystawiała odrębnych pokwitowań dokumentujących zapłatę tych faktur.
Dyrektor po przytoczeniu przepisu art. 89 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz.U. z 2022.479 ze zm.) dalej "u.p.e.a." stwierdził, że pozycję prawną dłużnika zajętej wierzytelności określają szczegółowo przepisy wymienionej ustawy normujące egzekucję należności pieniężnych, z których wynika, że w razie zajęcia wierzytelności dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto, na dłużniku zajętej wierzytelności ciążą też inne, szczegółowo określone w ustawie obowiązki (np. obowiązek naliczania odsetek, obowiązek zawiadamiania organu egzekucyjnego o wskazanych w ustawie okolicznościach). Następnie przywołał treść art. 67a § 1 u.p.e.a. oraz wyjaśnił, że obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności ograniczają się do złożenia oświadczenia o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego oraz przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty z zajętej wierzytelności na pokrycie należności, bądź podania przyczyn odmowy tego przekazania oraz do dokonywania czynności w ramach danego zajęcia wierzytelności. Z treści przepisów art. 71a § 1-8 oraz § 9 u.p.e.a. wynika, że jeżeli zostaną stwierdzone okoliczności bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od ciążących na nim obowiązków organ wydaje postanowienie
o wysokości nieprzekazanej kwoty (art. 71a § 9 u.p.e.a.). Postanowienie to konkretyzuje "odpowiedzialność" dłużnika zajętej wierzytelności za dług główny zobowiązanego oraz określa charakter i zakres tej "odpowiedzialności", a kwota zajętej wierzytelności powinna być określona zgodnie ze stanem na dzień wydania postanowienia. Następstwem tego postanowienia jest zmiana dotychczasowej roli organu egzekucyjnego, który dokonał zajęcia egzekucyjnego wobec głównego zobowiązanego. Organ ten staje się bowiem wierzycielem, w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a., należności pieniężnej w wysokości ustalonej w tym postanowieniu.
W ocenie dyrektora organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a w sposób prawidłowy zawiadomił stronę, aby należnych od niego kwot
z tytułu należności przypadających zobowiązanej spółce, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała, lecz należne kwoty przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych należności. Dyrektor wymienił i omówił elementy składowe zawiadomienia jakie zostało wystosowane do dłużnika przez organ egzekucyjny, w tym pouczenia. Mimo ciążącego na niej obowiązku, firma P. w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie przekazała kwoty wynikającej z przedmiotowego zajęcia.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia dyrektor wskazał, że naczelnik dokonując czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu innych wierzytelności pieniężnych nie miał obowiązku wskazania, jakich konkretnych wierzytelności miało dotyczyć przedmiotowe zajęcie. Po prawidłowym zawiadomieniu powstaje obowiązek złożenia przez dłużnika oświadczenia, o którym mowa w art. 89 § 3 u.p.e.a.
i ewentualnie nałożenie na niego kary pieniężnej za niewykonanie tego obowiązku (art. 168e u.p.e.a.). Organ zaznaczył, że zawiadomienie o zajęciu zawierało informację, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia
z tytułu tych dostaw, robót i usług. Zajęcie to nie zostało uchylone, a zatem jest ważne. W ocenie organu, pomimo braku pisemnej długoterminowej umowy, oba podmioty gospodarcze - zobowiązany i dłużnik zajętej wierzytelności regularnie ze sobą współpracowały, o czym świadczy ilość wystawionych faktur. Współpraca była stała i regularna. Powyższe potwierdza pismo z 26 sierpnia 2021 r. oraz 17 sierpnia 2022 r., będącymi odpowiedzią na zawiadomienia o zajęciu. W ww. pismach wskazano, że "zakup paliwa do samochodów jest prowadzony systematycznie przez okres miesięczny i rozliczenie płatności jest w okresie dwóch tygodni".
W konsekwencji dłużnik zajętej wierzytelności, wypłacając należności z tytułu wierzytelności bezpośrednio zobowiązanej spółce, naruszył przepis ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem nie powinien on należnych kwot (do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi) bez zgody organu egzekucyjnego uiszczać zobowiązanemu, lecz powinien należną kwotę przekazać organowi egzekucyjnemu na pokrycie zaległości spółki.
W ocenie organu dla realizacji zajęcia bez znaczenia pozostaje sposób zapłaty (gotówka/przelew). Istotne bowiem jest, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał tych należności organowi egzekucyjnemu oraz nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela.
Na powyższe postanowienie K. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie:
1. art. 67 a § 1 u.p.e.a. przez niezasadne przyjęcie, że uchylenie się przez skarżącego od przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności miało charakter bezpodstawny;
2. art. 71a § 9 u.p.e.a. przez niesłuszne przyjęcie, że skarżący bezprawnie uchyla się od jej przekazania, pomimo że faktycznie pomiędzy zobowiązanym, a skarżącym nie powstała podlegająca zajęciu wierzytelność, co oznacza, że brak było podstaw do określenia jej wysokości i prowadzenia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego;
3. art. 89 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez jego chybioną interpretację, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, mającego wpływ na wynik sprawy;
4. niezastosowanie art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11 art. 77, art. 80 oraz art. 81a k.p.a. polegające na nierzetelnym wyjaśnieniu sprawy, co doprowadziło do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że prawo do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się wyłącznie do wierzytelności istniejących. Skoro wyjątek, polegający na możliwości zajęcia, przyszłych wierzytelności, odnosi się tylko do przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, to inne wierzytelności, które mogą podlegać zajęciu, muszą istnieć w dniu dokonania zajęcia. Zdaniem skarżącego wierzytelności, które zajął organ egzekucyjny, nie istniały w dniu zajęcia, tj. 19 sierpnia 2021 r. oraz 11 kwietnia 2022 r. Jak bowiem podał, pierwsze transakcje sprzedażowe udokumentowane fakturami VAT, dokonane po datach zajęć, miały miejsce dopiero 24 sierpnia 2021 r. oraz 26 kwietnia 2022 r. Ponadto między skarżącym a zobowiązanym nie istniała żadna umowa na dostawy, roboty czy usługi., która mogłaby skutkować powstaniem w przyszłości zobowiązania skarżącego w stosunku do zobowiązanego. Zatem dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia były nieskuteczne.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie dyrektora utrzymujące w mocy postanowienie naczelnika wydane na podstawie art. 17, art. 71a § 1, § 4-7, § 9,
art. 89 § 1 i § 2 u.p.e.a. w przedmiocie określenia skarżącemu jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokości nieprzekazanych organowi egzekucyjnemu wierzytelności w kwocie 297.240,43 zł., należnych spółce.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
Stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, w ocenie sądu nie budzi wątpliwości i wynika z załączonych do akt dokumentów.
Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu.
W myśl art. 89 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§ 1). Zajęcie wierzytelności jest dokonane
z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu,
o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa
o zajętą wierzytelność;
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Stosownie do treści art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego,
z zastrzeżeniem § 2. Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie,
w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie (art. 71a § 9 u.p.e.a.).
Do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od przekazania organowi egzekucyjnemu środków płatniczych oraz jednocześnie, to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego.
Niesporne w sprawie jest, że skarżącemu doręczono zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, w którym wezwano przedsiębiorcę aby należnych spółce należności bez zgody organu nie uiszczał, lecz należne kwoty przekazywał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności zobowiązanej spółki. Określono przy tym, że zajęcie dotyczy przysługujących spółce (zobowiązana) wierzytelności pieniężnych
z tytułu realizacji faktur wystawionych dla firmy P. (dłużnik). Nadto zawiadomienie zawiera pouczenia, m.in., że zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia zawiadomienia oraz zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy też wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
Poza sporem jest, że dłużnik zajętej wierzytelności pieniężnej nie przekazał żadnej kwoty organowi egzekucyjnemu, co wyczerpuje pierwszą z ww. przesłanek. Także zasadnie uznano spełnienie drugiej przesłanki, gdyż usprawiedliwioną podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela
(np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny), a takie przesłanki w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Podnosząc zarzut naruszenia art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez nieprawidłową jego interpretację skarżący wskazał, że na dzień doręczenia zawiadomień nie istniała żadna wierzytelność spółki względem firmy P.. Zdaniem skarżącego skoro wyjątek, polegający na możliwości zajęcia, przyszłych wierzytelności, odnosi się tylko do przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, to inne wierzytelności, które mogą podlegać zajęciu, muszą istnieć w dniu dokonania zajęcia.
Zdaniem sądu zaprezentowana przez skarżącą interpretacja art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a. jest nieprawidłowa.
Niewątpliwie zasadą jest, że egzekucję administracyjną z innych wierzytelności pieniężnych, o której mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a., można prowadzić gdy wierzytelność istnieje w chwili zajęcia. Jednakże w § 2 art. 89 przewidziano wyjątek od tej zasady, z którego wynika, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, dotyczy wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia. Termin "wierzytelność" wywodzi się z prawa cywilnego i oznacza prawo wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia. Świadczenie to może mieć różny charakter, jednakże z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego w administracji istotne jest, aby świadczenie to mogło być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Wierzytelnością pieniężną jest prawo
z jednej strony pozwalające wierzycielowi domagać się określonego świadczenia pieniężnego (zapłaty określonej sumy), zaś z drugiej strony zobowiązuje dłużnika do jego wykonania (zapłaty tej sumy). Z treści cytowanego wyżej art. 89 u.p.e.a. wynika, że ustawodawca przewidział możliwość zajęcia nie tylko wierzytelności istniejących, ale również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług (wierzytelności przyszłe). Aby powstały wierzytelności przyszłe, o których mowa w art. 89 § 2 u.p.e.a. musi istnieć zobowiązaniowy stosunek prawny, z którego powstanie wierzytelność po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług. Czyli musi istnieć stosunek prawny, na mocy którego jedna ze stron zobowiązuje się do wykonania jakiejś czynności (dostawy, roboty czy usługi), a druga ma z tego tytułu dokonać zapłaty. Mając na uwadze treść art. 89 § 2 u.p.e.a. i przewidziany w nim wyjątek, zajęcie przyszłych wierzytelności
z tytułu dostaw, robót i usług może mieć miejsce w sytuacji, gdy w chwili zajęcia istnieje już stosunek prawny, z którego wynikałyby te wierzytelności. Zatem
w odniesieniu do pieniężnych wierzytelności przyszłych z tytułu dostaw, robót i usług, będzie miało miejsce skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 89 u.p.e.a., w sytuacji istnienia - pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności, a zobowiązanym - stosunku prawnego mającego za przedmiot te dostawy, roboty lub usługi. Jeśli organ ma wiedzę, że taki konkretny stosunek prawny istnieje w chwili dokonywania zajęcia (dotyczący dostawy, robót i usług), to może zająć wierzytelności, które powstaną w przyszłości, a które są przedmiotowo związane z istniejącym już stosunkiem prawnym.
W związku z powyższym nie tylko istnienie wierzytelności w chwili dokonania zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług skutkuje zajęciem przyszłych wierzytelności, ale również istnienie stosunku prawnego, z którego powstaną po dokonaniu zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. W przypadku istnienia stosunku prawnego strona zobowiązana do dokonania zapłaty, ma obowiązek spełnienia świadczenia wobec zobowiązanego, a w przypadku braku spełnienia świadczenia staje się dłużnikiem zobowiązanego. Zdaniem sądu doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, w sytuacji istnienia w chwili zajęcia stosunku prawnego pomiędzy zobowiązanym,
a dłużnikiem zajętej wierzytelności, z którego powstaną po dokonaniu zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług skutkuje zajęciem wierzytelności przyszłych, niezależnie od istnienia wierzytelności w chwili zajęcia (tak: wyrok NSA
z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2936/21, CBOSA).
W realiach kontrolowanej sprawy pomiędzy skarżącym a spółką dokonywane były transakcje gospodarcze zarówno przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, jak i po dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Powyższe wynikało z raportów JPK VAT (k - 12), faktur oraz protokołu kontroli z 16 maja 2023 r.
Fakt współpracy gospodarczej ze spółką potwierdził skarżący w protokole oraz w pismach z 26 sierpnia 2021 r. oraz 17 sierpnia 2022 r. gdzie podał, że dokonuje od spółki na stacji paliw w P. zakupów, za które płaci gotówką. Wyjaśnił też, że zakup paliwa jest prowadzony systematycznie przez okres miesięczny i rozliczenie płatności następuje w okresie dwóch tygodni.
Mając na względzie powyższe należy przyjąć, że organy wykazały okoliczność istnienia stałej współpracy gospodarczej pomiędzy skarżącym a spółką, której przedmiotem były regularne dostawy towarów – oleju napędowego i benzyny. Ustalenie powyższe przeczy twierdzeniu skarżącej, jakoby organ egzekucyjny dokonywał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej "w ciemno", a jego działania "posiadały cechy poszukiwania majątku zobowiązanego".
Bez znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność braku zawarcia pisemnej umowy o współpracy. O łączącej strony stałej współpracy gospodarczej świadczy bowiem częstotliwość dokonywanych dostaw w latach 2021 – 2023. Również forma zapłaty za towar –
w gotówce – nie ogranicza w żaden sposób możliwości organu egzekucyjnego dokonania skutecznego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zobowiązanego.
Mając na względzie powyższe, w przekonaniu sądu, organy dokonały prawidłowej wykładni art. 89 u.p.e.a., czego konsekwencją było prawidłowe zastosowanie w sprawie tego przepisu oraz wydanie rozstrzygnięcia w oparciu
o art. 71a § 1, § 4-7, § 9 u.p.e.a. Nie jest tym samym zasadny zarzut skargi dotyczący niewłaściwego zastosowania tych przepisów.
Sąd nie podziela także podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organy przeprowadziły bowiem postępowanie gromadząc kompletny materiał dowodowy, dający podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. W szczególności prawidłowo (skutecznie) dokonały zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, wykazały fakt długotrwałej i regularnej współpracy gospodarczej pomiędzy skarżącym i spółką mającej za przedmiot dostawy oleju napędowego i benzyny, realizowanej zarówno przed jaki i po dokonaniu zajęć, przeprowadziły kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, udokumentowaną protokołem oraz wywiodły ze zgromadzonego materiału właściwe wnioski.
Podsumowują, zdaniem sądu, spełnione zostały przesłanki do wydania przedmiotowego postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności. Nastąpiło bowiem skuteczne zajęcie innej wierzytelności pieniężnej
u dłużnika zajętej wierzytelności – skarżącego, organ przeprowadził kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego i zasadnie ustalił, że skarżąca uchylała się od przekazania kwot wierzytelności organowi egzekucyjnemu, a uchylanie się od tego obowiązku było bezpodstawne.
Mając powyższe na względzie sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI