I SA/Ke 446/20

I SA/Ke 446/20 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec
Danuta Kuchta
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 250 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 18
par 21 ust. 1 pkt 1 lit c, par 4 ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 27 par 1 pkt 9, art. 29 par 1, art. 33 par 1 pkt 1, art. 34 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Sędzia WSA Danuta Kuchta Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata K. W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej (Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (Naczelnik) z [...]. nr [...] o odmowie uznania zarzutów H. K. (zobowiązany) w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] wystawionych przez wierzyciela Burmistrza Miasta i Gminy S. na należności z tytułu nieuiszczonego podatku rolnego oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Ustalono, że organ egzekucyjny - Naczelnik prowadzi egzekucję wobec majątku H. K. na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. Podstawę prawną obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi stanowiły decyzje Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...] nr [...], [...] oraz z [...] nr [...]
W celu realizacji zaległości organ egzekucyjny dokonał na podstawie zawiadomienia z 20 maja 2020 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zajęcia świadczenia rentowego w KRUS. Zawiadomienie zobowiązany otrzymał 28 maja 2020 r. wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych.
W dniu 4 czerwca 2020 r. do Urzędu Skarbowego w [...] zobowiązany złożył zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawę jego zdaniem stanowi fakt nieistnienia obowiązków określonych w ww. tytułach wykonawczych.
Wierzyciel postanowieniem z [...] uznał zarzut H. K. jako nieuzasadniony. Rozpoznając zażalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z [...] utrzymało w mocy powyższe postanowienie wierzyciela.
Dyrektor omówił instytucję zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i tryb postępowania w przypadku skorzystania przez zobowiązanego z takiego środka. Wyjaśnił, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2020.1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Następnie wskazał, że w niniejszej sprawie zobowiązany podniósł zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. zarzut nieistnienia obowiązku.
Zdaniem organu zestawienie art. 29 § 1 i art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że zarzuty oparte na nieistnieniu egzekwowanego obowiązku mogą być zgłoszone tylko w sytuacji, w której nieistnienie obowiązku jest następstwem zdarzeń zaistniałych po wystawieniu tytułu wykonawczego. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności nałożonego na stronę obowiązku, ani też wymagalności tego obowiązku, w odniesieniu do argumentów opartych na okolicznościach, które miały miejsce przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. W niniejszej sprawie, w trybie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., w wydanych postanowieniach, wierzyciel uznał za nieuzasadnione zarzuty H. K. w sprawie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie zatem ze stanowiskiem wierzyciela, należności wskazane w w/w tytułach wykonawczych były wymagalne i winny być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru nie mają prawa do zmiany tych orzeczeń jak i wstrzymania ich wykonania. Strona miała możliwość zgłaszania zastrzeżeń w zakresie stanowiska wierzyciela, z czego skorzystała, poddając jego rozstrzygnięcie kontroli organu wyższego stopnia.
Odnosząc się do wniosku strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego Dyrektor wyjaśnił, że wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., z mocy art. 35 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W związku ze złożonymi zarzutami organ egzekucyjny postanowieniem z 8 czerwca 2020 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
Na powyższe postanowienie Dyrektora H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Opisał w niej okoliczności związane z własnością nieruchomości i prowadzonymi postępowaniami przez organy. Wskazał, że jest mieszkańcem gminy P. i tam jest obciążony opłatą za gospodarowanie odpadami. Zarzucił, że Burmistrz Miasta i Gminy S. bezprawnie wystawił tytuły wykonawcze.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Na etapie postępowania przed sądem administracyjnym, pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z 6 marca 2021 r. podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Nadto w uzupełnieniu argumentacji strony wskazał, że zastosowane przez organ egzekucyjny środki egzekucyjne są zbyt uciążliwe. Wyjaśnił, że skarżący jest osobą starszą, schorowaną i ubogą. Dodał, że "uciążliwość" w świetle art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność, czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika. Zastosowane środki sparaliżowały budżet domowy skarżącego i uniemożliwiły normalne funkcjonowanie.
Dalej podniósł, że z uwagi na zaistniały stan faktyczny, a przede wszystkim podnoszone przez skarżącego w toku sprawy nieścisłości związane z własnością przedmiotowych nieruchomości w pełni zasadnym jest formalna kontrola tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tę samą osobę. Z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Skarżący kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnym - t.j. [...] ze zm., dalej "ustawa p.p.s.a.").
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ nadzoru utrzymał
w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji przez organ egzekucyjny
w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Zakreślając ramy prawne postępowania wywołanego zarzutami egzekucyjnymi należy wskazać, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070, z późn. zm.). Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 tej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Na gruncie kontrolowanej sprawy zobowiązanemu doręczono tytuły wykonawcze w dniu 28 maja 2020 r. Z zachowaniem przewidzianego w przepisie prawa terminu, zobowiązany wniósł zarzuty pismem z dnia 4 czerwca 2020 r.
Według art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo zinterpretował treść pisma H. K. i przyjął, że podnosząc w nim kwestie bezprawności obciążenia go podatkiem, jego wolą było wskazanie na nieistnienie, objętych doręczonymi tytułami, obowiązków.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa między innymi w art. 33 § 1 pkt 1- 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany.
Z powyższego względu nieodzownym było poddanie kontroli Sądu w ramach przedmiotowego postępowania również stanowiska wierzyciela, wyrażonego w wydanych postanowieniach.
Sąd stwierdza, że postanowienie wierzyciela z [...] oraz utrzymujące je w mocy postanowienie SKO w K. z [...] które wywołało wyżej opisany skutek związania organu egzekucyjnego są zgodne z prawem.
Nie budzą wątpliwości ustalenia zarówno organu wierzyciela jak i organów egzekucyjnych związane z kwestią istnienia obowiązków skarżącego objętych tytułami wykonawczymi nr [...], [...], [...] wystawionymi przez wierzyciela Burmistrza Miasta i Gminy S. na należności z tytułu nieuiszczonego podatku rolnego oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podstawę prawną obowiązków, wynikających z tych tytułów wykonawczych, stanowią decyzje Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...] nr [...], [...] oraz z [...] nr [...] Okolicznością, której zobowiązany nie kwestionował jest, że decyzje te są ostateczne i podlegają wykonaniu.
W zakresie podnoszonej przez skarżącego argumentacji dotyczącej wielkości gospodarstwa, czy miejsca jego zamieszkiwania wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania kwestia własności nieruchomości, czy miejsca stałego pobytu strony, nie może być przedmiotem oceny zarówno organu egzekucyjnego, jak i Sądu, kontrolującego rozstrzygnięcie wydane przez ten organ w postępowaniu egzekucyjnym.
W myśl art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Z regulacji tej wynika zatem w sposób jednoznaczny, że niedopuszczalne jest badanie zasadności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się natomiast do argumentów sformułowanych przez pełnomocnika strony w piśmie procesowym z 6 marca 2021 r., a dotyczących zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.), zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz dotyczących złej sytuacji finansowej skarżącego, należy podnieść, co następuje.
Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są specyficznym środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Wynika to z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który zakreśla zobowiązanemu do zgłoszenia zarzutów siedmiodniowy termin od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu nie można ich uzupełniać powołując nowe podstawy gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela ani też w postępowaniu zażaleniowym bądź sądowoadministracyjnym. Po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. niedopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów o nowe podstawy. Po upływie tego terminu dopuszczalne jest jedynie precyzowanie zarzutów w granicach zakreślonych argumentacją zobowiązanego podniesioną w pierwotnym piśmie, złożonym w terminie siedmiodniowym określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (zob. wyroki NSA: z 2 lutego 2016 r. sygn. akt: II FSK 3259/13, z 8 września 2016r. sygn. akt: II FSK 2296/14, z 6 lutego 2018r. sygn. akt: II FSK 252/16, z 12 grudnia 2006r. sygn. akt: I OSK 1057/06 i z 1 września 2011r. sygn. akt: II FSK 407/10 wszystkie orzeczenia dostępne na stronie CBOSA).
Sąd w składzie orzekającym podziela poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach. W konsekwencji powyższego, to okoliczności podniesione przez zobowiązanego w zarzutach zgłoszonych w siedmiodniowym terminie wyznaczają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpatrzenia tego środka prawnego. Postępowanie w sprawie zarzutów może się zatem toczyć jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty w terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W niniejszej sprawie jej granice wyznaczają więc zarzuty zgłoszone przez stronę w piśmie z 4 czerwca 2020 r. Uzupełnienie (w tym zgłaszanie nowych) zarzutów po upływie określonego przepisem prawa terminie przez zobowiązanego (czy jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy) jest niedopuszczalne.
Z tego względu nie mogły być rozpoznane merytorycznie oraz nie mogły wpłynąć na wynik oceny kontrolowanego postanowienia zgłoszone po raz pierwszy przez pełnomocnika w piśmie procesowym z 6 marca 2021 r. zarzuty: zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) oraz błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.)
Skarżący jak już wyżej wskazano zgłosił w terminie zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc nieistnienie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Końcowo podnieść należy, że eksponowane w piśmie procesowym uwagi dotyczące złej sytuacji materialnej H. K. mogą posłużyć jako uzasadnienie ewentualnego wniosku o umorzenie zaległości. Jednakże z punktu widzenia kontroli postępowania egzekucyjnego, uruchomionej zarzutem nieistnienia obowiązku, pozostają one obojętne.
Zatem niezasadne okazały się zarówno argumenty skargi, jak i te podnoszone w piśmie procesowym przez pełnomocnika skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, przyznając wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach pomocy prawnej, na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz.U 2019.18).