I SA/Ke 563/23

I SA/Ke 563/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 3 ust. 1, art. 6, art. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 8 ust. 1art. 14 ust. 1, 2,
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 134 par. 1, art. 106 par. 3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 2 października 2023 r. nr 9013-2023-004956 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 we wznowionym postępowaniu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dyrektor, organ) z 2 października 2023 r. nr 9013-2023-004956, na podstawie której organ po rozpatrzeniu odwołania H. Z. (strona, skarżący) od decyzji Kierownika (kierownik) Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sandomierzu (ARiMR) z 10 lipca 2023 r. nr 0243-2023-004321 o uchyleniu decyzji dotychczasowej z 12 lutego 2021 r. nr 0243-2021-000801 oraz odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej i płatności dla młodych rolników na rok 2020 utrzymał w mocy decyzję kierownika.
Do wydania powyższej decyzji doszło w postępowaniu, w którym ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu 25 maja 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu wpłynął eWniosekPlus H. Z. o przyznanie płatności na rok 2020.
W dniu 12 lutego 2021 r. kierownik przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników oraz kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
W dniu 20 grudnia 2022 r. kierownik otrzymał informację, że strona w latach 2018-2020 pobierała nienależnie dopłaty bezpośrednie, ponieważ zgłaszała we wniosku o przyznanie płatności działki, których nie użytkowała.
Kierownik wznowił z urzędu postępowanie administracyjne.
W niniejszej sprawie kierownik dopuścił dowody w postaci:
- oświadczenia strony,
- protokołu przesłuchania strony,
- protokołów zeznań świadków: S. Z., G. Z., S. K., K. K., Z. G., K. G., T. R.,
- kserokopii wyroku Sądu Rejonowego w Sandomierzu z 6 grudnia 2022 r. w sprawie II K 182/22,
- kserokopii aktów notarialnych Rep. A nr [...] i Rep. A nr [...],
- kserokopii dwóch umów ubezpieczenia z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wraz z kserokopią czterech potwierdzeń transakcji przelewu,
- kserokopii decyzji w sprawie ulgi i zwolnienia z tytułu nabycia gruntów wraz z dwunastoma potwierdzeniami transakcji opłaty podatku rolnego oraz od nieruchomości,
- kserokopii decyzji podatkowej w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2019 rok,
- uwierzytelnionej kserokopii protokołu sądowego z 24 sierpnia 2021 r. Sądu Rejonowego w Sandomierzu w sprawie I C 119/21,
- uwierzytelnionej kserokopii wydruku korespondencji sms,
- odpisu prawomocnej ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Sandomierzu w sprawie I C 119/21 zawartej pomiędzy H. Z., a Z. G.,
- kserokopii faktury z 2019 r. za usługę laboratoryjną ŚODR w M. ,
- kserokopii faktury z 2020 r. potwierdzającej sprzedaż przez stronę 8 ton pszenicy,
- kserokopii ośmiu faktur sprzedaży zboża przez Z. G.,
- kserokopii polisy ubezpieczeniowej upraw przez Z. G..
Rozpoznając odwołanie, dyrektor wskazał na podstawy prawne rozstrzygnięcia, tj. ustawę z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775; ze zm.), dalej "ustawa z 5 lutego 2015 r.", rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 z późn. zm.), dalej "rozporządzenie z 12 marca 2015 r." oraz szczegółowo wymienione przepisy unijne.
Wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. W sprawie ziściła się przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. ujawniona została istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, która co prawda istniała w dniu wydania decyzji, lecz nie była znana organowi. Na dzień wydania decyzji z 12 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji nie posiadał wiedzy o braku użytkowania działek ewidencyjnych nr 325, [...], [...], [...], [...] przez stronę.
Dyrektor przywołał zeznania ww. osób, omówił też pozostałe dowody, w tym uwidaczniając sprzeczność w treści oświadczenia strony z 27 stycznia 2023 r. z oświadczeniem strony z 16 stycznia 2023 r. i zeznaniami świadków G. Z., S. Z. i K. K. w zakresie podmiotu wykonującego zabiegi uprawowe na spornych działkach w latach 2018-2020.
Decydujące znaczenie dla sprawy dla obu orzekających w sprawie organów miały zgromadzone w sprawie cywilnej z powództwa strony przeciwko K. G. i Z. G. dokumenty. Wynika z nich, zdaniem organów, że zawarta przed Sądem Rejonowym w Sandomierzu ugoda kończyła spór wynikający z umowy dzierżawy gruntów pod uprawy rolne. W ramach ugody rozliczono raty czynszu dzierżawnego. Przedmiotem sporu był brak zapłaty ostatniej raty czynszu dzierżawy w roku 2020. Strona przed sądem potwierdziła fakt zawarcia umowy dzierżawy gruntów rolnych o pow. około 45 ha położonych w gminie L. i gminie O. w latach 2017-2020, a także fakt pobierania corocznie ustalonych rat czynszu, co dało podstawę do wydania rozstrzygnięcia kwestii posiadania spornych gruntów w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
Dyrektor wyjaśnił także, że ustawa z 5 lutego 2015 r. ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej wskazuje na posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. Jednakże dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Istota płatności obszarowych wyraża się bowiem w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Zatem ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest powiązana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale ma związek z faktycznym władztwem nad gruntem rolnym, co polega na jego rolniczym użytkowaniu. Istotą płatności obszarowych jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Chodzi tu o realne decydowanie o tym, co rolniczo na tym terenie dziać się powinno.
Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, wbrew twierdzeniu strony, że była faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych nr 325, [...], [...], [...], [...], a K. G. i Z. G. wykonywali na jej polecenie usługi za pomocą dużych maszyn rolniczych. Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie wynagradzania ww. za wykonywane usługi.
W ocenie dyrektora bezzasadny był zarzut naruszenia przez kierownika art. 24 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o wyłącznie pracownika w sytuacji, w której zachodzą uzasadnione obawy co do bezstronności pracownika. Zdaniem organu opisane w ww. wniosku sytuacje nie mają potwierdzenia w aktach sprawy. Wniosek ten został złożony przed zakończeniem postępowania i wskazywał na naczelnika jako osobę obecną podczas przeglądania akt, podczas gdy w trakcie tej czynności obecny był inny pracownik.
Mając na uwadze kompletność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ uznał również niezasadność wniosku o przeprowadzenie nowych dowodów w postaci zeznań świadka S. P., D. C., ponowne przesłuchanie strony oraz dokumentów z akt sprawy karnej w sprawie II K 182/22.
Dyrektor wskazał na art. 19a ust. 1 Rozporządzenia (UE) Nr 640/2014 określający konsekwencje w przyznaniu jednolitej płatności obszarowej w przypadku stwierdzenia różnicy między powierzchnią zadeklarowaną (54,42 ha), a powierzchnią stwierdzoną (8,79 ha) – odmowę płatności i naliczenie kary administracyjnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Przepis ten miał także zastosowanie w stosunku do płatności dodatkowej przysługującej do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej, która wyniosła 5,79 ha oraz do płatności dla młodych rolników przysługującej do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej, która wyniosła 8,79 ha. Przytaczając treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 5 lutego 2015 r., art. 43 Rozporządzenia (UE) Nr 1307/2013, art. 23 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/20 wyjaśnił, że w tej sprawie podstawę do przyznania płatności za zazielenienie stanowi jedynie powierzchnia 8,79 ha.
Organ wskazał także przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. (art. 14 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2; art. 13) określające warunki przyznania odpowiednio płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników.
Na powyższą decyzję H. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji kierownika. Zarzucił naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z 12 lutego 2021 roku nr 0243-2021-000801 w sytuacji, gdy dowody, na których oparły się organy administracji I i II instancji wskazują jedynie na fakt zawarcia ustnej umowy dzierżawy pomiędzy skarżącym, a Z. G., który to fakt co do zasady nie ma charakteru "istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej" (zwłaszcza wobec niepoczynienia przez organy ARiMR żadnych ustaleń co do faktycznego zakresu tejże umowy), a tym samym nie mógł być podstawą wznowienia postępowania;
2) art. 24 § 3 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. poprzez nieprzeprowadzenie jakichkolwiek czynności związanych ze zgłoszonym przez skarżącego wnioskiem o wyłączenie pracownika organu - E. R. w sytuacji, gdy naruszony przepis nie wymaga od strony zgłaszającej żądanie udowodnienia zaistnienia okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności pracownika, a jedynie ich uprawdopodobnienie. Nade wszystko niepodjęcia żadnych czynności nie uzasadniał moment (etap postępowania) zgłoszenia żądania w toku instancji (".[pic] wniosek o wyłączenie pracownika strona złożyła dopiero, gdy postępowanie w sprawie zbliżało się ku końcowi", str. 14 akapit 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, "... pełnomocnik mógł wnieść uwagi w dniu przeglądania akt, czego nie uczynił", tamże);
3) art. 3 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. poprzez:
a/ wadliwe rozpatrzenie materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego nietrafnych spostrzeżeń i ustaleń co do stanu faktycznego - w zakresie podmiotu użytkującego rolniczo działki położone w K. (gm. L., powiat opatowski) oznaczone numerami ewidencyjnymi 325, [...], [...], [...], [...]; w tym zwłaszcza wyciągnięcie zbyt daleko idących wniosków z faktu wytoczenia przez skarżącego powództwa o zapłatę czynszu dzierżawnego przeciwko Z. G. (w sprawie sygn. akt I C 119/21), treści złożonych wyjaśnień informacyjnych i zawarcia przez strony ugody w tej sprawie, tj. uznanie, że fakty te świadczą o użytkowaniu rolniczym przedmiotowych działek wyłącznie przez Z. G., podczas gdy organy administracji I i II instancji nie ustaliły treści (zakresu) umowy dzierżawy, a stosownie do okoliczności podniesionych w odwołaniu (oraz potwierdzonych w zeznaniach świadków i przesłuchaniu skarżącego) nie dotyczyła ona rolniczego korzystania z przedmiotowych działek przez Z. G., a jedynie wykonywania na nich poszczególnych czynności, czego dowodzą także fakty znane organom administracji I i II instancji, tj.:
- brak wiedzy świadków Z. G. i K. G. o charakterze upraw na ww. nieruchomościach w 2020 r.,
- niezłożenie przez Z. G. wniosku o uzyskanie dopłat bezpośrednich w związku z użytkowaniem rolniczym ww. nieruchomości,
- wartość, na którą opiewała treść ugody zawartej w sprawie sygn. akt I C 119/21, która jest całkowicie nieadekwatna do czynszu realnego, która to okoliczność oceniana być powinna, mając na uwadze, iż średni roczny czynsz [pic]dzierżawny gruntów rolnych z KOWR w 2020 r. wynosił
9,4 dt/ha, tj. - 697 zł/ha (okoliczność znana organom z urzędu - vide: komunikat GUS),
- treść korespondencji SMS'owej pomiędzy skarżącym, a K. G., wskazującej na wezwanie skarżącego do zapłaty wynagrodzenia za czynność rozrzucenia obornika na nieruchomościach rolnych, które zdaniem organów ARiMR użytkowali wyłącznie świadkowie Z. i K. G.;
b/ wadliwe rozpatrzenie materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego nietrafnych spostrzeżeń co do stanu faktycznego - w zakresie podmiotu użytkującego rolniczo działki położone K. (gm. L., powiat opatowski) oznaczone numerami ewidencyjnymi 325, [...], [...], [...], [...] w sytuacji, gdy z dokumentów złożonych przez świadka nie wynika fakt rolniczego użytkowania działek należących do skarżącego przez Z. G., a tym bardziej podejmowanie przez świadka działań organizacyjnych, czy kierowniczych związanych z prowadzonym na tych działkach gospodarstwem rolnym;
zaś w konsekwencji naruszenie art. 7 i 8 ustawy z 5 lutego 2015 r. w zw. z art. 19 i art. 19a ust. 1 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 w zakresie płatności obszarowej, art. 43 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 oraz art. 23 ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014 w zakresie płatności za zazielenienie, art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. w zw. z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia 640/2014 w zakresie płatności dodatkowej, art. 13 ustawy z 5 lutego 2015 r. w zw. z art. 50 ust. 2 Rozporządzenia 1307/2013 i art. 19a ust. 1 Rozporządzenia 640/2014 w zakresie płatności dla młodych rolników poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
4) art. 3 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. w zw. z art. 10a ust. 6 pkt 2 i 3 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505; ze zm., dalej "ustawa o ARiMR") w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR oraz art. 107 § 3 K.p.a. i art. 140 K.p.a. poprzez brak rozważenia i należytego ustosunkowania się do zarzutów odwołania oraz twierdzeń w nim podnoszonych, w tym nade wszystko związanych z zakresem umowy zawartej pomiędzy Z. G., a skarżącym (obejmującej 2020 r.) i wyrażeniem zgody na wykonywanie przez wydzierżawiającego niektórych czynności na przedmiotowych działkach (np. zbiorem i pobieraniem korzyści ze słomy pozostałej po uprawie zboża prowadzonej przez skarżącego w postaci umowy dzierżawy).
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że decyzje organów ARiMR obu instancji oparto na (błędnym) zapatrywaniu, że z zeznań świadków K. G., Z. G. i T. R. oraz z protokołu rozprawy cywilnej przeprowadzonej w dniu 24 sierpnia 2021 roku w Sądzie Rejonowym w Sandomierzu, sygn. akt I C 119/21, wynika niezbicie, że skarżący nie użytkował swoich gruntów rolnych w 2020 r. Podkreślił, że za nieuprawnione, a nade wszystko sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego uznać należy rażące uproszczenie sytuacji faktycznej i prawnej, którego dokonały organy I i II instancji ARiMR przy ocenie materiału dowodowego sprawie. Ta niedopuszczalna symplifikacja polegała na prostym przełożeniu faktu zawarcia przez skarżącego umowy dzierżawy ze Z. G. (który wynikał ze złożonego przez skarżącego pozwu) na okoliczności faktyczne związane z zakresem użytkowania przez dzierżawcę nieruchomości, których dotyczyła ta umowa. Tymczasem w postępowaniu wznowieniowym nie dostrzeżono, że na gruncie prawa cywilnego umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego dotyczyć może użytkowania rzeczy przez dzierżawcę jedynie poprzez wykonywanie określonych prac o charakterze agrotechnicznym na gruncie i pobierania z tego tytułu korzyści, co jednak nie odpowiada definicji rolniczego użytkowania działek wypracowanej na gruncie ustawy o płatnościach oraz Rozporządzeń unijnych regulujących przedmiotowe wsparcie.
Wskazał, że przyjęte przez organy uproszenie wynika z: całkowitej niewiedzy świadków Z. G. i K. G. co do charakteru upraw prowadzonych "przez nich" w 2020 r. na nieruchomościach położonych w K. (gm., L. , powiat o. ) oznaczonych numerami ewidencyjnymi 325, [...], [...], [...], [...]; niezłożenia przez Z. G. wniosku o uzyskanie dopłat bezpośrednich w związku z użytkowaniem rolniczym ww. nieruchomości; faktu, że wysokość rocznego czynszu dzierżawnego wskazanego w treści pozwu oraz wartość, na którą opiewała treść ugody zawartej w sprawie sygn. akt I C 119/21 nie odpowiada rzeczywistym wartościom czynszu dzierżawy tego typu gruntów. Z tytułu dzierżawy przedmiotowych gruntów skarżący mógł uzyskiwać w 2020 r. według cen rynkowych roczny czynsz dzierżawny w wysokości
31 390 zł. Kwotę (4 500 zł) uznać można za ekwiwalentną w przypadku ograniczonego sposobu użytkowania nieruchomości rolnych skarżącego przez dzierżawcę. Treść korespondencji SMS'owej pomiędzy skarżącym, a K. G. wskazuje na wezwanie skarżącego do zapłaty wynagrodzenia za czynność rozrzucenia obornika na nieruchomościach rolnych. Korespondencja ta powinna nasuwać pytanie, dlaczego skarżący miałby wypłacać K. G. i Z. G. wynagrodzenie za rozwożenie obornika na działkach rolnych skarżącego, które zdaniem organu rolniczo użytkował wyłącznie Z. G.. Odnosząc się do treści protokołu rozprawy sądowej przeprowadzonej w Sądzie Rejonowym w Sandomierzu wyjaśnił, że na wstępnym etapie postępowania, wobec niezakwestionowania przez stronę pozwaną wysokości umówionego czynszu dzierżawnego, skarżący nie miał interesu w szczegółowym wyjaśnianiu zakresu korzystania z nieruchomości rolnych przez dzierżawcę. Tym samym przytoczone zeznania informacyjne skarżącego nie muszą oznaczać (i nie oznaczały), iż nie użytkował on rolniczo przedmiotowych nieruchomości w okresie 2018 - 2020 r. Podsumowując stwierdził, że to on pozostawał osobą decyzyjną co do prowadzonej w gospodarstwie uprawy.
Wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy karnej II K 182/22, w szczególności zeznań świadka D. C. – na okoliczność ustalenia, że nieruchomości stanowiące działki nr 325, [...], [...], [...], [...] położone w K. nie były ubezpieczane przez K. G. i Z. G..
W odpowiedzi na skargę dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd odmówił przeprowadzenia dowodu wnioskowanego w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492; ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja dyrektora, jak i poprzedzająca ją decyzja kierownika wydane zostały z naruszeniem prawa.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że każda decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ korzysta z domniemania prawidłowości, a decyzja ostateczna - z bardzo silnej ochrony mającej na celu stabilizację ukształtowanej nią sytuacji prawnej adresata. W rozumieniu art. 16 § 1 K.p.a. ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że organy administracji publicznej korzystając z możliwości weryfikacji ostatecznych decyzji obowiązane są przy wydawaniu stosownych orzeczeń przestrzegać obowiązujących rygorów prawnych.
Kodeks postępowania administracyjnego opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych - rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 K.p.a., art. 145a § 1 i 145b § 1 K.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia wymienionych w art. 146 K.p.a. przesłanek negatywnych.
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja kierownika z 12 lutego 2021 r. była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020. Została doręczona skarżącemu, który nie wniósł od niej odwołania.
Zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym - po wznowieniu przez organ pierwszej instancji postępowania z urzędu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Dokonując oceny tych okoliczności trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, jak i nadzwyczajny charakter wznowieniowego postępowania, uprawniające do wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w razie stwierdzenia kwalifikowanych wad postępowania zwykłego, a zakończonego decyzją ostateczną. Postępowanie wznowieniowe nie może bowiem służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 2687/16, wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1582/10, wyrok NSA z 19 listopada 2009 r., II FSK 933/08, wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., II FSK 300/12; te i wszystkie pozostałe wymienione w uzasadnieniu orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąsko. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12, wyrok NSA z 23 maja 2003 r., III SA 2484/01). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2541/12, wyrok NSA z 1 lutego 2012 r., II OSK 2154/10).
Dodatkowo nie każde ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, istniejących w dacie rozstrzygania, lecz nieznanych organowi, świadczy o naruszeniu prawa (wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., II FSK 1640/09). Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nowe okoliczności lub dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy; powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., II OSK 2160/12). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z 20 marca 2019 r., II OSK 1112/17, wyrok NSA z 18 maja 2017 r., I OSK 45/17). Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw", w odniesieniu do dowodów lub okoliczności, oznacza takie dowody lub okoliczności, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym. Nowe okoliczności lub dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 14 maja 2015 r., II GSK 946/14). W świetle art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy, tj. dające się np. przypisać organowi albo stronie (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., II GSK 1553/16).
W prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania organ administracji publicznej jest zobowiązany do wykazania, że okoliczności i dowody będące przesłanką wznowienia postępowania są nowe oraz istotne dla sprawy, a ponadto że te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi (wyrok NSA z 12 maja 2016 r., II OSK 2124/14).
W niniejszej sprawie jako nową okoliczność faktyczną, istotną dla wyniku sprawy i istniejącą w dacie wydania decyzji z 12 lutego 2021 r. kierownik wskazał na brak użytkowania działek ewidencyjnych nr 325, [...], [...], [...], [...] przez skarżącego w 2020 r.
Okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach wskazanych we wniosku o przyznanie płatności i zawarcie umowy dzierżawy odnośnie do zadeklarowanej powierzchni gospodarstwa rolnego, która to okoliczność ujawniła się po wydaniu decyzji w sprawie, w ocenie sądu, uzasadniała wznowienie postępowania w sprawie. W świetle art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wystarczającą przesłanką do wznowienia postępowania jest ujawnienie się nowej okoliczności faktycznej istotnej dla sprawy, istniejącej w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznanej organowi. Okoliczność faktyczna nieużytkowania rolniczo zgłoszonych do płatności działek przez skarżącego istniała w dniu wydania decyzji, była istotna dla sprawy i nie była znana organowi wydającemu decyzję ostateczną.
Powyższa okoliczność wyszła na jaw dopiero po wydaniu decyzji z 12 lutego 2021 r. w związku z uzyskaniem przez Agencję informacji 20 grudnia 2022 r. o braku użytkowania działek ewidencyjnych nr 325, [...], [...], [...], [...] przez H. Z.. Przepisy K.p.a. nie regulują sposobu, w jaki organ może powziąć informacje o nowych okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 tej ustawy. Z pewnością w związku z treścią ww. pisma organ uprawniony był wznowić postępowanie administracyjne w sprawie.
Z tych względów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. jest nieuzasadniony.
Z treści art. 6 ustawy z 5 lutego 2015 r. wynika, że płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Nadto zgodnie z art. 13 ustawy z 5 lutego 2015 r. do przyznawania płatności dla młodych rolników stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha. Z kolei z art. 14 ust. 1 tej ustawy wynika, że płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha. Zgodnie z ust. 2 płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika:
1) nie większej niż 30 ha oraz
2) pomniejszonej o 3 ha.
Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1307/2013, do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a) "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą;
b) "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego;
c) "działalność rolnicza" oznacza:
i. produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
ii. utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub;
iii. prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Powyższe regulacje warunkują przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego od prowadzenia działalności rolniczej przez rolnika na gruntach pozostających w jego posiadaniu.
Po pierwsze, posiadanie jest ustawowo określoną przesłanką warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. Stosownie do art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa, posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, (w:) E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Niezbędną cechą posiadania jest istnienie stanu trwałego władztwa nad rzeczą.
Po drugie, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07). Jak bowiem wynika z regulacji unijnych i krajowych, istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych itp. Linia orzecznicza, w której wyrażano takie stanowisko jest obszerna - por. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11; z 22 września 2023 r., I GSK 1235/22. Przez prowadzenie działalności rolniczej należy rozumieć całość czynności rolniczych od momentu rozpoczęcia uprawy, tj. od przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny, poprzez zasiew, nawożenie, ochronę roślin oraz zbiór płodów rolnych. Płatności obszarowe powinny zatem trafiać do tych podmiotów, które konkretne grunty uprawiają (wyrok NSA z 2 grudnia 2021 r., I GSK 935/21).
Według ustaleń organów orzekających w niniejszej sprawie skarżący nie użytkował spornych działek w latach 2018-2020. Organy przeprowadziły w sprawie obszerne postępowanie dowodowe, w trakcie którego przesłuchani zostali zarówno świadkowie zawnioskowani przez skarżącego jak i świadkowie związani ze Z. G.. Zeznający podawali sprzeczne informacje odnośnie do tego, kto faktycznie użytkował rolniczo zawnioskowane do płatności działki nr ewid.[...], [...], [...], [...], [...] w spornym okresie.
Z treści zeznań Z. G. z 20 lutego 2023 r. wynika, że ustalił ze skarżącym, że on będzie decydował, co zasiać, będzie ponosił nakłady, zbierał i czerpał zyski, a dopłaty pobierał skarżący. Zeznający tego samego dnia K. G. wskazał, że w roku 2018, 2019 i 2020 na spornych działkach uprawiany był rzepak, pszenica jara i ozima, jęczmień jary oraz kukurydza. Nie pamiętał, na której działce i w którym roku. Wysokość rat czynszu wynikała z woli stron umowy dzierżawy, a jej wysokość określił precyzyjnie skarżący podczas informacyjnego wysłuchania przed Sądem Rejonowym w Sandomierzu.
Treść tych zeznań koresponduje ze złożonymi 17 kwietnia 2023 r. zeznaniami T. R.. Zeznał on, że sporne działki dzierżawił Z. G. i to on podejmował na nich działalność kierowniczą. Świadek wskazał, jakie uprawy znajdowały się na tych działkach i jakie zabiegi uprawne były na nich wykonywane. Świadek ten zeznał, że nie widział skarżącego na działkach i nie wykonywał zleconych przez niego prac.
Również zeznający przed organem pierwszej instancji S. K. wyjawił, że zasiewami na spornych działkach i opryskiwaniem zajmował się K. G.. Nie miał wiedzy, kto kupował materiał siewny.
Z kolei składając zeznania 17 kwietnia 2023 r. przed organem pierwszej instancji skarżący powiedział, że umowa dzierżawy dotyczyła użytkowania magazynów znajdujących się na działce o numerze [...] położonej w K. gmina L., na której posadowione są magazyny o powierzchni ok. 750 m˛ każdy.
O użytkowaniu spornych działek przez skarżącego zeznali również: K. K. (partnerka skarżącego), G. Z. (matka skarżącego), S. Z. (ojciec skarżącego). W trakcie przesłuchania dnia 20 stycznia 2023 r. świadków G. Z. oraz S. Z., a także do protokołu przesłuchania świadka K. K., świadkowie na pytanie, kto wykonywał zabiegi uprawowe na spornych działkach w latach 2018-2020, podali, że to H. Z., następnie na pytanie, czy Z. G. lub K. G. wykonywali zabiegi na ww. działkach, świadkowie wskazali, że K. G. wykonywał zabiegi na zlecenie H. Z..
Słusznie więc - wobec ujawnionych sprzeczności - rozstrzygające dla organów okazały się dokumenty urzędowe w postaci: protokołu z rozprawy odbytej w dniu 24 sierpnia 2021 r. przed Sądem Rejonowym w Sandomierzu zawierającego treść informacyjnego przesłuchania stron postępowania cywilnego w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko K. G. o zapłatę czynszu dzierżawnego oraz dokumentu ugody zawartej przez ww. sądem (skutkującej umorzeniem tego postępowania). Skarżący podał informacyjnie cyt.: "Ja zawarłem około 4 lata temu umowę wynajmu nieruchomości, czyli dzierżawy o łącznej powierzchni około 45 ha położonej w gminie L. i w gminie O. i działek było 9 o różnych numerach ewid. Umowę zawarłem z obecnym tutaj K. G..(...) Nie zawarłem umowy na piśmie, ponieważ zawarłem umowę ustną. Umowa była zawarta w miejscowości Z. 22 tam gdzie ja zamieszkuję, zawarta była na 1 rok a po wygaśnięciu każdorazowo tej umowy spotykaliśmy się ponownie i rozmawialiśmy na temat nowej umowy i zbiergało się to każdorazowo z zapłatą ostatniej raty.(...) Prostuję, w latach 2017, 2018 i 2019 pozwany zapłacił mi w każdym roku 4 raty po 6000 zł i tylko ostatnia ratę płacił mi po żniwach. W 2020 r. ustaliliśmy, że będą to 3 raty po 9500 zł i pozwany zapłacił mi tylko 2 raty po 9500 zł. (...) Ja wypowiedziałem pozwanemu umowę dzierżawy wszystkich gruntów w 2018 r. z 2 – letnim terminem wypowiedzenia a przyczyna była taka, że ja postanowiłem, że sam będę te grunty uprawiał bo też jestem rolnikiem. Uprawiam te grunty od 2021 r. i pierwsze zasiewy poczyniłem w tym roku." Dalej na pytania pełnomocnika pozwanego skarżący wyjaśnił: "Dopłaty unijne do tych gruntów ja brałem bo taka była miedzy nami umowa. (...) Przez wszystkie lata dzierżawy dzierżawiłem te same grunty o tej samej powierzchni."
Z materiału dowodowego sprawy nie wynika zatem, by to skarżący w spornym czasie decydował o sposobie prowadzonych na ww. gruntach upraw, by dokonywał na nich jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Skarżący nie przedstawił wystarczająco przekonywujących dowodów na to, że zlecał prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom, wręcz przeciwnie - wyjaśniając informacyjnie – wykazywał, że wydzierżawiał te działki na mocy ustnej umowy dzierżawy od 2018 do 2020 r. Słusznie więc organy orzekające w sprawie dały wiarę twierdzeniom skarżącego złożonym w trakcie postępowania cywilnego. Postępowanie to przecież zostało zainicjowane przez samego skarżącego. Domagał się w nim od strony pozwanej zapłaty raty czynszu dzierżawnego. Przedmiot tego postępowania wprost potwierdza, że H. Z. zawarł umowę dzierżawy gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatność, a wyjaśniając przed sądem cywilnym skarżący ujawnił szczegóły tej umowy. Trudno zatem deprecjonować treść tych wyjaśnień dlatego, że w postępowaniu nadzwyczajnym skarżący forsuje stanowisko odmienne od tego przedstawionego przez sądem powszechnym, nawet z tej przyczyny, że było to wyłącznie wysłuchanie informacyjne w trybie art. 212 k.p.c. W trakcie takiego wysłuchania sąd cywilny dąży do zgodnego z prawdą ustalenia podstawy faktycznej dochodzonych przez strony praw lub roszczeń. W ten sam sposób sąd dąży do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, które są sporne. Z kolei strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody (art. 3 k.p.c.). Ponadto składając wyjaśnienia informacyjnie, skarżący nie był zainteresowany ukrywaniem faktów istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia o płatnościach obszarowych, dlatego w postępowaniu wznowieniowym treść informacyjnego wysłuchania stron ma niezwykle istotne znaczenie.
Podsumowując, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornym jest, zdaniem sądu, że do zawarcia ustnie umowy dzierżawy obejmującej sporny grunty doszło, a skarżący nie użytkował przedmiotowych działek rolnych w latach 2018-2020. Warto zaznaczyć, że do essentialia negotii umowy dzierżawy z jednej strony należy obowiązek dzierżawcy do regularnego płacenia czynszu, z drugiej zaś oddanie rzeczy przez wydzierżawiającego w celu jej używania i pobierania pożytków w sposób zgodny z umową, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Niezawarcie umowy dzierżawy w formie pisemnej nie ma istotnego znaczenia dla wyniku tej sprawy. Bez wpływ na wynik sprawy pozostają także okoliczności niezłożenia przez Z. G. wniosku o uzyskanie dopłat bezpośrednich w związku z użytkowaniem rolniczym spornych działek oraz treść korespondencji sms pomiędzy skarżącym, a K. G. dotyczącej zapłaty za rozrzucenie obornika, czy wysokość czynszu wynikająca z ugody sądowej w kontekście czynszu dzierżawnego gruntów rolnych z KOWR.
Podsumowując, władztwa nad spornymi działami w latach 2018-2020 nie sprawował skarżący. To również nie on prowadził na nich działalność rolniczą i w związku z tym to nie on był uprawniony w tym zakresie do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r., organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Z kolei stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z treści wymienionych regulacji wynika, że modyfikują one zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania płatności, ograniczając szereg obowiązków organu administracyjnego. W szczególności dotyczy to obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej i rozłożenia ciężaru dowodu. Organy administracji publicznej nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. Ograniczono też stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 K.p.a.), a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Jednak z uwagi na nałożony na organ obowiązek stania na straży praworządności (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy), organ nie jest zwolniony z wszelkich obowiązków dowodowych. W szczególności dotyczy to spraw, w których następuje pozbawienie prawa do płatności ze względu na sztuczne tworzenie warunków. W sprawach tego rodzaju ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie, natomiast obowiązkiem strony jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania płatności. Organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia zaś wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie proces decyzyjny organu spełnia powyższe wymagania, czemu dowodzi treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Tym samym całkowicie chybione są zarzuty skargi naruszenia w kontrolowanej sprawie przepisów ustawy z 5 lutego 2015 r. (art. 7 i 8), Rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 4 ust. 1 lit. c) oraz Rozporządzenia nr 640/2014.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia w sprawie art. 19a Rozporządzenia nr 640/2013. Udowodnioną okolicznością jest zawyżenie przez skarżącego obszaru powierzchni zadeklarowanej. Skoro bowiem skarżący nie użytkował rolniczo działek, do których miałyby się odnosić płatności, o które wnioskował, to należało uznać, że powierzchnia została zadeklarowana w sposób nieprawidłowy. Z tego powodu przepis art. 19a Rozporządzenia nr 640/2014 zastosowano adekwatnie do stanu, jaki w sprawie ustalono, rzetelnie objaśniając sposób dokonanych wyliczeń. Okoliczności tej sprawy uzasadniają zastosowanie przez organ przepisów sankcyjnych dotyczących nałożenia kary administracyjnej w przypadku zawyżenia zadeklarowanego we wniosku obszaru.
W ocenie sądu, organy należycie wykazały wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania i prawidłowo - w oparciu o całokształt materiału dowodowego - ustaliły, że skarżący nie użytkował spornych działek i nie prowadził na nich działalności rolniczej, skarżący zaś nie przedstawił materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie tezy przeciwnej. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (zob. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r.,
I GSK1402/19).
Sąd akceptuje również stanowisko organu odwoławczego, że w świetle okoliczności sprawy nie było zasadne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków S. P. i D. C., ponownego przesłuchania strony oraz dokumentów z akt sprawy karnej. Nawet gdyby z dowodów tych miało wynikać, że to skarżący faktycznie użytkował sporny grunt, to zeznania (wyjaśnienia) te nie podważyłyby skutecznie waloru dowodowego, jaki należy przypisać dokumentom w postaci protokołu rozprawy sądowej, ugody sądowej oraz postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie cywilnej.
Analiza akt sprawy administracyjnej wskazuje, że bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 24 § 3 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie jakichkolwiek czynności związanych ze zgłoszonym przez skarżącego wnioskiem o wyłączenie pracownika organu – E. R.. Wbrew temu zarzutowi, w aktach sprawy znajdują się bowiem pisemne wyjaśnienia E. R. i zawierające uzasadnienie postanowienie kierownika z 23 czerwca 2023 r. o odmowie wyłączenia pracownika od prowadzenia sprawy.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy karnej II K [...], w szczególności zeznań świadka D. C. – na okoliczność ustalenia, że nieruchomości stanowiące działki nr 325, [...], [...], [...], [...] położone w K. nie były ubezpieczane przez K. G. i Z. G., sąd zauważa, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, ani do ustalania stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym (tak NSA w wyrokach z: 12 lipca 2023 r., I OSK 890/20; 29 września 2023 r., III OSK 2159/21), czemu zasadniczo miało służyć przeprowadzenie tego dowodu. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten dopuszcza w drodze wyjątku przeprowadzenie uzupełniającego dowodu w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych. Nie można przy tym pomijać, że jest to uprawnienie, a nie obowiązek sądu (wyrok NSA z 2 września 2008 r., II GSK 318/08).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, sąd odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z uwagi na nieprzydatność tego dowodu dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozpoznawanej sprawy.
W świetle okoliczności sprawy i przedstawionych rozważań, sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi odwoławczemu na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest logiczne, spójne i kompletne, poddaje się merytorycznej kontroli sądowej. Wyczerpująco też informuje skarżącego o motywach, którymi kierował się organ, załatwiając przedmiotową sprawę, odzwierciedla tok jego rozumowania, a w szczególności zawiera ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez dyrektora wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.
Bez wątpienia w realiach sprawy zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uprawniając organ administracji do zainicjowania z urzędu nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania, a w konsekwencji uchylenia decyzji ostatecznej i orzeczenia w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2020 rok.
Tym samym zarzuty skargi okazały się chybione, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.