I SA/KE 494/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi rolnika M. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. Rolnik ubiegał się o płatności do działki rolnej o powierzchni 27,48 ha, deklarując jej użytkowanie. Pojawił się jednak konflikt kontroli krzyżowej, gdyż ta sama działka została zadeklarowana przez innego producenta rolnego, E. P. Rolnik twierdził, że użytkuje działkę od 2016 r. na podstawie ustnej umowy dzierżawy z małżeństwem B. (współwłaścicielami) i że E. P. bezprawnie wtargnęła na jego posiadanie. Przedstawił dowody takie jak oświadczenia świadków, protokoły kontroli, decyzje ARiMR, a także wyrok Sądu Rejonowego w Szczecinku potwierdzający jego posiadanie i bezprawność działań E. P. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, argumentując, że mimo faktycznego użytkowania działki, skarżący nie wykazał posiadania tytułu prawnego do niej, co jest warunkiem koniecznym, zwłaszcza w sytuacji sporu z drugim współwłaścicielem (E. P.), który nie wyraził zgody na dzierżawę. Sąd administracyjny, oddalając skargę, potwierdził stanowisko organów, powołując się na wyrok TSUE C-216/19. Sąd podkreślił, że w przypadku spornych obszarów, gdzie występują konkurencyjne wnioski, rolnik musi legitymować się zarówno faktycznym użytkowaniem, jak i tytułem prawnym do działki. Sąd zaznaczył również, że przepisy dotyczące płatności bezpośrednich modyfikują zasady postępowania, ograniczając obowiązek organu do dążenia do prawdy obiektywnej i przenosząc inicjatywę dowodową na wnioskodawcę. W tej sytuacji, brak zgody jednego ze współwłaścicieli na dzierżawę uniemożliwił przyznanie płatności, niezależnie od faktu posiadania czy kwalifikacji działań E. P. jako siły wyższej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności posiadania tytułu prawnego do działki rolnej dla uzyskania płatności unijnych, zwłaszcza w sytuacjach spornych i konfliktów krzyżowych. Interpretacja zasad postępowania administracyjnego w sprawach o płatności bezpośrednie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między współwłaścicielami i ubiegania się o płatności do tej samej działki. Interpretacja przepisów o postępowaniu administracyjnym może być stosowana w innych sprawach, gdzie przepisy szczególne modyfikują ogólne zasady.
Zagadnienia prawne (3)
Czy do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wystarczające jest faktyczne użytkowanie działki rolnej, czy konieczne jest również posiadanie tytułu prawnego do tej działki, zwłaszcza w sytuacji konfliktu z innym podmiotem ubiegającym się o płatności do tego samego obszaru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Konieczne jest spełnienie obu warunków: faktycznego użytkowania gruntu rolniczego oraz posiadania tytułu prawnego do działki.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok TSUE C-216/19, zgodnie z którym w sytuacji spornej, gdy o płatności do tego samego obszaru ubiegają się właściciel i osoba trzecia wykorzystująca grunt bez tytułu prawnego, kwalifikujące się hektary są w dyspozycji jedynie właściciela. W przypadku konfliktu kontroli krzyżowej, rolnik musi legitymować się tytułem prawnym do działki, a nie tylko jej faktycznym użytkowaniem.
Jaki jest zakres obowiązków organu administracji w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego i gromadzenia dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy dotyczące płatności bezpośrednich modyfikują zasady postępowania, ograniczając obowiązek organu do dążenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i przenosząc inicjatywę dowodową na wnioskodawcę.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz inne przepisy ograniczają obowiązek organu do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę, a nie aktywnego poszukiwania dowodów z urzędu. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne.
Czy bezprawna ingerencja innego podmiotu w użytkowanie działki rolnej może być uznana za siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności w kontekście dochowania zobowiązania ekologicznego?
Odpowiedź sądu
W tej konkretnej sprawie sąd uznał, że kwalifikacja działań E. P. jako siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia o prawie do płatności, ponieważ kluczowy jest brak tytułu prawnego do działki.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że nawet jeśli działania E. P. były bezprawne, to nie wpływa to na ocenę spełnienia przez skarżącego warunku posiadania tytułu prawnego do działki, który był podstawą odmowy przyznania płatności.
Przepisy (12)
Główne
u.p.w.s.b. art. 7 § ust. 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny i łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w jego posiadaniu nie jest mniejsza niż 1 ha.
u.p.w.s.b. art. 8 § ust. 1, 3, 4
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Jednolita płatność obszarowa i inne płatności są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha.
u.p.w.s.b. art. 19 § ust. 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Wysokość płatności obszarowej ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha.
u.p.w.s.b. art. 17a
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Uzupełniająca płatność podstawowa przysługuje rolnikowi do powierzchni upraw niektórych rodzajów roślin lub gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin, do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.
Rozporządzenie Nr 1307/2013 art. 32 § ust. 1, 2, 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013
Wsparcie w ramach systemu płatności podstawowej przyznaje się rolnikom po aktywacji uprawnienia do płatności na kwalifikujący się hektar. Kwalifikujący się hektar musi być zgodny z definicją przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Działalność rolnicza to produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych.
Pomocnicze
u.p.w.s.b. art. 3 § ust. 3
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody i dawać wyjaśnienia zgodnie z prawdą; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na władaniu rzeczą.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
u.p.w.s.b. art. 3 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Wyłącza zastosowanie art. 79a k.p.a. oraz art. 81 k.p.a.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że samo faktyczne użytkowanie działki rolnej jest wystarczające do przyznania płatności, bez konieczności posiadania tytułu prawnego. • Argument skarżącego, że działania E. P. powinny być zakwalifikowane jako siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. • Argument skarżącego o naruszeniu przez organ zasad postępowania administracyjnego (art. 7 i 80 k.p.a.) poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
warunkiem dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w powołanych wyżej przepisach, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. • w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności, spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. • przepisy te wprowadzają zatem wymóg posiadania przez rolnika działek rolnych, co do których występuje o przyznanie płatności. • nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem dodatkowym przyznania płatności [...] jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. • w realiach rozpatrywanej sprawy, skarżący nie wykazał, że na dzień 31 maja 2022 r. posiadał tytuł prawny do spornej działki, co do której wnioskował o płatność.
Skład orzekający
Magdalena Chraniuk-Stępniak
przewodniczący
Agnieszka Banach
członek
Magdalena Stępniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności posiadania tytułu prawnego do działki rolnej dla uzyskania płatności unijnych, zwłaszcza w sytuacjach spornych i konfliktów krzyżowych. Interpretacja zasad postępowania administracyjnego w sprawach o płatności bezpośrednie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między współwłaścicielami i ubiegania się o płatności do tej samej działki. Interpretacja przepisów o postępowaniu administracyjnym może być stosowana w innych sprawach, gdzie przepisy szczególne modyfikują ogólne zasady.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z przyznawaniem płatności unijnych, w tym znaczenie tytułu prawnego i konflikty między rolnikami. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie rolnym i administracyjnym.
“Posiadasz działkę rolną, ale nie masz tytułu prawnego? Możesz stracić unijne dopłaty!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.