I SA/KE 494/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-12-21
NSArolnictwoWysokawsa
płatności unijneARiMRwsparcie bezpośredniedziałka rolnatytuł prawnyposiadanieumowa dzierżawykonflikt krzyżowywspółwłasność

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności unijnych z powodu braku tytułu prawnego do spornej działki rolnej, mimo jej faktycznego użytkowania.

Rolnik złożył skargę na decyzję odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. Skarżący twierdził, że użytkuje sporną działkę na podstawie ustnej umowy dzierżawy od 2016 roku i posiadał jej posiadanie, co potwierdził wyrok sądu cywilnego. Organy administracji oraz WSA uznały jednak, że kluczowe jest posiadanie tytułu prawnego do działki, a nie tylko jej faktyczne użytkowanie, zwłaszcza w sytuacji konfliktu z drugim współwłaścicielem, który nie wyraził zgody na dzierżawę. Sąd podkreślił, że w spornych sytuacjach wymagane jest spełnienie obu warunków: użytkowania i posiadania tytułu prawnego.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika M. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. Rolnik ubiegał się o płatności do działki rolnej o powierzchni 27,48 ha, deklarując jej użytkowanie. Pojawił się jednak konflikt kontroli krzyżowej, gdyż ta sama działka została zadeklarowana przez innego producenta rolnego, E. P. Rolnik twierdził, że użytkuje działkę od 2016 r. na podstawie ustnej umowy dzierżawy z małżeństwem B. (współwłaścicielami) i że E. P. bezprawnie wtargnęła na jego posiadanie. Przedstawił dowody takie jak oświadczenia świadków, protokoły kontroli, decyzje ARiMR, a także wyrok Sądu Rejonowego w Szczecinku potwierdzający jego posiadanie i bezprawność działań E. P. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, argumentując, że mimo faktycznego użytkowania działki, skarżący nie wykazał posiadania tytułu prawnego do niej, co jest warunkiem koniecznym, zwłaszcza w sytuacji sporu z drugim współwłaścicielem (E. P.), który nie wyraził zgody na dzierżawę. Sąd administracyjny, oddalając skargę, potwierdził stanowisko organów, powołując się na wyrok TSUE C-216/19. Sąd podkreślił, że w przypadku spornych obszarów, gdzie występują konkurencyjne wnioski, rolnik musi legitymować się zarówno faktycznym użytkowaniem, jak i tytułem prawnym do działki. Sąd zaznaczył również, że przepisy dotyczące płatności bezpośrednich modyfikują zasady postępowania, ograniczając obowiązek organu do dążenia do prawdy obiektywnej i przenosząc inicjatywę dowodową na wnioskodawcę. W tej sytuacji, brak zgody jednego ze współwłaścicieli na dzierżawę uniemożliwił przyznanie płatności, niezależnie od faktu posiadania czy kwalifikacji działań E. P. jako siły wyższej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Konieczne jest spełnienie obu warunków: faktycznego użytkowania gruntu rolniczego oraz posiadania tytułu prawnego do działki.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wyrok TSUE C-216/19, zgodnie z którym w sytuacji spornej, gdy o płatności do tego samego obszaru ubiegają się właściciel i osoba trzecia wykorzystująca grunt bez tytułu prawnego, kwalifikujące się hektary są w dyspozycji jedynie właściciela. W przypadku konfliktu kontroli krzyżowej, rolnik musi legitymować się tytułem prawnym do działki, a nie tylko jej faktycznym użytkowaniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.w.s.b. art. 7 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny i łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w jego posiadaniu nie jest mniejsza niż 1 ha.

u.p.w.s.b. art. 8 § ust. 1, 3, 4

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Jednolita płatność obszarowa i inne płatności są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha.

u.p.w.s.b. art. 19 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Wysokość płatności obszarowej ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha.

u.p.w.s.b. art. 17a

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Uzupełniająca płatność podstawowa przysługuje rolnikowi do powierzchni upraw niektórych rodzajów roślin lub gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin, do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Rozporządzenie Nr 1307/2013 art. 32 § ust. 1, 2, 4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Wsparcie w ramach systemu płatności podstawowej przyznaje się rolnikom po aktywacji uprawnienia do płatności na kwalifikujący się hektar. Kwalifikujący się hektar musi być zgodny z definicją przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Działalność rolnicza to produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych.

Pomocnicze

u.p.w.s.b. art. 3 § ust. 3

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody i dawać wyjaśnienia zgodnie z prawdą; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na władaniu rzeczą.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

u.p.w.s.b. art. 3 § ust. 2 pkt 4

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Wyłącza zastosowanie art. 79a k.p.a. oraz art. 81 k.p.a.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego, że samo faktyczne użytkowanie działki rolnej jest wystarczające do przyznania płatności, bez konieczności posiadania tytułu prawnego. Argument skarżącego, że działania E. P. powinny być zakwalifikowane jako siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Argument skarżącego o naruszeniu przez organ zasad postępowania administracyjnego (art. 7 i 80 k.p.a.) poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

warunkiem dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w powołanych wyżej przepisach, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności, spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. przepisy te wprowadzają zatem wymóg posiadania przez rolnika działek rolnych, co do których występuje o przyznanie płatności. nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem dodatkowym przyznania płatności [...] jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. w realiach rozpatrywanej sprawy, skarżący nie wykazał, że na dzień 31 maja 2022 r. posiadał tytuł prawny do spornej działki, co do której wnioskował o płatność.

Skład orzekający

Magdalena Chraniuk-Stępniak

przewodniczący

Agnieszka Banach

członek

Magdalena Stępniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności posiadania tytułu prawnego do działki rolnej dla uzyskania płatności unijnych, zwłaszcza w sytuacjach spornych i konfliktów krzyżowych. Interpretacja zasad postępowania administracyjnego w sprawach o płatności bezpośrednie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między współwłaścicielami i ubiegania się o płatności do tej samej działki. Interpretacja przepisów o postępowaniu administracyjnym może być stosowana w innych sprawach, gdzie przepisy szczególne modyfikują ogólne zasady.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z przyznawaniem płatności unijnych, w tym znaczenie tytułu prawnego i konflikty między rolnikami. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie rolnym i administracyjnym.

Posiadasz działkę rolną, ale nie masz tytułu prawnego? Możesz stracić unijne dopłaty!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 494/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 442/24 - Wyrok NSA z 2025-07-10
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, 3, 4, art. 3 ust. 3, 1, 2 pkt 4, art. 19 ust. 1, art. 17a,
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dyrektor) decyzją z 12 września 2023 r.
nr 9013-2023-004577 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Końskich (kierownik)
z 16 czerwca 2023 r. nr 0239-2023-004656 w sprawie przyznania M. C. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że 19 maja 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Końskich wpłynął wniosek M. C. o przyznanie płatności na rok 2022. Strona ubiegała się w nim o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do działki rolnej o powierzchni 27,48 ha.
Kierownik wezwał stronę do wyjaśnień w przedmiocie konfliktu kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej nr [...], która została zadeklarowana do płatności również przez innego producenta rolnego. M. C. w odpowiedzi oświadczył, że nie widzi potrzeby wprowadzenia zmian czy korekty wniosku i podtrzymał swoją deklarację. W dniu 29 września 2022 r. złożył oświadczenie o bezprawnym wtargnięciu E. P. na działkę nr [...] położoną w L. . Wobec tego wniósł o uznanie tej sytuacji jako wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności i odstąpienie od ewentualnej windykacji z tytułu niedochowania zobowiązania ekologicznego podjętego w roku 2021.
W piśmie z 24 października 2022 r. M. C. wyjaśnił, że sporną działkę użytkuje nieprzerwanie od 2016 r., a w roku 2021 podjął nowe 3 letnie zobowiązanie ekologiczne. Jego działalność jest w pełni udokumentowana fakturami, dokumentami księgowymi, protokołami kontroli, wnioskami o dopłaty do ARiMR, decyzjami ARiMR, rejestrem działalności ekologicznej, planem działalności oraz oświadczeniami świadków. W dniu 27 września 2022 r. wniósł pozew do Sądu Rejonowego w S. o wydanie postanowienia o zabezpieczenie posiadania działki nr [...] położonej w L., w oparciu o który sąd ten 6 października
2022 r. wydał postanowienie potwierdzające posiadanie przez niego działki nr [...]. Poinformował, że od 2011 r. dzierżawi ziemię (działkę 415 od 2016 r.) od małżeństwa Z. B. i E. B. na podstawie umowy ustnej, która nigdy nie została wypowiedziana.
W dniu 22 grudnia 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Końskich wpłynęło pismo M. C., do którego załączył wezwanie skierowane do niego przez drugą stronę konfliktu krzyżowego do wydania spornej nieruchomości w terminie 7 dni oraz wypłatę na rzecz E. P. kwoty 693.000 zł tytułem bezumownego korzystania z nieruchomości. M. C. wskazał, że treść ww. wezwania potwierdziła fakt posiadania i uprawy przez niego działki nr [...].
W dniu 16 maja 2023 r. do kierownika wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w Szczecinku I Wydział Cywilny z 11 maja 2023 r. sygn. akt I C 560/22 nakazujący pozwanej E. P. zaniechania naruszeń posiadania przez powoda M. C. gruntu działki nr [...] położonej w miejscowości L..
W dniu 6 czerwca 2023 r. do organu wpłynęło kolejne pismo strony, w którym M. C. ponownie powołał się na ustną umowę dzierżawy zawartą między nim a małżeństwem B., na potwierdzenie czego do pisma strona załączyła oświadczenie Z. B. z 30 maja 2023 r. Wskazał również, że prowadzona jest sprawa o podział majątku ww. państwa B. przed Sądem Rejonowym w Opocznie sygn. akt I Ns 522/22. Ponadto do pisma strona załączyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez E. P. (dawniej B. ) skierowanego przez Z. B. do Prokuratury Rejonowej w Piotrkowie Trybunalskim.
Decyzją z 16 czerwca 2023 r. kierownik odmówił przyznania M. C. płatność na rok 2022. Utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy organ odwoławczy podniósł, że w przypadku złożenia konkurencyjnych wniosków przez różne podmioty do tego samego obszaru, warunkiem dodatkowym przyznania płatności - oprócz określonych w art. 7 i 8 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775, ze zm.) dalej "ustawa", a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów na dzień 31 maja danego roku - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny.
M. C. na dzień 31 maja 2022 r. nie posiadał tytułu prawnego do spornej działki ewidencyjnej, co do której wnioskował o płatność. Postępowanie wobec drugiej strony konfliktu krzyżowego prowadzone jest poza zakresem niniejszej sprawy w ramach odrębnego postępowania administracyjnego. Strona potwierdzając poprawność danych poprzez złożenie wniosku o przyznanie płatności, oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności na rok 2022, dlatego odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku ponosi występujący z nim rolnik. Organ nie kwestionuje tego, że zarówno strona, jak i E. P., sporną działkę użytkowali rolniczo, tj. że byli w jej posiadaniu, jednak M. C. nie miał tytułu prawnego do jej użytkowania. Wobec powyższego argumenty strony, że podstawą odmowy przyznania płatności było to, że strona nie była w posiadaniu spornej działki ewidencyjnej jest nieprawdziwy.
Współwłaściciel spornej działki ewidencyjnej nr [...] Z. B. nie może samodzielnie decydować o wydzierżawieniu rzeczy (w tym przypadku spornej działki rolnej), bez zgody współwłaściciela, tj. E. P.. Jest ona współwłaścicielem spornej działki rolnej i nie wyraziła zgody na użytkowanie jej przez M. C. (pismo z 19 września 2022 r.). Złożone przez Z. B. oświadczenie o istnieniu umowy dzierżawy zawartej ze stroną wspólnie z byłą małżonką (jak wskazuje M. C. w formie ustnej) oraz wyrok z 11 maja
2023 r. nakazujący E. P. zaniechania naruszenia posiadania działki nr [...] nie stanowią, wbrew twierdzeniu strony, tytułu prawnego do użytkowania przez nią spornego gruntu w 2022 r. Organ uznał, że przedstawiona dokumentacja nie udowadnia, że M. C. miał tytuł prawny do użytkowania spornej działki ewidencyjnej na rok 2022. Do dnia wydania niniejszej decyzji strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na posiadanie takiego tytułu.
Na powyższą decyzję M. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, że M. C. nie był posiadaczem działki nr [...] położonej w L.
i zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i wydanie decyzji jedynie w oparciu
o dowody z zeznań świadka E. P., podczas gdy drugi ze współwłaścicieli spornej nieruchomości, tj. Z. B., potwierdził, że M. C. od około 2012 r. roku jest dzierżawcą działki nr [...] położonej w L. na podstawie ustnej umowy dzierżawy zawartej pomiędzy nim a obojgiem współwłaścicieli, która to umowa nigdy nie została wypowiedziana, okoliczność została potwierdzona także przez Sąd Rejonowy w Szczecinku I Wydział Cywilny (sygn. akt I C 560/22), który
w prawomocnym wyroku potwierdził, że M. C. jest posiadaczem nieruchomości, oraz że działania E. P. polegające na ingerencji w uprawę tejże nieruchomości miały charakter bezprawny, czym sąd w niezależnym postępowaniu potwierdził jednocześnie istnienie tytułu prawnego M. C. do działki nr [...] położonej w L.;
2. art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 18 ustawy oraz art. 336 k.c. poprzez odmowę przyznania płatności na rok 2022 r. z uwagi na brak spełnienia przez skarżącego przesłanki posiadania nieruchomości, podczas gdy zgodnie z ustawową definicją posiadania M. C., jako dzierżawca, był posiadaczem zależnym nieruchomości, a jego posiadanie nie było w żaden sposób kwestionowane co najmniej do jesieni 2022 r., kiedy to E. P. w sposób bezprawny naruszyła posiadanie skarżącego.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że w zakresie, w jakim organ miał stwierdzić istnienie przesłanek przyznania płatności ekologicznych, fakt ich niespełnienia przez skarżącego stwierdził wyłącznie na podstawie oświadczenia E. P.. M. C. był posiadaczem spornej nieruchomości na podstawie zawartej umowy dzierżawy, a działania E. P. polegające na dokonywaniu prac agrotechnicznych na tej nieruchomości jesienią 2022 r. były bezprawne. Co więcej, okoliczność ta została stwierdzona nie tylko w oświadczeniach osób zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy, ale również w wyroku Sądu Rejonowego w S., który potwierdził, że M. C. jest posiadaczem spornej działki. Agencja przyznawała M. C. płatności we wcześniejszych latach i wówczas fakt posiadania nieruchomości przez skarżącego nie był w żaden sposób podważany. Za odrzuceniem prawdziwości twierdzeń podnoszonych przez E. P. przemawia także fakt, że przez około 10 lat nigdy nie kwestionowała ona ani faktu posiadania ani faktu prowadzenia upraw na spornej nieruchomości przez M. C., swojego krewnego.
Zgodnie z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podstawą odmowy przyznania płatności było uznanie przez organ, że działka numer [...] położona w L. nie była w posiadaniu M. C.. Takie stanowisko organu nie znajduje jednak pokrycia w obowiązujących przepisach prawa. Fakt użytkowania działki nr [...] w L. przez M. C. pozostaje okolicznością bezsporną. Potwierdza to fakt wcześniejszego przyznawania na jego rzecz płatności ekologicznych w związku z tą nieruchomością, wszelkiego rodzaju protokołu kontroli przeprowadzanych przez ARiMR, wyrok Sądu Rejonowego w Szczecinku I Wydział Cywilny z 11 maja 2023 r. (I C 560/22) oraz oświadczenie współwłaściciela nieruchomości - Z. B., który wskazuje, że wszelkie aktywności podejmowane przez M. C. na spornej nieruchomości odbywały się na podstawie zawartej umowy jej dzierżawy.
Przy wydawaniu poprzednich decyzji przyznających M. C. płatności organ nie miał żadnych wątpliwości co do jego uprawnienia do spornej nieruchomości, a ten nigdy nie podawał się za jej właściciela.
Innym zagadnieniem objętym zaskarżoną decyzją jest brak zakwalifikowania przez organ bezprawnej ingerencji w nieruchomość stanowiącą przedmiot zobowiązania ekologicznego przez E. P. za "siłę wyższą" lub "nadzwyczajne okoliczności". D. E. Pędowskiej polegające na wtargnięciu na sporne działki i wykonywaniu prac rolniczych, miały istotny wpływ na dochowanie przez skarżącego podjętego zobowiązania ekologicznego. M. C. nie miał żadnego wpływu na ingerencję w jego użytkowanie nieruchomości, o czym świadczy natychmiastowe podjęcie przeciwko E. P. odpowiednich kroków prawnych mających na celu uniemożliwienie jej dalszych naruszeń posiadania.
Organ niesłusznie uznał, że art. 3 ustawy wyłącza zastosowanie art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż żaden z przepisów powołanej ustawy nie wyłącza zastosowania niniejszych przepisów. Powoływany przez dyrektora art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy wprost wyłącza zastosowanie jedynie art. 79a k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. Organ pominął przepis art. 27 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, który wskazuje, jakimi kryteriami winien kierować się organ prowadząc postępowanie dotyczące przyznania płatności. To organ ma obowiązek stać na straży praworządności oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.)
i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy administracji, przyjęto za podstawę rozważań sądu.
Tryb i warunki przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022 r. reguluje ww. ustawa z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 351, ze zm.).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika nie jest mniejsza niż 1 ha. Stosownie do art. 8 ust. I ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw' i uzupełniająca płatność podstawowa, są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1307/2013, będącej w posiadaniu rolnika w'dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wmiosków o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 17a uzupełniająca płatność podstawowa przysługuje rolnikowi do powierzchni: 1. upraw niektórych rodzajów roślin; 2. gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin, do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Według art. 19 ust. 1 ustawy, wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni, do zwierząt w' danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 Rozporządzenia Nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej. po uwzględnieniu dodatkowa zmniejszeń, o których mowa w art. 11 Rozporządzenia Nr 1307/2013,
z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
Zgodnie z art. 32 ust. 1, 2 i 4 Rozporządzenia Nr 1307/2013, wsparcie
w ramach systemu płatności podstawowej przyznaje się rolnikom po aktywacji -
w formie zgłoszenia zgodnie z art. 33 ust. 1 - uprawnienia do płatności na kwalifikujący się hektar w państwie członkowskim, w którym przydzielono uprawnienie. Aktywowane uprawnienia do płatności zapewniają prawo do rocznej płatności określonych w nich kwot, bez uszczerbku dla stosowania dyscypliny finansowej, zmniejszania płatności zgodnie z art. I I oraz liniowych zmniejszeń zgodnie z art. 7, art. 51 ust. 2 i art. 65 ust. 2 lit. c) niniejszego rozporządzenia oraz dla stosowania art. 63 Rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013 (ust. I). Natomiast "kwalifikujący się hektar" został zdefiniowany w ust. 2 i obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Z kolei działalność rolnicza to zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Nr 1307/2013 działalność oznaczająca produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych (w tym zbiory, dojenie, hodowla zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich) lub utrzymywanie użytków rolnych
w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, poprzez obowiązkowe wykonanie co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego polegającego na usunięciu lub zniszczeniu niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich.
Przepisy te wprowadzają zatem wymóg posiadania przez rolnika działek rolnych, co do których występuje o przyznanie płatności. Organ odwoławczy nie kwestionował jednak okoliczności, że skarżący był w posiadaniu spornej działki
nr 415 oraz że ją użytkował. Osią sporu stała się natomiast kwestia braku tytułu prawnego do jej użytkowania. Konieczność legitymowania się przez rolnika tytułem prawnym do działki objętej wnioskiem organ wywiódł zaś z wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 WQ przeciwko Landowi Berlin. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować
w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są 'w dyspozycji' jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu.
Zdaniem sądu, rozstrzygnięcie Trybunału, pomimo że dotyczy oceny innego stanu faktycznego, ma w niniejszej sprawie charakter pomocniczy, a przytaczana teza ma charakter uniwersalny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w powołanych wyżej przepisach, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności, spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów.
Wymaga podkreślenia w tym miejscu, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z treści wymienionych regulacji wynika, że modyfikują one zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania płatności, ograniczając szereg obowiązków organu administracyjnego. W szczególności dotyczy to obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej i rozłożenia ciężaru dowodu. W postępowaniu
w sprawie płatności, toczącym się z wniosku rolnika, organ ma ograniczony obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Powyższe przepisy ustanawiają więc dla omawianej kategorii spraw wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in.
w art. 77 k.p.a. Zasada ta mówi, że organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu płatności, w postępowaniu toczącym się z wniosku rolnika obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Ograniczono też stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.), a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej,
w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy wyłącza zastosowanie jedynie art. 79a i art. 81 k.p.a. W konsekwencji, wbrew zarzutom skargi, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania, które zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, wnikliwy
i obiektywnie dający podstawę do wyciągnięcia określonych w decyzji skutków prawnych.
W realiach rozpatrywanej sprawy, skarżący nie wykazał, że na dzień 31 maja 2022 r. posiadał tytuł prawny do spornej działki, co do której wnioskował o płatność. Swoje twierdzenia, że legitymuje się takowym tytułem oparł wyłącznie na oświadczeniu Z. B. (jednego ze współwłaścicieli działki), że umowa dzierżawy została zawarta ustnie około 2011 r. Jednakże to oświadczenie zostało jednoznacznie podważone przez E. P. (drugiego współwłaściciela). Pomiędzy współwłaścicielami, byłymi małżonkami, istnieje bowiem spór co do sposobu korzystania z przedmiotowej działki, z pewnością natomiast jedno z nich, tj. E. P., nie wyraża zgody na wydzierżawienie tej działki skarżącemu. W materiale dowodowym sprawy znajdują się oświadczenia tej współwłaścicielki działki (E. P.), w szczególności z 20 grudnia 2017 r., 5 września 2022 r., 19 września 2022 r. i 11 października 2022 r. potwierdzające brak takiej woli. W tej sytuacji bezpodstawne jest twierdzenie, że skarżący posiada tytuł prawny do działki na zasadzie ustnie zawartej umowy, jeśli jeden ze współwłaścicieli wielokrotnie temu zaprzecza. Tym samym, skoro skarżący nie dysponuje zgodą drugiego współwłaściciela na dzierżawę działki w 2022 r., to w pełni uprawniony stał się wniosek organów administracji, że skarżący nie jest legitymowany do uzyskania przedmiotowych dopłat. W sytuacji zaś niespornego podważenia przez właściciela działki (tu: współwłaściciela) tytułu prawnego skarżącego do władania nieruchomością bez znaczenia pozostaje ewentualny fakt posiadania przez niego tej działki. Istota sprawy sprowadza się bowiem do wykazania przez skarżącego tytułu prawnego do posiadania zależnego przedmiotowej działki, czemu tenże nie sprostał w trakcie postępowania prowadzonego przez organy administracji.
Powyższe oznacza, że zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. W sprawie nie chodzi bowiem o ustalenie, kto – skarżący, czy E. P. posiadali sporne grunty w 2022 r., ile o udowodnienie przez skarżącego, że to właśnie on władał
w tym roku przedmiotową działką i miał do tego prawo. Z tego też powodu nie ma żadnego znaczenia dla sprawy kwalifikacja działań E. P. jako "siły wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności".
Podsumowując stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, prawidłowo go oceniły oraz wybrały rozwiązanie przewidziane przepisami prawa materialnego, a jednocześnie należycie je uzasadniły.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI