I SA/Ke 460/22

I SA/Ke 460/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par 2 pkt 3, art. 119 pkt 3, art. 151 i art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 122a par 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 59 par 1-4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 24 ust. 5b i 5f
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 18
par 4 ust. 3 i par 21 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] ("Dyrektor") postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z 3 czerwca 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy W. C. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z 21 czerwca 2018 r., wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w O. Ś. celem wyegzekwowania zaległości z tytułu nieopłaconych składek na FUS, FUZ i FP za okres od października 2012 r. do stycznia 2013 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. Inspektorat w O. Ś. prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku W. C. na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Podstawę prawną należności objętych tymi tytułami wykonawczymi stanowi decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w O. Ś. z 19 czerwca 2017 r. o numerze [...], stwierdzająca, że W. C. jest dłużnikiem ZUS, a zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek wraz należnymi odsetkami za zwłokę na dzień wydania decyzji wynosiło łącznie [...] zł.
Decyzja została doręczona W. C. 23 czerwca 2017 r. Od powyższej decyzji W. C. odwołał się do Sądu Okręgowego
w K., który wyrokiem z 20 marca 2018 r., sygn. akt [...] oddalił odwołanie. Przedmiotowe orzeczenie uprawomocniło się 30 maja 2018 r.
Następnie podano, że na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych organ egzekucyjny ZUS 21 czerwca 2018 r. skierował do Urzędu Skarbowego w O. Ś. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej o numerach od [...] do [...] Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały stronie doręczone 12 lipca 2018 r. w trybie doręczenia zastępczego, zgodnie z art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Pismem z 14 sierpnia 2019 r. W. C. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego składek ZUS za okresy: 05-12.2012 r., 01.2013 r., 01-03.2015 r. Wskazał, że z uwagi na brak doręczenia upomnień
w przedmiotowych sprawach, zachodzi podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Wskazał również na przedawnienie dochodzonych należności.
Postanowieniem z 30 sierpnia 2019 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. Inspektorat w O. Ś. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku W. C. na podstawie tytułów wykonawczych z 18 maja 2015 r. o numerach od [...] do [...] oraz z 21 czerwca 2018r.
o numerach: od [...] do [...]
W zażaleniu na to postanowienie W. C. zarzucił brak odniesienia się do wszystkich okresów składkowych, co do których żądał umorzenia postępowania egzekucyjnego, oraz brak doręczenia upomnienia.
Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Dyrektor w postanowieniu z 25 listopada 2019 r. podniósł, że nie wystąpiła podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a.
Na ww. postanowienie strona złożyła skargę do WSA w Kielcach, który wyrokiem z 23 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 27/20 oddalił skargę.
Dalej organ odwoławczy podał, że 2 marca 2022 r. organ egzekucyjny przesłał do zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę o numerach: [...], adresowane także do pracodawcy strony – W. sp. z o.o. Zawiadomienia doręczono zobowiązanemu 22 marca 2022 r.
Następnie do organu wpłynęło pismo zobowiązanego z dnia 27 marca 2022 r. Organ prowadził korespondencję z wnioskodawcę, dążąc do poznania jego intencji i żądań. W efekcie wniesione przez stronę pismo rozpoznano dwutorowo, po pierwsze jako skargę na czynność egzekucyjną (odrębne postępowanie) oraz jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Wymienionym na wstępie postanowieniem z 3 czerwca 2022 r. Dyrektor Oddziału ZUS w K. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku strony na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...] Postanowienie doręczono stronie 22 czerwca 2022 r.
W. C. złożył na to postanowienie zażalenie, w którym podniósł te same argumenty, jakie wynikały z treści pisma z 27 marca 2022 r., inicjującego przedmiotową sprawę.
Utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy Dyrektor wyjaśnił, że pismo z 27 marca 2022 r. zatytułowane jako "zażalenie, wniosek," wraz ze złożonymi dodatkowymi wyjaśnieniami z 9 maja 12 oraz 20 maja 2022 r. zawierało m.in. żądanie umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych z majątku zobowiązanego w celu wyegzekwowania zaległych składek zus za okres od 10.2012 do 01.2013.
Dalej podał, że z dniem 30 lipca 2020 r. do ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, dalej "u.p.e.a.") wprowadzono zmiany, dokonane treścią art. 1 pkt 28 ustawy z dnia 11 września 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019 r., poz. 2070). Z treści tych przepisów (art. 13) wynika, że do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed datą 29 lipca 2020 r. zastosowanie mają przepisy dotychczasowe.
Wobec wszczęcia postępowania egzekucyjnego 21 czerwca 2018 r. oraz doręczenia stronie odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności pieniężnych 12 lipca 2018 r., w sprawie zastosowanie znalazły przepisy według stanu prawnego obowiązującego do 29 lipca 2020 r.
Następnie organ odwoławczy przywołał podstawę prawną rozstrzygnięcia tj. art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz omówił przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które wskazała strona tj. art. 59 § 1 pkt. 2, 7, 8 i pkt 10 u.p.e.a. Podkreślił, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych od [...] był już wcześniej procedowany. Dyrektor postanowieniem z 25 listopada 2019 r., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w K. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z 23 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 27/20 oddalił wniesioną przez stronę skargę.
Zważywszy na upływ czasu od wydanego rozstrzygnięcia, który mógł mieć wpływ na przedawnienie należności lub wystąpienie nowych okoliczności, o których organ egzekucyjny nie wiedział - Dyrektor Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w K. prawidłowo uznał, że w interesie prawnym zobowiązanego, ponownie należało zbadać sprawę, zważywszy że z takim żądaniem wystąpił, wnioskując o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem organu odwoławczego nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], z uwagi na ich przedawnienie.
Organ odwoławczy podniósł, że dla oceny wymagalności należności z tytułu zaległych składek zus konieczne jest przeanalizowanie wszystkich przesłanek i zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia egzekwowanego obowiązku w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.
Zgodnie z nowelizacją przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie 1 stycznia 2012 r. wraz z ustawą z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. 232, poz. 1378), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
Następnie wyjaśnił, że zasada przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określona została w przepisie art. 24 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, dalej: "u.s.u.s."). Wyjaśnił, że art. 24 § 5b u.s.u.s. przewiduje w istocie dwie przesłanki skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jedną stanowi podjęcie przez organ pierwszej czynności, która zmierza do egzekwowania należności składkowych, drugą zaś - powiadomienie dłużnika o podjęciu tej czynności. W realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że mamy do czynienia ze spełnieniem obu wymogów. Nadto podkreślił, że w ww. przepisie mowa jest o jakiejkolwiek czynności zmierzającej do egzekwowania należnych składek, a nie tylko o przystąpieniu do prowadzenia przymusowej egzekucji. Ustawodawca dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu przedawnienia nie wymaga już wszczęcia i prowadzenia wobec dłużnika postępowania egzekucyjnego, a ograniczył ten wymóg jedynie do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Co znamienne, czynność ta nie musi nawet w sposób bezpośredni zmierzać do wyegzekwowania należności gdyż jedynymi wymogami, jakie stawia ustawodawca jest aby czynność ta zmierzała, tj. była podjęta w celu umożliwienia przyszłej egzekucji oraz aby podjęta została za wiedzą dłużnika.
Dalej Dyrektor podał, że w odniesieniu do postępowań egzekucyjnych dotyczących tytułów wykonawczych z 21 czerwca 2018 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących nieopłacone należności z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne za okres od [...] r. do [...] r., z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] r. do [...] r. oraz z tytułu składki na Fundusz Pracy za okres od [...] r. do [...] r., wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w O. Ś. wystosował do zobowiązanego zawiadomienie z 11 maja 2017 r., o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu ww. składek zus, wzywając jednocześnie do wyjaśnienia w sprawie przyczyn nieopłacenia tych składek, pod rygorem wydania decyzji.
Organ odwoławczy podniósł, że zobowiązany nie dopełnił obowiązku określonego w art. 46 ust. 1 u.s.u.s., w związku z czym, ZUS Inspektorat w O. Ś. decyzją z 19 czerwca 2017 r. ustalił zadłużenie z tytułu ww. składek. Przedmiotowa decyzja wobec jej zaskarżenia przez stronę do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K., stała się prawomocna z chwilą zakończenia postępowania odwoławczego, tj. 30 maja 2018 r., kiedy uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w K. sygn. akt [...].
W dalszej kolejności organ wskazał na treść art. 24 ust. 5f u.s.u.s. i wyjaśnił, że za datę zawieszenia biegu przedawnienia należności składkowych należy przyjąć datę wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia.
W konsekwencji stwierdził, że w okresie od 19 czerwca 2017 r., tj. od dnia wydania decyzji do daty jej uprawomocnienia, tj. do 30 maja 2018 r., bieg terminu przedawnienia składek uległ zawieszeniu, stosownie do treści art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
Następnie podniósł, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do składek objętych ww. tytułami, uległ ponownie zawieszeniu z chwilą podjęcia przez właściwy organ czynności zmierzającej do ściągnięcia tych należności, którą było wystawienie tytułów wykonawczych z 21 czerwca 2018 r. od numeru [...] do numeru [...] Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności pieniężnej doręczono stronie w trybie zastępczym 12 lipca 2018 r., tj. art. 44 k.p.a. pod aktualny - znany wówczas organowi egzekucyjnemu adres zamieszkania.
Zdaniem organu odwoławczego w zaistniałym stanie faktycznym, tj. po doręczeniu zastępczym, o którym mowa powyżej, podniesione argumenty zobowiązanego, że w datach: koniec sierpnia 2012 r., 7 grudnia 2012 r., czy 16 stycznia 2013 r. organ był informowany, że przebywał w Areszcie Śledczym w K., nie mają znaczenia w sprawie. Nie stanowiło to też dowodu potwierdzającego, że 12 lipca 2018 r., strona przebywała pod innym adresem, niż znany adres zamieszkania organowi egzekucyjnemu, pod którym nastąpiło doręczenie ww. korespondencji.
Następnie organ dokonał zestawienia i analizy wskazywanych przez zobowiązanego adresów do doręczeń.
Wobec tego zdaniem organu nie doszło do przedawnienia należności z tytułu tej grupy składek. Uprawnione organy podjęły czynności zmierzające do wyegzekwowania od Pana należnych składek, które w myśl art. 24 ust 5b i art. 24 ust. 5f u.s.u.s., spowodowały zawieszenie biegu okresu przedawnienia dochodzonych należności.
Dalej wyjaśniono, że w kwestii tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], podstawę prawną objętych nimi należności stanowiła decyzja ZUS Inspektoratu w O. Ś. z 19 czerwca 2017 r. W decyzji zawarte zostało pouczenie strony, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 131, dalej: "rozporządzenia z 3 października 2014 r."). Zatem niezasadny jest zarzut dotyczący zastosowania niewłaściwych przepisów prawa w zakresie braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W. C. nie dokonał wpłaty określonych w decyzji należności. W związku z powyższym Dyrektor Oddziału ZUS w K., działając jako organ egzekucyjny, wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne.
W zakresie przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. stwierdzono, że z akt sprawy nie wynika, by przedmiotowe postępowanie było zawieszone na wniosek wierzyciela. Postępowanie trwa nieprzerwanie od 21 czerwca 2018 r. tj. daty wystawienia tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] Zatem, nie wystąpiła okoliczność o której mowa w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.
Nie wystąpiła także przesłanka z art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Strona nie wskazała na który konkretny przepis i której ustawy się powołuje, zaś organ nadzoru z urzędu nie dopatrzył się żadnej przesłanki, która wynika z odrębnych ustaw.
Końcowo podniesiono, że po analizie wszystkich zgłoszonych przesłanek wynikających z treści art. 59 § 1 u.p.e.a.- trafnie uznano, że nie zachodzi żadna z nich, jako podstawa umorzenia toczącego się postępowania. Organ nie stwierdził również też bezskuteczności postępowania.
W. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w K. skargę na postanowienie Dyrektora. Strona nie sformułowała zarzutów w skardze przeciwko wydanemu rozstrzygnięciu oraz jej nie uzasadniła. Do pisma opatrzonego datą 20 września 2022 r. zatytułowanego jako "zażalenie" stanowiącego skargę załączyła szereg dokumentów, m.in. korespondencję z Urzędu Skarbowego i ZUS, dokumentację medyczną.
W piśmie procesowym opatrzonym datą 23 października 2022 r. stanowiącym replikę odpowiedzi na skargę W. C. wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. oraz przepisów u.p.e.a. Skarżący podniósł nadto, że jego zdaniem doszło do milczącego załatwienia sprawy zgodnie z art. 122a k.p.a.
W uzasadnieniu pisma przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz ponowił wszystkie podniesione zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 27 grudnia 2022 r. reprezentujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy poparł wywiedzioną skargę przez stronę, w tym zarzuty i wnioski w niej zawarte oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). W myśl art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej: ,,p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Sąd za prawidłowe uznał ustalenia, jakie w zakresie stanu faktycznego poczyniły organy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS, obejmujących zobowiązania skarżącego z tytułu nieopłaconych składek na FUS, FUZ i FP za okres od października 2012 r. do stycznia 2013 r.
Na wstępie odnotowania wymaga, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych od [...] do [...] był już wcześniej procedowany. Dyrektor postanowieniem z 25 listopada 2019 r., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w K. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z 23 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 27/20 oddalił wniesioną przez stronę skargę na ww. postanowienie. Zważywszy na upływ czasu prawidłowo uznano, że w interesie zobowiązanego ponownie należało zbadać sprawę zgodnie ze złożonym wnioskiem w zakresie umorzenia postępowania.
Odnosząc się do przedmiotu sprawy należy wskazać, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie
z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2). W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3). Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu ( art. 59 § 4 ).
Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.
Z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego wynika, że został on oparty na podstawach wymienionych w art. 59 § 1 pkt 2, 7, 8 i 10 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], z uwagi na ich przedawnienie.
Odnotowania wymaga jednocześnie, że w odniesieniu do należności składkowych na ubezpieczenia społeczne za okres od [...] r. do [...] r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] r. do [...] r. oraz z tytułu składki na Fundusz Pracy za okres od [...] r. do [...] r., zobowiązanemu nie doręczono upomnień, ponieważ nie istniał taki obowiązek prawny. Wobec nie dopełnienia obowiązku określonego w art. 46 ust. 1 u.s.u.s. w dniu 19 czerwca 2017 r. wydano wobec W. C. decyzję stwierdzającą, że jest on dłużnikiem Zakładu i że zadłużenie to obejmuje wskazane składki. Strona odebrała decyzję osobiście 23 czerwca 2017 r. Od powyższej decyzji odwołała się do Sądu Okręgowego w K., który wyrokiem z 20 marca 2018 r., sygn. akt [...] oddalił odwołanie. Przedmiotowe orzeczenie uprawomocniło się 30 maja 2018 r.
Omawiana decyzja zawierała stosowne pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia z 30 października 2014 r. W myśl ww. przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie, w której ostatecznym orzeczeniem jest decyzja z 19 czerwca 2017 r. Przy czym przepisy powołanego rozporządzenia ani żadne inne, w tym art. 15 § 5 u.p.e.a. stanowiący delegację dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania tego rozporządzenia, nie wykluczają zastosowania jego unormowań do składek za okresy sprzed daty obowiązywania omawianego aktu prawnego.
Znamiennym jest to, że wydanie ww. decyzji wywołało skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, o czym stanowi art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Zgodnie z jego treścią, w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Ponieważ zobowiązany nie dokonał wpłaty określonych w decyzji tytułem składek kwot, sprawa została skierowana na drogę przymusowego dochodzenia należności, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s.
W następstwie powyższego wierzyciel 21 czerwca 2018 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], na podstawie których Dyrektor Oddziału ZUS w K., działając jako organ egzekucyjny, wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne.
Słusznie przy tym przyjęto, że odpisy opisanych tytułów wykonawczych zostały zobowiązanemu prawidłowo doręczone w dniu 12 lipca 2018 r. w trybie zastępczym. Organ zasadnie przyjął prawidłowość adresu na który skierowano korespondencję – tj. ul. [...] 2, O. Ś., albowiem był on w tym czasie adresem do doręczeń wskazanym przez stronę.
Natomiast w myśl art. 24 ust.5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Biorąc pod uwagę przywołane wyżej przepisy prawa oraz ustalone okoliczności stanu faktycznego sprawy zasadne jest przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek objętych prowadzonym wobec W. C. postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie doszło przed upływem terminu przedawnienia do jego skutecznego zawieszenia na podstawie art. 24 ust 5f u.s.u.s. oraz 24 ust.5b u.s.u.s.
W konsekwencji ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych należało uznać, że nie wystąpiła również podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Odnosząc się do kolejnej przesłanki, tj. art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Sąd stwierdza, że z akt sprawy nie wynika, by przedmiotowe postępowanie było zawieszone na wniosek wierzyciela. Postępowanie to jak wskazano powyżej trwa nieprzerwanie od 21 czerwca 2018 r. tj. daty wystawienia tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] Zatem, nie wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.
Nie zaistniała także przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Należy przy tym zwrócić uwagę, że sama strona nie wskazała, na który konkretny przepis i jakiej ustawy się powołuje. Natomiast Sąd nie dopatrzył się zaistnienia przewidzianego w odrębnych ustawach przypadku uzasadniającego umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Tym samym - wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego – prawidłowo odmówiono uwzględnienia wniosku strony.
Na tle kontrolowanej sprawy nie doszło również do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego przywołanych przez skarżącego w replice.
Organ dążył do poznania woli strony występującej z żądaniem, rozpoznał wniosek strony zarówno jako skargę na czynności egzekucyjne – w odrębnym od niniejszego postępowaniu – oraz jako żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Rozstrzygnięcie oparto na właściwych ustaleniach stanu faktycznego, przywołano prawidłową podstawę prawną oraz poprawnie uzasadniono podjęte w sprawie postanowienie.
Bezzasadne są również zawarte w replice zarzuty dotyczące naruszenia art. 122a k.p.a. Odnosi się on do instytucji milczącego załatwienia sprawy, która uregulowana jest w rozdziale 8a k.p.a. Zgodnie z art. 122a § 2 k.p.a., sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym organ ten:
1) nie wyda decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (milczące zakończenie postępowania) albo
2) nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda).
Kluczowe znaczenie ma jednak przepis art. 122a § 1 k.p.a., który stanowi, że sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi.
Przepisy u.p.e.a. w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie przewidują milczącego załatwienia sprawy, co przesądza, że instytucja ta nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.
W sprawie nie doszło też do naruszeń przepisów u.p.e.a., albowiem prawidłowo przyjęto, że nie zaistniały okoliczności prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z powołanych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O przyznaniu adwokatowi A. P. kwoty 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł na postawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).