II SA/KR 238/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-04-23
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodneściekiwody opadowewody podziemneodwodnienie kopalniochrona środowiskazasada zanieczyszczający płaciwody niezanieczyszczone

WSA w Krakowie uchylił decyzję o nałożeniu opłaty zmiennej za wprowadzanie wód z odwodnienia kopalni do ziemi, wskazując na konieczność dokładnego ustalenia, czy odprowadzane wody stanowią ścieki.

Sprawa dotyczyła skargi Kopalń [...] S.A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu opłaty zmiennej za wprowadzanie wód opadowych i podziemnych z odwodnienia kopalni do ziemi. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w szczególności nie ustaliły jednoznacznie, czy odprowadzane wody stanowią ścieki w rozumieniu prawa wodnego, czy też są to wody niezanieczyszczone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Kopalń [...] Spółka Akcyjna w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą opłatę zmienną za wprowadzanie ścieków – wód opadowych i podziemnych z odwodnienia kopalni do ziemi. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Podstawą uchylenia było stwierdzenie, że organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Kluczowym problemem było ustalenie, czy odprowadzane z zakładu górniczego wody stanowią ścieki w rozumieniu ustawy Prawo wodne, czy też są to wody niezanieczyszczone. Sąd podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wody oczyszczone pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego mogą być traktowane jako wody niezanieczyszczone, a tym samym niebędące ściekami. Organy nie przeprowadziły wystarczającej analizy wyników badań jakości wód odprowadzanych przez skarżącą, które były kluczowe dla rozstrzygnięcia tej kwestii. Sąd wskazał również na konieczność analizy ewentualnego zastosowania zwolnienia z opłat za ścieki zasolone, jeśli okaże się, że odprowadzane wody są ściekami. W związku z powyższymi brakami, Sąd uchylił decyzje organów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, wody oczyszczone mogą być traktowane jako wody niezanieczyszczone, które nie są ściekami. Kluczowe jest ustalenie stopnia oczyszczenia.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do interpretacji NSA, zgodnie z którą wody oczyszczone mają właściwości tożsame z wodami niezanieczyszczonymi. Brak wystarczających ustaleń faktycznych co do stopnia oczyszczenia wód odprowadzanych przez skarżącą uniemożliwił jednoznaczne rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.w. art. 16 § pkt 61 lit aa

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 16 § pkt 58

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 16 § pkt 74

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

u.p.w.

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

p.w. art. 268 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 270 § ust. 8

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 272 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 279 § pkt 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 16 § pkt 61 lit e

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.o.ś. art. 3 § pkt 4

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.w. art. 78

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.o.ś. art. 16 § pkt 74

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.w. art. 35 § ust. 3 pkt 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 35 § ust. 3 pkt 8

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 278 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 10 § ust. 2 pkt 3

p.w. art. 16 § pkt 73a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

k.p.a. art. 8 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 86

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt. 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej art. 1 § ust. 1 pkt. 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły jednoznacznie, czy odprowadzane wody z odwodnienia kopalni stanowią ścieki w rozumieniu Prawa wodnego. Konieczne jest zbadanie, czy wody po procesie oczyszczania mogą być uznane za wody niezanieczyszczone. Brak analizy wyników badań jakości wód odprowadzanych przez skarżącą.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów oparta na ogólnikach i domniemaniach, bez analizy dowodów. Niewłaściwe zastosowanie zasady 'zanieczyszczający płaci' bez wcześniejszego ustalenia charakteru odprowadzanych wód.

Godne uwagi sformułowania

wody oczyszczone pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego mają właściwości tożsame z wodami niezanieczyszczonymi nie mamy do czynienia z 'wodami niezanieczyszczonymi', lecz ze ściekami zasada 'zanieczyszczający płaci' ma zastosowanie do kosztów środowiskowych, ale wymaga ustalenia faktycznego odprowadzania ścieków

Skład orzekający

Sebastian Pietrzyk

przewodniczący

Monika Niedźwiedź

członek

Anna Kopeć

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji ścieków w Prawie wodnym, rozróżnienie między ściekami a wodami niezanieczyszczonymi po oczyszczeniu, zastosowanie zasady 'zanieczyszczający płaci' w kontekście opłat za usługi wodne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odprowadzania wód z odwodnienia kopalni. Wymaga analizy konkretnych pozwoleń wodnoprawnych i wyników badań jakości wód.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście działalności przemysłowej i jej wpływu na środowisko, co jest istotne dla firm z branży wydobywczej i ochrony środowiska.

Czy wody z kopalni to ścieki? WSA wyjaśnia kluczowe rozróżnienie w Prawie wodnym.

Sektor

górnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 238/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2017 poz 1121
art 16 pkt 6 1 lit aa , art 16 pkt 58 oraz w zw z art 16 pkt 74
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Kopalń [...] Spółka Akcyjna w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 19 grudnia 2024 r, znak K.RUT.4701.4.2024 w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków – wód opadowych i podziemnych z odwodnienia kopalni do ziemi I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. e Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Kopalń [...] Spółka Akcyjna w S. kwotę 387 złotych (słownie: trzysta osiemdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 lipca 2024 r., znak: KS.ZUT.4701.702.OZ.2024.AK, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S., działając na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, ustaliło i przekazało Kopalniom D. S.A. w S., jako podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne, wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne w formie informacji kwartalnej Nr [...]/1 kwartał/2024. Wysokość opłaty została ustalona w oparciu o dane wykazane przez Kopalnie D. S. A. w S. w "Oświadczeniu podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 552 ust. 2h, 2ha, 2i, 2r i 2s ustawy Prawo wodne). Opłatę zmienną za okres I kwartału 2024 ustalono w wysokości [...] PLN za wprowadzenie ścieków - wód opadowych i podziemnych z odwodnienia kopalni J. do ziemi.
Wobec nieuiszczenia opłaty, Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 25 września 2024 r., KS.ZUT.4701.702.OZ.2024.AK, określił podmiotowi Kopalnie D. S.A. w S. opłatę zmienną w wysokości [...] PLN za wprowadzenie ścieków - wód opadowych i podziemnych z odwodnienia kopalni J. do ziemi za okres I kwartału 2024 r.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka Kopalnie D. Spółka Akcyjna w S. a Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r., znak K.RUT.4701.4.2024 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że przepisy Prawa wodnego z 2017 r. w oparciu o zapisy zawarte w art. 268 wprowadzają opłaty za usługi wodne, w tym za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego). Opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 270 ust. 8 Prawa wodnego). Dalej przytoczono najistotniejsze przepisy ustawy Prawo wodne, w tym zawierające definicję ścieków (art. 16 pkt 61), substancji zanieczyszczających (art. 16 pkt 58), ścieków przemysłowych (art. 16 pkt 64), a także przepisy dotyczące sposobu ustalania wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi.
Dalej zwrócono uwagę, że analizy prawnej wymaga następująca kwestia: czy zasadne są zastrzeżenia podmiotu o przyjęciu przez organ pierwszej instancji "błędnej wykładni polegającej na niezasadnym przyjęciu, że odwołujący korzysta z usługi wodnej polegającej na wprowadzeniu ścieków przemysłowych będących mieszaniną wód z odwodnienia kopalni J. oraz wód opadowych i roztopowych do ziemi, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1) oraz art. 272 ust. 6 p.w. jest obowiązany ponosić opłaty za usługi wodne".
Z przedłożonych w aktach sprawy oświadczeń podmiotu i sprawozdań z badania wody wynika, że ścieki odprowadzane przez Spółkę Kopalnie D. składają się z zawiesiny ogólnej oraz wody z zawartością chlorków i siarczanów.
Podmiot utrzymuje, że prowadzenie działalności przemysłowej jaką jest "...wydobycie dolomitów dewońskich ze złoża "J. " sposobem odkrywkowym, systemem ścianowym, w wyrobisku stokowo-wgłębnym" nie będzie powodowało wprowadzania do wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego na poziomie eksploatacyjnym IV o rzędnej +205 m n.p.m. oraz do wód opadowych lub roztopowych, zanieczyszczeń pochodzących z działalności przemysłowej.
Tymczasem proces wydobycia wapieni ze złoża wiąże się z mechanicznym usuwaniem materiału. Oddziaływanie kopalni na środowisko naturalne wynikać będzie bezpośrednio i pośrednio z działań podejmowanych przez zakład tj. eksploatacji złoża związanej z istnieniem urządzeń, infrastrukturą oraz technologią eksploatacji. Niekorzystne oddziaływanie na środowisko pojawiające się w wyniku prowadzonych prac będzie wiązało się z dodatkowa emisją pyłu podczas udostępniania złoża i jego eksploatacji. Emisje związane z funkcjonowaniem samej kopalni pylenie o różnym natężeniu i zasięgu w trakcie prac wydobywczych, załadunku i transportu w sposób bezpośredni przekładać się będą na jakość wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska, ujmowanych w dnie wyrobiska (rząpiu).
O tym że rodzaj działalności prowadzonej przez odwołującego się może mieć znaczący negatywny wpływ na środowisko, świadczy fakt, że ustawodawca zaliczył ją do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w § 2 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z dnia 10 września 2019r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), cyt.: "wydobywanie kopalin ze złoża metodą:
a) odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha,
b) podziemną o wydobyciu kopaliny nie mniejszym niż 100 000 m3 na rok".
W przypadku osiągnięcia przez przedsiębiorcę prowadzącego ten rodzaj działalności, wielkości określonych w § 2 ust. 1 pkt 27 w/w rozporządzenia, podlega on dodatkowemu obowiązkowi przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego.
Ocena tego, czy można określone wody uznać za ścieki, zależy nie tylko od rozumienia (wykładni) art. 16 pkt 61 lit. e) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 z późn. zm.), ale także od ustaleń faktycznych, obejmujących choćby bliższą charakterystykę działalności przedsiębiorcy oraz celu i sposobu korzystania przez niego z wód.
W omawianym stanie faktycznym dodatkowym zanieczyszczeniem nie występującym pierwotnie w zwiększonych ilościach, w "niezanieczyszczonych wodach" - będzie zawiesina ogólna, pochodząca z pyłów wydzielających się podczas procesów eksploatacyjnych/przeróbczych, która skutkować będzie zanieczyszczeniem wód napływających do wyrobiska, a w konsekwencji wód z odwodnienia kopalni. Ponadto mogą pojawić się w odprowadzanych wodach, ze względu na pracujący w kopalni sprzęt mechaniczny, węglowodory ropopochodne. Przed odprowadzaniem wody z kopalni do cieku, będą musiały być one bezwzględnie oczyszczone w osadnikach ziemnych i nie będą mogły być zrzucane bezpośrednio po odpompowywaniu do odbiornika. Potwierdzenie powyższych faktów znajdujemy w zapisach pozwolenia wodnoprawnego. Są zapisy zwracające uwagę na specyfikację zakładu górniczego i stwierdzenia podkreślające konieczność oznaczania wskaźnika zanieczyszczeń, którego oznaczanie jest ze wszech miar uzasadnione tj. zawiesiny ogólnej. W związku z powyższym trudno zgodzić się ze stanowiskiem podmiotu zawartym w odwołaniu, że wody te należy zaliczyć do kategorii "wód niezanieczyszczonych".
Z treści udzielonego podmiotowi, decyzją Starosty S. z dnia 16 września 2014 r., znak: OŚ.6341.26.2014, pozwolenia wodnoprawnego wynika, że pozwolenia udzielono "pkt l na odwodnienie zakładu górniczego polegające na wprowadzeniu ścieków - wód opadowych i podziemnych z odwodnienia IV poziomu (+205 m. n.p.m.) kopalni J. do ziemi".
W treści pozwolenia określono dla w/w punktu maksymalny dopuszczalny do zrzutu stan i skład ścieków tj.: zawiesiny ogólnej.
Ustalono warunki wykonania uprawnień wynikających z udzielonego pozwolenia: "odwadnianie realizowane będzie przy pomocy rząpia gromadzącego wody, zlokalizowanego na spągu IV poziomu. Wody z rząpia przy pomocy pomp zatapianych będą odprowadzane poza wyrobisko rurociągami tłocznymi do dwóch osadników ziemnych. Następnie z tych osadników pełniących funkcję oczyszczającą, wody kopalniane grawitacyjnie będą spływać do rowu. Zatem przed wprowadzeniem do ziemi ścieki, o których mowa w pkt I pkt l oczyszczane będą w dwóch osadnikach ziemnych".
W pkt III udzielonego pozwolenia zobowiązano uprawnionego do prowadzenia pomiarów i rejestrowania ilości i jakości odprowadzanych ścieków przemysłowych, w następujący sposób:
"1. Ilość i stężenia odprowadzanych do ziemi ścieków, nie przekroczą wartości określonych w pkt I decyzji."
"2. Prowadzenia pomiaru ilości wprowadzanych wód z kopalni "J. " za pomocą wskazań wodomierza zainstalowanego na rurociągu tłocznym."
"3. Prowadzenie badań jakości ścieków z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące".
"4. Utrzymywania urządzeń związanych z odprowadzaniem ścieków we właściwym stanie technicznym."
Co oznacza, że osadniki poddawane są okresowym przeglądom i czyszczeniu z osadzonej na dnie zawiesiny celem wyeliminowania ewentualnego gromadzenia substancji mineralnych i wtórnego zanieczyszczania wód. Produkt uboczny procesu oczyszczania tj. osuszone osady pochodzące z oczyszczania deponowane są na zwałowisku.
Proces oczyszczania czyli sedymentacji zawiesiny (dwustopniowy system oczyszczania wód kopalnianych) ma gwarantować osiągnięcie wymaganego przepisami prawa stopnia oczyszczenia wód. Dopiero z osadników, a więc po procesie oczyszczania, wody z odwodnienia kopalni "J. " wprowadzane są do ziemi. Nie występuje tutaj sytuacja bezpośredniego odpompowywania wód wprost do odbiornika, jako wód niezanieczyszczonych.
W świetle art. 16 pkt 61 lit. e ustawy Prawo wodne wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych są, co do zasady ściekami. Wyjątek stanowią:
1) wody wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie;
2) wody niezanieczyszczone.
W ocenie organu odwoławczego podmiot nie spełnia warunków określonych dla wyjątków w art. 16 pkt 61 lit. e 1) i 2) ustawy Prawo wodne, w związku z powyższym niezasadne są zarzuty w pkt 1 odwołania.
Z kolei art. 279 pkt 3 ustawy Prawo wodne, na który w pkt 4 odwołania powołuje się podmiot, stanowi, że zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l.
Przywołane przepisy mają charakter rozłączny - niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, o których mowa art. 16 pkt 61 lit. e in fine ustawy Prawo wodne, nie są ściekami w jej rozumieniu, natomiast art. 279 pkt 3 cyt. ustawy dotyczy ścieków i przewiduje zwolnienie z opłat określonej ich kategorii.
Podmiot na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykazał, że odprowadzane wody kopalniane są wodami zasolonymi. Wręcz przeciwnie - występując do organu pierwszej instancji o wydanie pozwolenia lub o ustalenie kolejnego okresu jego obowiązywania, na korzystanie z usługi wodnej polegającej na wprowadzeniu ścieków przemysłowych będących mieszaniną wód z odwodnienia zakładu górniczego/kopalni oraz wód opadowych i roztopowych do rzeki/ziemi przedkładał dokumenty świadczące że wody kopalniane nie są wodami zasolonymi, ponieważ zawartości chlorków i siarczanów osiągają wartości typowe dla płytkich wód strefy hipergenicznej a ze względu na budowę geologiczną regionu nie jest możliwe wystąpienie wód zasolonych, których zawartość chlorków przekraczałaby 1000 mg/dm3 lub zawartość siarczanów osiągnęłaby wartość przekraczającą 500 mg/dm3.
Wg "Słownika hydrogeologicznego" woda zasolona to woda o podwyższonej mineralizacji i wyraźnym słonawym smaku, o zawartości jonu Cl" co najmniej 1 000 mg/dm3.
W związku z powyższym nie ma znaczenia w stanie faktycznym prowadzonej sprawy kwestia wartość sumy chlorków i siarczanów w tych wodach, jeśli chodzi o zwolnienie z opłaty (art. 279 pkt 3 Prawa wodnego).
W świetle powyższego niezasadne jest w ocenie organu odwoławczego wykazywanie przez Spółkę Kopalnie [...] w przedłożonych oświadczeniach podmiotu (stanowiących akta sprawy) wprowadzanych do odbiornika ścieków, również jako wód zasolonych.
Z uwagi na powyższe, w omawianym przypadku nie znajdzie zastosowanie zwolnienia z opłaty, o którym mowa w art. 279 ust. 3 Prawa wodnego, które dotyczy wyłącznie wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi. Ścieki wprowadzane do ziemi przez Spółkę [...] S.A. nie są takimi wodami.
Niezasadnym zatem są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowane w punkcie 4 i 5 wniesionego odwołania w sprawie.
Odnosząc się do kwestii zarzutów sformułowanych w pkt 3 odwołania, tj. zarzutu błędnej wykładni organu pierwszej instancji w kwestii zastosowania zasady "zanieczyszczający płaci", organ odwoławczy nie podziela stanowiska odwołującego się, że co prawda wprowadza on ścieki do ziemi, ale nie spowodował ich dodatkowego zanieczyszczenia. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w/w zasadę w istniejącym stanie faktycznym.
Na koniec organ odwoławczy podkreślił, że działalność gospodarcza prowadzona przez Kopalnie [...] S.A. jest działalnością nieobojętną dla szeroko pojętego środowiska naturalnego, w związku z powyższym podmiot prowadzący ten rodzaj działalności musi się liczyć z ponoszeniem kosztów środowiskowych (zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci).
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Kopalnie D. Spółka Akcyjna w S. , zarzucając jej:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 16 pkt 61) lit. e) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. 2024 r., poz. 1087 z późn. zm., w dalszej części p.w.) w zw. z art. 16 pkt 58) p.w. oraz w zw. z art. 16 pkt 74) p.w. i w związku z art. 3 pkt 4 ustawy z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 54 z późn. zm., w dalszej części p.o.ś.) poprzez błędną ich wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że wody z odwodnienia zakładu górniczego skarżącego stanowią "ścieki przemysłowe", więc nie można ich zakwalifikować do kategorii "niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych", ponieważ dodatkowym zanieczyszczeniem nie występującym pierwotnie w zwiększonych ilościach, w "niezanieczyszczonych wodach" - będzie zawiesina ogólna pochodząca z pyłów wydzielających się podczas procesów eksploatacyjnych/przeróbczych, która skutkować będzie zanieczyszczeniem wód napływających do wyrobiska, a w konsekwencji wód z odwodnienia kopalni oraz możliwym pojawieniem się w odprowadzanych wodach węglowodorów ropopochodnych i koniecznością ich oczyszczenia w osadnikach ziemnych, co skutkowało błędnym uznaniem, że wody z odwodnienia kopalni J. odprowadzane przez skarżącego w stanie niezmienionym (naturalnym) stanowią ścieki przemysłowe i nie mogą stanowić "niezanieczyszczonych wód" w rozumieniu art. 16 pkt 61) lit. e) p.w., podczas gdy pojęcie "niezanieczyszczonych wód" nie jest zdefiniowane w Prawie wodnym i nie ma wyraźnej podstawy prawnej, żeby uznać wody z odwodnienia kopalni J. za ścieki przemysłowe;
2. art. 279 pkt 3) p.w., w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 5) p.w., w zw. z art. 278 ust. 1 i 3 p.w. oraz w zw. z art. 272 ust. 6 p.w., w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 2) i 272 ust. 6 p.w., oraz § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. 2023, poz. 2471) poprzez ich błędną wykładnię, w tym przede wszystkim art. 279 pkt 3) p.w., skutkującą niezastosowaniem tego przepisu w niniejszej sprawie i błędnym przyjęciem, że skarżący posiada aktualne pozwolenie wodnoprawne, na podstawie którego wprowadza ścieki do ziemi, które nie są wodami zasolonymi, zatem odwołanie nie może zostać uwzględnione, ponieważ zgodnie z pozwoleniem skarżący faktycznie dokonuje wprowadzania ścieków do ziemi, za co zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zobowiązany jest uiszczać opłatę wskazaną przez organ I instancji w decyzji z dnia 25 września 2024 roku, tj. opłatę w wysokości [...] zł wyliczoną na podstawie wskaźnika najwyższego, jakim jest wskaźnik chlorków i siarczanów, podczas gdy skarżący odprowadza do ziemi wody oczyszczone z odwodnienia kopalni J. i korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 279 pkt 3) p.w.;
3. art. 16 pkt 64) p.w. w zw. z art. 16 pkt 61 lit e) p.w. poprzez błędne przyjęcie, iż wody pochodzące z odwodnienia kopalni J. odprowadzane przez skarżącego do ziemi są ściekami przemysłowymi, podczas gdy są one niezanieczyszczonymi naturalnymi wodami z odwodnienia kopalni J. które są wyłączone z definicji ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit e) p.w.;
4. art. 7 p.o.ś. w zw. z art. 86 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 9 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej i w zw. z art. 279 pkt 3) p.w. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu iż zasada "zanieczyszczający płaci" nie ma zastosowania do skarżącego ponieważ działalność prowadzona przez skarżącego jest działalnością nieobojętną dla szeroko pojętego środowiska naturalnego, w związku z tym skarżący musi liczyć się z ponoszeniem kosztów środowiskowych (zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci), co skutkowało uznaniem, że skarżący powinien ponieść opłatę zmienną wobec tego, że wprowadza ścieki zawierające chlorki i siarczany oraz zawiesinę ogólną do ziemi mimo, że skarżący nie spowodował zanieczyszczenia chlorkami i siarczanami, czy zawiesiną wód z odwodnienia kopalni J. ;
II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
1. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 p.w., art. 14 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tj. Dz. U. 2024 r., poz. 236 z poźn. zm., zw. dalej p.p.), a także art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki polegającej na nieustalaniu, po wydaniu pozwolenia wodnoprawnego, opłat zmiennych wobec skarżącego za wprowadzanie ścieków przemysłowych do ziemi, do momentu wydania informacji za IV kwartał 2023 roku, podczas gdy nie doszło do zmiany stanu faktycznego ani prawnego w tym zakresie, a także nie ma uzasadnionej przyczyny, dla której można było odstąpić od nieustalania skarżącemu opłat zmiennych;
2. art. 7, 7a § 1 i 77 § 1 k.p.a., do którego naruszenia doszło w następstwie zaniechania właściwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności wskutek niezbadania przez organ czy wody z kopalni J. odprowadzane przez skarżącego do ziemi są niezanieczyszczonymi wodami z odwodnienia zakładu górniczego kopalni J. .;
3. art. 7, 7a § 1 i 77 § 1 k.p.a., do którego naruszenia doszło w następstwie zaniechania właściwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności wskutek niezbadania przez organ czy wody z kopalni Jurkowice odprowadzane przez skarżącego do ziemi są ściekami będącymi wodami zasolonymi.
W wyniku w/w uchybień doszło do nieprawidłowego zastosowania w niniejszej sprawie przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. art. 272 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawa wodnego oraz § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, a także do nie zastosowania art. 16 pkt 61) lit. e) p.w. i/lub 279 pkt 3) p.w.
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, o zasądzenie kosztów postępowania oraz - na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. – o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów:
1) wydruku obwieszczenia Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 10.07.2024 r., znak KS.ZUZ.4210.20.2024.AK (wydruk ze strony http://bip.backowice-gmina.pl w aktach sprawy),
- na wykazanie następujących faktów: wydania w roku 2024 przez Dyrektora Zarządu Zlewni pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód z odwodnienia zakładu górniczego kopalni W. II do wód powierzchniowych rzeki W. a nie ścieków przemysłowych,
2) sprawozdania z badań wody nr 24/2/6 z 26.02.2024 r. (w aktach sprawy),
3) kserokopii sprawozdania z badań wody nr 24/4/6 z 26.04.2024 r.,
4) kserokopii sprawozdania z badań wody nr 24/6/6 z 19.06.2024 r.,
5) kserokopii sprawozdania z badań wody nr 24/10/6 z 21.10.2024 r.,
- wszystkie na wykazanie następujących faktów: wartości zawiesiny ogólnej, węglowodorów ropopochodnych oraz chlorków i siarczanów w wodach z odwodnienia kopalni J. w roku 2024; bardzo dobrej jakości wód z odwodnienia zakładu górniczego kopalnia J. lepszej niż wody rzeczne, występowania w wodach podziemnych napływających do wyrobiska z odwodnienia kopalni J. wyłącznie zanieczyszczeń naturalnych
6) wydruku decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 kwietnia 2024 roku, znak GL.RUZ.4210.188.2023.10.BS (wydruk ze strony https://wodypolskie.bip.gov.pl),
- na wykazanie następujących faktów: udzielenia dla spółki T. Spółka Akcyjna pozwoleń wodnoprawnych na: usługę wodną polegającą na trwałym odwadnianiu zakładu górniczego kopalni dolomitu "N. W." w S., długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej, związane z trwałym odwodnieniem zakładu górniczego Kopalni [...] "N. W. " w S. do rzędnej +259 m n.p.m., szczególne korzystanie z wód, tj. korzystanie z wód dla potrzeb działalności gospodarczej polegające na wprowadzaniu wód z odwodnienia zakładu górniczego Kopalni Dolomitu "N. W." w S. do rowu melioracyjnego, nie zaś ścieków przemysłowych, składania raz do roku do organu wydającego pozwolenie wyników pomiarów ilości i jakości wód z odwodnienia zakładu górniczego.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja o wymierzeniu stronie skarżącej opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków - wód opadowych i podziemnych z odwodnienia kopalni Jurkowice do ziemi,
Zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji podlegały uchyleniu, bowiem organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. W szczególności nie ustalono podstawowej przesłanki ustalenia opłaty wodnoprawnej, a mianowicie tego, czy odprowadzane z zakładu górniczego wody stanowią ścieki.
Na wstępie trzeba zauważyć, że zarówno organy obu instancji, jak i strona skarżąca powołują się na zapisy wydanego pozwolenia wodnoprawnego oraz sporządzonego na potrzeby tamtego postępowania operatu wodnoprawnego. W przesłanych do Sądu aktach administracyjnych brak było tych dokumentów. Sąd nie wzywał o uzupełnienie akt administracyjnych w tym zakresie, bowiem ich brak nie miał wpływu na wynik sprawy. Wadliwość zaskarżonej decyzji wynikała z innych okoliczności stwierdzonych przez Sąd. Jednocześnie, nie dysponując pełnymi aktami administracyjnymi, Sąd nie mógł odnieść się do niektórych zarzutów skargi np. strona skarżąca odmiennie niż organ interpretuje zapisy operatu wodnoprawnego dotyczące zasolenia wód (str. 7 zaskarżonej decyzji oraz str. 21 - pkt 38 uzasadnienia skargi). Na obecnym etapie postępowania analiza tych zarzutów byłaby jednak przedwczesna - z powodów, które zostaną szczegółowo wskazane w dalszej części uzasadnienia. Jednakże w przyszłości, po ponownym rozpoznaniu sprawy i wydaniu decyzji zgodnie z poniższymi wskazaniami, w razie jej ewentualnego zaskarżenia do sądu administracyjnego, akta sprawy przesłane do sądu winny zawierać również pozwolenie wodne i operat, na którym się opiera. Dopiero bowiem komplet dokumentów, na które powołuje się organ oraz strona skarżąca pozwoli zweryfikować prawidłowość wydanej decyzji.
Dla porządku należy przytoczyć najistotniejsze dla rozstrzygnięcia przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.) - dalej jako "u.p.w.".
Zgodnie z art. 267 pkt 1 opłaty za usługi wodne stanowią jeden z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami.
Zgodnie z art. 35 ust. 3 u.p.w. usługi wodne obejmują:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód;
3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję;
4) odbiór i oczyszczanie ścieków;
5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych;
6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej;
7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast;
8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;
9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych.
Zgodnie z art. 268 ust. 1 u.p.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się za:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;
3) odprowadzanie do wód:
a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,
b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;
4) pobór wód podziemnych i wód powierzchniowych na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych;
5) wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków z chowu lub hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych.
W myśl art. 16 pkt 61 lit. "e" ustawy Prawo wodne ilekroć w ustawie tej mowa jest o ściekach - rozumie się przez to wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. Z treści tego przepisu wynika, że niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych nie stanowią ścieków. Odpowiada to zresztą treści przytoczonego wyżej art. 35 ust. 3 pkt 5 i 8 ustawy, gdzie odprowadzanie ścieków oraz odwadnianie zakładów górniczych wymienione są jako dwie odrębne usługi wodne.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. III OSK 575/21 (wyrok dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) konceptualizując pojęcie "wód niezanieczyszczonych" należy wywieść, że swoim zakresem definicyjnym obejmuje ono także wody oczyszczone pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego. NSA przeprowadził bardzo rozległą i szczegółową analizę przepisów ustawy Prawo wodne oraz dyrektywy wodnej, sięgając do różnorakich zasad wykładni prawa, w tym również odnosząc się do zasady "zanieczyszczający płaci". Podkreślił, że ostatecznie celem oczyszczania wód jest pozbawienie ich zanieczyszczeń, co sprawia, że wody oczyszczone mają właściwości tożsame z wodami niezanieczyszczonymi.
Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że z art. 78 ustawy Prawo wodne wynika obowiązek oczyszczania ścieków ("Ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód albo usług wodnych powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy (...)"). Z kolei w myśl art. 16 pkt 74 u.p.w. pod pojęciem zanieczyszczenia rozumie się emisję w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, w tym jakości ekosystemów wodnych lub ekosystemów lądowych bezpośrednio zależnych od ekosystemów wodnych, powodować szkodę w dobrach materialnych, pogarszać walory estetyczne środowiska lub kolidować z uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska, w szczególności powodować zanieczyszczenie wód powierzchniowych i wód podziemnych.
Kluczowym dla niniejszej sprawy ustaleniem jest więc stopień oczyszczenia wód, który sprawia, że przestają one być oczyszczonymi ściekami, a stają się - zgodnie ze wskazaniami NSA - tożsame z wodami niezanieczyszczonymi. Takiego ustalenia brak w zaskarżonej decyzji.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że decyzją Starosty S. z dnia 16 września 2014 r., znak: OŚ.6341.26.2014 udzielono Kopalniom D. Spółka Akcyjna w S. pozwolenia wodnoprawnego na "wprowadzanie ścieków - wód opadowych i podziemnych z odwodnienia IV poziomu (+205 m. n.p.m.) kopalni J. do ziemi". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w pkt III udzielonego pozwolenia zobowiązano uprawnionego do prowadzenia pomiarów i rejestrowania ilości i jakości odprowadzanych ścieków przemysłowych, w następujący sposób:
1. Ilość i stężenia odprowadzanych do ziemi ścieków nie przekroczą wartości określonych w pkt I decyzji.
2. Prowadzenia pomiaru ilości wprowadzanych wód z kopalni "J. " za pomocą wskazań wodomierza zainstalowanego na rurociągu tłocznym.
3. Prowadzenie badań jakości ścieków z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące.
4. Utrzymywania urządzeń związanych z odprowadzaniem ścieków we właściwym stanie technicznym.
Sam fakt pozostawania tej decyzji w obrocie prawnym nie oznacza jednak, że istnieje podstawa do wymierzenia opłaty za odprowadzanie ścieków. Wynika z niej jedynie, że skarżąca spółka ma prawo działać w granicach warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Jednakże podstawą wymierzenia opłaty za odprowadzanie ścieków jest ustalenie okoliczności faktycznej - odprowadzania ścieków.
Mimo, że już w odwołaniu strona skarżąca kwestionowała tę okoliczność, w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono jej w sposób przekonujący. Organ odwoławczy opisał proces wydobycia surowca zaznaczając, że dochodzi przy tym do emisji w postaci pylenia, co "w sposób bezpośredni" ma się przekładać na jakość wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska, ujmowanych w dnie wyrobiska (rząpiu). Dalej podkreślono, że ustawodawca zaliczył tego rodzaju działalność do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Organ stwierdził, że dodatkowym zanieczyszczeniem nie występującym pierwotnie w zwiększonych ilościach, w "niezanieczyszczonych wodach" - będzie zawiesina ogólna, pochodząca z pyłów wydzielających się podczas procesów eksploatacyjnych/przeróbczych, która skutkować będzie zanieczyszczeniem wód napływających do wyrobiska, a w konsekwencji wód z odwodnienia kopalni. Ponadto mogą pojawić się w odprowadzanych wodach, ze względu na pracujący w kopalni sprzęt mechaniczny, węglowodory ropopochodne. Przed odprowadzaniem wody z kopalni do cieku, będą musiały być one bezwzględnie oczyszczone w osadnikach ziemnych i nie będą mogły być zrzucane bezpośrednio po odpompowywaniu do odbiornika. Potwierdzenie powyższych faktów znajdujemy w zapisach pozwolenia wodnoprawnego. Są zapisy zwracające uwagę na specyfikację zakładu górniczego i stwierdzenia podkreślające konieczność oznaczania wskaźnika zanieczyszczeń, którego oznaczanie jest ze wszech miar uzasadnione tj. zawiesiny ogólnej. W związku z powyższym trudno zgodzić się ze stanowiskiem podmiotu zawartym w odwołaniu, że wody te należy zaliczyć do kategorii "wód niezanieczyszczonych".
Dalej w decyzji opisano przebieg procesu oczyszczania ścieków, opisany w pozwoleniu wodnoprawnym zaznaczając, że "Proces oczyszczania czyli sedymentacji zawiesiny (dwustopniowy system oczyszczania wód kopalnianych) ma gwarantować osiągnięcie wymaganego przepisami prawa stopnia oczyszczenia wód. Dopiero z osadników, a więc po procesie oczyszczania, wody z odwodnienia kopalni "J. " wprowadzane są do ziemi. Nie występuje tutaj sytuacja bezpośredniego odpompowywania wód wprost do odbiornika, jako wód niezanieczyszczonych".
Z tych względów w zaskarżonej decyzji przyjęto, że w okolicznościach sprawy nie mamy do czynienia z "wodami niezanieczyszczonymi", lecz ze ściekami.
Są to twierdzenia bardzo ogólnikowe, w żaden sposób nie odnoszące się do przedstawionych przez stronę wyników badań wody - a jest to kluczowy dowód na okoliczność jakości wód odprowadzanych przez stronę skarżącą. Konieczna jest analiza wyników tych badań (do których regularnego prowadzenia strona skarżąca została przecież zobowiązana w pozwoleniu wodnoprawnym) w kontekście przytoczonych wcześniej rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, nakazującego wody oczyszczone traktować tak samo jak wody niezanieczyszczone - a więc niebędące ściekami. Dopiero przeprowadzenie takiej analizy pozwoli na stwierdzenie, czy w sprawie mamy do czynienia z odprowadzaniem ścieków i w konsekwencji czy istniały podstawy do nałożenia opłaty za tę usługę wodną.
Jednocześnie na obecnym etapie przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutu dotyczącego kwestii zasolenia ścieków. Zgodnie z art. 16 pkt 73a u.p.w. ilekroć w ustawie jest mowa o zakładzie odprowadzającym ścieki o zwiększonym zasoleniu - rozumie się przez to zakład wprowadzający do śródlądowych wód powierzchniowych płynących ścieki przemysłowe o sumarycznym stężeniu chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l lub wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, zawierające chlorki i siarczany, niezależnie od sumy stężeń chlorków i siarczanów, jeżeli sumaryczna zawartość stężeń chlorków i siarczanów w odbiornikach tych ścieków lub wód, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, przekracza 1000 mg/l. W myśl art. 278 ust. 3 u.p.w. opłatę za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi ponosi się za sumę chlorków i siarczanów (Cl+SO4), zaś w art. 279 pkt 3 u.p.w. ustawodawca wprowadził zwolnienie z opłat za usługi wodne za wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Aby w ogóle rozważać możliwość zastosowania tego zwolnienia w pierwszej kolejności trzeba ustalić, że w sprawie mamy do czynienia ze ściekami i to ściekami przemysłowymi, po drugie - ścieki te zakwalifikować jako "ścieki o zwiększonym zasoleniu" i dopiero wówczas rozważać, czy spełniony jest warunek zwolnienia. Jeżeli zaś organ ustali, że oczyszczona woda nie stanowi ścieków, to omawiane zwolnienie w ogóle nie będzie miało zastosowania w sprawie.
Nie jest jednak prawdą twierdzenie strony skarżącej (str. 12 pkt 7 uzasadnienia skargi), że "ustawodawca traktuje wody z odwodnienia zakładów górniczych zawierające chlorki i siarczany jako ścieki będące wodami zasolonymi, w myśl definicji zawartej w art. 16 pkt 61) lit. e) oraz pozostałych przepisów ustawy Prawo wodne". Argumentacja ta jest zresztą sprzeczna z twierdzeniami strony skarżącej, że nie odprowadza ona ścieków, lecz "niezanieczyszczone wody z odwodnienia zakładów górniczych".
Na str. 20 w pkt 35 uzasadnienia skargi strona skarżąca kwestionuje ustalenie organu, że wody odprowadzane z kopalni J. są ściekami przemysłowymi. Odnoszenie się do tego zarzutu na obecnym etapie postępowania jest jednak niemożliwe, bowiem Sąd nie dysponuje ani operatem wodnoprawnym, ani też pozwoleniem wodnym z 2014 roku. W zaskarżonej decyzji przytoczono fragmenty sentencji pozwolenia i wynika z nich, że obejmuje ono "odprowadzanie ścieków" bez dodatkowego określenia ich jako "przemysłowe", niemniej jednak na str. 6 decyzji znajduje się stwierdzenie: "W pkt III udzielonego pozwolenia zobowiązano uprawnionego do prowadzenia pomiarów i rejestrowania ilości i jakości odprowadzanych ścieków przemysłowych". Z kolei na str. 7 organ stwierdza: "występując do organu pierwszej instancji o wydanie pozwolenia lub o ustalenie kolejnego okresu jego obowiązywania, na korzystanie z usługi wodnej polegającej na wprowadzeniu ścieków przemysłowych będących mieszaniną wód z odwodnienia zakładu górniczego/kopalni oraz wód opadowych i roztopowych do rzeki/ziemi przedkładał dokumenty (...)". Brak możliwości oceny na obecnym etapie postępowania, czy w pozwoleniu wodnoprawnym z 2014 roku mowa jest o ściekach przemysłowych, czy też "zwykłych" nie ma jednak żadnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem niezależnie od oceny tej kwestii zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są wadliwe w stopniu nakazującym wyeliminowanie ich obu z obrotu prawnego.
To samo należy odnieść do argumentów strony skarżącej, odmiennie od organu interpretującej zapisy operatu wodnoprawnego w zakresie ewentualnego zasolenia wód (str. 21 pkt 38 uzasadnienia skargi). Sąd nie jest obecnie w stanie zweryfikować, czy prawidłowo interpretuje zapisy operatu strona skarżąca, czy też organ odwoławczy, co nie ma jednak wpływu na wynik sprawy. Ponownie jednak zwraca się uwagę na konieczność przesłania wraz ze skargą kompletnych akt administracyjnych i wszystkich dokumentów, które organ brał pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.
Strona skarżąca zarzuca również naruszenie zasady zaufania sformułowanej w art. 8 k.p.a. oraz "odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw" polegające na tym, że po raz pierwszy naliczono opłatę za odprowadzanie ścieków, pomimo, że pozwolenie wodne zostało wydane w roku 2014. Zarzut ten nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Okoliczność, że organy państwa wcześniej nie pobierały daniny publicznej nie rodzi po stronie podmiotu zobowiązanego roszczenia o dalsze zaniechanie poboru tej daniny. Niemniej jednak podstawy faktyczne i prawne jej pobrania winny być przed wydaniem decyzji ustalone w sposób niebudzący wątpliwości, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy organ oparł się w głównej mierze na ogólnikach i domniemaniach.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają argumenty skargi dotyczące treści formularza "Oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi" oraz odwołanie się do treści innych pozwoleń wodnoprawnych, udzielonych innym podmiotom na działalność - jak twierdzi skarżący - tożsamą z działalności prowadzoną w kopalni J. . Pozwolenie wodnoprawne dla działalności skarżącego zostało wydane 11 lat temu na podstawie obowiązującej wówczas ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. Z kolei treść decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym wydanej w roku 2025 na podstawie ustawy obowiązującej obecnie, dla innego podmiotu, nie może w żaden sposób wpływać na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, której przedmiotem jest określenie opłaty zmiennej za odprowadzanie ścieków do wód. Trzeba też pamiętać, że pozwolenie wodnoprawne w 2014 roku zostało wydane na wniosek strony skarżącej i nie kwestionowała ona wówczas jego treści, zwłaszcza w zakresie, w jakim zezwala na "wprowadzanie ścieków - wód opadowych i podziemnych z odwodnienia IV poziomu (+205 m. n.p.m.) kopalni J. do ziemi".
W ponownie prowadzonym postępowaniu należy dokonać ustaleń w zakresie szczegółowo wcześniej wskazanym. Przede wszystkim organ administracji publicznej rozważy, czy w sprawie mamy do czynienia ze ściekami, czy też z niezanieczyszczoną wodą pochodzącą z odwodnienia zakładu górniczego. Jeżeli dojdzie do wniosku, że są to jednak ścieki - przeanalizuje ewentualną możliwość zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 279 pkt 3 u.p.w. W razie wniesienia skargi na wydaną decyzję, organ winien przesłać wraz ze skargą komplet akt administracyjnych, w tym również pozwolenie wodne i operat wodnoprawny.
Wobec stwierdzenia braku wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 387 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 100 zł, kwota 270 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1044 z późn. zm).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI