I SA/Ke 398/19

I SA/Ke 398/19 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2020-08-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Ewa Rojek /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Maria Grabowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 255/21 - Wyrok NSA z 2024-10-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 361
par. 39 ust. 1, par. 39 ust. 2 pkt. 2 i 2a; par. 23 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2017 poz 1856
art. 28 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2017 poz 2137
art. 29 ust. 1 i 7
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 20 [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) w K. decyzją z 20 sierpnia 2019 r. nr (...) uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Kierownik BP) Nr (...) z dnia 14 czerwca 2019 r. w sprawie ustalenia B.W. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 13 976,56 zł, ustalając B.W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 13 845,46 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że B.W. 14 maja 2014 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że składając wniosek strona potwierdziła, że znane są jej zasady oraz tryb realizacji płatności oraz zobowiązała się do "realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego". Następnie strona wielokrotnie składała zmiany oraz korekty przedmiotowego wniosku i była wzywana do usunięcia braków formalnych w dniu 4 lipca 2014 r. oraz do złożenia wyjaśnień w dniu 16 września 2014 r. Organ odwoławczy podkreślił, że B.W. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 oraz 6.4 Sady tradycyjne. Kierownik BP decyzją Nr (...) z dnia 21 maja 2015 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w łącznej wysokości 13 085,20 zł w tym w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 117,20 zł, 2.9 kwotę 5 867,40 zł, 5.1 kwotę 4 260,60 zł oraz 6.4 kwotę 840,00 zł. Wskazał, że płatności przyznane powyższą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniach 24 i 30 czerwca 2015r. Ponadto Kierownik BP ww. decyzją umorzył postępowanie w części dotyczącej działki rolnej P zadeklarowanej w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków — Natura 2000 na działce ewidencyjnej nr 142 o łącznej powierzchni 1,30 ha oraz w części dotyczącej działek rolnych C i D zadeklarowanych w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze odpowiednio na działkach ewidencyjnych nr 76 i 156 o łącznej powierzchni 0,40 ha. Przyznając płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 Kierownik BP poinformował stronę, że z dniem 15 marca 2014 r. rozpoczęła ona realizację pięcioletniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego.
W dniu 15 czerwca 2015 r. rolnik złożył w formie elektronicznej wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, a w dniu 29 czerwca 2015 zmianę do przedmiotowego wniosku, w którym ubiegał się o przyznanie płatności do wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 oraz 6.4 Sady tradycyjne. Decyzją Nr (...) z dnia 21 grudnia 2018 r. Kierownik BP przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 8 377,10 zł, w tym w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 109,30 zł oraz w ramach wariantu 2.9 kwotę 6 267,80 zł. Ponadto Kierownik BP odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej do wariantów 5.1 i 6.4. Decyzją Nr (...) z dnia 1 marca 2019 r. Dyrektor utrzymał w mocy powyższą decyzję Kierownika BP.
W dniu 15 czerwca 2016 r. B.W. złożył w formie elektronicznej wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016. W dniu 4 lipca 2016 r. strona złożyła zmianę do wniosku, w dniach 8 i 11 lipca 2016 r. wycofanie części wniosku. Strona ubiegała się o przyznanie płatności do wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 oraz 6.4 Sady tradycyjne. Decyzją Nr (...) z dnia 27 grudnia 2018r. Kierownik BP przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w łącznej wysokości 3 894,14 zł, w tym w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 109,30 zł, w ramach wariantu 2.9 kwotę 461,75 zł oraz w ramach wariantu 5.1 kwotę 1 323,09 zł. Ponadto Kierownik BP odmówił przyznania B.W. płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 6.4. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie. Decyzją Nr (...) z dnia 7 marca 2019 r. Dyrektor uchylił decyzję Kierownika BP w części dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.9 i 5.1 oraz przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 2.9 w wysokości 870,26 zł i w ramach wariantu 5.1 w wysokości 1 323,09 zł.
W dniu 31 maja 2017 r. do BP wpłynął w formie elektronicznej wniosek kontynuacyjny rolnika o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2017. W przedmiotowym wniosku strona ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 jedynie w wariancie 2.1 oraz 5.1. Kierownik decyzją Nr (...) z dnia 28 grudnia 2018 r., przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 6 287,80 zł w tym: w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 109,30 zł oraz w ramach wariantu 5.1 kwotę 4 178,50 zł. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie do Dyrektora. Decyzją Nr (...) z dnia 27 lutego 2019 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2019 r. Nr (...) Kierownik BP zawiadomił B.W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014-2016.
Decyzją Nr (...) z dnia 14 czerwca 2019 r. Kierownik BP ustalił B.W. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014-2016 w wysokości 13 976,56 zł. Przedmiotowa decyzja zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru została skutecznie doręczona stronie w dniu 2 lipca 2019 r. Strona wniosła odwołanie.
Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy wskazał, że płatność rolnośrodowiskową zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ", przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2018 r. poz. 1936 j.t.), zwanej dalej "ustawą" pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Określenie "na wniosek" oznacza, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie w sprawie wydawane jest w oparciu o zgromadzone we wniosku dane.
Podjęte zobowiązanie nie podlega zmianie przez cały okres jego trwania, co z kolei wynika z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przepis ten przewiduje wyjątki od powyższej reguły ustanawiając katalog dopuszczalnych zmian zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Organ opisał następnie przypadki, kiedy płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, przywołując brzmienie § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Dyrektor wskazał, że w niniejszej sprawie kwotę nienależnie pobranych płatności stanowią płatności przyznane w ramach wariantów: 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i 6.4 Sady tradycyjne za lata 2014-2016 z uwagi na stwierdzone w roku 2017 zaprzestanie realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach tych wariantów (brak deklaracji ww. wariantów w roku 2017). Wyjaśnił, że na podstawie przeprowadzonego postępowania Kierownik BP stwierdził, że B.W. zmniejszył powierzchnię podjętego w roku 2014 zobowiązania wieloletniego. Strona w latach 2014-2016 ubiegała się o przyznanie płatności w ramach wariantów: 2.1, 2.9, 5.1 oraz 6.4, natomiast w roku 2017 B.W. ubiegał się jedynie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.1 i 5.1.
Dyrektor przedstawił sposób wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organ odwoławczy wskazał, że wyniku różnicy pomiędzy płatnością rolnośrodowiskową na rok 2015 przyznaną decyzją Kierownika BP Nr (...) z dnia 13 czerwca 2016 r., a decyzją Kierownika BP Nr (...) z dnia 21 grudnia 2018 r. powstała kwota w wysokości 131,10 zł. Kwota przyznanej płatności za 2015 r. tj. 131,10 zł stanowiąca różnicę pomiędzy płatnością przyznaną pierwotną decyzją z dnia 13 czerwca 2016 r., a decyzją z dnia 21 grudnia 2018 r. nie przekraczała równowartości 100 euro i podlegała odstąpieniu.
Dyrektor podkreślił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego stwierdził, iż kwota ustalona w zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Nr (...) z dnia 14 czerwca 2019 r. jest nieprawidłowa, gdyż organ pierwszej instancji błędnie wliczył kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy płatnościami przyznanymi w roku 2015 tj. 131,10 zł, co do której zastosował już odstąpienie i w konsekwencji niepoprawnie wyliczył kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2014-2016. Mając na względzie powyższe, zdaniem organu odwoławczego prawidłowa kwota nienależnie pobranych płatności za lata 2014-2016 powinna wynosić 13 845,46 zł, a więc kwota wyliczona przez organ I instancji powinna być niższa o 131,10 zł.
Następnie wyjaśnił, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki zgodnie z art. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Wyjaśnił, że na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 1505), dalej: ustawa o Agencji, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze. zm.) z wyłączeniami.
Organ ustalił ponadto, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności przez stronę, tj. pomyłka organu, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011r. W opinii organu, nie doszło również do upływu terminu przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.). Organ omówił także przesłankę wykluczającą obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności wynikającą z art. 28a ustawy oraz przepisów prawa UE: art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005 r., s. 1 ze zm.), art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz.Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90 ze zm.), tj. odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, gdy kwota płatności nie jest wyższa od równowartości 100 euro na beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach danego programu pomocy lub środka wsparcia. Stwierdził, że w odniesieniu do przedmiotowych płatności taka sytuacja nie zachodzi.
Na powyższą decyzję B.W. złożył skargę do WSA w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zmianę lub jej unieważnienie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja jest niewystarczająco obiektywna, nie uwzględnia podnoszonych przez skarżącego zastrzeżeń oraz narusza przepisy. Zdaniem skarżącego w sprawie dokonano błędnych ustaleń przez co naruszono przepisy proceduralne w zakresie gromadzenia i oceny dowodów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W dniu 1 czerwca 2020r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wpłynęło pismo procesowe organu z dnia 27 maja 2020r., w którym został zawarty wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Dyrektor dodatkowo wyjaśnił, że na decyzję organu odwoławczego Nr (...) z dnia 7 marca 2019 r. wydaną w zakresie płatności rolnośrodowiskowej za 2016 rok B.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który wyrokiem sygn. akt I SA/Ke 203/19 z 5 grudnia 2019 r. uchylił w/w decyzję. W następstwie powyższego Dyrektor decyzją z 3 marca 2020 r. uchylił decyzję Kierownika BP Nr (...) z dnia 27 grudnia 2018 r. w całości i przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016, w tym: w wariancie 2.1 kwotę 2 109,30 zł, wariancie 2.9 kwotę 870,26 zł i w wariancie 5.1 kwotę 1 323,09 zł. oraz odmówił płatności w wariancie 6.4. Do pisma procesowego organ załączył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Nr (...) z dnia 3 marca 2020 r. i jednocześnie poinformował, iż kwota przyznanej stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 nie uległa zmianie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Na wstępie zauważenia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2325) dalej "ustawa p.p.s.a.". Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożył organ w piśmie procesowym z dnia 27 maja 2020r., a skarżący, po jego otrzymaniu, w przewidzianym w przepisie prawa terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2018.2107) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje oddaleniem skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego uchylająca w całości decyzję Kierownika BP Nr (...) z dnia 14 czerwca 2019 r. w sprawie ustalenia B.W. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 13 976,56 zł i ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 13 845,46 zł.
Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomoc pobrana nienależnie została zdefiniowana w art. 28 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że jest to w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.
Uszczegółowieniem zasad zwrotu płatności rolnośrodowiskowej jest przepis § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 39 ust 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. W myśl § 39 ust. 2 pkt 2 i 2a rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant. Na podstawie § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno środowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.
Wymaga przy tym wyjaśnienia, że zgodnie z § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku, wskazując ich położenie i powierzchnię. W kontekście powyższych regulacji istotne ponadto są postanowienia § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z których wynika, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe podejmowane jest przez rolnika na 5 lat i w razie przyznania mu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej jest on obowiązany realizować to zobowiązanie przez ten okres.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Nadto w myśl art. 29 ust 7 ustawy o Agencji do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:
1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;
2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone na jego rachunek bankowy płatności na rok 2014, 2015 i 2016 związane z realizacją zobowiązania w ramach wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 oraz 6.4 Sady tradycyjne. Termin rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania został określony na dzień 15 marca 2014 r., o czym rolnik został poinformowany. Jednocześnie B.W. został pouczony o konieczności corocznego składania wniosku kontynuacyjnego.
W pierwszej kolejności zauważania wymaga, że 14 maja 2014 r. B.W. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 oraz 6.4 Sady tradycyjne. Kierownik BP decyzją Nr (...) z dnia 21 maja 2015 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w łącznej wysokości 13 085,20 zł w tym w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 117,20 zł, 2.9 kwotę 5 867,40 zł, 5.1 kwotę 4 260,60 zł oraz 6.4 kwotę 840,00 zł.
Następnie 15 czerwca 2015 r. rolnik złożył w formie elektronicznej wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w którym ubiegał się o przyznanie płatności do wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 oraz 6.4 Sady tradycyjne. Decyzją Nr (...) z dnia 21 grudnia 2018 r. Kierownik BP przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 8 377,10 zł, w tym w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 109,30 zł oraz w ramach wariantu 2.9 kwotę 6 267,80 zł. oraz odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej do wariantów 5.1 i 6.4. Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie. Decyzją Nr (...) z dnia 1 marca 2019 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzją Nr (...) z dnia 27 grudnia 2018 r. Kierownik BP przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w łącznej wysokości 3 894,14 zł, w tym w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 109,30 zł, w ramach wariantu 2.9 kwotę 461,75 zł oraz w ramach wariantu 5.1 kwotę 1 323,09 zł. Ponadto Kierownik BP odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 6.4. Płatności przyznane powyższą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 5 kwietnia 2019 r. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie. Decyzją Nr (...) z dnia 7 marca 2019r. Dyrektor uchylił decyzję Kierownika BP w części dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.9 i 5.1 oraz przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 2.9 w wysokości 870,26 zł i w ramach wariantu 5.1 w wysokości 1 323,09 zł. Na ww. decyzję B.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który wyrokiem sygn. akt I SA/Ke 203/19 z 5 grudnia 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję. Następnie Dyrektor decyzją z 3 marca 2020 r. uchylił decyzję Kierownika BP Nr (...) z dnia 27 grudnia 2018 r. w całości i przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016, w tym: w wariancie 2.1 kwotę 2 109,30 zł, wariancie 2.9 kwotę 870,26 zł i w wariancie 5.1 kwotę 1 323,09 zł. oraz odmówił płatności w wariancie 6.4.
Zauważyć należy, że Dyrektor wraz z pismem procesowym (k. 51 akt sądowych), przekazał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Nr (...) z dnia 3 marca 2020 r. i jednocześnie poinformował, iż kwota przyznanej stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 nie uległa zmianie. W kontekście powyższego zaznaczenia wymaga, że jakkolwiek Sąd uchylił decyzję Dyrektora z 7 marca 2019r., to w wydanej następnie decyzji z 3 marca 2020r., kwota przyznanej płatności za wariant 2.9 w 2016r., nie uległa zmianie i wynosi 870,26 zł.
Dodatkowo wskazać należy, że w odniesieniu do wniosku kontynuacyjnego na rok 2017, strona ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jedynie w wariancie 2.1 oraz 5.1. Kierownik BP decyzją Nr (...) z dnia 28 grudnia 2018r., przyznał B.W. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 6 287,80 zł w tym: w ramach wariantu 2.1 kwotę 2 109,30 zł oraz w ramach wariantu 5.1 kwotę 4 178,50 zł. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie do Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. Decyzją Nr (...) z dnia 27 lutego 2019 r. Dyrektor Ś. o Oddziału Regionalnego ARiMR w K. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP.
W konsekwencji w realiach niniejszej sprawy organ słusznie przyjął, że wnioskodawca w trakcie trwania programu rolnośrodowiskowego ograniczył zakres wniosku w kolejnym roku tj. 2017 do wariantów 2.1 i 5.1 rezygnując z ubiegania się o płatności w ramach wariantów 2.9 i 6.4. Tym samym strona w 2017 roku zaprzestała realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów 2.9 i 6.4.
Zatem prawidłowe są ustalenia organu, że na kwotę nienależnie pobranych składają się płatności przyznane w ramach wariantu 2.9 w 2014 r. w wysokości 5 867,40 zł., w 2015 r. w wysokości 6 267,80 zł. oraz w 2016 r. w wysokości 870,26zł., w przypadku zaś wariantu 6.4 w 2014 r. w wysokości 840,00 zł.
Łączna kwota do zwrotu w przypadku zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w przypadku wariantu 2.9 wynosi zatem 13 005,46 zł. (5 867,40 zł + 6 267,80 zł + 870,26 zł), w przypadku wariantu 6.4 wynosi 840,00 zł., co daje łączną kwotę nienależnie pobranych płatności - 13 845,46 zł.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że stanowisko organu, zgodnie z którym otrzymana przez skarżącego pomoc rolnośrodowiskowa stała się pomocą pobraną nienależnie, jest prawidłowe. W konsekwencji, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy i § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przedmiotowa płatność podlega zwrotowi. Pomoc pobrana nienależnie jest to między innymi pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres. Skoro rolnik przyjmujący płatność rolnośrodowiskową przyjął na siebie zobowiązanie realizacji 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oczywistym jest, że stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji tego zobowiązania w trakcie pięcioletniego okresu, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego spełnia przesłankę, że rolnik nie realizuje całego zobowiązania w zakresie przyjętego pakietu, zaś pobrana płatność podlega zwrotowi. Celem programu rolnośrodowiskowego jest realizacja przyjętych założeń w określonym okresie. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki NSA z 11 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 5397/16, z 10 września 2013 r., sygn. akt II GSK 714/12, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 157/15;, WSA w Białymstoku z 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 480/14, WSA we Wrocławiu z 15 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 417/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania regulacje wspólnotowe, przewidujące możliwość zwolnienia beneficjenta nienależnie pobranych płatności z obowiązku zwrotu uzyskanego wsparcia ze względu na pomyłkę organu (art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011), czy przedawnienie (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.),
Stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011) obowiązek zwrotu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Sąd podziela argumentację, że nie można mówić o pomyłce organu w sytuacji, gdy płatności rolnośrodowiskowe w za lata 2014, 2015 i 2016 zostały B.W. przyznane i wypłacone na wniosek skarżącego na podstawie stosownych decyzji organu. Słusznie w tym kontekście organ odwoławczy wyargumentował, że wystąpienie o płatności rolnośrodowiskowej nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem rolnika, zaś przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu określonej działalności rolniczej. Beneficjent tychże środków powinien dołożyć należytej staranności by ubiegając się o środki publiczne, spełniać przesłanki określone w przepisach prawa. Nadto zauważenia wymaga, że przyznając płatności organ nie posiadał wiedzy, że strona przerwie realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w roku 2017.
Przepis art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95 przewiduje jako zasadę czteroletni okres przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 z tym, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustała. Wskazany przepis wyznacza też ostateczny moment okresu przedawnienia, którym jest w przypadku programów wieloletnich, moment ostatecznego zakończenia programu. W realiach niniejszej sprawy termin zakończenia projektu określono na 15 marca 2019r. W świetle powyższego należy przyjąć, że czteroletni termin przewidziany w 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 2988/95 nie upłynął i organ był uprawniony do orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Sąd podziela też stanowisko organu, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Kwoty pobranych płatności za poszczególne okresy (lata) objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym przekraczają kwoty stanowiące równowartość 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006.
Dodatkowo zaznaczenia wymaga, że postępowanie, o którym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jest samodzielnym postępowaniem, w którym także w drodze decyzji administracyjnej następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego w związku z otrzymaną pomocą zobowiązania przez wymagany okres.
Istotne przy tym jest, że stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji omówionego zobowiązania wiąże się nie tylko z utratą bieżących płatności, ale również z koniecznością zwrotu płatności już wypłaconych. Jest to wynikiem trwałego charakteru zobowiązania rolnośrodowiskowego, które powinno być prawidłowo realizowane w całym okresie 5-letnim, na takim samym obszarze, z pewnymi wyjątkami, które w badanej sprawie nie mają zastosowania.
Ujawnione w sprawie okoliczności faktyczne czynią uzasadniony wniosek, że rolnik nie wywiązał się z przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, którego termin upływał 15 marca 2019r.
W świetle powyższych rozważań Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności było prawidłowe. Organ zastosował właściwe przepisy prawa oraz przeanalizował wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia rodzaju prowadzonej sprawy i zapadłego w niej rozstrzygnięcia.
Końcowo zauważenia wymaga, że skarżący w złożonej skardze nie sformułował konkretnych zarzutów wobec zaskarżonej decyzji, poprzestając na stwierdzeniach jej niewystarczającego obiektywizmu, czy braku uwzględnienia wszystkich aspektów sprawy. Podnosząc argument o niewyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, skarżący nie precyzuje jakie okoliczności – pominięte przez organ uznaje za istotne i konieczne do wyjaśnienia. Uzasadnienie skargi jest lakoniczne w swej treści oraz przedstawia ogólnikowe argumenty, które nie sposób uznać za trafne i słuszne.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.