I SA/Ke 510/24

I SA/Ke 510/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 , art. 210 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 2 października 2024 r. nr SKO.PO/41/4040/929/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz T. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 października 2024 r., nr SKO.PO/41/4040/929/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (organ odwoławczy, kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Skarżyska-Kamiennej (organ I instancji) z 26 lipca 2024 r., odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zmiany wysokości zobowiązania podatkowego za lata 2019-2024 w podatku od nieruchomości położonej w S.-K. przy ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym 16.[...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.
W dniu 27 czerwca 2024 r. do Urzędu Miasta Skarżyska-Kamiennej została złożona przez T. Z. i E. Z. informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych za okres od lutego 2019 r.
Podatnicy jako przedmiot opodatkowania wykazali grunty pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego o powierzchni 510 m˛ oraz inne budynki lub ich części o kondygnacji powyżej 2,20 m o powierzchni użytkowej 190 m˛. Następnie 5 lipca 2024 r. do Urzędu Miasta Skarżyska-Kamiennej wpłynął załącznik do powyższej informacji, z którego wynika, że budynek który wskazano w informacji jest położony w S.-K. przy ul. [...].
Postanowieniem z 26 lipca 2024 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zmiany wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w S.-K. przy ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym 16.[...] za lata 2019-2024. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w ewidencji gruntów i budynków działka numer ewidencyjny 16.[...] jest sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe o symbolu B, o powierzchni 510 m˛, zabudowana budynkiem o funkcji pozostałe budynki niemieszkalne o powierzchni zabudowy 238 m˛ . Organ wskazał, że 18 lutego 2019 r. T. Z. i E. Z. złożyli informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, wskazując jako przedmiot opodatkowania grunty pozostałe o powierzchni 510 m˛ oraz budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 304 m˛. Organ wyjaśnił, że za poszczególne lata od roku 2019 do roku 2024 zostały wydane decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe, podkreślając jednocześnie znaczenie ich trwałości.
We wniesionym zażaleniu strona podniosła, że przedmiotowa działka oraz budynek nie mogą być wykorzystywane, ze względów technicznych, do prowadzenia działalności gospodarczej. Argumentowała, że w rejestrze budynków wskazano powierzchnię 238 m˛, a podatek jest naliczany od powierzchni 304 m˛. W związku z tym, że grunty są terenami mieszkaniowymi powinna zostać zastosowana stawka podatku od nieruchomości w wysokości im przynależnej, a nie stawka dla gruntów pozostałych.
Rozpoznając zażalenie, organ odwoławczy przytoczył treść art. 165 § 1 i 3, art. 165 § 7 pkt 2 i § 8, art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
W ocenie kolegium złożona 27 czerwca 2024 r. przez T. Z. i E. Z. informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych nie mogła wszcząć postępowania podatkowego w zakresie wykazanych w informacji przedmiotów opodatkowania za okres od 2019 r. W stosunku do wykazanych przez podatników w informacji przedmiotów opodatkowania zostały wydane za okres od 2019 r. decyzje podatkowe. Decyzje te są ostateczne i w żaden sposób nie zostały wyeliminowane z obiegu prawnego. W związku z tym nie może zostać wszczęte, ani toczyć się ponowne postępowanie podatkowe w zakresie objętym tymi decyzjami.
Końcowo zaznaczył, że jeśli strona uważa, że decyzje są wadliwe, może dla ich uchylenia lub zmiany skorzystać z jednego z tzw. trybów nadzwyczajnych - wznowienia postępowania podatkowego; stwierdzenia nieważności decyzji; uchylenia lub zmiany decyzji. W takim wypadku koniecznym jest złożenie przez stronę odrębnego wniosku i jednoznaczne wskazanie trybu, w jakim żąda uchylenia bądź zmiany decyzji, ze wskazaniem podstaw prawnych i faktycznych żądania.
Na postanowienie kolegium T. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę.
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że pracownik Urzędu Miasta Skarżysko- Kamienna 18 lutego 2019 r. przy składaniu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych wprowadził go w błąd, nakłaniając do wpisania w przedmiocie opodatkowania grunty pozostałe o powierzchni 510 m˛ oraz budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 304 m˛. Prawidłowe wartości powinny być zgodne z dokumentem urzędowym (rejestrem budynków) i wynosić odpowiednio powierzchnia budynków 238 m˛ i grunty tereny mieszkaniowe 510 m˛. Po pobraniu ze starostwa aktualnych dokumentów w połowie roku 2024, ponownie skontaktował się z urzędnikiem Urzędu Miasta Skarżysko-Kamienna. Było to w tym samym dniu, co zostało nadane pismo z korektą wymiaru podatku za budynek przy ul. [...] w S.-K.. Wyjaśnił, że pani z urzędu sama powiedziała, że powinien złożyć taką korektę, bo faktycznie widzi w swoich dokumentach, że budynek ma 238 m˛, a nie 304 m˛.
W odpowiedzi na skargę kolegium podtrzymało swe dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyroki NSA z: 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17; z 8 grudnia 2020 r., I FSK 1121/20; z 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; z 15 lutego 2023 r., III FSK 1673/21; z 15 lutego 2023 r., III FSK 2403/21 - te oraz inne powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należało, że narusza ono prawo.
Z akt sprawy administracyjnej wynika, że 26 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego) T. Z. i E. Z. (podatnicy) złożyli informację o nieruchomościach i obiektach budowalnych za okres od lutego 2019 r., a następnie 5 lipca 2024 r. załącznik do tej informacji.
Organ I instancji w uzasadnieniu swego postanowienia wyjaśnił, że wraz ze złożoną informacją o nieruchomościach i obiektach budowalnych, podatnicy nie załączyli innych dowodów, które pozwoliłyby na zastosowanie przez organ podatkowy innej podstawy opodatkowania. Wskazując na treść art. 128 Ordynacji podatkowej i fakt wydania ostatecznych decyzji podatkowych ustalających zobowiązania podatkowe za lata 2019-2024, stwierdził że mogą być one wzruszone tylko przez właściwy organ podatkowy i w przypadkach wprost unormowanych w przepisach postępowania podatkowego.
Organ odwoławczy przytoczył natomiast treść art. 165 § 1 i 3, art. 165 § 7 pkt 2 i § 8, art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 128 Ordynacji podatkowej, uznając że złożona przez podatników 27 czerwca 2024 r. (data wpływu do urzędu) informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych nie mogła wszcząć postępowania podatkowego w zakresie wykazanych w informacji przedmiotów opodatkowania za okres od 2019 r. z uwagi na istnienie w obrocie prawnym ostatecznych decyzji podatkowych. Ta okoliczność przesądza, zdaniem kolegium, że nie może zostać wszczęte ani toczyć się ponowne postępowanie podatkowe w zakresie objętym tymi decyzjami podatkowymi.
Podejmując swe rozstrzygnięcia, organy kierowały się treścią art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165 § 9 stosuje się odpowiednio. Należy jednak zauważyć, że według art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 grudnia 2016 r. (I SA/Gl 753/16), zgodnie z którym braki, o których mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, należy rozumieć szeroko i mogą one dotyczyć istotnego elementu treści pisma, np. podpisu, uzasadnienia, precyzyjnego określenia żądania, daty, jak również pełnomocnictwa. Wszystkie one podlegają uzupełnieniu pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, a zatem nienadania mu dalszego biegu w postępowaniu.
Na akceptację zasługuje także stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w prawomocnym wyroku z 13 lutego 2020 r. (I SA/Sz 843/19), wedle którego, gdy pismo/podanie strony również budzi wątpliwości co do treści, zakresu lub żądania organ (niezależnie od sytuacji określonej w art. 169 Ordynacji podatkowej, gdy podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa), mając na względzie ogólne zasady postępowania w sprawach podatkowych (art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124 i art. 125 Ordynacji podatkowej), powinien wezwać stronę do wyjaśnienia takich wątpliwości, wskazując te wątpliwości i prawne możliwości zakwalifikowania pisma/podania strony. W razie takich wątpliwości organ nie powinien samodzielnie, bez uzyskania stanowiska strony, dokonywać takiej kwalifikacji, bowiem dokonanie jej niezgodnie z zamiarem (celem) strony wnoszącej pismo, spowodować może przedłużenie postępowania (co nie spełnia wymogu z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy, że w przedmiotowej sprawie podatnicy złożyli informację o nieruchomościach i obiektach budowalnych za okres od lutego 2019 r., a następnie załącznik do tej informacji, nie przedstawiając przy tym de facto własnego żądania.
W tej sytuacji, zdaniem sądu, należało wezwać podatników do usunięcia braku formalnego, wskazując zakres usunięcia braku formalnego (wskazanie trybu w jakim należy rozpatrzyć przedmiotowy wniosek, czy jako wniosek o wznowienie postępowania, czy jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, czy też jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji oraz wskazanie przesłanki do wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności lub uchylenia/zmiany decyzji) oraz termin do usunięcia braku (7 dni), a także konsekwencje prawne niezastosowania się do wezwania.
Takie działanie organu I instancji służyłoby rozpatrzeniu żądania, a zatem w istocie zapobiegłoby sytuacji pozostawienia przedmiotowego wniosku bez rozpoznania merytorycznego.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie wezwał podatników do wyjaśnienia wątpliwości co do treści ich żądania, uznając samodzielnie, że informacja o nieruchomościach i obiektach budowalnych za okres od lutego 2019 r. nie może być podstawą do wzruszenia ostatecznych decyzji podatkowych za lata 2019-2024 r.
Powyższego braku aktywności organu I instancji nie może zastąpić zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pouczenie o możliwości skorzystania z jednego z trybów nadzwyczajnych.
Podsumowując, żądanie podatników zawarte w piśmie z 26 czerwca 2024 r. nie zostało, w ocenie sądu, trafnie odczytane przez organ I instancji, który nie miał w tej mierze wątpliwości i nie zwrócił się do podatników o sprecyzowanie ich żądania. Z kolei akceptacja takiego stanu rzeczy przez organ odwoławczy nie była czynnością prawidłową.
Powyższe świadczy, zdaniem WSA w Kielcach, że działanie orzekających w sprawie organów naruszyło nie tylko wyrażoną w art. 125 Ordynacji podatkowej zasadę szybkości i prostoty postępowania podatkowego, ale przede wszystkim zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie oraz zasadę udzielania informacji (art. 121 Ordynacji podatkowej).
Uchybienie to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał za istotne, a więc skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego rozstrzygnięć obu instancji. Przedmiot postępowania wyznacza bowiem treść żądania, a organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej tego żądania. To zaś oznacza, iż w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA 2 marca 1987 r., III SA 92/87 czy wyrok NSA z 11 czerwca 1990 r., I SA 367/90, ONSA 1990, Nr 2- 3, poz. 47). Zgodzić się nadto należy z przytoczonym powyżej orzecznictwem sądów administracyjnych poglądem, wedle którego "o tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony" (por. wyrok NSA z 17 września 1992 r., III SA 949/92). Nie można zatem wykluczyć sytuacji, w której wypełnienie przez organ I instancji wskazanego obowiązku wyeliminowałoby wątpliwości tego organu co do treści żądania podatników, zawartego we wniosku z 26 czerwca 2024 r., skutkujące w konsekwencji odmową wszczęcia postępowania podatkowego. To zaś oznacza, że zastosowanie w niniejszej sprawie uregulowania zawartego w art. 165a Ordynacji podatkowej należało uznać za przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę, organ I instancji winien wezwać podatników do sprecyzowania żądania z 26 czerwca 2024 r.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku. Na koszty te złożył się wpis od skargi w kwocie 100 zł.