I SA/Ke 503/25

I SA/Ke 503/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 165a, art. 67a par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi E. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 24 października 2025 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej (dyrektor, organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 11 sierpnia 2025 r., znak: [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie wniosku w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2025 r.
W uzasadnieniu organ ustalił, że 8 sierpnia 2025 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w S. pismo z 7 sierpnia 2025 r. r. zatytułowane "prośba o odstąpienie od opłaty podatkowania 19% od kwoty zasadzonych odsetek", w którym E. Ś. (skarżąca, podatniczka) zwróciła się o "podjęcie decyzji o całkowitym umorzeniu 19% podatku od wzbogacenia".
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z 11 sierpnia 2025 r. odmówił skarżącej wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie wniosku w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2025 r. stwierdzając, że na dzień 8 sierpnia 2025 r. E. Ś. nie posiadała zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym za 2025 r., która mogłaby być przedmiotem wniosku o umorzenie, wobec czego organ nie może prowadzić postępowania. Zostało wyjaśnione, iż zobowiązanie powstanie, jeśli w zeznaniu podatkowym za 2025 r. podatniczka wykaże podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego. Rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2025 może być złożone w okresie od 15 lutego do 30 kwietnia 2026 r. Ponadto poinformowano, że przedmiot postępowania podatkowego musi istnieć w dacie jego wszczęcia. Datą wszczęcia postępowania na wniosek, a takim jest postępowanie o umorzenie, jest data doręczenia żądania organowi podatkowemu. Brak zaległości podatkowej w dacie złożenia wniosku o jego umorzenie - w tym przypadku zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych - jest równoznaczny z brakiem przedmiotu postępowania.
Rozpatrując złożone przez skarżącą zażalenie Dyrektor podniósł, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie umorzenia podatku względnie odstąpienia od opłaty opodatkowania 19% od kwoty zasądzonych odsetek.
Organ wskazał na m.in. na art. 67a § 1, art. 51 § 1, art. 165 § 1 i art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że z literalnego brzmienia art. 67a § 1 pkt 3 ww. ustawy wynika, że musi istnieć zaległość podatkowa, aby organ podatkowy mógł, na wniosek podatnika, rozpatrywać kwestię udzielenia ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości.
Skarżąca we wniosku z 7 sierpnia 2025 r. zawarła prośbę "o całkowite umorzenie 19% podatku od wzbogacenia". Z treści wniosku wynika, iż otrzymała przysporzenie majątkowe zasadzone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. sygn. akt I ACa [...] z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę ze strony pozwanego szpitala w wysokości [...] zł, łącznie otrzymała kwotę [...]zł.
Dyrektor wyjaśnił, że żądanie umorzenia zaległości podatkowej podatnik może zgłosić wtedy, gdy zaległość ta istnieje. Oznacza to, że w momencie złożenia wniosku o umorzenie zaległości zobowiązanie podatkowe musi się już przekształcić w zaległość podatkową wskutek niezapłacenia podatku w terminie i zarazem w dacie tej nie może jeszcze dojść do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wskutek zaistnienia któregokolwiek ze zdarzeń określonych w art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem np. wskutek zapłaty podatku. W przeciwnym razie postępowanie o przyznanie ulgi jest bezprzedmiotowe i organ powinien odmówić jego wszczęcia na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Dyrektora organ I instancji zobowiązany był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie żądania podatniczki, skoro w dniu jego złożenia (8 sierpnia 2025 r.) oczywistym było, że nie istnieje przedmiot wniosku, tzn. nie ma zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2025 r., co oznacza, że wniosek o "podjęcie decyzji o całkowitym umorzeniu 19% podatku od wzbogacenia" nie może zostać rozpatrzony.
Z uwagi na tytuł wniosku oraz podnoszony w zażaleniu wniosek o "zmianę postanowienia z 11 sierpnia 2025 roku o odstąpieniu od konieczności odprowadzenia podatku od zasądzonych odsetek ustawowych" Dyrektor podniósł, że wydane przez Naczelnika postanowienie nie rozstrzyga o odmowie umorzenia zaległości i w związku z tym nie stanowi o "konieczności odprowadzenia stosownej kwoty podatku od wartości zasądzonego odsetkowania", na co wskazuje skarżąca w zażaleniu.
Skarżone postanowienie nie jest "decyzją odmowną". Postanowienie to jest bowiem rozstrzygnięciem formalnym, nie zaś merytorycznym. Organ I instancji nie rozstrzygnął więc o odmowie umorzenia podatku, lecz o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w tym zakresie, ponieważ nie miał podstaw prawnych do prowadzenia takiego postępowania.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze E. Ś. zaskarżyła postanowienie z 24 października 2025 r. w całości wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że jest osobą samotną (wdową), jest zmuszona do dodatkowej opieki nad pełnoletnim synem, którego stan zdrowia wymaga pomocy osób trzecich. Wniosła o zwolnienie z opłaty, które jest przedmiotem sporu tj. kwoty [...]zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego wskazanej we wniosku skarżącej z 7 sierpnia 2025 r.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 165a O.p. Zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowany został pogląd, że użyty w powołanym przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt I FSK 2446/21, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżąca złożyła do organu wniosek o "odstąpienie od opłaty opodatkowania 19% od kwoty zasądzonych odsetek ustawowych" od zasądzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. sygn. akt I ACa [...] zadośćuczynienia pieniężnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 8.862,43. Przedmiotem wniosku było więc udzielenie ulgi w spłaci zobowiązań podatkowych o jakiej mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Warunkiem koniecznym stosowania przez organ ulgi w spłacie podatku poprzez podjęcie decyzji o umorzeniu zaległości, jest istnienie tej zaległości. Oznacza to, że w momencie złożenia wniosku o umorzenie zaległości zobowiązanie podatkowe musi się już przekształcić w zaległość podatkową wskutek niezapłacenia podatku w terminie i zarazem w dacie tej nie może jeszcze dojść do wygaśnięcia zobowiązania wskutek zaistnienia któregokolwiek ze zdarzeń określonych w art. 59 §1 O.p. Jeżeli natomiast strona domaga się umorzenia zaległości podatkowej, która nie istnieje, postępowanie w przedmiocie tego wniosku toczyć się nie może (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II FSK 1917/14 - CBOSA).
Skoro art. 165a O.p. wymienia wśród przesłanek odmowy wszczęcia postępowania fakt, że "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte", to w ocenie Sądu brak istnienia zaległości podatkowej w dacie złożenia wniosku o jej umorzenie jest taką właśnie okolicznością.
Z akt administracyjnych niniejszego postępowania wynika, że w dacie złożenia wniosku skarżąca nie ma zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych – nie istniał więc przedmiot wniosku w postaci zaległości, która mogłaby być umorzona. W rozpatrywanej sprawie zaistniała zatem przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, przy czym bezprzedmiotowość ta istniała już przed wszczęciem postępowania. Tym samym organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącej wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, gdyż było ono bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę