I SA/Ke 392/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2005-12-21
NSApodatkoweWysokawsa
podatek rolnyumorzenie zaległościdecyzja administracyjnawłaściwość organuupoważnieniesamorząd gminnyzastępca burmistrzaOrdynacja podatkowaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnyminieważność decyzji

WSA uchylił decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji burmistrza w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, uznając, że zastępca burmistrza nie miał właściwego upoważnienia do jej wydania.

Prokurator zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji zastępcy burmistrza w sprawie umorzenia zaległości w podatku rolnym. Głównym zarzutem było wydanie decyzji przez zastępcę burmistrza bez wyraźnego upoważnienia. WSA uznał, że zastępca burmistrza nie posiadał wymaganego prawem upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych, a regulamin organizacyjny nie mógł zastąpić takiego upoważnienia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym. Prokurator zarzucił, że decyzja zastępcy burmistrza zapadła z naruszeniem przepisów o właściwości, ponieważ brak było wyraźnego upoważnienia udzielonego przez Burmistrza. SKO nie podzieliło tego stanowiska, wskazując na regulaminy organizacyjne, które miały przyznawać zastępcy burmistrza kompetencje do nadzorowania referatu podatkowego i załatwiania spraw nie zastrzeżonych dla burmistrza. Kolegium powołało się również na orzecznictwo Sądu Najwyższego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, wydanej przed 1 stycznia 2003 r., powinno toczyć się według przepisów dotychczasowych. Kluczowe było ustalenie, czy zastępca burmistrza miał właściwe upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych. Sąd stwierdził, że jedyną podstawą do delegowania uprawnień orzeczniczych przez burmistrza na zastępcę lub innych pracowników urzędu gminy był art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, który wymagał pisemnego upoważnienia. Regulamin organizacyjny urzędu gminy nie mógł zastąpić takiego indywidualnego upoważnienia. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskazując, że SKO nie rozważyło tej przesłanki, co stanowiło naruszenie art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zastępca burmistrza nie może wydawać decyzji administracyjnych bez pisemnego upoważnienia udzielonego przez burmistrza, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym. Regulamin organizacyjny urzędu gminy nie może zastąpić takiego indywidualnego upoważnienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi jedyną i wyłączną podstawę do delegowania przez burmistrza uprawnień orzeczniczych na zastępcę lub innych pracowników urzędu. Wymaga to formy pisemnej, skierowania do konkretnej osoby i precyzyjnego określenia zakresu upoważnienia. Regulamin organizacyjny określa jedynie organizację pracy aparatu pomocniczego i nie legitymuje procesowo ani materialnie zastępcy burmistrza do działania w imieniu organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. art. 24

Ordynacja podatkowa art. 247 § par.1 pkt 1 a i c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 247 § par.2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 251 § par.2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 221

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 13

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

ustawa o samorządzie gminnym art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.

Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym. art. 6a § ust.6

Pomocnicze

ustawa o samorządzie gminnym art. 33 § ust 1 i 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastępca burmistrza nie posiadał wymaganego prawem pisemnego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych. Regulamin organizacyjny urzędu gminy nie może zastąpić indywidualnego upoważnienia burmistrza. Niezbadanie przez SKO kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowiło naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO oparta na regulaminach organizacyjnych jako podstawie do wydawania decyzji przez zastępcę burmistrza. Powołanie się przez SKO na orzecznictwo Sądu Najwyższego (II CKN 371/01) jako podstawę do uznania kompetencji zastępcy burmistrza.

Godne uwagi sformułowania

brak po stronie wydającego decyzję Zastępcy Burmistrza Miasta i Gminy wyraźnego upoważnienia udzielonego przez Burmistrza, skutkuje tym, iż decyzja ta zapadła z naruszeniem przepisów o właściwości Zastępca Burmistrza miał nadane przepisami wewnętrznymi upoważnienie do załatwiania wszystkich spraw przydzielonych mu zakresem zadań, w tym także do wydawania decyzji administracyjnych nie można się z nimi zgodzić. W ocenie skarżącego przepis ust.2 art.39 ustawy o samorządzie gminnym wyraźnie wskazuje na konieczność posiadania przez Zastępcę Burmistrza upoważnienia do wydawania decyzji indywidualnych z zakresu administracji pochodzącego od Burmistrza. Upoważnienia tego nie mogą zastąpić inne uregulowania, w tym regulaminy organizacyjne uchwalone przez Radę Gminy. Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zastępca Burmistrza nie posiadał takowego upoważnienia, udzielonego przez Burmistrza Miasta i Gminy. Podstaw dla działań orzeczniczych zastępcy burmistrza nie można zaś wywodzić z regulaminu organizacyjnego urzędu gminy Wszelkie więc domniemywanie kompetencji decyzyjnych, realizowanych w sferze zewnętrznej jest prawnie niedopuszczalne

Skład orzekający

Ewa Rojek

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

sędzia

Mirosław Surma

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że regulamin organizacyjny urzędu gminy nie może zastąpić indywidualnego upoważnienia burmistrza do wydawania decyzji administracyjnych przez jego zastępcę. Podkreślenie obowiązku badania przedawnienia zobowiązania podatkowego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji (przed nowelizacjami Ordynacji podatkowej i ustawy o samorządzie gminnym). Interpretacja przepisów o właściwości organów w samorządzie terytorialnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii właściwości organów w samorządzie terytorialnym i możliwości delegowania uprawnień. Wyjaśnia, dlaczego regulaminy nie zastąpią formalnych upoważnień, co jest częstym problemem praktycznym. Dodatkowo porusza ważny aspekt przedawnienia podatkowego.

Czy zastępca burmistrza może decydować za szefa? WSA: Tylko z pisemnym upoważnieniem!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 392/05 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2005-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal
Ewa Rojek /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt 1 a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 169 poz 1387
art.24
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art.247, art.251 par.2, art.221, art.13
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 1993 nr 94 poz 431
art.6a ust.6
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym.
Dz.U. 1990 nr 16 poz 95
art.39, art. 33 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Sentencja
Sygnatura akt: I SA/Ke 392/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant: ref. staż. Krzysztof Czarnecki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21.12.2005 r. sprawy ze skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]numer [...] w przedmiocie : odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], nr [...] wydanej przez Zastępcę Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie umorzenia J. C. zaległości w podatku rolnym za 1999 r. w kwocie [...]zł.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczęto na wniosek Prokuratora, w ocenie którego brak po stronie wydającego decyzję Zastępcy Burmistrza Miasta i Gminy wyraźnego upoważnienia udzielonego przez Burmistrza, skutkuje tym, iż decyzja ta zapadła z naruszeniem przepisów o właściwości. Kolegium nie podzieliło tego stanowiska. Przywołując treść przepisów art. 39 ust.1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 13 Ordynacji podatkowej organ stwierdził, iż skoro Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy nie miał opracowanego na własne nazwisko indywidualnego zakresu obowiązków i uprawnień to powinien je wywodzić z regulaminów organizacyjnych Urzędu Miasta i Gminy, poczynając od regulaminu z dnia 08.09.1994 r., który obowiązywał do dnia 23.11.1998 r.
W ocenie Kolegium istotnym jest, iż uchwałą Rady Miasta i Gminy Nr [...] w regulaminie tym dokonano zmian, wprowadzając podział zadań samorządu gminnego między Burmistrza, Zastępcę Burmistrza i Sekretarza Miasta i Gminy. W § 3 ust.2 pkt 2 regulaminu zapisano, że Zastępca Burmistrza bezpośrednio nadzoruje działalność referatów i samodzielnych stanowisk w Urzędzie, w tym 2/Referatu podatkowego. Z kolei stosownie do treści § 4 ust.2 pkt 1 i 2 regulaminu, wykonując wyznaczone przez Burmistrza zadania, Zastępca Burmistrza miał zapewniać w powierzonym mu zakresie kompleksowe rozwiązanie problemów wynikających z zadań gminy oraz kontrolować działalność referatów i samodzielnych stanowisk pracy realizujących te zadania. Ponadto w załączniku nr 2 do tego regulaminu oprócz przypisania Zastępcy Burmistrza nadzorowania pracy Referatu Podatkowego zapisano, że Zastępca Burmistrza realizuje zadania związane z przydzielonym zakresem kompetencji określonych Regulaminem i nie zastrzeżonych do kompetencji Burmistrza. Wśród taksatywnie wymienionych zastrzeżeń nie zawarto zastrzeżenia dotyczącego wydawania decyzji administracyjnych. Z § 1 tego załącznika wynika też, że Burmistrza w czasie jego nieobecności zastępuje Zastępca Burmistrza, a zakres zastępstwa obejmuje wszystkie czynności należące do Burmistrza.
Powyższe, zdaniem Kolegium, uzasadnia stwierdzenie, iż Zastępca Burmistrza miał nadane przepisami wewnętrznymi upoważnienie do załatwiania wszystkich spraw przydzielonych mu zakresem zadań, w tym także do wydawania decyzji administracyjnych między innymi w sprawach podatkowych. Dodatkowo Kolegium powołało się na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19.09.2003 r. (sygn. akt II CKN 371/01), który uznał, iż w braku odmiennej regulacji statutowej bądź regulaminowej istnieje zbieżność kompetencyjna kierownika jednostki organizacyjnej i jego zastępcy. Kolegium ustaliło, iż podejmowanych przez Zastępcę Burmistrza decyzji nie kwestionował zarówno Burmistrz, Rada Miasta i Gminy jak i jej Komisja Rewizyjna. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że dopiero pod koniec kadencji Burmistrz zakwestionował działania swego zastępcy, co w ocenie Kolegium miało charakter pozaprawny, nie skutkujący stwierdzeniem nieważności.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mając również na uwadze wyrażoną w art. 128 Ordynacji podatkowej zasadę trwałości uznało, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.
Od powyższego rozstrzygnięcia Prokurator złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił obrazę art. 39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 08.03.1990 r. o samorządzie gminnym poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja wydana przez Zastępcę Burmistrza Miasta i Gminy nie narusza przepisów o właściwości i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...], nr [...].
W uzasadnieniu skargi Prokurator przytaczając argumenty organu podatkowego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, iż nie można się z nimi zgodzić. W ocenie skarżącego przepis ust.2 art.39 ustawy o samorządzie gminnym wyraźnie wskazuje na konieczność posiadania przez Zastępcę Burmistrza upoważnienia do wydawania decyzji indywidualnych z zakresu administracji pochodzącego od Burmistrza. Upoważnienia tego nie mogą zastąpić inne uregulowania, w tym regulaminy organizacyjne uchwalone przez Radę Gminy. Na poparcie swego stanowiska skarżący powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.04.2001 (sygn. IV SA 785/99) oraz z dnia 13.08.1996 r. (sygn. SA/Rz/R 2706/96 publ. OSS 1997/1/10), w których podkreślono, iż tylko wójt lub burmistrz może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników do wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych. Dlatego też zdaniem Prokuratora wymogu określonego ustawą nie może zastąpić domniemanie przeprowadzone dowolnie w oparciu o uregulowania wewnętrzne gminy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach jest właściwy do rozpoznania skargi stosownie do dyspozycji § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i w Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187 poz. 1926 ).
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Analiza materiału dowodowego sprawy wykazała, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Poddana kontroli sądowej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została podjęta w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej .
Po pierwsze, w sprawie zasadniczym jest ustalenie w oparciu o jakie przepisy proceduralne mogło orzekać Kolegium, jako organ uprawniony do weryfikacji decyzji ostatecznej. Wskazać tu należy bowiem, iż zgodnie przepisem art.24 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna przed dniem 1 stycznia 2003 r. podlegają rozpoznaniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach dotychczasowych.
Z uwagi więc na to, iż przedmiotem kontroli Kolegium była decyzja, która stała się ostateczna przed 1 stycznia 2003 r., postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności powinno toczyć się według przepisów art. 247 - 252 Ordynacji podatkowej w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2003 r., tj. sprzed wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy nowelizującej Ordynację podatkową.
Na gruncie tego stanu prawnego ustawodawca wprowadzał trzy przesłanki dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, a mianowicie dwie przesłanki pozytywne (art.247 § 1 Ordynacji podatkowej) i jedną przesłankę negatywną (art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej). Przesłanki pozytywne, to po pierwsze, przesłanka ostateczności decyzji i po drugie wystąpienie jednej z kwalifikowanych wad decyzji wyliczonych wyczerpująco w art.247 § 1 pkt.1-8 Ordynacji podatkowej. Przesłankę negatywną, związaną z materialnym skutkiem przedawnienia zobowiązań podatkowych ustanawiał art.247 §2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym: Organ podatkowy odmówi jednak stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli wydanie decyzji w tej sprawie nastąpiłoby po upływie terminów przewidzianych w art. 68 lub 70.
Dyspozycja art. 247 Ordynacji podatkowej wskazywała więc wyczerpująco na rodzaj rozstrzygnięć kończących postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz ich przesłanki. Z przepisu tego wynika, iż merytoryczna ocena kontrolowanej decyzji w aspekcie wad określonych w art. 247 § 1 pkt 1-8 Ordynacji podatkowej, a stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia, może nastąpić po uprzednim ustaleniu, iż w sprawie nie występuje przesłanka negatywna do stwierdzenia nieważności tj. nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego. W sytuacji, gdy taka przesłanka negatywna wystąpiła, a organ stwierdzi istnienie kwalifikowanej wady decyzji, daje temu wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do dyspozycji art.251 §2 Ordynacji podatkowej. Ciąży również wtedy na nim obowiązek stwierdzenia w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz wskazanie okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności tej decyzji.
Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest instytucją, która powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej). Podatnik jest zwolniony z długu w tym przypadku na skutek upływu czasu. Okres ten wynosi 5 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Irrelewantnym prawnie dla skutku przedawnienia jest czy wszczęto postępowanie podatkowe, jak również czy toczy się ono przed organem I czy też II instancji. Bez wątpienia czynności podejmowane przez te organy podatkowe nie powodują przerwy w biegu terminu przedawnienia. Dotyczy to również czynności procesowych podejmowanych w ramach trybów nadzwyczajnych postępowania podatkowego. Przepis art. 247 § 2 jest w swej treści jednoznaczny, przesądzając, iż przeszkodą dla stwierdzenia nieważności jest upływ terminu przedawnienia.
W przedmiotowej sprawie, Kolegium działając jako organ drugiej instancji w warunkach art. 221 Ordynacji podatkowej, nie rozważyło w ogóle kwestii ewentualnego przedawnienia zobowiązania podatkowego na dzień wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Mając zaś na uwadze regulację art.251 §2 w związku z art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej miało to istotne znaczenie dla sprawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęto bowiem w dniu [...] natomiast termin płatności podatku, którego dotyczyła decyzja wydana przez Zastępcę Burmistrza Miasta i Gminy upłynął w 1999 r.
Brak ustaleń organu podatkowego w kwestii przedawnienia, stanowił w tym przypadku naruszenie przepisu art.247 § 2 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do materialnej strony zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ordynacja podatkowa nie zawiera definicji legalnej pojęcia organu podatkowego. W doktrynie przyjmuje się, że jest nim podmiot reprezentujący związek publicznoprawny, w którego zakresie kompetencji leży wykonywanie czynności związanych z wymiarem i poborem podatków (vide B. Brzeziński, Prawo podatkowe, Toruń 1999, s. 60.). Ustawodawca ogranicza się do wyliczenia organów podatkowych w art. 13 Ordynacji podatkowej. W dacie podjęcia decyzji kontrolowanej przez Kolegium, tj. decyzji zastępcy burmistrza Ordynacja podatkowa w art. 13 §1 pkt 1 wśród organów podatkowych wymieniała przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, przyznając mu tym samym kompetencję ogólną do prowadzenia postępowania podatkowego. Odpowiednio był to wójt, burmistrz lub prezydent, który stał na czele zarządu gminy jako organu wykonawczego gminy. W dacie decyzji, co należy podkreślić, ustawy samorządowe expressis verbis nie przyznawały wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi pozycji ustrojowej organu jednostki samorządu terytorialnego jaką jest gmina. Dlatego zakres kompetencji przyznanych temu podmiotowi w konkretnych przepisach prawa materialnego był podstawą do ustalenia, że mamy do czynienia z organem administracji publicznej.
Z uwagi natomiast, iż katalog organów wyliczonych w przepisie art. 13 Ordynacji podatkowej ma charakter zamknięty należy uznać, że żadne inne organy poza wymienionymi we wskazanym wyliczeniu nie mogą być uznane za organy podatkowe, czyli za organy posiadające kompetencje (prawem określone uprawnienia i obowiązki) w zakresie prowadzenia postępowania podatkowego oraz odbierania czynności podatnika i płatnika niepowodujących wszczęcia postępowania.
W świetle powyższego organem podatkowym w znaczeniu procesowym był burmistrz (przewodniczący zarządu miasta). Ten organ jednoosobowy realizował kompetencje w zakresie podatków samorządowych, również w aspekcie stosowania ulg w tych podatkach. Podstawą ustalenia właściwości rzeczowej (materialnej) w przedmiotowej sprawie, dla zastosowanie ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej, na datę orzekania przez Zastępcę Burmistrza Miasta i Gminy był przepis art.6a ust.6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz.431 ze zm.).
Nie ma więc żadnych wątpliwości, iż na dzień podejmowania poddanej kontroli w trybie nadzwyczajnym decyzji zdolność prawną, jako zespół przesłanek decydujących o zdolności podejmowania czynności procesowych w sprawie, posiadał Burmistrz Miasta i Gminy.
W związku z powyższym zasadnicze znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy zastępca burmistrza, a jeśli tak to w jakiej sytuacji i na jakiej podstawie mógł podejmować decyzje w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym.
Nie wykluczone bowiem jest, iż burmistrz może realizować swe zadania za pośrednictwem określonych przez prawo osób. Delegowanie takich uprawnień decyzyjnych jest zawsze uprawnieniem, a nie obowiązkiem delegującego.
W dacie podejmowania decyzji przez Zastępcę Burmistrza Miasta i Gminy podstawę dla delegowania swych uprawnień orzeczniczych przez Burmistrza Miasta i Gminy stanowił przepis art. 39 ust. 2 w związku z ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. dz. U . z 1996 r., Nr 13, poz. 73), cyt. dalej jako ustawa o samorządzie gminnym. Stosownie do jego ówczesnego brzmienia wójt lub burmistrz mógł upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, w imieniu wójta lub burmistrza.
Zważyć przy tym należy, iż z konstrukcji powyższego przepisu wynika, iż instytucja delegowania uprawnień decyzyjnych (tzw. pełnomocnictwo administracyjne) ma charakter wyjątkowy i należy do wyłącznych kompetencji burmistrza. Stanowi przy tym podstawę do upoważnienia tylko osób fizycznych i to z ograniczonego kręgu (zastępców i pracowników urzędu gminy). Udzielenie pełnomocnictwa przez burmistrza wymaga formy pisemnej i określenia zakresu udzielonego upoważnienia (zob. szerzej G. Bieniek, W sprawie reprezentacji gminy jako osoby prawnej, Rejent nr 2/2003).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w dacie podejmowania decyzji Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy nie posiadał takowego upoważnienia, udzielonego przez Burmistrza Miasta i Gminy.
Podstaw dla działań orzeczniczych zastępcy burmistrza nie można zaś wywodzić z regulaminu organizacyjnego urzędu gminy, który określa właściwość funkcjonalną i odnosi się do organizacji pracy aparatu pomocniczego organu gminy. Wyznacza zakres zadań konkretnym komórkom struktury organizacyjnej urzędu (wydziałom, referatom, itd.).
Źródłem legitymacji procesowej organu podatkowego jest art. 13 Ordynacji podatkowej, legitymacji materialnej konkretne przepisy materialne ustaw podatkowych. Źródła takiego nie może, w aspekcie przepisów ustrojowych o samorządzie gminnym, stanowić regulamin, który określa organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy, jako aparatu pomocniczego organu wykonawczego gminy, tj. zarządu gminy. Expressis verbis wynika to przepisu art.33 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Przywołany przez Kolegium w motywach rozstrzygnięciach pogląd Sądu Najwyższego nie jest adekwatny do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Dotyczy on bowiem sytuacji, gdy dochodzi do dekoncentracji procesu decyzyjnego na mocy uchwały rady gminy, w warunkach art.39 ust.4 ustawy o samorządzie gminnym. Upoważnienie zawarte w tym przepisie dotyczy delegacji uprawnień decyzyjnych na organy jednostek pomocniczych oraz organy jednostek i podmiotów, za pomocą których gmina wykonuje przypisane jej zadania gminy (tzw. gminne jednostki organizacyjne). Ponadto, należy zauważyć, iż przedmiotem oceny Sądu Najwyższego była ważność i skuteczność upoważnienia udzielonego przez prezydenta miasta zastępcy dyrektora konkretnej jednostki organizacyjnej.
W przypadku upoważnienia z art.39 ust.2 ustawy o samorządzie gminnym upoważniona osoba wydaje decyzje w imieniu burmistrza. Organem decyzyjnym w aspekcie prawa, ustrojowego, materialnego oraz procesowego nadal jest więc burmistrz, który niejako realizuje swe kompetencje przy pomocy innej osoby, która nie staje się organem.
W ocenie Sądu przepis art.39 ust.1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi jedyną i wyłączną podstawę do delegowania przez burmistrza uprawnień orzeczniczych na swego zastępcę lub innych pracowników urzędu gminy.
Postawy legitymacji procesowej i materialnej do podejmowania decyzji w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym (postępowaniu podatkowym) nie mogą stanowić, przepisy regulaminu, zarówno stosowane wprost, jaki i w braku stosownego upoważnienia przez burmistrza.
Inna zasadniczo jest również konstrukcja prawna upoważnienia z art.39 ust.1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym i regulaminu organizacyjnego urzędu gminy podjętego warunkach art. 33 ust. 2 tej ustawy. Mimo, iż oba te akty administracyjne mają charakter wewnętrzny, to w przypadku pierwszego z nich mamy do czynienia z aktem indywidualnym (skierowanym do konkretnej osoby), a w drugim przypadku natomiast z aktem generalnym (skierowanym do wszystkich pracowników urzędu). Stąd w ocenie Sądu, przepisy regulaminu organizacyjnego urzędu gminy, określające zadania poszczególnych komórek organizacyjnych aparatu pomocniczego organu administracji nie legitymują ani procesowo, ani materialnie zastępcy burmistrza do działania w imieniu organu realizującego uprawnienia i obowiązki w skutkach skierowane do adresatów z poza struktury administracji (do podatników).
Wszelkie więc domniemywanie kompetencji decyzyjnych, realizowanych w sferze zewnętrznej jest prawnie niedopuszczalne, nie mają tu zastosowania żadne kolizyjne reguły interpretacyjne, np. zastosowane przez Kolegium wnioskowanie a contrario.
Dokonanie upoważnienia w warunkach art. 39 ust.2 ustawy o samorządzie gminnym jest wyłącznym uprawnieniem burmistrza (wójta, prezydenta). Dla jego skutecznego zrealizowania warunkiem koniecznym jest zachowanie formy pisemnej, skierowanie do konkretnej osoby i w sposób możliwie precyzyjny pozytywne wskazanie jego zakresu.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ podatkowy, przy ustaleniu przesłanek określonych w art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej, podejmie stosowne rozstrzygnięcie, uwzględniając przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI