I SA/KE 541/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2025-02-20
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościegzekucja administracyjnaoszacowanie wartościoperat szacunkowyzarzutyprawo procesoweuczestnik postępowaniaWSApodatek od nieruchomości

WSA w Kielcach uchylił postanowienia organów egzekucyjnych dotyczące opisu i oszacowania nieruchomości, stwierdzając naruszenie prawa procesowego przez pominięcie jednego z uczestników postępowania.

Sprawa dotyczyła zarzutów wniesionych przez spółkę C. sp. z o.o. sp. k. do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zajętej w postępowaniu egzekucyjnym. Spółka kwestionowała rzetelność operatu szacunkowego. WSA w Kielcach uchylił zaskarżone postanowienia organów obu instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110b pkt 3 u.p.e.a., polegające na pominięciu jako uczestnika postępowania spółki G. S. E. sp. z o.o. z O., mimo ujawnienia jej roszczenia w księdze wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę spółki C. sp. z o.o. sp. k. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Busku-Zdroju. Organy egzekucyjne uznały za nieuzasadnione zarzuty spółki dotyczące opisu i oszacowania wartości nieruchomości zajętej w postępowaniu egzekucyjnym z tytułu nieuiszczonego podatku od nieruchomości. Spółka podnosiła, że operat szacunkowy był nierzetelny, nie uwzględniał wartości nieruchomości jako całości gospodarczej, zawierał błędy w wycenie i analizie rynku. Sąd, badając sprawę, stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniało uchylenie zaskarżonych postanowień. Kluczowym ustaleniem było pominięcie przez organy egzekucyjne spółki G. S. E. sp. z o.o. z O. jako uczestnika postępowania, mimo że jej roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia własności nieruchomości było ujawnione w księdze wieczystej. Sąd uznał, że brak zawiadomienia tego podmiotu o czynnościach postępowania i doręczenia mu rozstrzygnięć stanowiło naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110b pkt 3 u.p.e.a., co jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z tym, sąd uchylił postanowienia organów obu instancji, nie badając merytorycznie zarzutów spółki co do operatu szacunkowego. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania organom, które mają uwzględnić ocenę prawną sądu i przeprowadzić postępowanie z udziałem wszystkich uczestników.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pominięcie takiego podmiotu stanowi naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110b pkt 3 u.p.e.a., co daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że spółka G. S. E. sp. z o.o. z O., której roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia własności nieruchomości było ujawnione w księdze wieczystej, powinna być uczestnikiem postępowania egzekucyjnego. Brak jej zawiadomienia o czynnościach i doręczenia rozstrzygnięć stanowi naruszenie przepisów procesowych, co obliguje sąd do uchylenia postanowień organów obu instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.p.e.a. art. 110b § pkt 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa krąg uczestników postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, w tym osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia zabezpieczone na nieruchomości.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

u.p.e.a. art. 18 § pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym.

u.p.e.a. art. 110b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja uczestników postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 110m § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Termin opisu i oszacowania zajętej nieruchomości.

u.p.e.a. art. 110o § par. 1-3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania nieruchomości.

u.p.e.a. art. 110r

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Treść protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

u.p.e.a. art. 110u § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Termin i sposób wnoszenia zarzutów do oszacowania wartości nieruchomości.

k.p.a. art. 138 § par. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji przez organ II instancji.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres postępowania przed organem odwoławczym.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § par. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

u.g.n. art. 157 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Obowiązek prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu w celu prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów.

k.p.a. art. 75 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowody w postępowaniu administracyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie jako uczestnika postępowania spółki G. S. E. sp. z o.o. z O., której roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości było ujawnione w księdze wieczystej.

Godne uwagi sformułowania

sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. organ ma bowiem obowiązek czuwać nad ustaleniem prawidłowego kręgu uczestników postępowania na każdym jego etapie.

Skład orzekający

Mirosław Surma

przewodniczący

Magdalena Chraniuk-Stępniak

członek

Andrzej Mącznik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność prawidłowego ustalenia kręgu uczestników postępowania egzekucyjnego z nieruchomości oraz konsekwencje prawne ich pominięcia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie ujawnione jest roszczenie o przeniesienie własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur i prawidłowe ustalenie kręgu stron, nawet w skomplikowanych postępowaniach egzekucyjnych. Uchylenie decyzji z powodu formalnego błędu jest pouczające dla praktyków.

Błąd formalny w egzekucji: Sąd uchyla postanowienia, bo zapomniano o jednym z uczestników.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 541/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110b pkt 3 , art. 110m par. 1, art. 110o par. 1-3, art. 110r, art. 110u par. 1, art. 110b,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi C.sp. z o.o. sp. k. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 1 października 2024 r. nr 2601-IEE.7113.109.2024.2 w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach na rzecz C.sp. z o.o. sp. k. we W.kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 1 października 2024 r., nr 2601-IEE.7113.109.2024.2, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (organ, dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Busku-Zdroju (organ egzekucyjny, naczelnik) z 25 lipca 2024 r., nr 2602-SEE.7113.27.2024.2, uznające za nieuzasadnione wniesione przez C. sp. z o.o. sp. k. we W. (zobowiązana, spółka, skarżąca) 26 czerwca 2024 r. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości gruntowej.
1.1. Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy Tuczępy z tytułu nieuiszczonego podatku od nieruchomości. W toku prowadzonej egzekucji administracyjnej 2 listopada 2022 roku dokonał zajęcia nieruchomości położonej w miejscowości D., gm. T., powiat b. w skład której wchodzi działka o numerze ewidencyjnym [...], dla której Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju prowadzi księgę wieczystą nr [...] Z uwagi na nieuregulowanie dochodzonych należności, naczelnik przystąpił do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Dnia 28 listopada 2023 roku został sporządzony i ukończony protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W dniu 2 stycznia 2024 r. zobowiązana wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
1.2 Postanowieniem z 2 lutego 2024 r. naczelnik stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. dyrektor utrzymał w mocy postanowienie naczelnika. Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. naczelnik odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez dyrektora.
1.3 W związku z wniesionymi przez spółkę zarzutami, pismem z 10 stycznia 2024 roku organ egzekucyjny zwrócił się do rzeczoznawcy o wyjaśnienie kwestii podniesionych w zarzutach.
1.4 Uwzględniając zastrzeżenia spółki, 23 kwietnia 2024 r. rzeczoznawca majątkowy przedłożył nową wycenę z 6 kwietnia 2024 r. i dodatkowy operat szacunkowy zawierający wycenę kompleksu nieruchomości.
Dnia 12 czerwca 2024 r. został sporządzony protokół opisu i oszacowania.
1.5 Pismem z 26 czerwca 2024 r. zobowiązana zgłosiła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, kwestionując rzetelność sporządzenia operatu szacunkowego. Podniosła następujące zarzuty: sporządzenie operatu szacunkowego z pominięciem wartości kompleksu nieruchomości stanowiącego własność spółki jako całości gospodarczej i jej wpływu na wartość nieruchomości; rażącą różnicę w wycenie nieruchomości między operatami z 6 sierpnia 2023 roku, a 6 kwietnia 2024 roku, dyskwalifikującą walory dowodowe operatu jako opinii niespójnej i nierzetelnej; pominięcie analizy rynku lokalnego w operacie szacunkowym; sporządzenie analizy porównawczej w oparciu o dane pochodzące z transakcji nieruchomości, które nie spełniają kryteriów nieruchomości podobnej do wycenianej nieruchomości. Wniosła o poddanie operatu ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Przedłożyła własny niepodpisany operat szacunkowy z 26 maja 2017 r.
1.6 Postanowieniem z 25 lipca 2024 r. organ egzekucyjny uznał zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości za nieuzasadnione. W zażaleniu zobowiązana podtrzymała dotychczasowe stanowisko.
1.7 Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, organ przytoczył podstawy prawne i wskazał, na czym polegało zastosowane podejście, metoda i technika szacowania nieruchomości. Wyjaśnił, że opinia biegłego powinna podlegać ocenie ze strony organu egzekucyjnego przede wszystkim z punktu widzenia spełnienia kryteriów określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132), dalej: "u.p.e.a.". Podkreślił, że organ egzekucyjny nie powinien kwestionować przyjętych przez rzeczoznawcę metod wyceny. O wyborze podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości decyduje bowiem rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Dyrektor stwierdził, iż rzeczoznawca majątkowy Z. G. w sporządzonym 6 kwietnia 2024 roku operacie szacunkowym nieruchomości gruntowej uwzględniła wszystkie niezbędne parametry. W sposób przejrzysty przedstawiła dane formalnoprawne przy użyciu podejścia porównawczego, metody korygowania ceny średniej. Kierowała się także wynikami badania rynku.
Organ wyjaśnił, że w razie wyegzekwowania należności poprzez sprzedaż danej nieruchomości, organ egzekucyjny, kierując się zasadą celowości, nie będzie dokonywał sprzedaży licytacyjnej kolejnych zajętych nieruchomości.
Odnosząc się do złożonego przez spółkę operatu szacunkowego z 26 maja 2017 r., dyrektor zwrócił uwagę na jego brak aktualności, co jest jego istotnym uchybieniem, a także na fakt jego niepodpisania oraz brak danych osobowych rzeczoznawcy wraz z numerem uprawnień zawodowych w zakresie szacowania nieruchomości.
Organ wyjaśnił również, że samo żądanie spółki dokonania weryfikacji operatu szacunkowego i zgłaszane zarzuty wobec tego operatu są niewystarczające dla zlecenia przez organ oceny prawidłowości sporządzenia takiego operatu. Zaniechanie wystąpienia o taką ocenę przez organ, gdy strona kwestionuje prawidłowość operatu w opozycji do pozytywnej oceny organu, nie uzasadnia zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. regulujących postępowanie dowodowe. Jeżeli strona w toku prowadzonego postępowania zapoznała się z operatem i uważała, że jest on wadliwy, to powinna wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości, a po jej uzyskaniu przedłożyć ten dowód organowi, co umożliwiłoby podważenie wiarygodności operatu sporządzonego na zlecenie organu i ewentualne podjęcie z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności.
2. W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie skardze, C. sp. z o.o. sp. k. we W. zarzuciła naruszenie przepisów:
I. postępowania:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "k.p.a.", poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodu w postaci operatu szacunkowego i nadanie mu przymiotu wiarygodności, przydatności oraz miarodajności, pomimo że operat ten obarczony jest oczywistym i ewidentnym błędem dyskwalifikującym jego walory dowodowe, który to błąd polega na braku dokonania przez rzeczoznawcę majątkowego wyceny kompleksu nieruchomości gruntowych położonych w miejscowości D., Gmina T., składających się z działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], objętych księgami wieczystymi KW Nr [...], [...], [...], [...], [...] prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju, IV Wydział Ksiąg Wieczystych o łącznej powierzchni ok. 20 ha (dalej: "Kompleks Nieruchomości"), jako całości, a dokonaniu przez rzeczoznawcę majątkowego wyłącznie zsumowaniu wyceny poszczególnych nieruchomości stanowiących własność spółki, bez uwzględnienia walorów Kompleksu Nieruchomości, jako jednej gospodarczej całości;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodu w postaci operatu szacunkowego z 23 kwietnia 2024 roku i bezkrytycznego nadania mu przymiotu wiarygodności, przydatności oraz miarodajności, pomimo, iż skorygowany operat szacunkowy z 23 kwietnia 2024 roku w dalszym ciągu zawierał braki i nieprawidłowości, na które wskazywała skarżąca, a rzeczoznawca majątkowy dokonał wyceny nieruchomości bez nadania znaczenia cechom szczególnym dla tej nieruchomości, co skutkowało zaniżeniem jej wartości;
- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a zwłaszcza pominięcie powszechnie dostępnych informacji o cenach nieruchomości podobnych, oferowanych do sprzedaży w bezpośrednim sąsiedztwie wycenianej nieruchomości, w zamian przyjęcie przez rzeczoznawcę do porównania nieruchomości różniące się położeniem, przeznaczeniem i sposobem korzystania w stosunku do wycenianej nieruchomości;
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji postanowienia organu I instancji, podczas gdy zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i powinno zostać uchylone;
II. prawa materialnego:
- art. 157 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145; z późn. zm.), dalej: "u.g.n.", poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości oraz brak zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w szczególności zaniechanie zwrócenia się przez organ do organizacji zawodowej rzeczoznawców, celem oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego stanowiącego podstawę dokonania opisu i oszacowania nieruchomości, w sytuacji gdy operat ten zawiera istotne rozbieżności pomiędzy operatem z sierpnia 2023 roku, a operatem z kwietnia 2024 roku, pomija istotne dla ustalenia wartości nieruchomości elementy, a zatem jest obarczony oczywistymi i ewidentnymi błędami dyskwalifikującymi jego walory dowodowe, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że wartość nieruchomości ustalona na podstawie sporządzonego na potrzeby postępowania egzekucyjnego operatu szacunkowego odpowiada rzeczywistej wartości rynkowej nieruchomości.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.1 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz.1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaistnienie którejś z powyższych sytuacji obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a." lub w innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.
Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dodatkowo należy zauważyć, że sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17; wyrok NSA z 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; wyrok NSA z 15 lutego 2023 r., 1673/21; wyrok NSA z 15 lutego 2023 r., III FSK 2403/21; wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., II OSK 387/21- te oraz inne powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach, sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, niż te w niej podniesione.
Przeprowadzona przez sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającego je postanowienia wydanego przez naczelnika wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi albowiem w realiach sprawy doszło do naruszenia prawa przez organy, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110b pkt 3 u.p.e.a.).
3.2 Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie dyrektora utrzymujące w mocy postanowienie naczelnika, którym uznano za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, z której prowadzona jest egzekucja.
Spór zainicjowany przez zobowiązaną zarzutami dotyczy prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, będącego podstawą dokonania opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ocena zaskarżonego aktu nakazuje jednak przedstawić rozważania, które doprowadziły sąd do przyjęcia, że podlegające jego kontroli postanowienia naruszają prawo, dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.
3.3 Stosownie do treści art. 110m § 1 u.p.e.a., po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania zajętej nieruchomości. O terminie opisu i oszacowania nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania, jak również innych, nieznanych mu uczestników postępowania poprzez obwieszczenie publiczne wywieszone w siedzibie urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego, nie później niż na 14 dni przed rozpoczęciem opisu (art. 110o § 1-3 u.p.e.a.).
Z przeprowadzonej czynności opisu i oszacowania organ sporządza protokół, którego treść określa art. 110r u.p.e.a.
Zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartość nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.
Z kolei zgodnie z treścią art. 110b u.p.e.a. uczestnikami postępowania egzekucyjnego z nieruchomości są:
1) zobowiązany;
2) wierzyciele egzekwujący;
3) osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości;
4) organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste.
Wobec treści powyższych przepisów, w pierwszej kolejności sąd skontrolował, czy w realiach niniejszej sprawy, organy w sposób prawidłowy ustaliły krąg uczestników postępowania. Analizując akta sprawy, sąd dostrzegł, że orzekające w sprawie organy w sposób nieuprawniony pominęły w prowadzonym postępowaniu G. S. E. sp. z o.o. z O. jako uczestnika postępowania.
Z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju dotyczącej nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji (składającej się z działki o numerze ewidencyjnym [...]) wynika, że w Dziale III – Prawa, roszczenia i ograniczenia 24 listopada 2022 r. dokonano wpisu roszczenia spółki G. S. E. sp. z o.o. w O. o zawarcie umowy przeniesienia własności nieruchomości na warunkach określonych w warunkowej umowie sprzedaży z 9 czerwca 2022 r. Okoliczność ta była znana organom bowiem w sporządzonych 28 listopada 2023 r. i 12 czerwca 2024 r. protokołach opisu i oszacowania wartości nieruchomości (odpowiednio k. 58 i 83 akt administracyjnych) zawarta jest informacja o roszczeniu o zawarciu umowy przeniesienia własności nieruchomości na warunkach określonych w warunkowej umowie sprzedaży z 9 czerwca 2022 r. na rzecz G. S. E. sp. z o.o. z O..
To tylko potwierdza, że podmiot ten powinien być uczestnikiem prowadzonego postępowania, zgodnie z treścią art.110b pkt 3 u.p.e.a. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w aktach sprawy znajduje się wydruk z ww. księgi wieczystej obrazujący stan na 28 października 2022 r., gdzie w Dziale III ujawnione jest tylko prawo pierwokupu użytkowania wieczystego T. Ż.. Oczywistym jest bowiem, że organ ma bowiem obowiązek czuwać nad ustaleniem prawidłowego kręgu uczestników postępowania na każdym jego etapie.
W realiach sprawy o podejmowanych w sprawie czynnościach nie była zawiadamiana G. S. E. sp. z o.o. z O.. Podmiotowi temu nie doręczono również wydanych w sprawie rozstrzygnięć, co stanowiło naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110b pkt 3 u.p.e.a. Z kolei dyrektor nie dostrzegając tego naruszenia, uchybił dodatkowo art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.
3.4 W tych okolicznościach sprawy zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie wydane w I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 grudnia 2021 r., I OSK [...], który to pogląd orzekający w niniejszej sprawie sąd w pełni aprobuje, każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Niezależne bowiem od prawidłowego działania organu administracji in meritum, z obiektywnego punktu widzenia doszło do naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
3.5 Skoro przepis art. 110b u.p.e.a. w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości wskazuje, kto jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, to sąd zobowiązany był, po stwierdzeniu, że G. S. E. sp. z o.o. z O. bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu egzekucyjnym, do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia naczelnika. Prowadzenie egzekucyjnego postępowania administracyjnego z pominięciem uczestnika tego postępowania stanowi przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2019 r., II OSK 1259/17). Ponadto, w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2018 r., I FSK 1167/18).
3.6 W konsekwencji stwierdzonego naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110b pkt 3 u.p.e.a., kontrola legalności ograniczyła się wyłącznie do kwestii procesowych, które sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił z urzędu. Wskazane naruszenie prawa czyniło koniecznym uchylenie postanowień organów obu instancji, a w okolicznościach sprawy przedwczesne i tym samym zbędne było badanie zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącą.
3.7 Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i przeprowadzą postępowanie egzekucyjne z udziałem wszystkich uczestników postępowania.
3.8 Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku. Na koszty postępowania złożył się wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI