I SA/Ke 567/21

I SA/Ke 567/21 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik
Ewa Rojek
Mirosław Surma /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 45/22 - Postanowienie NSA z 2022-02-24
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134 par 1 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 305
art. 184 par1 i art. 2017 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 75 par 1. art. 78 par 1 i at. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi P. K. P. S. w W. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zarząd Województwa Ś. (dalej: Zarząd, IZ), jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ś. (RPOWŚ) na lata 2014-2020, decyzją z [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa Ś. nr [...] z [...] określającą, że beneficjent P. K. P. S. z siedzibą w W. (dalej: stowarzyszenie, PKPS, beneficjent) jest zobowiązany zwrócić dotację w kwocie [...]zł, w tym środki Europejskiego Funduszu Społecznego w kwocie [...]zł i środki budżetu krajowego w kwocie [...]zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych:
- od kwoty [...]zł od 26 kwietnia 2017 r. do 14 listopada 2019 r., a następnie od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu;
- od kwoty [...]zł od 26 stycznia 2018 r. do 14 listopada 2019 r., a następnie od doręczenia decyzji do dnia zwrotu;
którą otrzymał na podstawie umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą "[...]", nr [...] z [...] r., a która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem oraz z naruszeniem procedur wskazanych w art. 184 ustawy o finansach publicznych (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz. 305, dalej: "u.f.p.").
Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Ś. (dalej: DW EFS WŚ) w sierpniu 2016 r. ogłosił konkurs w ramach osi włączenie społeczne i walka z ubóstwem. Działanie: 9.1 [...]. Ustalił, że beneficjent złożył [...]. wniosek o dofinansowanie projektu "[...] [...]". Projekt uzyskał [...] punktów, został pozytywnie oceniony i wybrany do dofinansowania.
Instytucja Zarządzająca zawarła [...] r. z PKPS umowę. Realizatorem projektu był [...] w K. (dalej: realizator).
Projekt kierował wsparcie do mieszkańców województwa [...] zamieszkałych w powiecie [...]. Miał być realizowany w okresie od 1 lutego 2017 r. do 31 grudnia 2018 r., a beneficjent zaplanował w nim cztery zadania. Pierwsze z nich polegało na diagnozie potrzeb i potencjałów - miało być realizowane w terminie maj 2017- lipiec 2017; drugie polegało na aktywizacji społecznej - miało być realizowane w terminie sierpień 2017 - grudzień 2017; trzecie polegało na przeprowadzeniu poradnictwa zawodowego - miało być realizowane w okresie styczeń. Natomiast czwarte, polegało na przeprowadzeniu pośrednictwa pracy - miało być realizowane w okresie lipiec 2018 - sierpień 2018, zaś staże zaplanowano od sierpnia 2018 r. do stycznia 2019 r.
W umowie za wykonanie w/w zadań zostały przyznane następujące kwoty ryczałtowe: za zadanie 1 -16.200 zł; za zadanie 2 – [...] zł; za zadanie 3 – [...] zł; za zadanie 4 – [...] zł
Beneficjent otrzymał całe określone w umowie dofinansowanie (suma kwot ryczałtowych za wszystkie cztery zadania plus koszty pośrednie 25% przyznanego dofinansowania - łącznie [...] zł w dwóch transzach (26 kwietnia 2017 r. - kwotę [...]zł, 26 stycznia 2018 r. - kwotę [...]zł). Wnioskodawca był zobowiązany rozliczyć 100% wypłaconego dofinansowania. Każda z kwot ryczałtowych mogła zostać rozliczona w przypadku osiągnięcia wskaźników rezultatu i produktu, które organ w sposób szczegółowy wymienił (str. 5-6 zaskarżonej decyzji).
Zobowiązano beneficjenta do składania wniosków o płatność - pierwszy w terminie 7 dni roboczych od dnia podpisania umowy, zaś drugi i kolejne wnioski zgodnie z harmonogramem płatności (załącznik nr 2 do umowy). Beneficjent złożył 6 kwietnia 2017 r. wniosek o płatność za okres 1 lutego 2017 r. - 1 lutego 2017 r. (wniosek zaliczkowy), na podstawie, którego wypłacono mu pierwszą transzę dofinansowania (26 kwietnia 2017 r.). Poza powyższym wnioskiem, przedłożył wnioski o płatność za okres: od 1 lutego 2017 r. do 31 marca 2017 r., od 1 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r., od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2018 r., od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r., od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r., od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Wniosek za okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. nie został rozliczony do dnia rozwiązania umowy. Wniosek końcowy za okres od 1 do 31 stycznia 2019 r. nie został złożony w ogóle. W złożonych wnioskach beneficjent nie rozliczył jednak żadnego zadania, a co za tym idzie żadnej kwoty ryczałtowej do niego przypisanej. Zgodnie z harmonogramem płatności, stanowiącym załącznik nr 2 do umowy, we wniosku o płatność za III kwartał 2017 r., stowarzyszenie miało rozliczyć kwotę ryczałtową przyznaną za wykonanie zadania nr 1, we wniosku za IV kwartał 2017 r. kwotę ryczałtową za zadanie nr 2. Kwota ryczałtowa nr 3 powinna być rozliczona we wniosku za II kwartał 2018 r., zaś zadanie ostatnie we wniosku końcowym. Wobec opóźnienia w rozliczaniu projektu, w ostatnich tygodniach jego realizacji 28 grudnia 2018 r. beneficjent zawnioskował o zmianę w/w harmonogramu. Wniosek został zaakceptowany przez IZ. Zgodnie ze zmienionym harmonogramem pierwsze trzy zadania miały zostać rozliczone we wniosku o płatność za IV kwartał 2018 r., a ostatnie we wniosku końcowym. Organ odwoławczy ponowienie podkreślił, że strona żadnego zadania nie rozliczyła, albowiem wniosek za IV kwartał 2018 r. został zweryfikowany negatywnie, zaś końcowy nie został przez stowarzyszenie złożony.
Organ przedstawił w sposób szczegółowy proces weryfikacji kolejno przedkładanych wniosków o płatność i rodzaj stwierdzonych w nich uchybień i nieprawidłowości na str. 7-9 zaskarżonej decyzji. Mimo kierowania licznych wezwań beneficjent nie przedłożył żądanych dokumentów, co w konsekwencji powodowało, że wniosek należało zweryfikować. Ostatecznie do weryfikacji nie doszło, a umowa o dofinansowanie została rozwiązana. W dniu 30 maja 2019 roku, Zarząd poinformował stowarzyszenie, że 2 marca 2019 r. upłynął termin do złożenia końcowego wniosku o płatność za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2019 r. Zwrócił się także z prośbą o niezwłoczne przesłanie wniosku wraz z formularzem "monitorowanie uczestników". Organ podkreślił, że wniosek końcowy o płatność nie został złożony, chociaż ponawiał wezwanie do jego przedłożenia (m.in. 11 i 23 lipca 2019 r.). Organ kierował do realizatora liczne pisma, w których przypominał, że projekt jest realizowany nieprawidłowo, tj. występują opóźnienia w składaniu wniosków o płatność, w rozliczaniu zadań, a założone formy wsparcia nie są realizowane zgodnie z harmonogramem. Taka korespondencja była wystosowywana 38-krotnie. Nadto mimo spotkania z przedstawicielem beneficjenta 18 lutego 2019 r. i składanych z jego strony zapewnień o rozliczeniu wszystkich zaległych wniosków w terminie kilku dni od spotkania, powyższe nie nastąpiło.
W dniu 13 sierpnia 2019 r. do DW EFS WŚ wpłynęło pismo Wydziału dw. z Przestępczością Gospodarczą Komendy Miejskiej Policji w K., w którym organ ścigania zwrócił się do IZ o wyznaczenie upoważnionego pracownika Urzędu Marszałkowskiego w K., celem złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 271 § 3 Kodeksu karnego. Poinformowano, że ustalano, że "środki finansowe wypłacone na podstawie umowy nr [...] zostały zdefraudowane przez przedstawiciela podmiotu wskazanego w w/w umowach".
Pismem z 4 września 2019 r. IZ rozwiązała umowę na podstawie jej § 33 ust. 1 pkt 3, z uwagi na niewywiązywanie się z jej postanowień przez PKPS. Przedmiotowe oświadczenie zostało doręczone PKPS 12 września 2019 r. i w tym dniu nastąpił skutek w postaci rozwiązania umowy. Jednocześnie organ wezwał beneficjenta do zwrotu całej kwoty dofinansowania, tj.: [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi w wysokości jak dla zaległości podatkowych.
Następnie IZ przedstawiła przebieg korespondencji ze stowarzyszeniem mającej miejsce po wypowiedzeniu umowy (str. 11 - 17 zaskarżonej decyzji). Dotyczyła ona m.in. kwestii strony umowy o dofinansowanie. W tym zakresie organ wyjaśnił, że stroną umowy nr [...] z [...] jest P. K. P. S.. [...] w K. pełnił w projekcie realizowanym na podstawie w/w umowy funkcję realizatora. Z uwagi na brak osobowości prawnej, nie mógł być stroną umowy, a zatem beneficjentem. W tej sytuacji postępowanie organu polegające na kierowaniu korespondencji związanej z zakończeniem w/w umowy do beneficjenta, tj. [...] jest właściwe. Jako strona przedmiotowej umowy został bowiem wskazany "P. K. P. S., zaś zgodnie z § 2 ust. 4 umowy projekt miał być realizowany przez [...] [...] w K.. Bez znaczenia pozostaje argumentacja prezentowana przez stowarzyszenie w piśmie z 24 września 2019 r., że zgodnie z postanowieniami § 79 pkt 1 i 3 Statutu PKPS zarządy wojewódzkie i okręgowe stowarzyszenia są samofinansującymi się podmiotami i samodzielnie odpowiadają za swoje zobowiązania. Stroną ewentualnego postępowania administracyjnego, a tym samym adresatem decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu o której mowa w art. 207 ust. 9 UFP powinien być beneficjent - [...], a nie [...] PKPS w K.. Organ wskazał także, że wszelkich czynności w imieniu PKPS związanych z uzyskaniem dofinansowania, zawarciem umów oraz z realizacją projektów dokonywali J. T. - Sekretarz [...] oraz D. T. - Skarbnik [...] na podstawie pełnomocnictwa udzielonego im 27 stycznia 2015 r. przez [...].
W dniu 15 listopada 2019 r. IZ wszczęła postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego na podstawie umowy nr [...] Zawiadomienie zostało doręczone beneficjentowi 21 listopada 2019 r. O wszczęciu postępowania został poinformowany także realizator - zawiadomienie doręczono 20 listopada 2019 r.
IZ powołała się na dowody oraz ustalenia wynikające z analizy materiałów zebranych w toku postępowania przygotowawczego dotyczącego realizacji projektów dofinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014 -2020 (str. 20-23 zaskarżonej decyzji).
Następnie organ opisał przebieg korespondencji w związku z próbą podjęcia inicjatywy dowodowej przez realizatora, który wnioskował o przeprowadzenie dowodu z akt ww. postępowania przygotowawczego nie wskazując wprost jakich dowodów żąda przeprowadzenia. Jednocześnie IZ poinformowała, że stroną jest PKPS, nie [...] a wszystkie czynności w postępowaniu, w tym inicjatywa w zakresie postępowania dowodowego, powinny być wykonywane przez stronę. J. T., który podpisał pismo z 20 lutego 2020 r., powinien legitymować się stosownym pełnomocnictwem wydanym przez [...] Stowarzyszenia. Taki dokument nie został jednak dołączony do wymienionego pisma. Co więcej, w piśmie wskazano, że J. T. występuje w imieniu realizatora - jako Sekretarz [...] PKPS w K. (dodatkowo na piśmie widniała także pieczęć [...] PKPS). Organ przeanalizował dane zawarte w aktualnym odpisie z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczące beneficjenta. Wynikło z nich, że J. T. jest członkiem [...] PKPS, jednak nie posiadał prawa reprezentacji stowarzyszenia na zewnątrz. Wobec powyższego organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentu, z którego będzie wynika umocowanie dla wymienionego do występowania w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w imieniu i na rzecz stowarzyszenia oraz do potwierdzenia czynności dotychczas wykonanych przez J. T.. Nadto organ poinformował, że pracownik DW EFS zapoznał się z aktami postępowania przygotowawczego, sporządził fotokopie z części dokumentów znajdujących się w aktach tego postępowania i zostały one włączone do akt postępowania administracyjnego. W piśmie wymieniono, które dokumenty znajdują się w aktach niniejszego postępowania. IZ stanęła na stanowisku, że "dla oceny zasadności zgłoszonego wniosku dowodowego koniecznym jest wyjaśnienie przez stronę, które dowody znajdujące się w aktach postępowania przygotowawczego i na jakie okoliczności należy przeprowadzić, żeby zdaniem beneficjenta stan faktyczny został ustalony niewadliwie.
IZ ustaliła, że 23 marca 2020 r. J. T. działający w imieniu realizatora zawnioskował o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych: M. M., B. W. i G. T.. Wyjaśnił, że "zgłoszone osoby mają szeroką wiedzę na temat okoliczności realizacji i rozliczania projektów". Argumentował, że "fakty te są prawnie relewantne w zakresie ustalania zasadności podstaw do decyzji zwrotowej, a także ewentualnych innych rozstrzygnięć organu prowadzącego przy uwzględnianiu braku zawinienia beneficjenta". Podtrzymał wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej K. - Wschód pod sygn. akt [...], wskazując przy tym, że po 14 lutego 2020 r. do akt przedmiotowego postępowania przygotowawczego zostały dołączone dokumenty, które mają istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy. Wraz z pismem nie przedłożono pełnomocnictwa dla J. T. do działania w imieniu i na rzecz beneficjenta. Realizator podtrzymał również wniosek o zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego do zakończenia postępowania przygotowawczego.
Pismem z 21 kwietnia 2020 r., IZ ponownie wezwała do przedłożenia dokumentu, z którego będzie wynikało umocowanie dla J. T. do występowania w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w imieniu i na rzecz stowarzyszenia oraz do potwierdzenia czynności dotychczas wykonanych przez w/w osobę w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Ponownie organ przypomniał beneficjentowi, że stroną postępowania administracyjnego jest PKPS, nie zaś [...] PKPS, a wszystkie czynności w postępowaniu, w tym inicjatywa w zakresie postępowania dowodowego, powinny być wykonywane przez stronę. Pisma z 20 lutego 2020 r. i z dnia 23 marca 2020 r., żeby odniosły skutek w postępowaniu administracyjnym, powinny zatem zostać podpisane przez osobę legitymującą się stosownym pełnomocnictwem wydanym przez [...] Stowarzyszenia. Zarząd wyjaśnił, że uzasadnienie przeprowadzenia w/w dowodów podane przez realizatora w piśmie z 23 marca 2020 r. jest ogólnikowe i niewystarczające.
Powyższe wezwanie do złożenia pełnomocnictwa oraz sprecyzowania tezy dowodowej na którą zostali zgłoszeni świadkowie nie zostało wykonane.
Nadto organ nie uwzględnił wniosku zgłoszonego przez przedstawiciela realizatora o zawieszenie postępowania, wydając 12 sierpnia 2020 r. postanowienie w tym przedmiocie. Odmówił także zgłoszonego w piśmie z 23 marca 2020 r. przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, wydając postanowienie o odmowie ich przeprowadzenia.
Organ uznał, że zasadne jest ponowne zapoznanie się z aktami postępowania przygotowawczego. W aktach postępowania ujawniono zeznania kolejnych świadków, potwierdzające, że w projektach nie były przeprowadzane m.in. zajęcia z hortiterapii, chociaż została wytworzona dokumentacja stwarzająca pozory, jakoby miały one miejsce. Informacje te dotyczą jednak w znacznym zakresie innych projektów beneficjenta realizowanych w ramach RPO WŚ na lata 2014 - 2020.
IZ ustaliła, że po otrzymaniu informacji, że materiał dowodowy w przedmiotowym postępowaniu został zgromadzony, realizator przesłał pismo, w którym wniósł ponownie o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. M. (wpływ 17 sierpnia 2020 r). Ponowił wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania przygotowawczego nr [...], w tym znajdujących się w aktach tzw. ścieżek reintegracji - ankiet oraz innych czynności faktycznie zrealizowanych w tym zakresie.
Pismem z 31 sierpnia 2020 r. realizator ponowił wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. M. oraz wniósł po raz kolejny o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków B. W. i G. T. na okoliczność sposobu, terminu i trybu oraz zakresu rozliczenia zrealizowanych zadań w ramach projektu "[...]". Postanowieniem z 30 września 2020 r. organ odmówił przeprowadzenia ponownie wnioskowanego dowodu
Pismem z 24 sierpnia 2020 r. strona działająca poprzez Sekretarza Generalnego PKPS podtrzymała swoje stanowisko, że stroną niniejszego postępowania powinien być [...] PKPS, a nie [...]. Ponadto wskazała, że zakończenie przedmiotowego postępowania jest przedwczesne. Wniosła również o zawieszenie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej k.p.a.), tj. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
W dniu 24 sierpnia 2020 roku IZ, jako pokrzywdzona, otrzymała zawiadomienie o wszczęciu śledztwa pod sygnaturą PR [...] dotyczącego realizacji umowy nr [...] o dofinansowanie projektu "[...]" w sprawie o czyn z art. 286 § 1 KK, art. 297 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK w zw. z art. 12 § 1 KK.
Ustalono, że 12 października 2020 r. upoważniony pracownik zapoznał się z aktami śledztwa toczącego się pod sygn. akt: PR [...] dotyczącego nieprawidłowości w projekcie realizowanym przez beneficjenta w ramach RPO WŚ na lata 2014 -2020 pn. "[...] [...]" nr [...] W toku w/w śledztwa przesłuchano świadków, którzy występowali w dokumentacji projektowej jako jego uczestnicy. Żadna z przesłuchanych osób nie potwierdziła, jakoby uczestniczyła we wsparciu realizowanym w projekcie "[...] integracja społeczna w powiecie [...]", chociaż ich dane znajdują się w dokumentacji projektu, ze wskazaniem, że byli oni jego uczestnikami. Świadkowie wskazywali m.in., że nie korzystali z żadnego poradnictwa psychologicznego lub pedagogicznego organizowanego przez PKPS, nie składali podpisów pod "Diagnozę potrzeb i potencjałów" w miejscu: "uczestnik projektu", nigdy nie widzieli takiej diagnozy i nie przeprowadzano z nimi takiego wywiadu. Zaprzeczali, żeby brali udział w jakichkolwiek warsztatach czy szkoleniach, które organizował PKPS (T.. C., K.. N., E.. P., J.. K., S.. K., L.. M., Z.. B., A.. C., A.. B., K.. W.). Część z nich potwierdziło jedynie, że uczestniczyli w jednym spotkaniu mającym miejsce w świetlicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], na którym osoba prowadząca te zajęcia deklarowała wolę zorganizowania szkoleń. Jak podali świadkowie, nikt nigdy nie kontaktował się z nimi w celu realizacji przedmiotowych obietnic, w konsekwencji w żadnym wsparciu ze strony PKPS nie uczestniczyli. Jak wynika z zeznań świadków kilka osób mogło złożyć podpisy pod deklaracją przystąpienia do projektu na spotkaniu w GOPS w Ł. , jednak jak twierdzili, to nie oni wypełniali te deklaracje i nigdy nie brali udziału w projekcie (m.in. J.. K., S.. K., L.. M.).
Część świadków podkreślała, że korzystała z programu dożywiania, którym byli objęci osobiście, bądź ich członkowie rodziny. Program dożywiania nie wiązał się w żadnej mierze z przedmiotowym projektem, realizowanym w ramach RPO WŚ na lata 2014-2020 (m.in. T.. C., K.. N., E.. P.).
Pracownicy Gminnych Ośrodków Pomocy Społecznej w [...] i B., Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] - [...], Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] - [...] wskazali, że przekazali dane swoich klientów przedstawicielom PKPS, jednak nie mieli żadnej wiedzy, czy osoby te korzystały z form wsparcia w ramach projektu. Nadto zaprzeczyli, żeby jakiekolwiek szkolenia, czy inne formy wsparcia prowadzone w projekcie przez PKPS miały miejsce w ich siedzibie (m.in. B.. W., B.. Ż., I.. L., K.. Z., Z.. B., A.. B.).
Organ ustalił, że w aktach śledztwa znajdują się zeznania psycholog A. K., która miała przeprowadzać diagnozy psychologiczne w projekcie "[...]". Świadek potwierdziła informacje zawarte w złożonym oświadczeniu dołączonym do akt postępowania [...], w świetle którego nie sporządzała diagnoz do przedmiotowego projektu i nie otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenia. Podała, że współpracowała z beneficjentem, jednak w ramach innych projektów, m.in. "[...]", nie prowadziła natomiast diagnoz w spornym projekcie.
Nadto w aktach znajdują się zeznania pedagog J. M., która zeznała, że prowadziła warsztaty pedagogiczne w projekcie realizowanym przez PKPS, jednak czynności te były wykonywane w innym projekcie, tj.: "[...] społecznym", a nie "[...]".
Do akt śledztwa o sygn. akt: PR [...] dołączono zeznania świadków J. T., B. W., J. D. złożone w postępowaniu o sygn. akt: PR [...].
W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego IZ RPO WŚ doszła do przekonania, że należy wydać decyzję administracyjną określającą zwrot od beneficjenta kwoty [...]zł, czemu dano wyraz w decyzji z [...] r.
Pomimo licznych interwencji Zarządu PKPS nie przedstawił wniosków o płatność i dokumentów pozwalających zweryfikować realizację wskaźników, a tym samym rozliczyć kwoty ryczałtowe przypisane do poszczególnych zadań. Umowa jasno przewidywała konsekwencje realizowania projektu niezgodnie z jej postanowieniami, w tym nieterminowego przedkładania wniosków o płatność, a co za tym idzie nierozliczania przekazanych środków publicznych. Zgodnie bowiem z zapisem § 33 ust. 1 pkt 3 umowy w sytuacji, gdy beneficjent realizuje projekt niezgodnie z umową, IZ ma możliwość jej rozwiązania w trybie natychmiastowym. Organ stanął na stanowisku, że doszło do rażącego naruszenia obowiązków beneficjenta, o których mowa w § 12 umowy, w konsekwencji czego słusznie podjęto decyzję o rozwiązaniu umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.
Przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że w sprawie doszło także do wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, tj. do wypełnienia dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 1 UFP. Prowadzone przez organy ścigania postępowania przygotowawcze pozwoliły wyprowadzić wniosek, że w wykonaniu przedmiotowego projektu doszło do rażących nieprawidłowości, polegających nie tylko na jego nierozliczeniu, co było głównym powodem rozwiązania umowy o dofinansowanie, ale także do zdefraudowania środków publicznych.
IZ rozpoznając sprawę w I instancji przyjęła, że doszło do powstania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 roku (dalej rozporządzenie 1303/2013). Po pierwsze, beneficjent naruszył przepisy prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego. Nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia wypłaconego mu dofinansowania. Nie rozliczył wskazanych w umowie kwot ryczałtowych, a jest to jeden z podstawowych obowiązków nałożonych na beneficjenta w umowie. Stowarzyszenie naruszyło postanowienia umowy, tj. § 8 ust. 4, 5, 7 i 8, § 10 ust. 22, § 12 ust. 2, 5 i 10, §15 ust. 5 i 12, § 20 ust. 1 i 2, a także sekcję 6.6.2 pkt 2, pkt 3 lit. b, pkt 4 oraz 8.5.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Organ podkreślił, że dla uznania, że doszło do uchybienia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., wystarczające jest zarówno naruszenie postanowień zawartych w umowie o dofinansowanie jak i wytycznych. Po drugie, organ doszedł do przekonania, że to beneficjent jako podmiot dopuścił się działania naruszającego postanowienia umowy i wytycznych. Nie rozliczył przyznanego mu dofinansowania (nie wykazał w przedkładanych wnioskach o płatność wykonania żadnej kwoty ryczałtowej). Do dnia wydania decyzji do rozliczenia pozostały jeszcze dwa wnioski o płatność - za okres październik - grudzień 2018 r. i za okres 1-31 stycznia 2019 r. Nadto spełniona została trzecia z przesłanek, tj. wystąpienie lub uprawdopodobnienie wystąpienia szkodliwego wpływu na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem w związku z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem podmiotu gospodarczego (beneficjenta). Naruszenie obowiązujących procedur, co do rozliczenia otrzymanego dofinansowania, spowodowało powstanie szkody w budżecie UE. Beneficjent nie rozliczył otrzymanego dofinansowania. Nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, nie ma zatem żadnych podstaw do przyjęcia, że wypłacona mu dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. W konsekwencji dofinansowanie nie zostało wydatkowane prawidłowo. Weryfikacja operacji na rachunku bankowym projektu wykazała, że środki z tego rachunku były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem.
W dniu 23 listopada 2020 r. beneficjent złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie art. 7, 8, 9, 10,77 § 1 i 2, 78 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. i wniósł o jej uchylenie.
Ponownie rozpoznając sprawę IZ wskazała, że 27 kwietnia 2021 r. upoważniony pracownik DW EFS UM WŚ ponownie zapoznał się z aktami postępowania przygotowawczego [...], dotyczącego nieprawidłowości w projekcie realizowanym przez beneficjenta w ramach RPO WŚ na lata 2014 -2020 pn. "[...] [...]". Analizie poddano protokoły przesłuchań świadków mające miejsce po 12 października 2020 r., tj. po dniu ostatniego zaznajomienia się przez pracownika z aktami.
Świadkowie zgodnie zeznali, że nie uczestniczyli w pełni we wsparciu realizowanym w projekcie "[...]", pomimo, że ich dane znajdują się w dokumentacji projektu, ze wskazaniem ich uczestnictwa. Część świadków wskazywała m.in. że nie korzystała z żadnego poradnictwa psychologicznego i pedagogicznego organizowanego przez PKPS, nie składała podpisów pod "Diagnozą potrzeb i potencjałów", zaprzeczała że brała udział w warsztatach czy szkoleniach. Ponadto świadkowie zeznawali, że listy obecności na wycieczkach, zajęciach sportowych, na których znajdują się ich podpisy, a na których nie byli obecni, zostały podrobione, lub podpisane przez nich na zasadzie "podpisuję co mi kazano podpisać bez świadomości co podpisuję", a przedkładane do podpisu dokumenty nie miały dat ani opisu. Żaden z przesłuchiwanych świadków nie zeznał, aby brał udział w założonych przez PKPS we wniosku o dofinansowanie kursach w zawodzie: operatora wózka widłowego, spawacza metodą MAG, operatora obrabiarek sterowanych numerycznie, magazyniera, technika prac biurowych, przedstawiciela handlowego, opiekuna osoby starszej, sprzedawcy, masażysty lub aby odbywał staż (m.in. I.. P., C.. K., N.. K., D.. K., E.. J., J.. P.- D., D.. W., M.. C., K.. C., M.. Ż., M.. K., A.. D., K.. S., B.. C., D.. B., D.. G., A.. G., A.. O., J.. B., N.. C., K.. M.- D., K.. P., M.. Z., , S.. Z., , K.. C., M.. Ż., G.. C., J.. P. A.. P., K.. M., S.. W., K.. C., E.. M., N.. K., M.. M., L.. F., M.. H., J.. P., , P.. G., M.. S., P.. S., M.. P., W.. W., K.. K., J.. P., S.. G., K.. O., C.. K.).
Świadek A. G., która przystąpiła do projektu jako asystent rodziny, a jej rola polegała na wspieraniu, motywowaniu, rozmowach z beneficjentami, nawiązywaniu pozytywnych relacji w rodzinie, pomocy w załatwianiu spraw urzędowych, sporządzaniu pism, zeznała, że przydzielono jej 10 osób, m.in. K. C., N. C. i A. G.. Osoby te przesłuchiwane w śledztwie zeznały jednak, że nie miały asystenta rodziny (N.. C.), nikt nie informował ich o fakcie przyznania takiego asystenta (K.. C., A.. G.).
A. R. zeznała po okazaniu Załącznika nr 4 do akt sprawy - listy uczestników projektu "[...]" nie potrafiła wskazać dlaczego jej nazwisko widnieje jako prowadzącego usługę doradztwa pedagogicznego dla uczestników warsztatów terapii zajęciowej ul. [...] w S.-K.. Wyjaśniła, że nie prowadziła takich zajęć ani w siedzibie PKPS, ani na warsztatach. Nie wiedziała dlaczego taka lista została wytworzona, na której są podpisy beneficjenta, a nie ma jej. Listy nie zostały wypełnione jej charakterem pisma i nie są kompletne, widziała je po raz pierwszy. Stwierdziła, że nie prowadziła i nie uczestniczyła w zajęciach grup wsparcia.
G. T. zeznała, że bywały sytuacje, że beneficjenci podpisywali listy w miejscu zamieszkania, czy były to listy obecności z zajęć danego wsparcia tego nie wiedziała, pracownicy zgłaszali nie raz, że beneficjenci nie podpisują list, że trzeba im przypominać, niekiedy listy podpisywali na kolanie, nie wykluczyła, że beneficjenci podpisywali się jeden za drugiego. Dokumentacja projektu znajdowała się w biurze PKPS, dostęp do niej posiadali pracownicy danego projektu zadania oraz D. T., który był odpowiedzialny za rozliczanie projektów oraz do składania sprawozdań do systemu SL do którego wprowadzało się imię i nazwisko uczestnika projektu, jakie wsparcie i kiedy zostało przeprowadzone ze wskazaniem liczby uczestników.
Następnie organ odwoławczy przytoczył treść zeznań D. T. złożonych 9 kwietnia 2021 r. Wymieniony zeznał, że większość wypełnionych diagnoz otrzymał już od Tarasińskiego, bo na podstawie tych dokumentów wprowadzał informacje do systemu SL w tym dane beneficjenta i zakres udzielonej pomocy, skąd one te dokumenty posiadał nie wiedział, pozostałą część diagnoz do wykonania wypełniał osobiście sam na polecenie Tarasińskiego z uwagi na przekroczony termin do rozliczenia kolejnego wniosku w ramach dotacji (...). Następnie organ przytoczył dalszą treść jego zeznań, w których wymienił jaką dokumentację uzupełniał osobiście bądź nie oraz w jakich przypadkach kreślił podpisy. Wymieniony podał wprost, że ankiety, które wypełniał czynił to bez obecności beneficjenta, ale czy we wszystkich przypadkach tego nie pamiętał, dane miał z ankiet rekrutacyjnych, następnie składał podpis za uczestnika, nie we wszystkich przypadkach i za psychologa, tam gdzie diagnoza była wypełniona nakreślał podpis za psychologa pod presją Tarasińskiego, że to ma być A. K..
IZ rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym wyjaśniła, że w celu odpowiedzi na kluczowe dla sprawy zagadnienie dotyczące kwestii żądania zwrotu całości udzielonej dotacji, celowe jest dokonanie powtórnej analizy wniosku, regulaminu konkursu, umowy oraz wytycznych w zakresie kwalifikowalności.
Strony umowy ustaliły, że wydatki w ramach projektu będą rozliczane w oparciu o kwoty ryczałtowe (§8 ust. 1 umowy). W związku z rozliczaniem ryczałtem, beneficjent nie miał obowiązku gromadzenia i opisywania dokumentów księgowych (§9 ust. 1). Warunkiem rozliczenia kwot ryczałtowych było osiągnięcie przez wskaźników rezultatu i produktu, o których mowa w §8 ust.5. W projekcie przewidziano cztery zadania i przypisane do nich kwoty ryczałtowe. Zgodnie z umową dokumentami potwierdzającymi wykonanie wskaźników, a co za tym idzie umożliwiającymi rozliczenie zadania były listy obecności, certyfikaty, dzienniki zajęć, raporty ze spotkań cyklicznych, raporty z seminariów, programy zajęć (§ 8 ust. 4). W związku z poszczególnymi zadaniami beneficjent zobowiązał się osiągnąć co najmniej następujące wskaźniki rezultatu i produktu:
1. w ramach kwoty ryczałtowej za zadanie pierwsze:
- liczba opracowanych ścieżek reintegracji - 40;
- liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym objętych wsparciem w programie – 40;
- liczba osób z niepełnosprawnością objętych wsparciem w programie - 20;
2) w ramach kwoty ryczałtowej za zadanie drugie:
- liczba osób zaktywizowanych poprzez doradztwo i zadania pośrednictwo pracy - 40;
3) w ramach kwoty ryczałtowej za zadanie trzecie:
- liczba osób zaktywizowanych poprzez doradztwo i pośrednictwo pracy - 40;
- liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, które uzyskały kwalifikacje po opuszczeniu programu - 40;
4) w ramach kwoty ryczałtowej za zadanie czwarte:
- liczba osób, które zdobyły doświadczenie zawodowe i praktyczne umiejętności poprzez staże - 20;
- liczba osób zaktywizowanych poprzez doradztwo i pośrednictwo pracy - 40.
Następnie organ ustalił, że w §8 ust. 7 umowy określono, że w przypadku nieosiągnięcia w ramach kwoty ryczałtowej wskaźników, o których mowa w ust. 5 uznaje się, że beneficjent nie wykonał zadania prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej kwoty ryczałtowej, zaś zgodnie z § 8 ust. 8 wydatki, które beneficjent poniósł na zadanie objęte kwotą ryczałtową, która nie została uznana za rozliczoną, uznaje się za niekwalifikowalne i podlegają one zwrotowi na rachunek IZ. Dodatkowo podniósł, że zgodnie z 2.4.7 Regulaminu konkursu (str. 69) wydatki uznane za niekwalifikowalne, a związane z realizacją projektu, ponosi wnioskodawca jako strona umowy o dofinansowanie projektu. Co prawda § 16 umowy stanowił, że "w przypadku stwierdzenia w projekcie nieprawidłowości, wartość projektu określona w aktualnym wniosku, o którym mowa § 3 ust. 1, ulega odpowiedniemu pomniejszeniu o kwotę nieprawidłowości; pomniejszeniu ulega także wartość dofinasowania, o której mowa w § 3 ust. 2, w części w jakiej nieprawidłowość została sfinansowana ze środków dofinansowani to jednak zasada odpowiedniego zmniejszenia dofinansowania o kwotę nieprawidłowości może mieć zastosowanie jedynie do nieprawidłowości innych niż te, które powstały na skutek niezrealizowania wskaźników produktu i rezultatu, o których mowa w §8 pkt 5 umowy. Konsekwencje nieosiągnięcia wskaźników przez beneficjenta zostały bowiem wyraźnie wskazane w § 8 pkt 7 i 8 umowy. Regulacja ta stanowiła przepis szczególny w stosunku do ogólnej zasady wskazanej w § 16 umowy.
Umowa jasno przewidywała konsekwencje realizowania projektu niezgodnie z jej postanowieniami, w tym nieterminowego przedkładania wniosków o płatność, a co za tym idzie nierozliczania przekazanych środków publicznych. §33 ust. 1 pkt 3 umowy jednoznacznie określał, że, w sytuacji, gdy beneficjent realizuje projekt niezgodnie z umową, IZ ma możliwość jej rozwiązania w trybie natychmiastowym. Zdaniem organu doszło do rażącego naruszenia obowiązków beneficjenta, o których mowa w § 12 umowy, w konsekwencji czego IZ słusznie podjęła decyzję o rozwiązaniu umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z umową, w przypadku jej rozwiązania na podstawie § 33 ust. 1 pkt 1- 3, beneficjent zobowiązany jest do zwrotu całości lub części otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dofinansowania (§ 35 ust. 1). Natomiast zgodnie z § 35 ust. 3 umowy, strona zobowiązuje się przedstawić rozliczenie otrzymanych form dofinansowania, w formie wniosku o płatność, a niewykorzystana część otrzymanych transz dofinansowania podlega zwrotowi na rachunek IZ w terminie 30 dni kalendarzowych od zakończenia realizacji projektu. W przypadku niedokonania zwrotu w w/w terminie, stosuje się przepisy § 15 umowy. W dalszej części rozważań ustalić należy, czy beneficjent zobowiązany jest do zwrotu dotacji w całości, czy w części, tj. czy zachodzi podstawa do rozliczenia któregokolwiek z zadań, a co za tym idzie przypisanej do niego kwoty ryczałtowej.
W zweryfikowanych pozytywnie wnioskach o płatność beneficjent nie dokonał rozliczenia żadnej kwoty ryczałtowej, co było niezgodne z harmonogramem płatności, stanowiącym integralną część umowy. Wniosek końcowy, jak i wniosek za poprzedzający go okres rozliczeniowy nie został pozytywnie zweryfikowany, a końcowy nie został nawet złożony. Zatem beneficjent nie rozliczył żadnego zadania, a co za tym idzie żadnej kwoty ryczałtowej określonej w umowie.
W korespondencji wymienianej z organem już po rozwiązaniu umowy, realizator twierdził, "że projekt został zrealizowany w całości zgodnie z założeniami i osiągnięto wszystkie zakładane rezultaty, co znajduje pełne odzwierciedlenie w dokumentacji projektowej" (str. 1 pisma z 26 października 2019 r.) oraz "zakładane w nim zadania zostały wykonane i rezultaty osiągnięte" (strona nr 1 z 14 października 2019 roku), jednak na poparcie powyższego nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających realizację zadań i osiągnięcie wskaźników, ani podczas weryfikacji wniosków o płatność, ani na etapie postępowania administracyjnego.
Powyższemu przeczą ustalenia poczynione w toku przedmiotowego postępowania, a także zeznania świadków, złożone przez nich w toku postępowania przygotowawczego (Ds. [...]), w tym w szczególności J. T. - S. Ś. Z. W. PKPS, który wskazał, że "podczas analizy dokumentacji projektowej doszedł do przekonania, że z rozliczenia projektów ryczałtowych (w tym przedmiotowego) nic nie będzie, bo wszystkie rzeczy, które wykonał D. T. są nacechowane popełnieniem czynów zabronionych, w tym podrobienia, przerobienia i poświadczenia nieprawdy".
Organ stwierdził, że pierwsze z zadań jest obarczone rażącą nieprawidłowości, albowiem opracowanie ścieżek reintegracji rzekomo powierzono psycholog A. K., która oświadczyła, że tych czynności nie wykonywała i nie otrzymała żadnego wynagrodzenia z tego tytułu. Zaprzeczyła, aby na sporządzonej dokumentacji widniały jej podpisy. D. T. zeznał natomiast, że podpisywał diagnozy za niektórych uczestników i za psychologa, tj. za A. K..
Nawet jeśli jakiekolwiek inne działania byłyby w projekcie podejmowane, na co beneficjent nie przedłożył żadnych dowodów, a przeczy temu materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie, to i tak zadania nie mogłyby być wykonywane właściwie z uwagi na to, że pierwszy element ścieżki wsparcia w projekcie nie został zrealizowany.
Z zeznań świadków przesłuchanych w postępowaniu przygotowawczym wynika, że wsparcie ze strony PKPS odbywało się jedynie szczątkowo, co nie świadczy w żaden sposób o zrealizowaniu wskaźników w którymkolwiek zadaniu określonym we wniosku o dofinansowanie projektu. Świadczą o tym dobitnie zeznania uczestników projektu, którzy twierdzili, że nie brali udziału w poszczególnych zajęciach, a ich podpisy na listach obecności zostały podrobione lub podpisane przez nich przy braku świadomości co podpisywali.
Zdaniem organu odwoławczego poza wskazanymi postanowieniami umowy i wytycznych, strona naruszyła także § 12 ust. 5 umowy, zgodnie z którym beneficjent zobowiązuje się do usunięcia błędów lub złożenia pisemnych wyjaśnień w wyznaczonym przez IZ terminie. W przypadku niedotrzymania ww. terminu mają zastosowanie przepisy § 33 niniejszej umowy.
W sprawie doszło do wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, tj. do wypełnienia dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. W wykonaniu projektu doszło do rażących nieprawidłowości, polegających nie tylko na jego nierozliczeniu, co było głównym powodem rozwiązania umowy o dofinansowanie, ale także do zdefraudowania środków publicznych.
Zdaniem organu zakres nieprawidłowości w przedmiotowym projekcie był tak znaczący, że brak jest wątpliwości, że beneficjent winien zwrócić całe otrzymane dofinansowanie. O powyższym świadczą zeznania świadków J. T., B. W., K. O. (z d. M.), J. P., E.. M., P.. Z.. S., M.. R., P.. S., M.. S., Ł. S., K.. M., K. M., W.. M., R.. J., E.. J., I.. S., M.. M., A.. M., J.. R. - G., M.. W., K.. W., S.. S., B.. G., A.. P., M.. S., D.. S., R.. G., M.. H., K.. H., P.. B., J.. D., a przede wszystkim zapis operacji na koncie projektowym, z których wynika, że środki przeznaczone w opisach przelewów na ZUS, "podjęcie gotówki z kasy" itp. trafiały na rachunek bankowy Skarbnika [...] PKPS. Ponadto z rachunku projektowego podejmowano gotówkę, co nie znajduje uzasadnienia w dokumentacji projektowej, jak również finansowano działania w innych projektach realizowanych przez stronę oraz bieżącą działalność statutową PKPS.
Następnie organ powołał się na art. 2 ust 36 Rozporządzenia nr 1303/2013. W kontrolowanej sprawie doszło do powstania nieprawidłowości, która ma szkodliwy wpływ na budżet Unii, poprzez wydatkowanie środków finansowych pochodzących z UE niezgodnie z przeznaczeniem i procedurami wskazanymi w art. 184 u.f.p.
Po pierwsze, beneficjent naruszył przepisy prawa unijnego i prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego. Nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia wypłaconego mu dofinansowania. Nie rozliczył wskazanych w umowie kwot ryczałtowych, a jest to jeden z podstawowych obowiązków nałożonych na beneficjenta w umowie. Stowarzyszenie naruszyło postanowienia umowy, tj. § 8 ust. 4, 5,7 i 8, § 10 ust. 22, § 12 ust. 2, S i 10, § 15 ust. 5 i 12, § 20 ust. 1 i 2, a także sekcję 6.6.2 pkt 2, pkt 3 lit. b, pkt 4 oraz 8.5.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Dla uznania, że doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., wystarczające jest także naruszenie postanowień zawartych w umowie o dofinansowanie lub wytycznych, nie zawsze musi nastąpić naruszenie prawa powszechnie obowiązującego, krajowego lub unijnego. Po drugie, konieczne jest działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego. Przekładając powyższe rozważanie na grunt przedmiotowej sprawy organ doszedł do przekonania, że to beneficjent jako podmiot dopuścił się działania naruszającego postanowienia umowy i wytycznych. Nie rozliczył przyznanego mu dofinansowania (nie wykazał w przedkładanych wnioskach o płatność wykonania żadnej kwoty ryczałtowej). Do dnia wydania decyzji do rozliczenia pozostały jeszcze dwa wnioski o płatność - za okres październik - grudzień 2018 r. i za okres 1-31 stycznia 2019 r. IZ wychodziła z inicjatywą pomocy w rozliczeniu wniosków, wzywała do ich poprawy oraz złożenia, wskazując przy tym, co należy zrobić, żeby rozliczyć przyznane dofinansowanie. Beneficjent zaś, wbrew żądaniu organu, uporczywie nie przedkładał m. in. zakładki "monitorowanie uczestników", co uniemożliwiało rozliczenie wniosku za IV kwartał 2018. Ostatecznie, konsekwencją powyższego zachowania stowarzyszenia było rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym. Na PKPS ciążył obowiązek starannego realizowania projektu, zgodnie z postanowieniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie i umowie. IZ nie miała żadnych wątpliwości, że beneficjent temu obowiązkowi nie sprostał. W toku przedmiotowego postępowania ustalono na podstawie m.in. zeznań J.. T., D.. T., B.. W., A.. K., T.. C., K.. N., E.. P., J.. K., S.. K., L.. M., Z.. B., A.. C., A.. B., K.. W., I.. P., C.. K., K.. S., B.. C., D.. B., D.. G., A.. G., A.. O., J.. B., N.. C., K.. M.- D., K.. P., M.. Z.,, S.. Z., K.. C., M.. Ż., G.. C., J.. P. A.. P., K.. M., S.. W., K.. C., E.. M., N.. K., M.. M., L.. F., M.. H., J.. P., P.. G., M.. S., P.. S., M.. P., W.. W., K.. K., J.. P., S.. G., K.. O., a także zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wraz z załącznikami, potwierdzeń przelewów dokonywanych z konta bankowego projektu, a przede wszystkim w oparciu o dokumentację projektową znajdującą się w posiadaniu organu (w tym w systemie SL2014), a także w aktach postępowania przygotowawczego, że środki przyznane na realizację projektu "[...] [...]" były wydatkowane nieprawidłowo. Zgodnie z umową "wszelkie działania w SL2014 osób uprawnionych są traktowane w sensie prawnym jako działanie beneficjenta." Organ w toku postępowania administracyjnego ustalił, że D. T. (Skarbnik [...]) zostały postawione zarzuty przywłaszczenia środków finansowych z rachunku projektowego (notatka służbowa z 9 września 2020 r.) i skierowano do Sądu Rejonowego w K. akt oskarżenia. Powyższe nie ma jednak znaczenia dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i wydania decyzji zwrotowej, gdyż za prawidłową realizację i rozliczanie projektu odpowiada strona. Z uwagi na skalę nieprawidłowości ujawnionych w przedmiotowym projekcie IZ stwierdziła, że w stowarzyszeniu nie funkcjonował żaden (a przynajmniej w jakimkolwiek stopniu skuteczny) system kontroli wewnętrznej. Beneficjent nie zadbał o weryfikację jakości pracy swoich pracowników/członków zarządu, co stworzyło możliwość dokonywania działań niezgodnych z prawem i procedurami. W systemie księgowym stowarzyszenia nie zostały zaksięgowane żadne dokumenty kosztowe związane z realizacją projektu. Co prawda, z uwagi na charakter umowy (ryczałtowa), beneficjent nie miał obowiązku gromadzenia i opisywania i dokumentów księgowych na cele związane z rozliczaniem projektu, niemniej jednak obowiązek ten wynika z innych przepisów prawa krajowego (m.in. podatkowego), a stosownie do postanowień umowy, beneficjent powinien postępować zgodnie z przepisami prawa krajowego.
Trzecia z przesłanek wskazuje na konieczność wystąpienia lub uprawdopodobnienia wystąpienia szkodliwego wpływu na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem w związku z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem podmiotu gospodarczego (beneficjenta). Naruszenie obowiązujących procedur, co do rozliczenia otrzymanego dofinansowania spowodowało powstanie szkody w budżecie UE. Beneficjent nie rozliczył otrzymanego dofinansowania. Nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że wypłacona mu dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Należy zatem uznać, że dofinansowanie nie zostało wydatkowane prawidłowo. Ponadto weryfikacja operacji na rachunku bankowym projektu wykazała, że środki z tego rachunku były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem. Zakładając, racjonalność beneficjenta, a takim wzorcem należy się posługiwać przy ocenie postępowania strony - jeżeli PKPS zrealizowałaby projekt w 100% zgodnie z założeniami, z całą pewnością rozliczyłby bez zbędnej zwłoki otrzymane dofinansowanie. Natomiast w sprawie nie zrobił tego mimo wiedzy jakie konsekwencje niesie za sobą nierozliczenie umowy w terminie (rozwiązanie umowy i zwrot dofinansowania). Co więcej przedstawiciel realizatora (J.. T.) potwierdził, że wypłaty dokonywane z rachunku projektowego nie były wydatkowane na cele związane z projektem. D. T. przelewał fundusze publiczne na prywatny rachunek bankowy, tytułem wskazując różne działania niezwiązane z realizacją projektu np. ZUS, czy wynagrodzenie dla psycholog A.. K. i inne. Zważywszy na powyższe organ nie miał wątpliwości, że projekt był prowadzony z rażącym naruszeniem prawa, a środki publiczne wydatkowane niezgodnie z zasadami wskazanymi w ustawie o finansach publicznych i wytycznych w zakresie kwalifikowalności. W ocenie IZ szkodę w budżecie UE należy określić jako kwotę [...]zł, czyli całą wartość wypłaconego dofinansowania. Żadne zadanie nie zostało rozliczone, a zatem zasadnym było uznanie, że cała dotacja została wydatkowana nieprawidłowo.
Organ stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowością indywidualną. Następnie opisał procedurę określoną w art. 24 ust. 11 Ustawy wdrożeniowej, wywodząc, że w sprawie nie zachodzą jakiekolwiek podstawy do uznania, że to IZ spowodowała powstanie nieprawidłowości. To na beneficjencie spoczywał obowiązek realizacji projektu zgodnie z wnioskiem i umową, tj. jeżeli chodzi o przedmiotową sprawę, zrealizowania wsparcia rozliczenia 100% otrzymanego dofinansowania najpóźniej we wniosku końcowym o płatność w terminie 30 dni od zakończenia realizacji projektu oraz wydatkowania środków publicznych na cele związane z projektem. W korespondencji z IZ po rozwiązaniu umowy, beneficjent oświadczał, że do nieprawidłowości doszło przez trudną sytuację osobistą pracownika, który jako jedyny miał dostęp w przedmiotowym projekcie do systemu SL2014. Organ podkreślił jednak, że z uwagi na brzmienie § 28 ust. 9 umowy, zgodnie z którym "Wszelkie działania w SL2014 osób uprawnionych są traktowane w sensie prawnym jako działanie beneficjenta." Dodatkowo beneficjent ma możliwość, a jeżeli zachodzi taka potrzeba, obowiązek wnioskowania o udzielenie dostępu do systemu SL2014 także dla innych osób. Twierdzenia, że organ prowadził korespondencję z D. T. "z pominięciem innych organów statutowych" są zupełnie nieuzasadnione. Podstawowym kanałem komunikacji stron przy realizacji umowy jest bowiem system SL 2014, a beneficjent jest zobowiązany do należytego zarządzania prawami dostępu do SL 2014. Zgodnie z umową przedmiotem komunikacji wyłącznie przy wykorzystaniu SL2014 nie mogą być jedynie zmiany treści umowy, kontrole na miejscu przeprowadzane w ramach projektu, dochodzenie zwrotu środków od beneficjenta, w tym prowadzenie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o zwrocie środków. Beneficjent wskazał D. T. jako osobę upoważnioną do kontaktu przy realizacji projektu, zasadnie zatem organ korespondował z w/w osobą. Nie budzi zatem żadnych wątpliwość, że konsekwencje działania pracownika, który zaniechał rozliczenia otrzymanego przez PKPS dofinansowania ponosi stowarzyszenie.
Zdaniem organu odwoławczego nie doszło do naruszenia art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1 i 2, 78 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., co uzasadnił na tronie 53 i nast. zaskarżonej decyzji. W jego ocenie nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Nadto organ odwoławczy podkreślił, że realizator nie spełnia kryteriów przyznania mu dofinansowania, o których mowa w w/w regulacjach. Uwzględnił przy tym zapisy ustawy z 7 kwietnia 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach - "stowarzyszenie może tworzyć terenowe jednostki organizacyjne" (tak art. 10a ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach), oraz rozważył okoliczność, czy posiada on osobowość prawną. Zdaniem IZ realizator nie mógł zostać zaliczony do organizacji pozarządowych w rozumieniu tej ustawy, gdyż odrębna ustawa nie przyznała mu zdolności prawnej. Wskazał, że z taką sytuacją mamy do czynienia m. in. w art. 8 i 11 kodeksu spółek handlowych (przyznają zdolność prawną spółkom osobowym oraz spółkom kapitałowym w organizacji), art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (przyznaje zdolność prawną wspólnocie mieszkaniowej), art. 179 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej z 11 września 2015 roku (przyznaje zdolność prawną oddziałowi głównemu ubezpieczyciela) oraz art. 40 ust. 1a ustawy prawo o stowarzyszeniach z 7 kwietnia 1989 roku (przyznaje zdolność prawną stowarzyszeniu zwykłemu). Katalog tych podmiotów jest zamknięty, a zatem realizator nie mógł zawrzeć umowy w ramach RPO WŚ 2014-2020, a tym samym nie mógł otrzymać dofinansowania. Beneficjentem dofinansowania był zatem P. K. P. S., a umowę w jego imieniu zawarli działający łącznie pełnomocnicy. Powyższe twierdzenia wyprowadzone przez organ z treści zawartej umowy, pełnomocnictwa udzielonego J. T. i D. T. oraz w/w ustaw potwierdził także J. T. - Sekretarz [...] PKPS, który w zeznaniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym wskazał, że "łącznie z D. T. reprezentował P. K. P. S. na podstawie pełnomocnictwa wydanego przez [...] PKPS." Potwierdził również, że "posiadane przez nich pełnomocnictwo upoważniało do zaciągania zobowiązań i zawierania umów w imieniu Stowarzyszenia, tak jak to było w przypadku umów z IZ RPO WŚ 2014-2020".
IZ nie podzieliła zarzutu, że organ nie zdefiniował i nieprawidłowo oznaczył strony, a w konsekwencji nie składał jej wszelkich wymaganych prawem oświadczeń/decyzji. Organ nie pominął PKPS w toku postępowania administracyjnego i uznał jego przymiot od początku rzeczonego postępowania, a nie jak wskazano w uzasadnieniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- dopiero na ostatnim etapie postępowania, tj. przed wydaniem decyzji. W aktach sprawy dotyczącej umowy [...] zalegają dokumenty wraz z potwierdzeniami ich doręczenia stronie, tj. P. K. P. S. z siedzibą w W., które to organ szczegółowo wymienił (str. 58 zaskarżonej decyzji).
Nie polegają na prawdzie twierdzenia skarżącego, jakoby strona postępowania administracyjnego, tj. PKPS z siedzibą w W. została pominięta na którymkolwiek etapie postępowania. W toku przedmiotowego postępowania, zarówno w I jak i II instancji, każde pismo zostało doręczone zarówno stronie, jak i Ś. Zarządowi PKPS, jako podmiotowi zainteresowanemu rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie. Z akt postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że organ nie naruszył również dyspozycji art. 61 ust. 4 k.p.a. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono stronie 21 listopada 2019 r.
Nadto organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut niezastosowania się do wymogu bezpośredniości i samodzielnego przeprowadzenia wnioskowanych dowodów przez stronę oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków poprzez skopiowanie ich depozycji z toczącego się postępowania karnego. Organ w uzasadnieniu decyzji I instancyjnej szczegółowo wyjaśnił przyczyny skorzystania z zeznań świadków, które zostały złożone w postępowaniu przygotowawczym. Wskazał przy tym podstawę prawną, która mu to umożliwiała. W tym też kontekście wskazał na treść z art. 75 §1 zd. 1 k.p.a. oraz orzecznictwo.
Nie można czynić zarzutu polegającego na tym, że formułując stwierdzenia o fałszowaniu dokumentacji oraz innych czynach stanowiących przestępstwa organ nie podjął próby wyjaśnienia i samodzielnego ustalenia czy tezy te są zweryfikowane przez uprawnione organy, czy są przeprowadzone dowody z opinii lub zeznań podmiotów mających wiadomości specjalne do tego rodzaju dowodzenia.
Zdaniem organu odwoławczego bezzasadnie strona zarzuciła, że IZ posłużyła się fragmentami zeznań osób, które nie składały depozycji w postępowaniu administracyjnym oraz powołania się na okoliczności, które były przytoczone w innej sprawie administracyjnej dotyczącej zwrotu środków przekazanych w oparciu o inną umowę. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że 12 października 2020 r. upoważniony pracownik organu zapoznał się z aktami postępowania przygotowawczego o sygn. akt PR [...] dotyczących nieprawidłowości w projekcie realizowanym przez beneficjenta w ramach RPO WŚ na lata 2014-2020 pn. "[...] [...]" nr [...] i protokołami zeznań przesłuchiwanych w tym postępowaniu świadków się posłużył. Zeznania świadków J. T., B. W., J. D. złożone w postępowaniu o sygn. akt PR [...] dołączono do akt śledztwa o sygn. akt PR [...]. Ponadto świadek A. K. potwierdziła w swoich zeznaniach informacje zawarte w swoim oświadczeniu dołączonym do akt postępowania [...], tj. że nie kojarzy w ogóle nazwy projektu "[...]" i nie przeprowadzała żadnej diagnozy psychologicznej w ramach wspomnianego projektu oraz nie otrzymywała wynagrodzenia z tego tytułu. Z kolei J. M. zeznała, że prowadziła warsztaty pedagogiczne w projekcie realizowanym przez PKPS, jednak czynności te były wykonywane w innym projekcie.
Nadto organ nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. Realizator wnosił o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków M. M., G. T. i B. W., tym niemniej IZ wydała postanowienia, w których oddaliła w/w wnioski dowodowe. Wnioski te zostały złożone przez osobę, która nie wylegitymowała się upoważnieniem do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu i na rzecz strony. Po drugie Organ stanął na stanowisku, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a zgłoszone wnioski, z uwagi na sformułowaną tezę dowodową, nie mogą przyczynić się do poczynienia ustaleń o istotnym znaczeniu dla sprawy, tj. w zakresie rekonstrukcji elementów stanu faktycznego, które mają znaczenie dla określenia zaistnienia lub nie przesłanek wydania decyzji zwrotowej. Ponadto organ włączył do akt sprawy protokół zawierający zeznania B. W. złożone w postępowaniu przygotowawczym (sygn. akt PR [...] włączone również do akt postępowania PR [...].
Końcowo podkreślił, że już samo nierozliczenie przyznanego dofinansowania i niewykazanie przez beneficjenta realizacji wskaźników skutkuje w projektach ryczałtowych obowiązkiem zwrotu całości dofinansowania, niezależnie od innych okoliczności w sprawie. W tej sytuacji, przeprowadzone w postępowaniu dowody ze źródeł osobowych miały jedynie subsydiarny charakter, a przesądzające dla przedmiotowego rozstrzygnięcia były dowody z dokumentów, z których jednoznacznie wynika, że beneficjent nie wywiązał się z obowiązków przyjętych na siebie w umowie o dofinansowanie, tj. nie zrealizował celu projektu i nie osiągnął wskaźników produktu i rezultatu założonych we wniosku o dofinansowanie.
Na powyższą decyzję PKPS złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie w całości decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez niedostrzeżenie, że stan faktyczny sprawy ponownie nie został dokładnie wyjaśniony i brak było podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności do przeprowadzenia i wydania decyzji administracyjnej,
2) art. 8, 9, 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania co do rzetelności organów administracji, w szczególności przez brak informowania strony o jej uprawnieniach i brak zapewnienia czynnego udziału na każdym stadium postępowania,
3) art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a. poprzez brak wykładni przyjaznej dla obywatela, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych,
4) art. 77 § 1 i art. 77 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na tym, że organ I instancji w sposób niewyczerpujący i niewystarczająco wszechstronny rozpoznał sprawę, w szczególności nie przeprowadził niezbędnych dowodów i dokonał wadliwych oraz niepełnych ustaleń faktycznych,
5) art. 77 § 1 i art. 77 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na tym, że organ I instancji kolejny raz oparł swoje rozstrzygnięcie na "przypuszczeniach",
6) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na tym, że bezpodstawnie nie uwzględniono wniosku o przeprowadzenie dowodów, choć przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,
7) art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. dokonanie oceny nie na podstawie całego materiału dowodowego,
8) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, wyrażające się w braku pełnego uzasadnienia prawnego, w szczególności poprzez nie odniesienie się w sposób jasny i zrozumiały oraz wyczerpujący do oznaczenia strony w niniejszym postępowaniu, podstaw uznania skutecznego rozwiązania umowy o dofinansowanie i skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego,
9) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji od strony faktycznej i prawnej, nie ustosunkowanie się do braku postanowienia o włączeniu w poczet materiału dowodowego przedstawionych dokumentów rozliczeniowo-finansowych, zakwestionowanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy jej aktualność ma podstawowe znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz przywołał argumentację organu. Ten formułując wielokrotnie stwierdzenia np. o fałszowaniu dokumentacji czy o innych czynach stanowiących przestępstwa nie podjął próby wyjaśnienia i samodzielnego ustalenia czy tezy te są zweryfikowane przez uprawnione organy, czy są przeprowadzone dowody z opinii lub zeznań podmiotów mających wiadomości specjalne do tego rodzaju dowodzenia, a także jakie znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek do wydania decyzji miałyby samodzielne bezpośrednie czynności dowodowe, do których jednak nie doszło. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wprost, że IZ nie przywołała całości dowodów (zeznań) i dokonała tego na odmienne okoliczności od tych jakie były przedmiotem wniosków dowodowych co jest naruszeniem wskazanych w zarzucie przepisów dotyczących postępowania dowodowego.
W toku postępowania, poprzedzonego nieskuteczną czynnością organu jakim było wypowiedzenie umowy o dofinansowanie, zarząd nie zapewnił udziału skarżącemu w sprawie. Gdyby beneficjent, nie zaś przedstawiciel wskazany w systemie, był informowany o wszelkich zdarzeniach negatywnie wpływających na przebieg współpracy z IZ to z pewnością nie doszłoby nie tylko do naruszenia zasad i przepisów regulujących postępowanie, ale też skutecznie umożliwiłoby reakcję na ustalone obecnie w postępowaniu karnym działania D.. T.. Jednakże mimo posiadanej informacji o nieprawidłowym zachowaniu D.. T. (unikanie kontaktu zobowiązań nakładanych na niego) IZ nie wykonała żadnej czynności łącznie z pisemnym zagrożeniem rozwiązania umowy o dofinansowanie kierowane do beneficjenta. Kanał komunikacyjny w postaci systemu informatycznego SL2014 był niewystarczający.
Zdaniem skarżącego, korespondencja dotycząca umowy kierowana była na adres Zarządu Ś., co jest oczywistą wadą, ponieważ jak słusznie IZ zauważyła oddziały terenowe PKPS nie mają osobowości prawnej - nie mogą składać skutecznie w imieniu PKPS oświadczeń woli nie są zdolne do samodzielnych czynności prawnych, nie są też podmiotem uprawnionym do przyjmowania takich oświadczeń. Z tego też względu ustalenia wymaga na jakiej podstawie były składane oświadczenia IZ wobec beneficjenta wykraczające poza te realizowane w systemie SL2014. Począwszy od żądań i wezwań na odebranie wyjaśnień w przedmiocie braków składanych wniosków o płatność przez oświadczenie dotyczące samej umowy czy w końcu o wszczęciu postępowania zmierzającego do wydania decyzji "zwrotowej".
Jeśli IZ twierdzi aktualnie, że stroną jest PKPS, a nie jednostka organizacyjna [...] [...] PKPS to brak było podstaw do pominięcia PKPS w toku postępowania administracyjnego i uznanie jego przymiotu na ostatnim etapie postępowania - przed wydaniem decyzji. Naruszono przy tym zasadę z art. 10 k.p.a. i pozbawiono możliwości działania PKPS jako strony. PKPS nie otrzymała również zawiadomienia o wszczęciu postępowania zakończonego przedmiotową decyzją wbrew obowiązkowi z art. 61 § 4 k.p.a.
Organ ponadto wykazał się daleko idącym niedbalstwem bądź nieznajomością przepisów lub też nie mógł w toku postępowania jednoznacznie określić, które to przepisy prawa unijnego lub krajowego zostały przez skarżącego naruszone. Organ odwoławczy w wyniku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie poczynił nowych ustaleń. Swoje rozstrzygnięcie oparł na tych samym wątpliwych przesłankach, które zostały poczynione podczas "pierwszego" badania sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jego zdaniem w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o zwrocie całości udzielonego dofinansowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest – co do zasady - związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329.), dalej: ,,p.p.s.a."
Rozstrzygając sprawę w wyżej zakreślonych granicach sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a ustalony stan faktyczny znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Zaskarżoną decyzją, [...] Ś. orzekł o obowiązku skarżącego stowarzyszenia do zwrotu dotacji w kwocie [...]zł wraz z odsetkami, którą otrzymało na podstawie umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą "[...]" nr [...]
W pierwszym rzędzie, w ramach kontroli procesu decyzyjnego organu administracji, należy odnieść się do uwag i zarzutów skarżącego, jakoby organ nie zapewnił mu udziału w sprawie, pomijając go w postępowaniu. Zdaniem sądu zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie. W aktach sprawy znajdują się bowiem dokumenty wraz z potwierdzeniami ich doręczenia stronie, tj. P. K. P. S. z siedzibą w W. w postaci: pisma z 4 września 2019 r. zawierającego wypowiedzenie umowy, pisma z 15 listopada 2019 r. zawierającego zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, pisma z 15 stycznia 2020 r. oraz z 25 lutego 2020 r. w sprawie przedłużenia postępowania administracyjnego, pisma z 9 marca 2020 r. wzywającego do wskazania, które dokumenty znajdujące się w aktach postępowania przygotowawczego są według strony istotne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, pisma z 21 kwietnia 2020 r. zawierającego wezwanie PKPS do przedłożenia dokumentu, z którego wynikać będzie umocowanie dla J. T. do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu i na rzecz stowarzyszenia oraz do potwierdzenia czynności dotychczas wykonanych przez w/w osobę, pisma z 4 sierpnia 2020 r. zawierającego zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, Uchwały Nr [...] Zarządu Województwa Ś. 12 sierpnia 2020 r. w sprawie wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, Uchwały Nr [...] Zarządu Województwa Ś. z 12 sierpnia
2020 r. w sprawie wydania postanowienia dotyczącego odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego, pism z 21 sierpnia 2020 r. i z 15 października 2020 r. zawierających zawiadomienie o terminie zakończenia postępowania administracyjnego. W konsekwencji nie znajduje potwierdzenia stanowisko skarżącego, jakoby P. K. P. S. z siedzibą w W. został pominięty na którymkolwiek etapie postępowania. Z akt postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika też, że organ nie naruszył dyspozycji art. 61 ust. 4 k.p.a. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone PKPS 21 listopada 2019 r.
Wyjaśnienia wymaga również kwestia, że zgodnie z umową z [...] r. - stroną (zgodnie z komparycją umowy) był P. K. P. S., zaś zgodnie z § 2 ust. 4 umowy, projekt miał być realizowany [...] w K.. Tym samym za nieprawidłowe uznać należy twierdzenie PKPS, że beneficjentem umowy o dofinansowanie był [...] [...] PKPS w K.. Organ prawidłowo wyjaśnił także powody dla których nie uznał argumentacji prezentowanej przez beneficjenta w piśmie z 24 września 2019 r., m.in. zwracając uwagę na to, że wszelkich czynności związanych z uzyskaniem dofinansowania, zawarciem umów oraz realizacją projektów dokonywali J. T. - Sekretarz [...] oraz D. T. - Skarbnik [...] na podstawie pełnomocnictwa udzielnego 27 stycznia 2015 r. przez [...] PKPS do łącznego działania w imieniu i na rzecz PKPS w zakresie podpisywania i składania wniosków o dofinansowanie oraz podejmowania wszelkich czynności prawnych i faktycznych w szczególności podpisywania umów oraz zaciągania zobowiązań finansowych w tym zobowiązań wekslowych przy realizacji projektów Europejskiego Funduszu Społecznego.
Co istotne - ustalenia organu, wyprowadzone z treści zawartej umowy, pełnomocnictwa udzielonego J. T. i D. T. oraz z powołanych przepisów prawa potwierdził także [...] PKPS, który w zeznaniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym wskazał, że "łącznie z D. T. reprezentował PKPS na podstawie pełnomocnictwa wydanego przez [...] PKPS." Potwierdził również, że "posiadane przez nich pełnomocnictwo upoważniało do zaciągania zobowiązań i zawierania umów w imieniu stowarzyszenia, tak jak to było w przypadku umów z IZ RPO WŚ 2014-2020".
Skarżący zdaje się również pomijać kwestię, że zgodnie z § 28 ust. 9 umowy, wszelkie działania w SL2014 osób uprawnionych są traktowane w sensie prawnym jako działanie beneficjenta. Podstawowym kanałem komunikacji stron przy realizacji umowy był bowiem system SL 2014, a beneficjent był zobowiązany do należytego zarządzania prawami dostępu do SL2014. Zgodnie z umową przedmiotem komunikacji wyłącznie przy wykorzystaniu SL2014 nie mogą być jedynie zmiany treści umowy, kontrole na miejscu przeprowadzane w ramach projektu, dochodzenie zwrotu środków od beneficjenta, w tym prowadzenie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o zwrocie środków. Organ wyjaśnił także, że korespondował z D. T., jako osobą wskazaną i upoważnioną przez beneficjenta do kontaktu przy realizacji projektu. Zwrócić też należy uwagę na to, że stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 ,,Do stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości, pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o płatność złożonym przez beneficjenta, o którym mowa w ust. 9 pkt 1, i nałożenia korekty finansowej oraz w przypadku, o którym mowa w ust. 11, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Oznacza to, że do czynności przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie stosuje się kodeksu postępowania administracyjnego, także postanowień dotyczących doręczeń korespondencji.
Zatem należy przyjąć, że w eksponowanym przez stronę obszarze nie doszło do naruszenia prawa.
Z kolei z treści przepisu art. 184 ust.1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art.5 ust.1 pkt 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury", o których mowa w art.184 ust.1 u.f.p. to także procedury określone w umowie między beneficjentem a Instytucją Zarządzającą projektem. Zgodnie natomiast z art. 207 ust.1 pkt. 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (...).
Samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza jednak automatycznie obowiązku zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Dla zaistnienia obowiązku zwrotu środków unijnych muszą zostać zatem spełnione dwie następujące przesłanki: po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie i w wytycznych), po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
IZ ustaliła, że beneficjent naruszył postanowienia umowy i wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. W szczególności strona umowy naruszyła postanowienia umowy: § 8 ust. 4, 5, 7 i 8, § 10 ust. 22, § 12 ust. 2, 5 i 10, §15 ust. 5 i 12, § 20 ust. 1 i 2, a także sekcję 6.6.2 pkt 2, pkt 3 lit. b, pkt 4 oraz wytyczne w zakresie kwalifikowalności (sekcja 6.6.2 pkt 2, pkt 3 lit. b, pkt 4 oraz 8.5.2) oraz ustawę o finansach publicznych (art. 184 i art. 207 ust. 1 pkt 1), rozporządzenie 1303/2013 (art. 2 pkt 36), ustawę wdrożeniową (art. 24 ust. 11). Powyższe ustalenia, zdaniem sądu, są prawidłowe i znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Warte jest też podkreślenia, że pomimo wielu działań ze strony IZ beneficjent nie przedstawił wniosków o płatność i dokumentów pozwalających zweryfikować realizację wskaźników, a tym samym rozliczyć kwoty ryczałtowe przypisane do poszczególnych zadań. Umowa jasno przewidywała konsekwencje realizowania projektu niezgodnie z jej postanowieniami, w tym nieterminowego przedkładania wniosków o płatność, a co za tym idzie nierozliczania przekazanych środków publicznych. Treść § 33 ust. 1 pkt 3 umowy jednoznacznie wskazuje, że w sytuacji, gdy beneficjent realizuje projekt niezgodnie z umową IZ ma możliwość jej rozwiązania w trybie natychmiastowym. Skoro beneficjent nie rozliczył otrzymanego dofinansowania, nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, to brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wypłacona mu dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. W związku z tym słusznie organ uznał, że dofinansowanie nie zostało wydatkowane prawidłowo. Ponadto weryfikacja operacji na rachunku bankowym projektu wykazała, że środki z tego rachunku były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem. Zdaniem sądu powyższe okoliczności oceniane łącznie w pełni uprawniały do wyprowadzenia wniosku, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła nieprawidłowość indywidualna.
PKPS ewidentnie naruszyło procedury, w postaci umowy i wytycznych. W zweryfikowanych pozytywnie wnioskach o płatność beneficjent nie dokonał rozliczenia żadnej kwoty ryczałtowej. Było to niezgodne z harmonogramem płatności, stanowiącym integralną część umowy (załącznik nr 2). We wniosku o płatność za III kwartał 2017 r. miał rozliczyć kwotę ryczałtową przyznaną za wykonanie zadania nr 1, we wniosku za IV kwartał 2017 r. kwotę ryczałtową za zadanie nr 2, we wniosku za II kwartał 2018 r. kwotę ryczałtową za zadanie nr 3, zaś kwotę ryczałtową nr 4 we wniosku końcowym. Po upomnieniach ze strony organu, w sprawie rozliczenia zadań, beneficjent nadal tego nie robiąc, kilka tygodni przed zakończeniem projektu zawnioskował o zmianę harmonogramu, zgodnie z którym pierwsze trzy zadania miały zostać rozliczone we wniosku o płatność za październik - grudzień 2018, a ostatnie we wniosku końcowym. Organ uwzględnił powyższy wniosek. Co warte zaznaczenia wniosek końcowy, jak i wniosek za poprzedzający go okres rozliczeniowy nie został pozytywnie zweryfikowany, a końcowy nie został nawet złożony. W związku z tym należy stwierdzić, że stowarzyszenie nie rozliczyło żadnego zadania, a co za tym idzie żadnej kwoty ryczałtowej wskazanej w umowie. Zdaniem sądu czynności podejmowane w tym zakresie były pozorowane, a powodowana obstrukcja realizatora dyktowana była brakiem posiadania jakichkolwiek podstaw rozliczenia rzekomo realizowanych zadań w ramach projektu.
Nadto trafnie organ wywiódł i przyjął, wbrew temu co twierdzi skarżący, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że w przedmiotowej sprawie doszło także do wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, tj. wypełnienia dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Prowadzone przez organy ścigania postępowanie przygotowawcze pozwoliło wyprowadzić wniosek, że w wykonaniu przedmiotowego projektu doszło do rażących nieprawidłowości, polegających nie tylko na jego nierozliczeniu, co było głównym powodem rozwiązania umowy, ale przede wszystkim doszło do zdefraudowania środków publicznych. W konsekwencji prawidłowo organ przywołując art. 2 ust 36 rozporządzenia nr 1303/2013 przyjął, że w sprawie doszło do powstania nieprawidłowości, która ma szkodliwy wpływ na budżet Unii, poprzez wydatkowanie środków finansowych pochodzących z UE niezgodnie z przeznaczeniem i procedurami wskazanymi w art. 184 u.f.p. Beneficjent naruszył przepisy prawa unijnego i prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, zaś organ wskazał wprost - wbrew temu co twierdzi skarżący, którym normom uchybiono. Ważkim jest bowiem to, że PKPS nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia wypłaconego mu dofinansowania. Nie rozliczył wskazanych w umowie kwot ryczałtowych, a jest to jeden z podstawowych obowiązków nałożonych na beneficjenta w umowie. Mimo, że IZ wychodziła z inicjatywą udzielenia pomocy w rozliczeniu wniosków, wzywała do ich poprawy oraz złożenia, wskazując przy tym, co należy zrobić, żeby rozliczyć przyznane dofinansowanie beneficjentowi – nie przedkładał m. in. zakładki "monitorowanie uczestników", co uniemożliwiało rozliczenie wniosku za IV kwartał 2018. Ostatecznie, konsekwencją powyższego zachowania stowarzyszenia było rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym. Na podmiocie ciążył obowiązek starannego realizowania projektu, zgodnie z postanowieniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie i umowie. Kolejna z przesłanek wskazuje na konieczność wystąpienia lub uprawdopodobnienia wystąpienia szkodliwego wpływu na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem w związku z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem podmiotu gospodarczego (beneficjenta). Powyższe oznacza, że o zaistnieniu nieprawidłowości decyduje nie tylko faktyczne wywarcie szkodliwego wpływu na budżet, ale nawet już prawdopodobieństwo wystąpienia takiej szkody. Zdaniem sądu szkoda w przedmiotowej sprawie faktycznie zaistniała i została przez organ wykazana. Beneficjent nie rozliczył otrzymanego dofinansowania. Nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że wypłacona dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. O tym, że dofinansowanie nie zostało wydatkowane prawidłowo świadczy również weryfikacja operacji na rachunku bankowym projektu, z której wynika, że środki z tego rachunku były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem. Nadto przedstawiciel realizatora (J.. T.) potwierdził, że wypłaty dokonywane z rachunku projektowego nie były wydatkowane na cele związane z projektem. D. T. przelewał fundusze publiczne na prywatny rachunek bankowy, tytułem wskazując różne działania niezwiązane z realizacją projektu np. ZUS, wynagrodzenie dla psycholog A.. K. i inne. Przeprowadzone postępowanie przygotowawcze zakończone skierowaniem aktu oskarżenia do sądu przeciwko skarbnikowi realizatora dowiodło, że w wykonaniu przedmiotowego projektu doszło do rażących nieprawidłowości, polegających nie tylko na jego nierozliczeniu, co było głównym powodem rozwiązania umowy o dofinansowanie, ale także do zdefraudowania środków publicznych. O powyższym świadczą zeznania świadków J.. T., G.. T., A.. R., D.. T., B. W., jak również A. K., T.. C., K.. N., E.. P., J.. K., S.. K., L.. M., Z.. B., A.. C., A.. B., K.. W., I.. P., C.. K., N.. K., D.. K., E.. J., J.. P.- D., D.. W., M.. C., M.. K., A.. D., K.. S., B.. C., D.. B., D.. G., A.. G., A.. O., J.. B., N.. C. rzęs zezy k, K.. M.- D., K.. P., M.. Z.,, S.. Z., K.. C., M.. Ż., G.. C., J.. P. A.. P., K.. M., S.. W., K.. C., E.. M., N.. K., M.. M., L.. F., M.. H., J.. P., P.. G., M.. S., P.. S., M.. P., W.. W., K.. K., J.. P., S.. G., K.. O., a przede wszystkim wspomniany wyżej zapis operacji na koncie projektowym. Nadto z rachunku projektowego podejmowano gotówkę, co nie znajduje uzasadnienia w dokumentacji projektowej. Dodatkowo w dokumentacji projektowej brak dokumentów kosztowych, potwierdzających wydatki ponoszone w przedmiotowym projekcie. W systemie księgowym stowarzyszenia nie został zaksięgowany żaden dokument potwierdzający wydatki ponoszone w ramach niniejszego projektu.
Reasumując, z uwagi na rodzaj umowy (ryczałtowa) i specyficzne zasady rozliczania takich umów, prawidłowo organ wydał decyzję o zwrocie całego wypłaconego dofinansowania.
Sąd nie podziela tym samym postawionych w tym kontekście zarzutów skargi.
W przekonaniu sądu w sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 75 § 1,art. 78 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz przepisów Konstytucji RP – art. 2 i 7 w związku z wymienionymi przepisami k.p.a. Organ ustalił bowiem wszelkie niezbędne okoliczności konieczne do ostatecznego załatwienia sprawy. W sposób niewątpliwy ustalił, że PKPS realizując projekt dopuściło się naruszenia procedur, o których mowa w art. 207 i 184 u.f.p.
Jak wynika z powyżej zaprezentowanych rozważań organ oparł się na jasnych i od początku znanych stronie postanowieniach umowy, które w sposób nie pozostawiający możliwości różnych interpretacji określały skutki nieprzedłożenia uzupełnionych wniosków o płatność w terminach i w zakresie wyznaczonym przez IZ.
Nadto wbrew stanowisku skarżącego organ w sposób wyczerpujący i przekonywujący przedstawił powody dlaczego wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję zwrotową organu I instancji. Powyższego dokonał w oparciu o kompletny materiał dowodowy, który nie wymagał uzupełnienia, w sposób i kierunku wskazywanym przez skarżącego. Nadto wskazał na jakich dowodach się oparł, którym dał wiarę, a który tego przymiotu odmówił oraz z jakiego powodu inne możliwe rozstrzygnięcia w tej sprawie uznał za nieprawidłowe. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nastąpiła w oparciu o zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena ta jest wewnętrznie spójna, zbieżna z treścią zgormadzonych dowodów; nie nosi ona cech dowolności. Postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Podkreślić należy, że warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, jak też ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje, to czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie. Samo przeciwstawienie się ocenie i wnioskom jakie wyprowadził organ na podstawie zgromadzonych dowodów nie może być uznane za prawidłowy i skuteczny sposób kwestionowania wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tymczasem skarżący w sprawie przyjął właśnie taki sposób podważenia procesu myślowego podjętego i wyrażonego w decyzji przez organ nie podając tak naprawdę logicznie brzmiących argumentów na poparcie zajętego stanowiska. Stanowisko skarżącego stanowi wyraz polemiki z prawidłowymi i pewnymi ustaleniami, jakich dokonał organ. Nadto zarzucanie organowi opierania rozstrzygnięcia na "przypuszczeniach" nie znajduje żadnego uzasadnienia.
Niezasadny jest zarzut niezastosowania się do wymogu bezpośredniości i samodzielnego przeprowadzenia wnioskowanych dowodów przez stronę oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków poprzez skopiowanie ich depozycji z toczącego się postępowania karnego. Podstawę prawną takiego działania stanowił bowiem przepis art. 75 §1 zd. 1 k.p.a., zgodnie z którym "jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Nie obowiązuje tu zasada bezpośredniego przeprowadzenia dowodów, dlatego też skorzystanie z protokołu z zeznaniami świadka w innym postępowaniu nie może być poczytywane za naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zważywszy na szerokie brzmienie przepisu art. 75 § 1 k.p.a. (otwarty katalog dowodów) w danym postępowaniu administracyjnym mogą być wykorzystane materiały zgromadzone w toku innych postępowań, w tym postępowań karnych. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a).
W kontekście postawionych zarzutów i argumentacji skarżącego wskazać należy, że postępowanie przygotowawcze nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową K. Wschód sygn. akt PR [...] prowadzone było w sprawie przedłożenia w celu uzyskania od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Ś. - instytucji dysponującej środkami publicznymi w postaci funduszy europejskich nierzetelnego dokumentu w postaci wniosków o płatności przekazywanych do tego urzędu i zakończyło się skierowaniem do Sądu Rejonowego w K. aktu oskarżenia. Co prawda postępowanie dotyczyło umowy nr [...], tym niemniej postępowanie to pozostaje w ścisłym związku z kontrolowaną sprawą.
Niezależenie zaś od powyższego warto zauważyć, że 24 sierpnia 2020 r. IZ, jako pokrzywdzona, otrzymała zawiadomienie o wszczęciu śledztwa pod sygnaturą PR [...] dotyczącego realizacji umowy nr [...] o dofinansowanie projektu "[...] [...]" w sprawie o czyn z art. 286 § 1 KK, art. 297 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK w zw. z art. 12 § 1 KK. Natomiast 12 października 2020 r., po uprzednim uzyskaniu zgody Prokuratora nadzorującego postępowanie przygotowawcze, upoważniony pracownik zapoznał się z aktami śledztwa toczącego się pod sygn. akt: PR [...] dotyczącego nieprawidłowości w projekcie realizowanym przez beneficjenta w ramach RPO WŚ na lata 2014 -2020 pn. "[...] [...]" nr [...] W postępowaniu tym przesłuchano świadków, którzy występowali w dokumentacji projektowej jako jego uczestnicy. Żadna z przesłuchanych osób nie potwierdziła, że uczestniczyła we wsparciu realizowanym w projekcie "[...] [...]", chociaż ich dane znajdują się w dokumentacji projektu, ze wskazaniem, że byli oni jego uczestnikami. Świadkowie wskazywali m.in. że nie korzystali z żadnego poradnictwa psychologicznego lub pedagogicznego organizowanego przez PKPS, nie składali podpisów pod "Diagnozę potrzeb i potencjałów" w miejscu: "uczestnik projektu", nigdy nie widzieli takiej diagnozy i nie przeprowadzano z nimi takiego wywiadu. Świadkowie zaprzeczali, żeby brali udział w jakichkolwiek warsztatach, czy szkoleniach, które organizował PKPS (tak: T.. C., K.. N., E.. P., J.. K., S.. K., L.. M., Z.. B., A.. C., A.. B., K.. W.). Część z nich potwierdziło jedynie, że uczestniczyli w jednym spotkaniu mającym miejsce w świetlicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], na którym osoba prowadząca te zajęcia deklarowała wolę zorganizowania szkoleń. Zgodnie podawali, że nikt nigdy nie kontaktował się z nimi w celu realizacji przedmiotowych obietnic, w konsekwencji w żadnym wsparciu ze strony PKPS nie uczestniczyli. Jak wynika z zeznań świadków kilka osób mogło złożyć podpisy pod deklaracją przystąpienia do projektu na spotkaniu w GOPS w [...], jednak jak twierdzili, to nie oni wypełniali te deklaracje i nigdy nie brali udziału w projekcie (m.in. [...]). Część z nich podkreślała, że korzystała z programu dożywiania, którym byli objęci osobiście, bądź ich członkowie rodziny. Program dożywiania nie wiązał się w żadnej mierze z przedmiotowym projektem, realizowanym w ramach RPO WŚ na lata 2014-2020. (m.in. [...]). Z zeznań pracowników Gminnych Ośrodków Pomocy Społecznej w [...] i B., Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] - [...], Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] - [...] wynika zaś, że przekazali dane swoich klientów przedstawicielom PKPS, jednak nie mieli żadnej wiedzy, czy osoby te korzystały z form wsparcia w ramach projektu. Zanegowali aby organizowano jakiekolwiek szkolenia, czy inne formy wsparcia prowadzone w projekcie przez PKPS, które miały miejsce w ich siedzibie (m.in. B.. W., B.. Ż., I.. L., K.. Z., Z.. B., A.. B.). Nadto w aktach śledztwa znajdują się zeznania psycholog A. K., mającej rzekomo przeprowadzać diagnozy psychologiczne w projekcie "[...]". Osoba ta potwierdziła w swoich zeznaniach informacje zawarte w swoim oświadczeniu dołączonym do akt postępowania [...], tj., że nie sporządzała diagnoz do przedmiotowego projektu i nie otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenia. Wskazała, że współpracowała z beneficjentem, jednak w ramach innych projektów, m.in. "[...]", nie prowadziła natomiast diagnoz w spornym projekcie. W aktach znajdują się również zeznania pedagog J. M., która zeznała, że prowadziła warsztaty pedagogiczne w projekcie realizowanym przez PKPS, jednak czynności te były wykonywane w innym projekcie, tj.: "[...] społecznym", a nie "[...]".
Jaskrawym przykładem jak wyglądał proces realizacji projektu, na co wyżej już wskazano, jest treść zeznań przesłuchiwanego w śledztwie D. T., który wprost zeznał, że podpisywał diagnozy za niektórych uczestników i za psychologa, tj. za A. K..
Z powyższego trafnie organ odwoławczy wywiódł wniosek, że nawet jeśli jakiekolwiek inne działania byłyby w projekcie podejmowane, na co beneficjent nie przedłożył żadnych dowodów, a przeczy temu materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie, to i tak zadania nie mogłyby być wykonywane właściwie z uwagi na to, że pierwszy element ścieżki wsparcia w projekcie nie został zrealizowany.
Z zeznań świadków przesłuchanych w postępowaniu przygotowawczym wynika, że wsparcie ze strony PKPS odbywało się jedynie szczątkowo, co nie świadczy w żaden sposób o zrealizowaniu wskaźników w którymkolwiek zadaniu określonym we wniosku o dofinansowanie projektu. Świadczą o tym zeznania uczestników projektu, którzy twierdzili, że nie brali udziału w poszczególnych zajęciach, a ich podpisy na listach obecności zostały podrobione lub podpisane przez nich przy braku świadomości co podpisywali.
Trafnie zauważa organ, że to sam skarżący przyznał w uzasadnieniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również w skardze, że wskazywane przez świadków okoliczności w postępowaniu karnym są ściśle związane z postępowaniem zwrotowym. W związku z tym nie można zgodzić się z dalszymi twierdzeniami strony jakoby teza dowodowa oraz okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wyznaczane są przez dyspozycję art. 207 u.f.p. były zgoła odmienne. Zarówno organy ścigania jak i IZ, prowadząc swoje postępowania dążyły do ustalenia, czy środki stanowiące dotację zostały wykorzystane zgodnie z prawem. Skarżący zdaje się nie dostrzegać zakresu podmiotowo-przedmiotowego prowadzonych postępowań i ich kierunków, a co ma w sprawie duże znaczenie, w tym z punktu widzenia prowadzonych postępowań dowodowych.
W konsekwencji nie sposób zarzucać organowi, że formułując stwierdzenia o fałszowaniu dokumentacji oraz innych czynach stanowiących przestępstwa nie podjął próby wyjaśnienia i samodzielnego ustalenia czy tezy te są zweryfikowane przez uprawnione organy, czy są przeprowadzone dowody z opinii lub zeznań podmiotów mających wiadomości specjalne do tego rodzaju dowodzenia.
Za chybiony należało też uznać zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, tj. z zeznań świadków M. M., G. T. i B. W.. Organ wydał postanowienia, w których oddalił w/w wnioski dowodowe, wskazując że zostały złożone przez osobę, która nie legitymowała się upoważnieniem do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu i na rzecz strony. Niezależenie zaś od powyższego zaznaczenia ponownie wymaga, że zdaniem sądu sprawa została dostatecznie wyjaśniona, zaś organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym (dowody osobowe miały charakter subsydiarny), który pozwalał na wydanie decyzji w sprawie. Z drugiej zaś strony organ włączył do akt sprawy protokół zawierający zeznania B. W. złożone w postępowaniu przygotowawczym (sygn. akt [...] włączone również do akt postępowania PR [...].
Sąd stwierdza również, że wbrew zarzutowi skargi uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, zawiera wszystkie wymagane przepisami prawa elementy oraz w sposób pełny i kompleksowy odnosi się do argumentacji strony. Jako niezasadny należy tym samym ocenić zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na względzie powyższe sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.