I SA/Ke 518/12

I SA/Ke 518/12 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2012-10-31
Data wpływu
2012-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Karyś-Adamczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I FZ 441/13 - Postanowienie NSA z 2013-11-07
I FZ 373/13 - Postanowienie NSA z 2013-09-20
I FSK 2191/13 - Wyrok NSA z 2015-04-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 199, art. 200, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
art. 22, art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A." J. M. S. Sp. jawna w O.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A." J. M. S. Sp. jawna w O.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2009 r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
W dniu 3 października 2012 r. "A." Sp. j. w O. Ś. (dalej: Spółka) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...]w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2009 r.
W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie, gdyż nie ma żadnych środków pieniężnych. Od dwóch miesięcy wobec Spółki prowadzona jest egzekucja komornicza, w toku postępowania egzekucyjnego zajęto cały majątek Spółki, z rachunków bankowych wyegzekwowano wszystkie środki pieniężne, bieżące wpłaty na rachunek Spółki przekazywane są do komornika. Łącznie do tej pory wyegzekwowano kwotę 271 608,32zł.Okoliczności te powodują, że Spółka w zasadzie nie może prowadzić działalności gospodarczej. Spółka nie może także spieniężyć (celem zapłaty wpisu) firmowego majątku trwałego, gdyż w całości został on zajęty przez komornika sądowego. Ponadto środki pieniężne firmy w łącznej wysokości 1 447 886,84zł zostały zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w K. w ramach prowadzonego postępowanie karnego i znajdują się na specjalnie utworzonym rachunku bankowym (depozyt). Zabezpieczeniem prokuratorskim zostały objęte środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży kart telefonicznych w łącznej wysokości 336 092,00zł. Skarżąca w załączeniu do złożonego wniosku PPPr przedłożyła dokumenty na potwierdzenie ww. okoliczności, tj.:
1. dokumentację księgową:
- kserokopię zeznania PIT-36L wspólnika J. M. S. za rok 2011 (przychody: 21.614.864,68zł, koszty uzyskania przychodów 21.442.781,34zł, dochód: 172.083,34zł,);
- kserokopię zeznania PIT-36L wspólnika D. S.-Z. za rok 2011 (przychody: 20.767.222,92zł, koszty uzyskania przychodów 20.601.887,95zł, dochód: 165.334,97zł,);
- bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2011r. (suma aktywów na koniec roku 6.645.430,13zł, suma pasywów na koniec roku 6.645.430,13; suma aktywów na początek roku 6.236.564,30zł, suma pasywów na początek roku 6.236.564,30zł);
- bilans sporządzony na dzień 31 sierpnia 2012r. (suma aktywów na 08. 2012 r. 7.444.708,77zł, suma pasywów na 08. 2012 r. 7.444.708,77zł,; suma aktywów na początek roku 6.236.564,30zł, suma pasywów na początek roku 6.236.564,30zł);
- rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2011 r.(przychody netto 42.375.419,00zł, zysk brutto 335.636,07zł);
- rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 sierpnia 2012 r.(przychody netto 32.180.806,44zł, zysk brutto 256.006,19zł);
- wykaz środków trwałych – wartość netto 8.922,98zł;
2. wykaz kwot zajętych przez komornika z rachunków bankowych w sierpniu i wrześniu 2012 r.;
3. wydruk (salda) z rachunków bankowych nr [...] i nr [...];
4. zawiadomienia o zajęciach komorniczych rachunków bankowych, środków transportu oraz protokoły zajęcia i odbioru ruchomości;
5. pismo Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 30 lipca 2010 r. oraz z dnia 3 września 2010 r.
6. zaświadczenie z Banku Peko z dnia 9 sierpnia 2012 r. o zablokowaniu środków.
Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości ok. 52 000zł (wartość rynkowa) wartość środków trwałych w wysokości ok. 45000zł (wartość rynkowa), 8922,98zł (wartość księgowa netto), zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości 335 636,07 zł. Stan konta na rachunkach bankowych wynosi łącznie – 176,27zł.
Pismem z dnia 12 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał Spółkę do przedstawienia stanu finansowego i majątkowego wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych poprzez:
- wskazanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z J. M. S. oraz z D. Z.-S.;
- przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznych zeznań podatkowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z J. M. S. oraz D.Z.-S. za rok 2011;
- wykazanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskał dochody J. M. S. i D. Z.-S. oraz osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r.;
- wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do J. M. S. i D. Z.-S. oraz do osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym;
- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez J. M. S. i D. Z.-S. oraz posiadanych przez osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy;
- przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez J. M. S. i D.Z.-S. oraz przez osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji);
- określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje J. M. S. i D. Z.-S. poniesionych w roku 2012 np. czynsz, energia, media, telefon;
- przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznacza J. M. S. wraz z rodziną oraz D. Z.-S. wraz z rodziną na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki;
W odpowiedzi Spółka przedłożyła następujące dokumenty:
- oświadczenie, że J. M. S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną D. W.–S., D. S.-Z. mieszka w domu brata J. M. S. wraz z rodzicami;
- kserokopię zeznania PIT-36L J. M. S. za 2011 r. (przychody /pozarolnicza działalność gospodarcza/: 21.614.864,68zł, koszty uzyskania przychodów 21.442.781,34zł, dochód: 172.083,34zł,);
- kserokopię zeznania PIT-36 D. W.-S. za 2011 r. (przychody /pozarolnicza działalność gospodarcza, działalność wykonywana osobiście, prawa autorskie, inne źródła/: 96.979,99zł, koszty uzyskania przychodów 19.203,01 zł, dochód: 77.776,98 zł,);
- kserokopię rocznego zeznania PIT-36L D. S.-Z. za 2011 r. (przychody/pozarolnicza działalność gospodarcza/: 20.767.222,92zł, koszty uzyskania przychodów 20.601.887,95zł, dochód: 165.334,97zł,);
- kserokopię rocznego zeznania PIT-36 D. S.-Z. za 2011 r. (dochód /emerytury-renty/:19.782,44 zł);
- kserokopię zeznania PIT-40A B. S. za 2011 r. (dochód /emerytury-renty/: 8.781,30 zł);
- kserokopię zeznania PIT-40A Z. S. za 2011 r. (dochód /emerytury-renty/: 8.781,30 zł);
- oświadczenie, że nieruchomości należące do J. M. S. to dom w O. Ś. ul. D. o pow. 200m² z prawem dożywocia dla rodziców oraz grunt rolny o pow. 0,56arów w B. koło O.;
- oświadczenie, że D. W.-S. nie posiada nieruchomości;
- oświadczenie, że D. Z.-S. nie posiada nieruchomości;
- zaświadczenie Starosty O. z dnia 22 października 2012 r., że J. M. S. i D.S.-Z. są współwłaścicielami w równej części samochodu marki Ford Transit rok prod. 1999;
- zaświadczenie Starosty O. z dnia 22 października 2012 r., że J. M. S. jest właścicielem samochodu marki Suzuki Samurai SJ rok prod. 1990;
- zaświadczenie Starosty O. z dnia 22 października 2012 r., że D. W.-S. jest właścicielem samochodu marki Audi A4 rok prod. 2006;
- dokument księgowy Spółki potwierdzający dochód podsumowanie miesięczne narastająco za m-c 09/2012 – przychody - 32.463.232,38zł, koszty – 32.216.829,63zł, zysk 246.402,75zł, zysk J. M. S. – 126557,39zł, zysk D.S.-Z. – 121594,36zł;
- dokument P.H.U "B." D. W.-S. od 1.09.2012r. do 30.09.2012r. - przychód 72.954,24zł, wydatki 8.161,57zł;
- kserokopia przekazu pocztowego - emerytura październik 2012 r. Z. S. kwota 1612,92zł;
- kserokopia wydruku z rachunku bankowego D. W.-S. za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 lipca 2012 r. suma wypływów 6.780,49zł, suma wpływów 2.568,54zł, saldo początkowe 7.152,76zł, saldo końcowe 2.940, 81zł;
- kserokopia wydruku z rachunku bankowego D. W.-S. za okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. suma wypływów 4.085,55zł, suma wpływów 13.483,05zł, saldo początkowe 2.940,81zł, saldo końcowe 12.338,31zł;
- kserokopia wydruku z rachunku bankowego D. W.-S. za okres od dnia 1 września 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. suma wypływów 5.132,83zł, suma wpływów 7.610,59zł, saldo początkowe 12.338,31zł, saldo końcowe 14.816,07zł;
- kserokopia wydruku z rachunku bankowego D. S.-Z. za okres od dnia 4 lipca 2012 r. do dnia 3 sierpnia 2012 r. saldo początkowe 33,79zł, saldo końcowe 95,75zł, dostępne środki 95,75zł, kwota obrotów – 1.913,33zł, - 1 851,37 zł;
- kserokopia wydruku z rachunku bankowego D. S.-Z. za okres od dnia 1 września 2012 r. do dnia 17 października 2012 r. saldo początkowe 95,75zł, saldo końcowe 711,70zł, dostępne środki 711,70zł;
- kserokopia wydruk z rachunku bankowego D. S.-Z.za okres od dnia 4 lipca 2012 r. do dnia 3 sierpnia 2012 r. saldo początkowe 1351,14zł, saldo końcowe 849,00zł;
- oświadczenie D. S.-Z., że wraz z rodzicami miesięcznie na żywność przeznacza kwotę ok. 1600zł, na leki i rehabilitację od 500zł do 2000zł, środki czystości ok. 300zł, inne wydatki – w tym ubrania ok. 400zł;
- oświadczenie J. M. S., że wraz z żoną miesięcznie na żywność przeznacza kwotę ok. 1800zł, na leki ok. 200zł, środki czystości ok. 400zł, paliwo – ok. 400zł, inne wydatki – w tym ubrania ok. 600zł;
- kserokopia faktur na nazwisko D. S.Z. na kwotę 2.135,00zł - wykonanie wyrobu medycznego oraz pobyt leczniczy - Uzdrowisko B.-Z. na kwotę 1820zł,
- karty informacyjne leczenia szpitalnego D. S.-Z. w okresie od dnia 28 lutego 2011 r. do dnia 18 marca 2011 r., od dnia 18 marca 2011 r. do dnia 12 kwietnia 2011 r. oraz od dnia 20 kwietnia 201 r. do dnia 6 czerwca 2011 r.
Pomimo wezwania Spółka nie przedłożyła wyciągu lub wykazu z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy posiadanych przez J. M. S., B. S. oraz Z.S..
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:
1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania:
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a.
Z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie wystąpiła Spółka Jawna. Spółka jawna jest spółką osobową, co wynika z art. 4 pkt 1 i art. 22 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej jako K.s.h.), która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa, ale nie uzyskuje osobowości prawnej, ze względu jednak na treść art. 25 § 3 ustawy p.p.s.a. ma zdolność sądową. Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest także, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji zatem gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć również pod uwagę sytuację majątkową jej wspólników. Nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009r., sygn. akt I FZ 70/09 publikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc pod uwagę powyższe w niniejszej sprawie zbadano zarówno sytuację Spółki jak i jej wspólników. Z przeprowadzonej analizy złożonego wniosku wraz z dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami wynika, że Spółka nie wykazała w sposób przekonywujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Spółka pomimo wskazanych trudności nadal prowadzi działalność gospodarczą, a z załączonej kserokopii dokumentu księgowego – dochód podsumowanie narastająco za miesiąc 09/2012 wynika, że przychody spółki stanowią kwotę 32.463.232,38zł, koszty 32.216.829,63zł i zysk 246.402,75zł. Niewątpliwie kwoty te obrazują w pewien sposób rozmiar prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. W ocenie orzekającego, jeżeli Spółka generuje koszty w zakresie prowadzonej działalności we wskazanej kwocie to nie można uznać, że nie posiada niezbędnych funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Powoływane w niniejszej sprawie problemy finansowe Spółki, nie stanowią jednak wystarczającej podstawy do przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych. Konieczne stało się więc zbadanie stanu finansowego i majątkowego wspólników Spółki i osób pozostających z nimi w gospodarstwach domowych.
Jak wynika z przedłożonych na wezwanie Sądu oświadczeń i dokumentów wspólnicy Spółki J. M. S. oraz D. S.-Z. mieszkają w jednym domu w O. Ś.. przy ul D., jednak prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Powyższa nieruchomość jest własnością J. M. S., który pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną D. W.-S.. D. S.-Z. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami B. i Z. S. – nie ponoszą kosztów utrzymania domu. Koszty utrzymania domu w całości ponosi J. M. S. i szacuje je na łączną kwotę ponad 8.000,00zł rocznie. Pozostałe wydatki J. M. S. wraz z żoną szacuje na kwotę ok. 3400zł miesięcznie, co stanowi ok. 40.800,00zł rocznie, D. S.-Z. wraz z rodzicami szacuje miesięczne koszty utrzymania (bez kosztów utrzymania domu, które w całości pokrywa brat) szacuje na kwotę od ok. 2.800,00zł do ok. 4300złmiesięcznie, co stanowi rocznie kwotę od ok. 33.600,00zł do ok. 51.600,00zł.
Wskazać należy, że zarówno wspólnicy Spółki jak również osoby pozostające z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych uzyskują stałe miesięczne dochody z różnych źródeł – emerytury, działalność gospodarcza, działalność wykonywana osobiście, prawa autorskie - z których za 2011r. uzyskali łączny dochód w kwocie 343.478,99zł. Wielkość tych kwot pozwala przyjąć wniosek, że Spółka posiada możliwości płatnicze pozwalające na ponoszenie kosztów sądowych.
Według oświadczenia J. M. S. jest właścicielem gruntu rolnego o pow. 0,53ara. D. W.-S., D. S.-Z., B. S. i Z. S. nie posiadają nieruchomości. Stosownie do przedłożonych zaświadczeń Starosty O. D. S.-Z. i J. M. S. są współwłaścicielami samochodu ciężarowego z 1999r. J. M. S. jest ponadto właścicielem samochodu osobowego z 1990 r., a jego żona właścicielem sam osobowego z 2006 r. Wykazany majątek bez wątpienia może być źródłem finansowania kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie. W orzecznictwie wskazano wielokrotnie, że posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, skoro istnieje możliwość jego obciążenia.
Należy podkreślić ponadto, że w niniejszej sprawie Spółka nie przedstawiła pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej, ponieważ mimo wezwania, nie złożyła wyciągów rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy J. M. S., B. S. oraz Z.S..
Niemniej materiał, który Spółka udostępniła do tej pory wskazuje, że posiada ona zdolność poniesienia kosztów sądowych. Zauważyć należy, że celem wprowadzenia do porządku prawnego prawa pomocy jest zagwarantowanie pomocy finansowej państwa tym podmiotom, które z powodów od siebie niezależnych, nie mogą zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom, które mają możliwość pozyskiwania tych środków. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, wspólnicy Spółki i osoby pozostające z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych nie wykazali, aby borykali się z problemami finansowymi. Nie wykazali jakichkolwiek zadłużeń, zaległości, czy zobowiązań kredytowych ponadto przedłożone wyciągi z rachunków bankowych wskazują na płynność finansową ich właścicieli.
Końcowo należy zwrócić uwagę Spółki na regulację art. 200 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W tym stanie rzeczy uznano, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.