I SA/Ke 489/24

I SA/Ke 489/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 888
art. 6 ust. 4a,
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 par.1,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 559
art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B.-Z. na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Korczynie z dnia 18 marca 2022 r. nr XXIX/212/2022 w sprawie ustalenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych 1. stwierdza nieważność § 1 zaskarżonej uchwały; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Miejska w Nowym Korczynie 18 marca 2022 r. podjęła uchwałę
NR XXIX/212/2022 ("uchwała") w sprawie ustalenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych. Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust.1 i art. 41 ust.1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 559 ze zm.) dalej "u.s.g." oraz art. 6 ust. 2 i 4 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 888), dalej "u.c.i.p.g.".
W § 1 ust. 1 uchwały postanowiono, że określa się górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi odbioru odpadów komunalnych zbieranych w sposób selektywny, w wysokościach: 1. za pojemnik o pojemności 120 litrów - 15 zł, 2. za pojemnik o pojemności 240 litrów - 60 zł, 3. za pojemnik o pojemności 500 litrów - 130 zł, 4. za pojemnik o pojemności 1100 litrów - 160 zł, 5. kontener KP 5 - 550 zł, 6. kontener KP 7- 700 zł.
Natomiast w § 1 ust. 2 określono górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi odbioru odpadów komunalnych, w przypadku gdy właściciel nieruchomości nie zebrał odpadów w sposób selektywny, w wysokości: 1. za pojemnik o pojemności 120 litrów - 30 zł, 2. za pojemnik o pojemności 240 litrów - 120 zł, 3. za pojemnik o pojemności 500 litrów - 260zł, 4. za pojemnik o pojemności 1100 litrów - 320 zł, 5. kontener KP 5 - 1100 zł, 6. kontener KP 7 - 1400 zł.
W § 2 uchwały postanowiono o uchwaleniu górnej stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych za usługę opróżnienia zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych w wysokości: 1. 32,37 zł/m3 brutto - za usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych; 2. 15 zł/m3 brutto - za zrzut nieczystości ciekłych do oczyszczalni w Grotnikach Dużych.
W uzasadnieniu uchwały po przytoczeniu podstaw prawnych do jej podjęcia organ wskazał, że rada gminy określa w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi w zakresie odbioru odpadów komunalnych oraz do ustalenia górnych stawek opłat za opróżnianie zbiorników bezodpływowych, transport nieczystości ciekłych oraz zrzut nieczystości ciekłych do oczyszczalni w Grotnikach Dużych. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.c.i.p.g. rada gminy określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, jest zobowiązana z mocy prawa zastosować wyższe stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny.
Na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Busku-Zdroju złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Zarzucił istotne naruszenie prawa tj. art. 6 ust. 4a w związku z art. 6 ust. 2 i 4, art. 6j ust. 1 i 2a oraz art. 6 k ust. 1 pkt 1 u.c.i.p.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. 1997.78 483 z dnia 1997.07.16), jak i art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 40 ust. 1 u.s.g. - polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej w zakresie określenia kryteriów zróżnicowania górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych, według nieprzewidzianego w ustawie kryterium pojemności pojemnika oraz rodzaju kontenera.
W uzasadnieniu skarżący po przytoczeniu treści przepisów u.c.i.p.g. (art. 6 ust. 2 i 4a, art. 6k ust. 1, art. 6j ust. 1-2a) oraz wskazując na treść § 1 uchwały podkreślił, że dokonując wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustając stawki opłat Rada Gminy naruszyła rażąco wskazane powyżej przepisy u.c.i.p.g. Podniósł, że zgodnie z powołanymi regulacjami u.c.i.p.g. organ zobowiązany był podjąć uchwalę m.in. za usługi w zakresie odbioru odpadów komunalnych, uwzględniając kryteria przewidziane art. 6 ust. 4a u.c.i.p.g. tj. gęstości zaludnienia na danym obszarze gminy, odległości od miejsca przetwarzania odpadów oraz właściwości nieczystości ciekłych. Górna stawka opłaty powinna być przy tym jednakowa dla wszystkich odpadów segregowanych i jednakowa dla wszystkich odpadów nie zbieranych w sposób selektywny. W tym zamkniętym katalogu ustawodawca nie umieścił przesłanki pojemności pojemnika czy rodzaju kontenera, który jest odbierany od właściciela nieruchomości.
Na poparcie zajętego stanowiska skarżący powołał orzeczenia sądów administracyjnych: wyrok WSA w Kielcach z 25 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 392/21 oraz wyrok WSA w Łodzi z 29 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 857/16.
Końcowo Prokurator stwierdził, że zaskarżona uchwała w zakresie podlegającym zaskarżeniu, pozostaje w oczywistej i bezpośredniej sprzeczności z określonymi przepisami prawa, co wynika wprost z ich treści i przez to narusza prawo w stopniu istotnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że różnicując górne stawki opłat za usługi odbioru odpadów komunalnychkierowano się kosztami, jakie są ponoszone w związku z odbiorem i utylizacją. Nadto podkreślił, że różnicowanie górnych stawek opłat wynikał pośrednio z postanowień przepisów u.c.i.p.g., która przewiduje podwyższoną stawkę za gospodarowanie odpadami komunalnymi jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej § 1 ust 1 i 2 zaskarżonej uchwały.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Do kategorii takich aktów należy zaskarżona uchwała.
W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Odnośnie aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Przy czym przyjmuje się, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy.
Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP rada gminy, jako organ władzy publicznej zobowiązana jest do działania na podstawie i w granicach prawa. Natomiast stosownie do regulacji art. 94 Konstytucji RP organy jednostek samorządu terytorialnego, na podstawie ustaw i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasada ta znajduje potwierdzenie w przepisach poszczególnych ustrojowych ustaw samorządowych, w tym ustawy o samorządzie gminnym.
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, sąd obowiązany był ustalić, czy zaskarżona uchwała podjęta została z istotnym naruszeniem prawa.
Uchwała poddana kontroli sądowej stanowi akt prawa miejscowego i powinna być przede wszystkim zgodna z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Delegację ustawową dla jej podjęcia przez radę gminy zawiera przepis art. 6 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią, rada gminy określa, w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi, o których mowa w ust. 1. Ustęp czwarty art. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, że rada gminy określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, stosuje wyższe stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Natomiast w myśl art. 6 ust. 4a ww. ustawy, rada gminy, określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, może stosować zróżnicowane stawki w zależności od gęstości zaludnienia na danym obszarze gminy oraz odpowiednio odległości od miejsca przetwarzania odpadów komunalnych, stacji zlewnej, a także właściwości nieczystości ciekłych.
Obowiązkiem rady gminy jest zatem określenie górnych stawek opłat za usługi określone w art. 6 ust. 1 ww. ustawy. Górna stawka opłaty powinna być przy tym jednakowa dla wszystkich odpadów segregowanych i jednakowa dla wszystkich odpadów nie zbieranych w sposób selektywny. Z art. 6 ust. 4a tej ustawy wynika natomiast możliwość zróżnicowania tych stawek. Różnicowanie górnych stawek opłat jest zatem fakultatywne. Jeżeli jednak rada gminy zdecyduje o różnicowaniu tych stawek, to ma obowiązek zastosować wyżej wymienione kryteria ustawowe.
Z przywołanych wyżej uregulowań § 1 ust 1 i ust 2 zaskarżonej uchwały wynika natomiast, że w uchwale zróżnicowano wysokości górnej stawki opłat za usługi odbioru odpadów komunalnych zbieranych w sposób selektywny, jak i nie zbieranych w sposób selektywny, ze względu na pojemność pojemnika i rodzaj kontenera. Im większa pojemność pojemnika i kontenera tym większa opłata.
Oznacza to, że uchwalone w § 1 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonej uchwały górne stawki opłat za usługi odbioru odpadów komunalnych (zbieranych selektywnie i nieselektywnie) zróżnicowano przy zastosowaniu nieprzewidzianego przez art. 6 ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach kryterium pojemności pojemnika i rodzaju kontenera.
Wymaga podkreślenia, że ustawodawca w art. 6 ust. 4a tej ustawy wyraźnie wskazał następujące przesłanki: gęstości zaludnienia na danym obszarze gminy, odległości od miejsca przetwarzania odpadów komunalnych, stacji zlewnej oraz właściwości nieczystości ciekłych, według których rada gminy może dokonać zróżnicowania górnych stawek opłat, nie przewidując w tym względzie szerszej delegacji. Przesłanki te nie obejmują wielkości pojemnika, czy rodzaju kontenera na odpady komunalne. Skoro w niniejszej sprawie dokonano w § 1 zaskarżonej uchwały zróżnicowania górnych stawek opłat za usługi odbioru odpadów komunalnych przy zastosowaniu kryteriów pozaustawowych, to w tym względzie omawiana uchwała podjęta została z przekroczeniem delegacji ustawowej, co stanowi o istotnym (kwalifikowanym) naruszeniu prawa.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że jakkolwiek opisana na wstępie uchwała została zaskarżona przez prokuratora w całości, to cała argumentacja zawarta w jej uzasadnieniu dotyczy zagadnienia uregulowanego w § 1 tej uchwały. Mając jednak na uwadze eksponowany w skardze zakres zaskarżenia, obejmujący całość uregulowań uchwały Rady Miejskiej w Nowym Korczynie z 18 marca 2022 r.
NR XXIX/212/2022, sąd dokonał kontroli dalszych jej postanowień i nie stwierdził istotnego naruszenia prawa w pozostałym jej zakresie.
W § 2 uchwalono bowiem górną stawkę opłat za usługę opróżnienia zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Określono ją posługując się właściwymi jednostkami objętości. Wysokość opłaty została zróżnicowana, ponieważ w jednym przypadku dotyczyła usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych (32,37 zł/m3), a w drugim zrzutu nieczystości ciekłych do oczyszczalni w Grotnikach Dużych (15 zł/m3). Uchwała zawiera też prawidłowo sformułowany przepis określający moment jej wejścia w życie.
Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała w § 1 istotnie narusza prawo, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w tym zakresie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Z tych względów, sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Natomiast kontrolując dalsze paragrafy zaskarżonej w całości uchwały i zawarte w nich uregulowania, sąd nie stwierdził istotnych wad, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie.