I SA/Ke 396/25

I SA/Ke 396/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 134 par. 1, art. 119 pkt 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 62 ust. 1, art. 16, art. 29 ust. 8, art. 66 ust. 1-4,
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 63 par. 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 lipca 2025 r. nr [...] Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Busku - Zdroju (organ I instancji) nr [...] z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie przyznania A. S. (strona, skarżący) płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że 18 czerwca 2024 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Busku - Zdroju wpłynął złożony w formie elektronicznej za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego, w aplikacji eWniosekPIus, wniosek A. S. o przyznanie płatności na rok 2024. W oparciu o złożony wniosek strona zgłosiła do podstawowego wsparcia dochodu oraz do płatności redystrybucyjnej działki o łącznej powierzchni 19,85 ha oraz do uzupełniającej płatności podstawowej działki o powierzchni 5,65 ha. Zawnioskowała również o płatności ONW, płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz ekoschemat dobrostan zwierząt - rozstrzygane w odrębnych postępowaniach.
Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z 5 lutego 2025 r. K. Biura Powiatowego ARiMR w Busku - Zdroju przyznał stronie płatności z tytułu:
• podstawowego wsparcia dochodów w wysokości 9514,21 zł,
• płatności redystrybucyjnej w wysokości 3323,48 zł,
• uzupełniającej płatności podstawowej w wysokości 356,56 zł.
Ponadto w ww. decyzji organ orzekł, że rozstrzygnięcie w sprawie płatności dobrostanowej na rok 2024 nastąpi w odrębnej decyzji.
W odwołaniu strona wnosiła o powtórną weryfikację wydanej decyzji. W szczególności zwróciła uwagę na to, że z powodu niedopatrzenia nie zaznaczyła ubiegania się o wsparcie dochodów związane z produkcją do owiec (płatność do owiec). W trakcie wypełniania wniosku największą uwagę poświęcono prawidłowemu zadeklarowaniu owiec w ramach wniosku rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz płatności dobrostanowej. Pomimo istnienia przesłanek do przyznania płatności z tytułu wsparcia dochodów związanego z produkcją do owiec, w wyniku niedopatrzenia i oczywistego błędu, odpowiedni checkbox we wniosku nie został zaznaczony, a tym samym płatność nie została przyznana.
Organ odwoławczy decyzją z 27 marca 2025 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. K. Biura Powiatowego ARiMR w Busku-Zdroju po ponownym przeprowadzeniu postępowania z uwzględnieniem informacji zawartej w treści odwołania dotyczącej żądania uznania braku wnioskowania za oczywista omyłkę, decyzją z 29 kwietnia 2025 r. przyznał stronie podstawowe wsparcie dochodów w wysokości 9514,21 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 3323,48 zł oraz uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 356,56 zł. Organ I instancji stwierdził, że w zakresie płatności do owiec nie zaistniały przesłanki uznania braku wnioskowania o płatność do owiec za oczywistą omyłkę.
W złożonym odwołaniu strona zwróciła się z prośbą o uznanie braku wnioskowania o płatność do owiec za błąd oczywisty. Podniosła, że wnioskowała o płatność dobrostanową do owiec, co uzasadnia, że brak wnioskowania o płatność w ramach wsparcia dochodów związanych z produkcją do owiec był błędem oczywistym. Strona nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że błąd nie został wykryty na etapie kontroli administracyjnej.
Rozpatrując wniesione odwołanie, organ wskazał na przepisy ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2024 r., poz. 1741; ze zm.) zwanej dalej "ustawą" i podniósł, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest brak przyznania płatności związanej z produkcją do zwierząt gatunku owca domowa (Ovis aries). Z treści złożonego odwołania wynika, że wolą strony było ubieganie się o ww. płatność, o czym wg strony, może sugerować jednoczesne wnioskowanie o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w wariancie 6.3.7 owce wielkopolskie do 119 sztuk owiec, czy ubieganie się o płatność dobrostanową do owiec.
Organ przywołał art. 16 ustawy i wyjaśnił, że wnioskowanie o poszczególne płatności w aplikacji eWniosekPIus odbywa się za pomocą checkboxów. Strona zawnioskowała, m.in. o podstawowe wsparcie dochodów, uzupełniającą płatność podstawową, płatności ONW, schematy na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (ekoschematy) i płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne. Co prawda strona wskazała, że w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz płatności w ramach ekoschematu dobrostan zwierząt pomocą objęte zostały zwierzęta z gatunku owca domowa, ale nie jest to równoznaczne z wnioskowaniem o wsparcie w ramach płatności związanej z produkcją przyznawaną na podstawie art. 29 ustawy. Organ zaznaczył, że w zakresie poszczególnych płatności różny jest okres, na podstawie którego ustalana jest liczba zwierząt do płatności. Płatność do owiec w ramach płatności bezpośrednich przyznawana jest od sztuk posiadanych przez rolnika od dnia 15 marca do dnia 15 kwietnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.
Skarżący we wniosku z 18 czerwca 2024 r. ubiegał się o podstawowe wsparcie dochodów, płatność redystrybucyjną oraz o uzupełniającą płatność podstawową, wobec czego organ I instancji przeprowadził postępowanie w tym zakresie. W myśl art. 16 ustawy organ I instancji związany był wnioskiem strony. Nie można zatem zgodzić się ze stroną, iż brak ubiegania się o płatność do owiec jest oczywistą omyłką. Strona oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności, w związku z powyższym należy stwierdzić, że odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku ponosi wyłącznie wnioskujący. Ponadto organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania nie jest obowiązany do oceny wniosku w zakresie możliwości ubiegania się strony o poszczególne płatności. Wnioskodawca nie może obciążać za swoje niedopatrzenie winą organu, który przeprowadził postępowanie w prawidłowy sposób. Wniosek sformułowany był jasno i wyraźnie, co do przedmiotu żądania, jak i jego zakresu. Płatność do owiec jest płatnością, o którą producent ubiega się dobrowolnie, zatem to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek złożenia wniosku w taki sposób, aby organ odczytał żądnie wnioskodawcy zgodnie z jego wolą.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku oraz stwierdzonych w toku postępowania i stwierdził, że rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Busku - Zdroju jest prawidłowe.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze A. S. zaskarżył decyzję z 22 lipca 2025 r. "w zakresie w jakim organ w postępowaniu administracyjnym nie dążył do ustalenia rzeczywistej woli skarżącego i nie wezwał skarżącego do wyjaśnienia lub usunięcia nieścisłości wynikających z treści wniosku w kontekście rodzaju i ilości wnioskowanych przez niego płatności oraz całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na skutek czego skarżący został pozbawiony możliwości uzyskania wsparcia dochodów do produkcji zwierząt z gatunku owca domowa".
Zarzucił naruszenie:
1) § 36 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 poprzez bezzasadne przyjęcie, że błąd skarżącego polegający na braku ubiegania się o wsparcie dochodów związanych z produkcją zwierzęcą nie stanowił oczywistego błędu w rozumieniu cyt. przepisu, podczas gdy błąd ten był łatwy do zauważenia w kontekście identyfikacji pozostałych żądań wniosku o przyznanie płatności oraz możliwy do ustalenia na podstawie ewidencji jakie posiada w swoich zasobach K. Powiatowego Biura Powiatowego ARiMR w Busku Zdroju;
2) art. 62 ust. 1 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 poprzez niezauważenie przez organ I instancji nieścisłości zawartych we wniosku w kontekście zawartych w nim żądań i niepoinformowanie skarżącego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o stwierdzonych nieścisłościach dotyczących braku wnioskowania o płatność do produkcji zwierząt oraz o skutkach nieusunięcia tego braku w terminie, podczas gdy rzeczywistą wolą skarżącego było ubieganie się o przyznanie płatności także do wsparcia dochodów z zakresu produkcji zwierząt, a niedokładność ta była łatwa do zidentyfikowania w kontekście całego zebranego w sprawie materiału dowodowego;
3) art. 66 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, brak udzielenia skarżącemu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do wyjaśnienia lub usunięcia nieścisłości wynikających z treści wniosku, co ostatecznie uniemożliwiło skarżącemu poprawienie wniosku przed wydaniem decyzji ustalającej płatności i skutkowało naruszeniem przez organ przepisu art. 62 ust. 1 cyt. ustawy;
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniósł, że już z samej analizy wniosku o płatność wynika, że jego żądania dotyczące przyznania płatności, od których uzależnione jest posiadanie zwierząt, były od samego początku niespójne, co wskazuje, że brak wnioskowania o płatność do produkcji zwierząt mógł wynikać ze zwykłej pomyłki skarżącego. Wątpliwości organu na etapie weryfikacji wniosku powinien zwłaszcza wzbudzić fakt, dlaczego wnioskodawca wnioskuje o płatności do zwierząt w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, czy ekoschematu dobrostan zwierząt i nie wnioskuje jednocześnie o płatności do produkcji zwierząt. Co więcej, organ powinien był dostrzec, że wnioskodawca co roku wnioskuje o te same płatności w ramach wsparcia do produkcji, w tym produkcji zwierzęcej, a także że w całym minionym roku posiadał na stanie zwierzęta hodowlane z gatunku owca domowa. Niespójność tego rodzaju już prima facie może wskazywać na to, że we wniosku o płatność mogło dojść do oczywistej omyłki wynikającej z przeoczenia, tym bardziej, że w poprzednich latach wnioskodawca nigdy nie rezygnował z płatności do produkcji zwierząt. Weryfikując wniosek o płatność, organ nie pochylił się jednak w jakikolwiek sposób nad treścią żądań wniosku i w sposób automatyczny założył, że skoro wnioskodawca nie zaznaczył odpowiedniego checkboxa dotyczącego płatności do produkcji zwierząt, to należało przyjąć, że nie zamierza się on ubiegać o daną płatność, a to w konsekwencji pozbawiło wnioskodawcę płatności, która w świetle dołączonych do wniosku dokumentów mu się należała. Organ powinien zwłaszcza zwrócić uwagę na fakt, dlaczego rolnik, który posiada zwierzęta hodowlane, z których posiadaniem związane jest uzyskanie wsparcia, nie zawnioskował o płatność podstawową do produkcji zwierząt przy jednoczesnym wnioskowaniu o inne dopłaty, które również związane są z ich posiadaniem. Zarówno organ I Instancji, jak i II instancji nad tym problemem się nie pochyliły, a przyjęcie za organem II instancji, że ów błąd nie mógł zostać wychwycony, ponieważ w zakresie poszczególnych płatności różny jest okres, na podstawie którego ustalana jest liczba zwierząt do płatności, jest całkowicie nieprzekonywujące. Stwierdzenie to wręcz sugeruje, że organy były świadome nieścisłości wynikającej z treści wniosku o płatność i wiedziały, że wnioskodawca posiada zwierzęta, które uprawniają go do uzyskania wsparcia produkcji, a mimo to nie podjęły żadnych działań, aby upewnić się jaka była rzeczywista wola wnioskodawcy na etapie wnioskowania o płatność. Warunkiem przyznania płatności w ramach wszystkich wnioskowanych przez skarżącego płatności - niezależnie od okresu w jakim liczony jest dobrostan zwierząt - było posiadanie zwierząt, które w minionym roku wnioskodawca posiadał. Organ I instancji był w stanie te informacje ustalić z urzędu, chociażby na podstawie analizy wniosku lub rejestrów, jakie sam posiada, bowiem dobrostan zwierząt jest ewidencjonowany w ramach rejestrów, jakie prowadzi powiatowy kierownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Natomiast wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanej regulacji sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W skardze A. S. zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a organ do tego wniosku się przychylił w odpowiedzi na skargę.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Ponieważ skarżący nie kwestionował zaskarżonej decyzji w całości, istota sporu sprowadzała się wyłącznie do oceny, czy zasadnym brał brak przyznania płatności związanej z produkcją do zwierząt gatunku owca domowa (Ovis aries). Skarżący twierdzi, że jego wolą było ubieganie się o tę płatność, orzekające w sprawie organy z kolei stoją na stanowisku, że były związane wnioskiem o przyznanie płatności, w którym skarżący o ww. płatność nie wnioskował.
Wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 ustawy:
1. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy płatności związane z produkcją są przyznawane rolnikowi m.in. do zwierząt gatunku owca domowa (Ovis aries).
Wg art. 29 ust. 6 ustawy płatności związane z produkcją do zwierząt gatunków owca domowa i koza domowa są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) posiada samice danego gatunku, których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 12 miesięcy;
2) liczba zwierząt, o których mowa w pkt 1, objętych wnioskiem o przyznanie danej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej:
a) 10 sztuk - w przypadku owiec,
b) 5 sztuk - w przypadku kóz.
Szczegółowe warunki i szczegółowy tryb przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1186), zwanym dalej "rozporządzeniem".
Zgodnie z § 16 ust. 2 rozporządzenia płatność do owiec przysługuje do zwierząt posiadanych przez rolnika od dnia 15 marca do dnia 15 kwietnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, i w odniesieniu do których:
1) do dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności do owiec, dokonano zgłoszeń do komputerowej bazy danych wymaganych na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
2) najpóźniej od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności do owiec, zostały spełnione wymagania w zakresie identyfikacji zwierząt określone w przepisach wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Kluczowy znaczenie w sprawie ma natomiast art. 16 ustawy, zgodnie z którym pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie, z wyłączeniem operacji, w ramach których beneficjent zostaje wyłoniony zgodnie z przepisami ustawy z 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych.
Wynika z niego niewątpliwie, że ubieganie się o płatności ma charakter wnioskowy, a postępowanie prowadzone jest w zakresie określonym we wniosku. Złożenie wniosku o przyznanie płatności jest dobrowolne i stanowi uprawnienie, nie zaś obowiązek. Postępowanie w sprawach dotyczących płatności jest sformalizowane. Oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu, a organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wyłączny wniosek skarżącego, zaś wnioskodawca nie jest zobowiązany do uzyskania płatności i składania wniosku, ale korzysta z uprawnienia, które wynika z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Kielcach z 22 marca 2018 r., I SA/Ke 9/18, dostępny w CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zauważyć również należy, że prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika ono z przepisów krajowych i unijnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga zatem od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa. Rolnik (potencjalny beneficjent) składając wniosek o płatności, składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że jego autor zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile jednoznacznie o taką pomoc się zwracają (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2019 r., I GSK 1119/18, dostępny jak wyżej).
Zgodnie z art. 5 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Natomiast stosownie do treści art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
Z powyżej przytoczonych przepisów prawa wynika, że wniosek o przyznanie, m.in. spornej płatności powinien przede wszystkim spełniać warunki podania, które zostały uregulowane w k.p.a., tj. powinien zawierać żądanie wyrażające wolę osoby, od której wniosek pochodzi. Przyjmuje się, że na gruncie art. 63 § 2 k.p.a., normującym elementy podania (w tym żądanie jako jeden z nich) o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ. Określenie żądania jest obowiązkiem strony, która zwraca się do organu o podjęcie działania. Powinno ono spełniać wymóg jednoznacznego, wyraźnego i niebudzącego wątpliwości. Żądanie (jego treść) wiąże się bowiem z wyznaczeniem przedmiotu postępowania w ogóle albo rodzaju i charakteru dalszych czynności organu administracji publicznej. Określenie żądania należy zawsze do wnoszącego podanie. Organ nie może zatem wyręczyć strony i zdecydować za nią, w jakim przedmiocie i w jakim trybie będzie toczyć się postępowanie zainicjowane jej podaniem (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., I OSK 681/23, dostępny jak wyżej). W sprawach wszczynanych na wniosek strony, strona w swym żądaniu określa przedmiot postępowania administracyjnego, zaś organ rozpatrując żądanie w tym przedmiocie, po ustaleniu stanu faktycznego, zobligowany jest do jego subsumcji pod właściwy dla danego przedmiotu przepis prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek z 13 czerwca 2025 r., z którego nie wynika, aby skarżący wnioskował o przyznanie spornej płatności do owiec. Okoliczności tej zresztą skarżący nie kwestionuje, podnosząc już w odwołaniu, że z powodu niedopatrzenia, nie zaznaczył wsparcia dochodów związanego z produkcją do owiec.
W ocenie sądu powyższe świadczy o tym, że organy prawidłowo uznały, że zakresem żądania skarżącego w złożonym wniosku nie była płatność związana z produkcją do zwierząt gatunków owca domowa.
Nie ma racji skarżący, zarzucając organowi naruszenie art. 62 ust. 1 w zw. z art. 16 ustawy. Nie sposób przyjąć, że wobec sformułowania wniosku organ winien zweryfikować i wyjaśnić "nieścisłość" w postaci braku ubiegania się o sporną płatność poprzez wezwanie skarżącego do skorygowania wniosku. Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać zmiany wniosku o przyznanie tej pomocy, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności nie był jednak dotknięty brakami. Wniosek złożony przez stronę wraz z załącznikami zawierał jednoznaczne wskazanie płatności, których przyznania domagała się strona. Z treści złożonych przez nią dokumentów jednoznacznie wynikało, o jakie płatności wnioskuje. Wniosek wraz z dołączonymi załącznikami był kompletny i nie naruszał wymogów formalnych ustalonych w powszechnie obowiązujących przepisach. Skoro tak, to prawidłowo organ nadał mu dalszy bieg, nie wzywając strony do jego uzupełnienia w trybie art. 62 ust. 1 ustawy.
Brak żądania określonej płatności nie świadczy, zdaniem sądu, o brakach wniosku w rozumieniu art. 62 ust. 1 ustawy. Przemawia za tym również fakt, że w przypadku wnioskowania o płatność do owiec wystarczające jest tylko samo zaznaczenie odpowiedniego checkboxa we wniosku o ubieganie się o tę płatność, bez konieczności wpisywania numerów identyfikacyjnych zwierząt. Posiadanie zwierząt potwierdzane jest w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, co wynika wprost z art. 29 ust. 8 ustawy. Dodatkowo, w kontekście naruszenia § 36 rozporządzenia wyjaśnić należy, że oczywiste błędy, to takie, które mogą być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego. Tylko takie błędy mogą zostać poprawione przez rolnika po złożeniu wniosku, jednak nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie o przyznanie ww. płatności. W sprawie nie zachodzi zatem sytuacja określona w § 36 rozporządzenia. Niewątpliwym w sprawie jest bowiem, że skarżący nie ubiegał się o przyznanie spornej płatności. Przyznaje to również sam skarżący, wskazując że nie wystąpił o tę płatność z powodu niedopatrzenia, a fakt ten został dostrzeżony dopiero po otrzymaniu decyzji za rok 2024 (odwołanie z 17 lutego 2024 r.).
Należy także podkreślić, że wypełnienie wniosku o płatności musi każdorazowo wiązać się ze starannym działaniem, bowiem skutki błędów popełnionych we wniosku o płatność oraz innych składanych dokumentach obciążają wnioskodawcę (por. wyrok WSA w Łodzi, III SA/Łd 136/25, dostępny jak wyżej).
W okolicznościach niniejszej sprawy za chybiony należało również uznać zarzut naruszenia art. 66 ust. 1-4 ustawy. Powtórzyć należy, że postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawne wypełnienie wniosku w zakresie żądania wskazanej we wniosku płatności. Organowi pozostaje zaś w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co w ocenie sądu, w niniejszej sprawie uczyniono. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku, ewentualnie w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10; dostępne jak wyżej).
W niniejszej sprawie nie było natomiast nawet żądania skarżącego co do przyznania płatności do owiec.
W przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił żadnego kontrdowodu, który by podważył ustalenia organu I i II instancji. W ocenie sądu organy w sposób zgodny z prawem oceniły na podstawie zebranego materiału dowodowego zakres żądania skarżącego i w prawidłowy sposób się do niego odniosły, wydając rozstrzygnięcia.
W zakresie zarzutu braku udzielenia skarżącemu niezbędnych pouczeń raz jeszcze należy wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu, uzasadniało to oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzekł Sąd w sentencji wyroku.