I SA/KE 49/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach uchylił uchwałę Kolegium RIO w Kielcach stwierdzającą nieważność uchwały Rady Miejskiej w Kunowie w sprawie opłaty targowej, uznając, że wskazanie jednostki budżetowej jako inkasenta i jej pracowników do poboru opłat jest zgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w Kunowie dotyczącej opłaty targowej. Organ nadzoru uznał, że rada nie określiła jednoznacznie inkasenta i nie ustaliła wynagrodzenia za inkaso. Sąd nie zgodził się z tą interpretacją, stwierdzając, że wskazanie jednostki budżetowej (Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie) jako inkasenta i jej pracowników do poboru opłat jest zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej i ustawy o finansach publicznych, a kwestia wynagrodzenia nie musiała być doprecyzowana w tej sytuacji.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Kunów na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w Kunowie w sprawie ustalenia stawek, zasad poboru oraz terminu płatności opłaty targowej. Organ nadzoru uznał, że uchwała rady narusza art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ponieważ nie określa jednoznacznie inkasenta i nie reguluje kwestii wynagrodzenia za inkaso. Zdaniem Kolegium, wskazanie Zakładu Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie jako inkasenta i jego pracowników do poboru opłat nie spełnia wymogu precyzyjnego określenia inkasenta, a brak określenia wynagrodzenia jest wadą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną uchwałę nadzorczą. Sąd uznał, że rada prawidłowo wyznaczyła na inkasenta Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, a wskazanie, że zadanie to będą wykonywać jego pracownicy, jest zgodne z art. 31 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że Kolegium miało świadomość przekształcenia zakładu w jednostkę budżetową od 1 stycznia 2025 r., co zgodnie z ustawą o finansach publicznych oznacza, że dochody z inkasa trafiają do budżetu gminy, a wynagrodzenie nie jest potrzebne. Sąd stwierdził, że nie było istotnego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności uchwały rady, a tym samym uchwałę nadzorczą Kolegium uznał za wydaną z naruszeniem prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wskazanie jednostki budżetowej jako inkasenta i jej pracowników do poboru opłat jest zgodne z prawem, ponieważ jest to zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej i ustawy o finansach publicznych, a precyzyjne określenie inkasenta w tym kontekście jest wystarczające.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rada prawidłowo wyznaczyła na inkasenta jednostkę budżetową (Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie) i wskazała, że zadanie to będą wykonywać jej pracownicy, co jest zgodne z art. 31 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że nie było potrzeby doprecyzowania wynagrodzenia dla inkasenta, ponieważ jednostka budżetowa nie pobiera go dla siebie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.p.o.l. art. 19 § pkt 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § par 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 85
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 86
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.r.i.o. art. 18 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych
o.p. art. 9
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 31 § zd. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.f.p. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
rozp. MS ws. opłat art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wskazanie jednostki budżetowej jako inkasenta i jej pracowników do poboru opłat jest zgodne z prawem. Nie ma potrzeby określania wynagrodzenia za inkaso, gdy inkasentem jest jednostka budżetowa.
Odrzucone argumenty
Niewystarczające określenie inkasenta poprzez wskazanie jedynie nazwy jednostki budżetowej i jej pracowników. Brak określenia wynagrodzenia za inkaso w uchwale rady gminy.
Godne uwagi sformułowania
Określenie inkasentów oznacza natomiast konieczność wskazania cech pozwalających podatnikom w sposób jednoznaczny zidentyfikować podmiot uprawniony i zobowiązany do dokonywania inkasa. Wskazanie w takiej uchwale osób fizycznych (pracowników zakładu) bez podania ich danych personalnych, umożliwiających identyfikację, nie stanowi wypełnienia dyspozycji art. 19 pkt 2 u.p.o.l. w zakresie przewidzianego tam uprawnienia "określenia inkasentów". O nieważności uchwały rady można mówić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej, oczywistej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Skład orzekający
Mirosław Surma
przewodniczący
Krzysztof Armański
członek
Andrzej Mącznik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących określania inkasentów opłat lokalnych, w szczególności w kontekście jednostek budżetowych i ich pracowników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia zakładu budżetowego w jednostkę budżetową i wpływu tej zmiany na obowiązki związane z inkasem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie samorządowym i podatkowym, a jej rozstrzygnięcie ma praktyczne znaczenie dla gmin i organów nadzoru.
“Gmina Kunów wygrywa z RIO: Jak prawidłowo wyznaczyć inkasenta opłaty targowej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 49/25 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2025-04-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Andrzej Mącznik /sprawozdawca/ Krzysztof Armański Mirosław Surma /przewodniczący/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Prawo miejscowe Skarżony organ Regionalna Izba Obrachunkowa Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1267 art. 1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 3 par 2 pkt 7, art. 148, art. 200 i art. 205 par 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 1465 art. 85, art. 86, art. 91 ust. 1 i 4 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.) Dz.U. 1992 nr 85 poz 428 art. 18 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych. Dz.U. 2023 poz 2383 art. 9 i 31 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2023 poz 70 art. 19 pkt 2 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1935 par 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Kunów na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z dnia 16 grudnia 2024 r. nr 148/2024 w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr XI.70.2024 Rady Miejskiej w Kunowie z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie ustalenia stawek, zasad poboru oraz terminu płatności opłaty targowej 1. uchyla zaskarżoną uchwałę, 2. zasądza od Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach na rzecz Gminy Kunów kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Uchwałą nr 148/2024 z 16 grudnia 2024 r. (rozstrzygnięcie nadzorcze) Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach (kolegium, organ nadzoru) stwierdziło nieważności uchwały nr XI.70.2024 Rady Miejskiej w Kunowie (rada, skarżąca) z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie ustalenia stawek, zasad poboru oraz terminu płatności opłaty targowej. Organ nadzoru wskazał, że w przedmiotowej uchwale wprowadzono opłatę targową (§ 1), określono stawkę tej opłaty (§ 2), zarządzono pobór opłaty targowej w drodze inkasa (§ 5 ust. 1). Z treści § 5 ust. 2 wynika, że rada na inkasenta opłaty targowej wyznaczyła Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, który będzie wykonywać to zadanie poprzez swoich pracowników. Kolegium wyjaśniło, że w toku badania przedmiotowej uchwały zapoznało się również z uchwałą nr VIII.53.2024 Rady Miejskiej w Kunowie z dnia 11 października 2024 r. w sprawie likwidacji zakładu budżetowego pod nazwą Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie celem przekształcenia w jednostkę budżetową pod nazwą Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, z której wynika że od 1 stycznia 2025 r. zakład ten będzie jednostką budżetową urzędu gminy. Kolegium stwierdziło, że przywołane postanowienia nadzorowanej uchwały stanowią naruszenie art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym rada gminy może zarządzić pobór opłaty targowej w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso. Rada poprzez wskazanie na inkasenta Zakładu Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, który będzie wykonywać to zadanie przez swoich pracowników, nie dopełniła obowiązku określenia w sposób jednoznaczny i precyzyjny inkasenta. "Określenie" inkasentów oznacza natomiast konieczność wskazania cech pozwalających podatnikom w sposób jednoznaczny zidentyfikować podmiot uprawniony i zobowiązany do dokonywania inkasa. Rada nie wskazała również w uchwale, że inkasent nie będzie pobierał wynagrodzenia, co nie może być uregulowane w sposób dorozumiany w akcie prawa miejscowego, jakim niewątpliwe jest przedmiotowa uchwała, gdyż na inkasenta wyznaczono pracowników Zakładu Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie - jednostki budżetowej. W ocenie kolegium wskazanie, że Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, poprzez swoich pracowników, będzie pełnił funkcję inkasenta, nie może być jedynym wyznacznikiem określającym inkasenta w uchwale, o której mowa w art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wskazanie w takiej uchwale osób fizycznych (pracowników zakładu) bez podania ich danych personalnych, umożliwiających identyfikację, nie stanowi wypełnienia dyspozycji art. 19 pkt 2 tej ustawy w zakresie przewidzianego tam uprawnienia "określenia inkasentów". W przytoczonych zapisach uchwały nie wskazano bowiem przesłanek pozwalających na zindywidualizowanie podmiotu, na którym ciążyć będą obowiązki inkasenta. Jako cechę wyróżniającą wskazano jedynie pracowników Zakładu Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. Ponadto kolegium wskazało, że w badanej uchwale rada nie doprecyzowała kwestii związanych z wynagrodzeniem za inkaso, co powinno być określone w sposób jasny i zrozumiały, aby w przyszłości inkasent nie rościł sobie prawa do takiego wynagrodzenia, będąc zatrudnionym w Zakładzie Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. To tylko rada jako organ stanowiący może ustalić bądź też nie ustalić takie wynagrodzenie, stosownie do zapisów wynikających z art. 19 pkt 2 ww. ustawy. Na poparcie swego stanowiska organ nadzoru przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych. Zdaniem kolegium w odniesieniu do stwierdzonych uchybień wystąpiły przesłanki do orzeczenia jej nieważności w całości. Na rozstrzygnięcie nadzorcze skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła, reprezentowana przez pełnomocnika, Rada Miejska w Kunowie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: 1) art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70, z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.o.l.", poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że użyte w tym przepisie sformułowanie "określenie inkasentów" musi w każdym przypadku oznaczać wskazanie inkasentów z imienia i nazwiska, a nie jest wystarczającym wskazanie nazwy podmiotu wyznaczonego na inkasenta, podczas gdy dopuszczalny sposób określania inkasentów winien być uzależniony od rodzaju i specyfiki opłaty, która ma być pobierana w drodze inkasa, a to zaś oznacza, że wskazany przepis powinien być wykładany funkcjonalnie; 2) art. 19 pkt 2 u.p.o.l, poprzez błędną wykładnię przyjmującą, że obowiązkowym elementem uchwały jest określenie wynagrodzenia inkasenta, pomimo, że wynagrodzenia takiego dla jednostki budżetowej - Zakładu Gospodarki Komunalno - Mieszkaniowej w Kunowie ustalić nie można, bowiem doprowadziłby to do naruszenia ustawy o finansach publicznych. W konsekwencji wniosła o: - uchylenie zaskarżonego aktu w całości, ewentualnie o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego oraz stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w Kunowie w zakresie części § 5 w zakresie słów "który będzie wykonywać to zadanie poprzez swoich pracowników"; - zasądzenie od Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi argumentowała, że w uchwale w § 5 ust. 2 jednoznacznie określiła, że "na inkasenta opłaty targowej wyznacza się Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie". Tym samym inkasentem została wyznaczona jednostka budżetowa Gminy Kunów, a nie osoba fizyczna. Następnie wskazano, że zadanie to zakład "będzie realizował przez swoich pracowników". Zdaniem skarżącej w uchwale poprawnie wskazano inkasenta, bowiem w przypadku jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej wystarczające jest wskazanie nazwy jednostki, bez konieczności podawania imion i nazwisk pracowników pobierających opłaty. Wyznaczenie tych pracowników należy do kompetencji kierownika jednostki. Na poparcie swego stanowiska przytoczyła orzecznictwo sądów administracyjnych. Podniosła także, że w § 5 ust. 2 uchwały wyznaczyła na inkasenta Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, który z dniem 1 stycznia 2025 r. stał się jednostką budżetową w związku z przekształceniem na mocy uchwały Nr VIII.53.2024 Rady Miejskiej w Kunowie z dnia 11 października 2024 r. w sprawie likwidacji zakładu budżetowego pod nazwą Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie celem przekształcenia w jednostkę budżetową pod nazwą Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. Dodała, że uchwała ta została przedłożona Regionalnej Izbie Obrachunkowej przy wyjaśnieniach z 13 grudnia 2024 r. Skarżąca wyjaśniła również, że w związku ze zmianą formy działania jednostki z samorządowego zakładu budżetowego na jednostkę budżetową odstąpiono od ustalania wynagrodzenia dla inkasenta. Ustalanie wynagrodzenia za inkaso byłoby sprzeczne z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, który stanowi, że jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Oznacza to, że w sytuacji, gdy inkasentem jest jednostka budżetowa, wynagrodzenie za inkaso stanowiłoby dochód budżetu gminy. Ponadto powołując się na wyrok WSA w Opolu z 14 lipca 2009 r. (I SA/Op 277/09) oraz poglądy doktryny prawa wskazała, że uprawnienia rady gminy do określenia wynagrodzenia inkasenta mają charakter fakultatywny. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei zgodnie z art. 148 p.p.s.a., w wyniku kontroli, sąd - uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru - uchyla ten akt. Naruszenie prawa przez organ nadzoru może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym. A zatem, rozpoznając skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze, w pierwszej kolejności należy zbadać zgodność z prawem zakwestionowanej uchwały jednostki samorządu terytorialnego, a następnie zbadać pod kątem legalności rozstrzygnięcie organu nadzoru dotyczące tej uchwały. Zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego, zadania, uprawnienia oraz funkcje nadzorcze zostały ujęte w art. 163-172 Konstytucji RP, która nadaje jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie przyznanych im uprawnień samodzielność. Jednocześnie art. 171 Konstytucji RP poddaje działalność samorządu terytorialnego, z punktu widzenia legalności, nadzorowi wykonywanemu przez Prezesa Rady Ministrów i wojewodów, a w zakresie spraw finansowych przez regionalne izby obrachunkowe. Przepis art. 171 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że: "Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności". Kategoryczne sformułowanie tego przepisu, nieprzewidującego żadnych wyjątków, świadczy o tym, że jedynym dozwolonym nadzorem nad jednostką samorządu terytorialnego jest nadzór prawny. To oznacza, że ingerencja organów państwowych dopuszczalna jest w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego jedynie w formie nadzoru sprawowanego na podstawie kryterium legalności, polegającego na korygowaniu działań niezgodnych z prawem. Należy na wstępie zaznaczyć, że w postępowaniu ze skargi na akt nadzoru (co ma miejsce w niniejszej sprawie) nie zachodzi potrzeba badania wpływu naruszenia prawa "na wynik sprawy", skoro akt nadzoru nie rozstrzyga sprawy administracyjnej. Podstawą uchylenia przez sąd aktu nadzoru jest każde naruszenie prawa przez organ nadzorczy, bez względu na materialnoprawny lub procesowy charakter naruszonego przepisu (tak NSA w wyroku z 9 kwietnia 2024 r., III OSK 1512/23; ten i przywołane w dalszej części uzasadnienia wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w wyroku z 2 października 2018 r. (II OSK 1832/18) NSA wyraził pogląd, że rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały organu gminy, która nie narusza prawa powoduje, że jest ono wydane z naruszeniem prawa, co daje podstawy do jego uchylenia przez sąd na mocy art. 148 p.p.s.a. W dalszej kolejności trzeba wskazać, że nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym - t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465, dalej: "u.s.g."), który w zakresie spraw finansowych sprawuje regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, o czym orzeka organ nadzoru. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Natomiast z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 7) wynika, że do wyłącznej właściwości kolegium izby należy ustalanie budżetu jednostki samorządu terytorialnego oraz orzekanie o nieważności uchwał i zarządzeń, o których mowa w art. 11 ust. 1 (podejmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach: 1) procedury uchwalania budżetu i jego zmian; 2) budżetu i jego zmian; 3) zaciągania zobowiązań wpływających na wysokość długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego oraz udzielania pożyczek; 4) zasad i zakresu przyznawania dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego; 5) podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa; 6) absolutorium; 7) wieloletniej prognozy finansowej i jej zmian). Przepisy art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa, przy czym podstawę do stwierdzenia nieważności aktu (w niniejszym przypadku uchwały rady gminy) stanowi tylko istotne naruszenie prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (tak NSA w wyrokach z: 9 stycznia 2024 r., I OSK 2011/22; z 25 stycznia 2024 r., I OSK 863/22; z 29 lutego 2024 r., III OSK 1358/22). W niniejszej sprawie kolegium kontrolowało pod kątem zgodności z prawem uchwałę Rady Miejskiej w Kunowie z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie ustalenia stawek, zasad poboru oraz terminu płatności opłaty targowej. Organ nadzoru stwierdził, że postanowienia nadzorowanej uchwały stanowią naruszenie art. 19 pkt 2 u.p.o.l. W ocenie kolegium Rada Miejska w Kunowie poprzez wskazanie na inkasenta Zakładu Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, który będzie wykonywać to zadanie przez swoich pracowników, nie dopełniła obowiązku określenia w sposób jednoznaczny i precyzyjny inkasenta. Zdaniem organu nadzoru "określenie" inkasentów oznacza konieczność wskazania cech pozwalających podatnikom w sposób jednoznaczny zidentyfikować podmiot uprawniony i zobowiązany do dokonywania inkasa. Rada nie wskazała również w uchwale, że inkasent nie będzie pobierał wynagrodzenia, co nie może być uregulowane w sposób dorozumiany w akcie prawa miejscowego, jakim niewątpliwe jest badana uchwała, gdyż na inkasenta wyznaczono pracowników Zakładu Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. W ocenie kolegium wskazanie, że Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, poprzez swoich pracowników, będzie pełnił funkcję inkasenta nie może być jedynym wyznacznikiem określającym inkasenta w uchwale, o której mowa w art. 19 pkt 2 u.p.o.l. Wskazanie w takiej uchwale osób fizycznych (pracowników zakładu) bez podania ich danych personalnych, umożliwiających identyfikację, nie stanowi wypełnienia dyspozycji art. 19 pkt 2 u.p.o.l. w zakresie przewidzianego tam uprawnienia "określenia inkasentów". Jako cechę wyróżniającą wskazano jedynie pracowników Zakładu Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. Kolegium wskazało także, że w badanej uchwale rada nie doprecyzowała kwestii związanych z wynagrodzeniem za inkaso, co powinno być określone w sposób jasny i zrozumiały, aby w przyszłości inkasent nie rościł sobie prawa do takiego wynagrodzenia, będąc zatrudnionym w Zakładzie Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. Sąd nie podzielił stanowiska organu nadzoru, że uchwała Rady Miejskiej w Kunowie z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie ustalenia stawek, zasad poboru oraz terminu płatności opłaty targowej została podjęta z istotnym naruszeniem art. 19 pkt 2 u.p.o.l. Podstawą prawną podjętej przez radę uchwały był między innymi przepis art. 19 pkt 2 u.p.o.l., który stanowi że rada gminy, w drodze uchwały może zarządzić pobór tych opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso, a także może wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1, zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tej ewidencji, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. Z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego wynika, że z jednej strony organ nadzoru przyjmuje, że na inkasenta został wyznaczony Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. Z drugiej zaś zakłada, że inkasentami są pracownicy tego zakładu, uznając że wskazanie w uchwale osób fizycznych (pracowników zakładu) bez podania ich danych personalnych, umożliwiających identyfikację, nie stanowi wypełnienia dyspozycji art. 19 pkt 2 u.p.o.l. w zakresie "określenia inkasentów". Również zarzut kolegium dotyczący braku doprecyzowania kwestii związanych z wynagrodzeniem za inkaso łączy się z pracownikami zakładu, jako inkasentami, mogącymi w przyszłości rościć sobie prawo do wynagrodzenia. W przeciwieństwie do organu nadzoru, sąd nie dopatrzył się sprzeczności treści kontrolowanej przez organ nadzoru uchwały z przepisem art. 19 pkt 2 u.p.o.l. Zdaniem sądu treść § 5 ust. 2 uchwały rady jest zgodna z prawem. Jest bowiem spójna z treścią art. 9 i art. 31 zd. 1 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 9 Ordynacji podatkowej stanowi, że inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Z kolei z art. 31 zd. 1 Ordynacji podatkowej wynika, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, będące płatnikami lub inkasentami, są obowiązane wyznaczyć osoby, do których obowiązków należy obliczanie i pobieranie podatków oraz terminowe wpłacanie organowi podatkowemu pobranych kwot, a także zgłosić właściwemu miejscowo organowi podatkowemu imiona, nazwiska i adresy tych osób. W realiach sprawy oznacza to, zdaniem sądu, że rada w sposób prawidłowy wyznaczyła na inkasenta Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie, wskazując, w zgodzie z treścią art. 31 zd. 1 Ordynacji podatkowej, że zadanie to będzie wykonywane przez pracowników tego zakładu. Ponadto z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego wynika, że organ nadzoru dysponował uchwałą rady z 11 października 2024 r. w sprawie likwidacji zakładu budżetowego pod nazwą Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie celem przekształcenia w jednostkę budżetową pod nazwą Zakład Gospodarki Komunalno-Mieszkaniowej w Kunowie. Miał zatem świadomość, że od 1 stycznia 2025 r. zmieni się forma finansowoprawna zakładu, z zakładu budżetowego na jednostkę budżetową, której status i zasady finasowania wynikają wprost z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1530). Nie było zatem w tej sytuacji, w ocenie sądu, potrzeby dookreślania kwestii wynagrodzenia za inkaso. Zdaniem sądu o nieważności uchwały rady można mówić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej, oczywistej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji sąd uznał, że kolegium w sposób nieprawidłowy zakwestionowało legalność uchwały w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, a skarga była zasadna. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 148 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI