I SA/KE 496/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2024-03-14
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek rolnypodatek od nieruchomościłączny zobowiązanie pieniężnewznowienie postępowaniaewidencja gruntówprawo geodezyjne i kartograficzneOrdynacja podatkowaskutek wstecznydecyzja ostateczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku rolnego i od nieruchomości za rok 2011, uznając, że zmiany w ewidencji gruntów z 2019 roku nie stanowią nowych okoliczności mających wpływ na decyzję z przeszłości.

Podatnik H. K. domagał się wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego podatku rolnego i od nieruchomości za rok 2011, twierdząc, że podatek był naliczany od nieprawidłowej powierzchni gruntów. Jako podstawę podał zmiany w ewidencji gruntów z 2019 roku, które wykazały, że część gruntów nie była jego własnością ani władaniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia decyzji, argumentując, że zmiany w ewidencji nie mają skutku wstecznego i nie stanowią nowych okoliczności w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania. WSA w Kielcach podzielił to stanowisko, oddalając skargę i podkreślając, że organy podatkowe są związane danymi z ewidencji gruntów na dzień wydania decyzji, a późniejsze zmiany nie wpływają na zobowiązania z lat ubiegłych.

Sprawa dotyczyła skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2011 roku w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości. Podatnik wnioskował o wznowienie postępowania, powołując się na zmiany w ewidencji gruntów dokonane w 2019 roku przez Starostę, które wykazały, że znaczna część gruntów, od których naliczano mu podatek, nie była jego własnością ani we władaniu. SKO odmówiło uchylenia decyzji, stwierdzając, że zmiany w ewidencji nie są nowymi okolicznościami w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (O.p.), ponieważ nie istniały w dacie wydania decyzji podatkowej i nie mają skutku wstecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, rozpoznając skargę, uznał stanowisko SKO za prawidłowe. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny i może być wszczęte tylko w ściśle określonych przypadkach, a zmiany w ewidencji gruntów z 2019 roku nie spełniają przesłanki "nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi". Sąd wskazał, że organy podatkowe są związane danymi z ewidencji gruntów na dzień wydania decyzji podatkowej, a późniejsze zmiany w ewidencji mają skutek jedynie na przyszłość. Analiza decyzji Starosty z 2019 roku wykazała, że ustalenia dotyczyły stanu faktycznego na dzień wydania tej decyzji i opierały się na wątpliwościach co do posiadania gruntów, a także na zasadzie rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, co nie oznaczało, że w 2011 roku podatnik nie był właścicielem lub władającym. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiany w ewidencji gruntów dokonane po wydaniu decyzji podatkowej, nawet jeśli dotyczą stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydania, nie stanowią nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jeśli nie były znane organowi wydającemu decyzję i nie istniały w dacie jej wydania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiany w ewidencji gruntów z 2019 roku nie spełniają przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ponieważ nie były to okoliczności nowe i nieznane organowi w 2011 roku, a ponadto zmiany te mają skutek na przyszłość, a nie wstecz.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

O.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanka wznowienia postępowania: wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi.

p.g.k. art. 21 § 1

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Dane z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków.

Pomocnicze

O.p. art. 128

Ordynacja podatkowa

Zasada trwałości decyzji ostatecznej.

O.p. art. 243 § 1 i 3

Ordynacja podatkowa

Postanowienie o wznowieniu postępowania i decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej.

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego (odpowiednik art. 240 § 1 pkt 5 O.p.).

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podstawa wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

O.p. art. 194 § 1

Ordynacja podatkowa

Ewidencja gruntów i budynków jako dokument urzędowy.

O.p. art. 7a § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 250 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiany w ewidencji gruntów z 2019 roku nie stanowią nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ponieważ nie istniały w dacie wydania decyzji podatkowej z 2011 roku i nie były znane organowi. Zmiany w ewidencji gruntów mają skutek na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc), co oznacza, że nie wpływają na wysokość zobowiązań podatkowych za lata poprzednie. Organ podatkowy jest związany danymi z ewidencji gruntów i budynków obowiązującymi w dacie wydania decyzji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Zmiany w ewidencji gruntów z 2019 roku, wykazujące, że część gruntów nie była własnością ani władaniem podatnika, stanowią nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postępowania podatkowego z 2011 roku.

Godne uwagi sformułowania

zmiany w ewidencji gruntów i budynków dokonane w 2019 roku nie są nowymi okolicznościami lub dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji podatkowej na 2011 rok, nieznanymi organowi, który ją wydał. dokonanie zmian (w tym wykreśleń) w ewidencji – wbrew oczekiwaniom skarżącego – nie ma mocy wstecznej. podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. ewidencja jest więc urzędowym zbiorem informacji wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania mają dane wynikające z ewidencji.

Skład orzekający

Magdalena Chraniuk-Stępniak

przewodniczący sprawozdawca

Agnieszka Banach

sędzia

Magdalena Stępniak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą dotyczącą skutków zmian w ewidencji gruntów dla zobowiązań podatkowych z lat ubiegłych oraz interpretacji przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatku rolnego i od nieruchomości oraz wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę prawną dotyczącą skutków zmian w ewidencji gruntów dla zobowiązań podatkowych z przeszłości, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy zmiany w ewidencji gruntów z 2019 roku mogą unieważnić decyzję podatkową z 2011?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 496/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 240 par. 1, art. 128, art. 243 par. 1 i 3,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 21 ust.1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. W. K. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata K. P.-R. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2022 r. H. K. wystąpił do organu podatkowego o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzjami Wójta Gminy S., w tym decyzją z dnia 04 lutego 2011. r. znak: FN- [...]/2011 w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011. Jako podstawę prawną wniosku przywołał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W uzasadnieniu swego żądania wskazał, że organ podatkowy naliczał podatek od gruntów położonych w miejscowości M., K. G. i S. o łącznej powierzchni 24,182 ha na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów ze Starostwa Powiatowego w B. . Podkreślił, że znaczna część tych gruntów nie była w jego posiadaniu, a w Starostwie Powiatowym prowadzone było postępowanie mające na celu dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, polegających na zredukowaniu zakresu powierzchni gruntów, opisanych poprzednio jako pozostające we władaniu H. K., lub stanowiące przedmiot jego własności. Postępowanie to zakończyła decyzja Starosty z 2019 r.
Tym samym w ocenie wnioskodawcy w latach 2006-2019 naliczany był podatek od nieprawidłowej powierzchni. Zmiany w ewidencji gruntów dokonane przez Starostwo Powiatowe w B. stanowią nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w czasie wydawania decyzji podatkowych w zakresie podatku rolnego i uzasadniają wznowienie postępowania. Jednocześnie H. K. wniósł aby organ zwrócił się do Starostwa Powiatowego w B. o przesłanie odpisu ostatecznej decyzji orzekającej o wprowadzeniu zmian w ewidencji.
Organ ustalił, że wymieniona we wniosku decyzja Wójta, dotycząca wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011 została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2011 r. znak: [...] utrzymana w mocy.
Stosownie do treści art. 243 § 1 i art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, Kolegium) wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej wyżej opisaną ostateczną decyzją tego organu z dnia 10 czerwca 2011 r.
Do akt sprawy dołączono decyzję z dnia 30 kwietnia 2019 r., znak [...] Starosty [...], w której organ ten orzekł o wykreśleniu w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków:
- władającego H. K. w zakresie działek nr [...] i [...] (obręb S. , gm. S.) oraz działek nr [...] i [...] (obręb K. , gm. S.),
- właściciela H. K. w zakresie działki nr [...] (obręb S., gm. S.).
W rozpoznaniu wniosku strony decyzją z dnia 22 sierpnia 2022r. znak: SKO [...] Kolegium odmówiło uchylenia własnej ostatecznej decyzji z 10 czerwca 2011 r.
Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (przesłanka ta, na gruncie stosowanej w sprawie ustawy Ordynacja podatkowa, w swojej treści odpowiada przywołanemu przez wnioskodawcę przepisowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Podkreśliło, że przy wymiarze podatku rolnego oraz od nieruchomości organ podatkowy jest związany zapisami w ewidencji gruntów i budynków i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Co więcej, toczące się jakiekolwiek postępowania dotyczące nieruchomości nie mają wpływu na wymiar podatku, dopóty, dopóki nie nastąpi stosowna zmiana w rejestrze. Jednocześnie organ wskazał, że dokonana w 2019 roku zmiana w ewidencji nie wywołuje skutków wstecz, a jedynie na przyszłość. Zatem nie można przyjąć, że w sprawie dotyczącej zobowiązania pieniężnego na rok 2011, wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który ją wydał.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył H. K., nie zgadzając się z jej treścią. Rozpoznając je Kolegium decyzją z 31 października 2022 r. znak: SKO [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 22 sierpnia 2022r.
Następnie, prawomocnym wyrokiem z dnia 18 maja 2023r. sygn. akt I SA/Ke 155/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w wyniku rozpoznania skargi H. K., uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia 31 października 2022r. znak: SKO [...] W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że w wydaniu decyzji z dnia 31 października 2022r. i z 10 czerwca 2011 r. brała udział ta sama osoba- tj. I. C.. W konsekwencji sąd stwierdził, że doszło do naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, dającego podstawę do wznowienia postępowania. We wskazaniach co do dalszego postępowania sąd podał, że osoba ta powinna zostać wyłączona od udziału w sprawie zainicjowanej wnioskiem podatnika o wznowienie postępowania.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, uwzględniając zalecenia sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 października 2023 r. znak: [...] utrzymało w mocy wydaną przez ten organ decyzję z dnia 22 sierpnia 2022 r. znak: [...] odmawiającą uchylenia decyzji Kolegium z dnia 10 czerwca 2011 r. znak: [...]
Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie Kolegium w pierwszej kolejności przywołało przepisy Ordynacji podatkowej regulujące instytucję wznowienia postępowania, omówiło rodzaje rozstrzygnięć wydawanych przez organ w tym nadzwyczajnym trybie postępowania oraz dokonało analizy przesłanki, którą powołał wnioskodawca domagając się uchylenia decyzji wymiarowej za rok 2011.
Zdaniem Kolegium, wskazana we wniosku zmiana w treści ewidencji gruntów i budynków, dokonana w konsekwencji wydania przez Starostę B. decyzji z 30 kwietnia 2019 r. nie jest nową okolicznością lub dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji podatkowej na 2011 rok, nieznanym organowi, który ją wydał.
SKO podkreśliło, że jego ostateczna decyzja z dnia 10 czerwca 2011 r. orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy S. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011 opierała się na załączonym do akt sprawy wypisie z ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę B. , który ujawniał H. K. jako właściciela i władającego gruntem rolnym w obrębie K. G. oraz S.. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te są dla organu podatkowego wiążące. Nadto organ podatkowy nie może dokonywać samodzielnych ustaleń w tym zakresie. Ewidencja jest więc urzędowym zbiorem informacji wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania mają dane wynikające z ewidencji.
Orzekając w zakresie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011 organ związany był więc treścią ewidencji, z której (co potwierdzają załączone do akt wypisy) jednoznacznie wynikało, że H. K. jest właścicielem lub władającym na zasadach posiadania samoistnego konkretnych działek.
W ocenie Kolegium doprowadzenie przez H. K. w odrębnej, przewidzianej prawem procedurze, do zmiany danych ewidencyjnych przez Starostę [...] w 2019 roku, spowodowało związanie organów podatkowych danymi zaktualizowanymi, ale ze skutkiem na przyszłość, a nie jak chciałby H. K. – wstecz.
H. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na powyższą decyzję Kolegium, w treści której podał, ze niesłusznie naliczano mu podatek od gospodarstwa o zawyżonym areale. Pomyłkę tą sprostowano dopiero w 2018 roku uznając, że około 12 ha nie było jego własnością. Zdaniem skarżącego organy działały w jego sprawach nieprawidłowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z 10 czerwca 2011 r. w przedmiocie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo przyjął, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., którą powołała strona żądając wznowienia postępowania.
Podstawą rozstrzygnięcia organu był bowiem art. 245 § 1 pkt 2 O.p., stanowiący, że organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania wznowionego, wydaje decyzję w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.
Natomiast zdaniem skarżącego, zmiany w ewidencji gruntów i budynków dokonane przez Starostę [...] w 2019 roku, a polegające na wykreśleniu go z ewidencji jako władającego oraz właściciela wskazanych działek stanowią nowe okoliczności nieznane organowi podatkowemu w czasie wydawania wobec niego decyzji wymiarowej za 2011 rok.
W nakreślonym powyżej sporze, sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu, a wydana decyzja, odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej odpowiada prawu.
Przypomnieć na wstępie rozważań trzeba, że wznowienie postępowania zostało uregulowane w przepisach art. 240 i nast. Ordynacji podatkowej. Jest to postępowanie szczególne (nadzwyczajne) i jego uruchomienie może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w przepisie art. 240 § 1 O.p. Organ prowadząc postępowanie w tym trybie ogranicza je do oceny spełnienia, w realiach konkretnej sprawy, przesłanek wznowienia.
Tryb ten, mający charakter wyjątkowy, nie służy bowiem do eliminacji jakichkolwiek uchybień mogących zaistnieć w trakcie procedowania przez organy podatkowe, ale do eliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych uchybieniami kwalifikowanymi, wymienionymi wprost w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.
Wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną przewidziane w art. 240 § 1 O.p. należy postrzegać więc jako odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej sformułowanej w art. 128 O.p. Zasada ta stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Natomiast uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w ustawowo przewidzianych sytuacjach.
Tym samym postępowania nadzwyczajne, mające służyć wzruszeniu ostatecznych decyzji i postanowień, nie mogą zastępować kontroli instancyjnej (czy też być wykorzystywane do stworzenia dodatkowych "instancji" dla kontroli decyzji ostatecznej) i prowadzić do ponownego rozpoznania sprawy. Z uwagi na nadzwyczajny charakter trybu wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną niedopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni przesłanek jego zastosowania.
W świetle powyższych uwag o charakterze ogólnym, nadzwyczajny tryb w procedurze podatkowej polegający na wznowieniu postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną - z racji jego charakteru i ustawowej konstrukcji - nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej w pełnym zakresie, zarówno co do faktów, jak i prawa. Ten nadzwyczajny tryb nie może bowiem zastępować zwykłego postępowania podatkowego, ani nie służy do jego kontynuacji.
W konsekwencji, również sądowa kontrola legalności decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania podatkowego ma istotnie węższe granice niż w przypadku kontroli decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu podatkowym.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania składa się z dwóch etapów. W pierwszym, tzw. postępowaniu wstępnym, którego celem jest ocena dopuszczalności wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, organ podatkowy rozpoznaje dopuszczalność wznowienia postępowania, tj. czy wskazana została przesłanka określona w art. 240 § 1 O.p. i czy zostały zachowane wszystkie wymogi formalne takiego wniosku. Postępowanie wstępne zostaje zakończone wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 O.p.) lub postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.). Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania wszczyna drugi etap postępowania (postępowanie wznowione). W tym drugim etapie organ bada, czy zachodzą wskazane przez stronę (lub wymienione w postanowieniu o wznowieniu postępowania z urzędu) podstawy wznowienia określone w art. 240 § 1 O.p.
Stosownie do treści w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
O istnieniu podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione cztery przesłanki: 1. wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody, 2. są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, 3. nie były znane organowi, który wydał decyzję, 4. ale istniały w dniu wydania decyzji. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II FSK 2124/19).
Nowa okoliczność istotna dla sprawy to taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
Zdaniem sądu prawidłowo organ przyjął, że zmiany w ewidencji gruntów i budynków dokonane w 2019 roku, w konsekwencji wydania przez Starostę [...] decyzji z 30 kwietnia 2019 r. nie są nowymi okolicznościami lub dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji podatkowej na 2011 rok, nieznanymi organowi, który ją wydał.
Przypomnieć trzeba, że ostateczną decyzją z dnia 30 kwietnia 2019 r., znak [...] Starosta [...] orzekł o wykreśleniu w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków: władającego H. K. w zakresie działek nr [...] i [...] (obręb S., gm. S.) oraz działek nr [...] i [...] (obręb K. G., gm. S.), jak również właściciela H. K. w zakresie działki nr [...] (obręb S., gm. S.).
Jednakże, jak słusznie podniosło Kolegium, ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów, aktualnych w dacie wydawania przez SKO decyzji ostatecznej w zakresie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011, wynika jednoznacznie, że skarżący H. K. ujawniony był w ewidencji jako właściciel działki [...] oraz jako władający (posiadacz samoistny) działek [...], [...], [...] i [...].
Wydanie decyzji w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 rok poprzedzało przeprowadzenie postępowania podatkowego, w którym ustalenie stanu prawnego poszczególnych przedmiotów opodatkowania nastąpiło z wykorzystaniem danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Stosownie bowiem do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.), dane te stanowią podstawę wymiaru podatków. Ewidencja gruntów i budynków ma przy tym walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., a więc stanowi dowód tego, co zostało w niej stwierdzone. Przeprowadzenie przeciwdowodu względem danych zawartych w tej ewidencji (zgodnie z art. 194 § 3 O.p.) dotyczyć może tylko takich sytuacji, gdy (1) wpis w ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny z treścią dokumentów, na podstawie których wpisu się dokonuje, (2) zachodzi sprzeczność z zapisami w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, (3) gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (por. wyrok NSA z 16 maja 2023 r., III FSK 530/22, dostępny online w CBOSA).
Jednakże, w postępowaniu wymiarowym żadna z tych okoliczności nie wystąpiła, a w konsekwencji nie doszło do podważenia przez stronę mocy dowodowej ewidencji i zawartych w niej zapisów.
Sąd podziela też stanowisko, zgodnie z którym doprowadzenie przez H. K. w odrębnej, przewidzianej prawem procedurze, do zmiany danych ewidencyjnych przez Starostę [...], powoduje związanie organów podatkowych danymi zaktualizowanymi, ale jedynie ze skutkiem na przyszłość. Dokonanie zmian (w tym wykreśleń) w ewidencji – wbrew oczekiwaniom skarżącego – nie ma mocy wstecznej, przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują bowiem możliwości dokonywania zmian w ewidencji ze skutkiem ex tunc (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt ll FSK 100/16, wyrok NSA z dnia 9 lutego 2023r. sygn. akt III FSK 96/22, wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2023r. sygn. akt III FSK 1698/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podniesienia również wymaga, że datą zmiany treści ewidencji jest data określona w skierowanym do organu podatkowego zawiadomieniu starosty. To właśnie zawiadomienie jest podstawowym dokumentem, na bazie którego organ podatkowy powinien ustalać moment, z którym łączyć należy zaistnienie skutków prawnopodatkowych (tak: R. Dowgier w glosie do wyroku z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt. I SA/Kr 1190/09, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2010 r., nr 5, s.5-6).
Zatem dokonanie w 2019 r. zmian w ewidencji gruntów polegających na wykreśleniu H. K. jako władającego i właściciela opisanych nieruchomości nie wypełnia znamion przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że analiza decyzji ostatecznej Starosty [...] z 30 kwietnia 2019 r. utwierdza w przekonaniu, że dokonana na jej podstawie zmiana w ewidencji gruntów i budynków nie może być uznana jako nowa okoliczność istniejąca w dniu orzekania przez organ o wymiarze podatku rolnego i od nieruchomości na 2011 rok.
Mianowicie z uzasadnienia decyzji Starosty wynika przede wszystkim, że działając z wniosku strony – H. K. o wykreślenie go jako będącego we władaniu (posiadacza samoistnego) czterech wskazanych działek organ dokonywał ustaleń aktualnych na dzień wydania rozstrzygnięcia, czyli na dzień 30 kwietnia 2019r. Ustalał bowiem stan faktyczny w zakresie władania przedmiotowymi gruntami. Poprzedzające rozstrzygnięcie Starosty postępowanie dowodowe – co wynika z treści uzasadnienia decyzji – nie dostarczyło podstaw do jednoznacznego stanowiska o posiadaniu lub braku posiadania przez wnioskodawcę wskazanych gruntów, albowiem zgromadzony materiał (w tym: oględziny, zeznania świadków oraz wnioskodawcy) zawierał sprzeczne ze sobą dowody. Wobec istniejących wątpliwości, czy H. K. nadal jest władającym opisanymi nieruchomościami, oraz mając na względzie żądanie strony, organ oparł swoje rozstrzygniecie na art. 7a § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.
W zakresie wykreślenia H. K. jako właściciela działki [...] orzeczono, ponieważ nie został odnaleziony akt własności ziemi potwierdzający istnienie prawa własności. Również orzekając i w tym zakresie organ powołał art. 7a § 1 k.p.a. uwzględniając – przy istnieniu wątpliwości – żądanie zawarte we wniosku strony.
Analiza uzasadnienia decyzji Starosty nie daje zatem żadnych podstaw do twierdzenia, że już w 2011 roku H. K. nie był posiadaczem samoistnym oraz właścicielem wskazanych nieruchomości. Z decyzji tej, ani z jej skutków – w postaci opisanych wykreśleń w 2019 roku – nie sposób wywieść okoliczności, która istniała w 2011 roku i miała wpływ na treść wydanej przez organ podatkowy decyzji wymiarowej.
Mając na względzie powyższe sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI