I SA/Ke 429/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiająca D.C. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Skarżąca wniosła o umorzenie, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. ZUS odmówił, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu, a egzekucja jest skuteczna, a także że sytuacja materialna skarżącej nie pozbawia jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, rozpoznając sprawę po raz kolejny, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że ZUS nie zastosował się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku sądu z dnia 17 października 2024 r. Po pierwsze, organ błędnie zinterpretował przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznając doręczenie upomnienia za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, co skutkowałoby zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że pierwszą czynnością egzekucyjną jest czynność zmierzająca bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, np. wystawienie tytułu wykonawczego czy dokonanie zajęcia, a nie doręczenie upomnienia. Po drugie, sąd uznał za błędną ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Organ nieprawidłowo ocenił relację między dochodami a wydatkami, nie uwzględniając w pełni kosztów utrzymania, w tym zakupu żywności, oraz faktu korzystania przez skarżącą z pomocy rodziny i znajomych. Sąd podkreślił, że ocena możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych powinna uwzględniać minimalnie godziwy poziom życia, a nie tylko minimum egzystencji. Ponadto, organ nieprawidłowo ocenił przesłankę dotyczącą stanu zdrowia skarżącej. Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem prawidłowej oceny przedawnienia należności oraz sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej, zgodnie z wytycznymi sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek ZUS, oceny sytuacji materialnej dłużnika w kontekście umorzenia należności oraz znaczenia stanu zdrowia dla tych przesłanek.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy doręczenie upomnienia stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie upomnienia nie jest pierwszą czynnością egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Jest to czynność realizowana poza postępowaniem egzekucyjnym, przed jego wszczęciem.
Uzasadnienie
Pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności to czynność zmierzająca bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowana w toku egzekucji (np. wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia). Upomnienie ma na celu skłonienie do dobrowolnego wykonania obowiązku.
Czy sytuacja materialna skarżącej, uwzględniająca jej dochody, wydatki oraz korzystanie z pomocy rodziny, pozwala na umorzenie należności składkowych z uwagi na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieprawidłowa ocena sytuacji materialnej przez organ ZUS, który nie uwzględnił w pełni kosztów utrzymania i pomocy rodziny, doprowadziła do błędnego uznania, że skarżąca może spłacić zadłużenie bez uszczerbku dla swoich podstawowych potrzeb życiowych.
Uzasadnienie
Ocena sytuacji materialnej musi uwzględniać minimalnie godziwy poziom życia, a nie tylko minimum egzystencji. Organ nieprawidłowo ocenił relację dochodów do wydatków, nie uwzględniając w pełni kosztów utrzymania i pomocy otrzymywanej przez skarżącą, co narusza przepisy postępowania.
Czy stan zdrowia skarżącej stanowi przesłankę do umorzenia należności składkowych zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ ZUS pobieżnie odniósł się do stanu zdrowia skarżącej i kwestii jej niezdolności do pracy, pomijając dokumenty potwierdzające jej twierdzenia, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Organ nie dokonał należytej oceny dokumentacji medycznej i twierdzeń skarżącej dotyczących jej stanu zdrowia i niezdolności do pracy, co jest istotne dla oceny przesłanki umorzenia.
Przepisy (14)
Główne
u.s.u.s. art. 24 § ust. 4, ust. 5-6, ust. 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3, ust. 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § par. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § ust. 1 pkt 1, ust. 1 pkt 3
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 15 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja art. 24 ust. 5b u.s.u.s. przez ZUS w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Niewłaściwa ocena sytuacji materialnej skarżącej, która nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. • Niewłaściwa ocena stanu zdrowia skarżącej jako przesłanki umorzenia. • Naruszenie przez ZUS wytycznych sądu zawartych w poprzednim wyroku.
Godne uwagi sformułowania
doręczenie upomnienia nie jest pierwszą czynnością egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia • ocena sytuacji materialnej musi uwzględniać minimalnie godziwy poziom życia • organ nie zastosował się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku sądu
Skład orzekający
Magdalena Chraniuk-Stępniak
przewodniczący
Agnieszka Banach
członek
Andrzej Mącznik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek ZUS, oceny sytuacji materialnej dłużnika w kontekście umorzenia należności oraz znaczenia stanu zdrowia dla tych przesłanek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii praktycznych dla osób zadłużonych wobec ZUS: przedawnienia składek i możliwości umorzenia należności w trudnej sytuacji życiowej. Wyrok pokazuje, jak sądy kontrolują działania organów w takich przypadkach.
“ZUS odmówił umorzenia długu, ale sąd stanął po stronie zadłużonej emerytki. Kluczowe błędy organu.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.