I SA/Ke 386/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję odmawiającą wykreślenia zastawu skarbowego, uznając, że prawo własności samochodu przeszło na bank przed ustanowieniem zastawu z powodu niespłacenia rat kredytu.
Sprawa dotyczyła wniosku banku o wykreślenie zastawu skarbowego ustanowionego na samochodzie, który bank uważał za swoją własność na mocy umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. Organy podatkowe odmówiły wykreślenia, uznając, że w dniu ustanowienia zastawu samochód nadal należał do dłużnika. WSA uchylił decyzje organów, stwierdzając, że prawo własności przeszło na bank wcześniej z powodu niespłacenia rat kredytu, co uruchomiło warunek zawieszający przewłaszczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę R. B. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą wykreślenia wpisu zastawu skarbowego z Rejestru Zastawów Skarbowych. Zastaw został ustanowiony na samochodzie marki Dacia Logan na wniosek ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Bank domagał się wykreślenia, twierdząc, że samochód stał się jego własnością na mocy umowy kredytu z przewłaszczeniem na zabezpieczenie, po wypowiedzeniu umowy z powodu niespłacenia kredytu. Organy podatkowe uznały, że prawo własności przeszło na bank dopiero w momencie wypowiedzenia umowy, a przed tym dniem właścicielem był dłużnik, na którego rzecz ustanowiono zastaw. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Kluczową kwestią było ustalenie, kiedy faktycznie nastąpiło przejście prawa własności samochodu. Sąd, analizując umowę kredytu, stwierdził, że przewłaszczenie na zabezpieczenie było pod warunkiem zawieszającym, który uruchamiał się z chwilą naruszenia przez kredytobiorcę zobowiązań umownych, w tym niespłacenia raty. Sąd ustalił, że do niespłacenia raty doszło już w lutym 2013 r., czyli przed ustanowieniem zastawu skarbowego w kwietniu 2013 r. W związku z tym, prawo własności przeszło na bank przed ustanowieniem zastawu, co uzasadniało żądanie jego wykreślenia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Prawo własności przechodzi na wierzyciela z chwilą ziszczenia się warunku zawieszającego (np. niespłacenia raty kredytu), a nie z chwilą wypowiedzenia umowy przez wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że konstrukcja przewłaszczenia na zabezpieczenie pod warunkiem zawieszającym oznacza automatyczne przejście własności z chwilą naruszenia zobowiązania przez dłużnika (np. niespłacenia raty), co nastąpiło przed ustanowieniem zastawu skarbowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu, jeśli naruszono prawo materialne lub procesowe mające wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
Ordynacja Podatkowa art. 42a § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych, w tym gdy rzecz nie stanowiła własności podatnika w dniu ustanowienia zastawu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
Ordynacja Podatkowa art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ordynacja Podatkowa art. 121 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
k.c. art. 155 § 1
Ustawa - Kodeks cywilny
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę.
k.c. art. 90
Ustawa - Kodeks cywilny
Zasada dotycząca skutków ziszczenia się warunku, chyba że strony postanowiły inaczej.
Prawo bankowe art. 101
Ustawa - Prawo bankowe
Reguluje konstrukcje zabezpieczeń wierzytelności bankowych, w tym przewłaszczenie.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo własności samochodu przeszło na bank przed ustanowieniem zastawu skarbowego z powodu niespłacenia rat kredytu, co uruchomiło warunek zawieszający przewłaszczenia. Zastaw skarbowy nie mógł być ustanowiony na rzeczy, która nie stanowiła własności dłużnika podatkowego w dniu jego ustanowienia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów podatkowych, że prawo własności przeszło na bank dopiero z chwilą wypowiedzenia umowy kredytu, a nie z chwilą ziszczenia się warunku zawieszającego (niespłacenia raty).
Godne uwagi sformułowania
Przewłaszczenie na zabezpieczenie następuje pod warunkiem zawieszającym, że Kredytobiorca naruszy jakiekolwiek zobowiązanie wynikające z Umowy kredytu... Własność rzeczy przechodzi na nabywcę automatycznie (bez konieczności składania dodatkowych oświadczeń woli), z chwilą gdy dłużnik nie spełni w określonym terminie świadczenia...
Skład orzekający
Artur Adamiec
przewodniczący
Danuta Kuchta
sprawozdawca
Mirosław Surma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie pod warunkiem zawieszającym w kontekście ustanowienia zastawu skarbowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu z przewłaszczeniem i zastosowania art. 42a Ordynacji Podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność relacji między umowami cywilnoprawnymi (kredyt z przewłaszczeniem) a instytucjami prawa publicznego (zastaw skarbowy), co jest istotne dla praktyków.
“Czy bankowy zastaw na samochodzie był ważny, skoro właściciel nie spłacił rat kredytu? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 386/15 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2015-08-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-06-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Artur Adamiec /przewodniczący/ Danuta Kuchta /sprawozdawca/ Mirosław Surma Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) z, art. 135, art. 152,. art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 42a par/. 1, art. 122, art. 121 par. 1, Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 1964 nr 16 poz 93 art. 155 par.1, Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. B. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia wpisu z Rejestru Zastawów Skarbowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz R.B. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W.kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. odmawiającej wykreślenia z Rejestru Zastawów Skarbowych wpisu zastawu skarbowego dokonanego w dniu 4.04.2013 r. ustanowionego na wniosek ZUS Oddział w K. na samochodzie marki Dacia Logan rok produkcji 2011, o nr rej. TK1358H. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 21 marca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej - ZUS) zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o ustanowienie zastawu skarbowego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz wpis do rejestru zastawów skarbowych ruchomości w postaci samochodu osobowego marki Dacia Logan rok produkcji 2011; nr rejestracyjny TK1358H; VIN UU1KSDBL545552742 należącego do M. B.. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. W dniu 4 kwietnia 2013 r. na podstawie art. 42 § 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa ( j.t Dz. U z 2013 r.,poz.1442) - zwana dalej ,,Ordynacja Podatkowa" w związku z art. 27 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ustanowił zastaw skarbowy na ww. pojeździe oznaczony nr RZS/2605/1949/13/1-1 z tytułu zabezpieczenia należności ZUS (dalej - zastaw skarbowy) i wpisał do rejestru zastawów skarbowych. Zawiadomieniami z dnia 4 kwietnia 2013 r. Naczelnik poinformował M. B. oraz ZUS o ustanowieniu zastawu skarbowego. W dniu 15 maja 2013 r. do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wpłynął wniosek R. B. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. (dalej: Bank, skarżący) o wykreślenie wpisu zastawu skarbowego z rejestrów zastawów skarbowych. Uzasadniając wniosek Bank wskazał, że w dniu 6 maja 2013 r. została wypowiedziana przez niego umowa kredytu zawartego z M. B. i wyniku zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z tej umowy kredytu doszło do ziszczenia się warunku zawieszającego przewłaszczenia na zabezpieczenie wobec czego przedmiotowy samochód stał się własnością Banku. Ponadto wnioskodawca podkreślił, że z uwagi na to, że nie doszło do zwrotnego przeniesienia własności samochodu, samochód pozostał własnością Banku wobec czego jego zajęcie naruszyło prawo własności. Naczelnik zwrócił się do ZUS o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniosku przy uwzględnieniu okoliczności podnoszonych przez Bank. W odpowiedzi ZUS stwierdził, że wniosek nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa wobec czego brak jest podstaw do wykreślenia zastawu skarbowego. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik odmówił wykreślenia z Rejestru Zastawów Skarbowych wpisu zastawu skarbowego. Od powyższej decyzji w ustawowym terminie Bank odwołał się do Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Dyrektor Izby Skarbowej w K. zważył, że kwestie związane z zastawem skarbowym zostały uregulowane w rozdziale 3, działu III Ordynacji Podatkowej. Następnie wskazał na art. 42 a Ordynacji Podatkowej, który stanowi, że wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej oraz, że wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia w którym osoba powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. Wobec powyższego Dyrektor uznał, że kwestią zasadniczą dla przedmiotowej sprawy jest ustalenie podmiotu któremu przysługiwało prawo własności przedmiotu obciążonego zastawem w dniu jego ustanowienia. Dyrektor zważył, że pomiędzy Bankiem a M. B. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowe MKB Serwis Doradztwo i Konsultacje B. M. doszło do zwarcia umowy kredytu na zakup samochodu w której przewidziano jako jedną z form zabezpieczenia spłaty kredytu - przewłaszczenie na zabezpieczenie na rzecz Banku samochodu. Organ zacytował § 7 ust.1 i ust 2 oraz § 10 ust 1 pkt 5 umowy kredytu a następnie mając na względzie powyższe zapisy umowy doszedł do przekonania, że Bank zastosował zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe jedną z możliwych konstrukcji przewłaszczenia a mianowicie posłużenie się przeniesieniem własności pod warunkiem zawieszającym. W ocenie Dyrektora ten rodzaj przewłaszczenia powoduje, że z woli stron własność rzeczy przechodzi na nabywcę automatycznie z chwilą gdy dłużnik nie spełni w określonym terminie świadczenia, do którego jest zobowiązany albo w pewien czas po upływie terminu do świadczenia. Następnie organ wyjaśnił, że w sytuacji zastrzeżenia warunku zawieszającego możliwe jest ustanowienie zastawu skarbowego na rzeczy objętej umową przewłaszczenia na zabezpieczenie w stosunku do należności publicznoprawnych. Dłużnik korzysta z przysługującego mu prawa własności które trwa, aż do ziszczenia się warunku, wierzyciel zaś jest jedynie uprawnionym warunkowo. Argumentując kolejno organ stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie warunek ten jest powiązany z uprawnieniem Banku do wypowiedzenia umowy, gdy kredytobiorca naruszy jakiekolwiek zobowiązanie wynikające z umowy kredytu. Wobec powyższego w ocenie Dyrektora przejście prawa własności ruchomości w postaci samochodu na rzecz wierzyciela – Banku jest fakultatywne bowiem zależy od podjętej decyzji banku o rozwiązaniu umowy. Bank pismem z dnia 6 maja 2013 r. poinformował M. B. o wypowiedzeniu umowy kredytu w całości. Wobec czego, w dniu 6 maja 2013 r. z uwagi na ziszczenie się warunku zawieszającego przewłaszczenia przewidzianego w umowie kredytu przeszło na Bank prawo własności samochodu. Dyrektor uznał za bezzasadny, z uwagi na zapisy § 7 ust 2 umowy kredytu, zarzut zawarty w odwołaniu strony, że nie jest ważne kiedy bank wypowiedział umowę kredytu gdyż wypowiedzenie nie miało wpływu na przejście prawa własności. Zdaniem Dyrektora prawo własności przedmiotowego pojazdu przeszło na bank w chwili ziszczenia się warunku zawieszającego i wypowiedzenia umowy kredytu tj. w dniu 6 maja 2013 r. W konsekwencji powyższego w dniu 4 kwietnia 2013 r. tj. dniu ustanowienia zastawu skarbowego przez Naczelnika, właścicielem samochodu była M. B. i tym samym nie zaszła przesłanka z art. 42a Ordynacji Podatkowej skutkująca koniecznością wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych. W końcowych rozważaniach organ wyjaśnił, że instytucja zastawu skarbowego stanowi obok hipoteki sposób zabezpieczenia zobowiązań należnych Skarbowi Państwa. Zaznaczył, że jest instytucją odrębną od postępowania egzekucyjnego, i stanowi jedynie środek zabezpieczenia wynikający z Ordynacji Podatkowej. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wnosząc o jej i decyzji ją poprzedzającej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 42 a Ordynacji Podatkowej poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na odmowie wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych w sytuacji gdy wniosek o wykreślenie złożył właściciel rzeczy zastawionej nie będący dłużnikiem podatkowym; naruszenie art. 122 Ordynacji Podatkowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że w chwili ustanowienia zastawu skarbowego właścicielem rzeczy była M. B. podczas gdy stał się nim już Bank; naruszenie art. 121 Ordynacji Podatkowej poprzez wydanie błędnej decyzji utrzymującej w mocy wadliwą decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że strony umowy kredytu nie uczyniły warunkiem zawieszającym wypowiedzenia umowy kredytu, a jedynie zaistnienie przesłanek takiego wypowiedzenia, wobec czego skutek w postaci przejścia prawa własności pojazdu nastąpił z chwilą ziszczenia się jednej z przesłanek wskazanych w § 10 umowy kredytu. Ponadto zważył, że przyjęta w umowie kredytu konstrukcja przewłaszczenia na zabezpieczenie gwarantuje automatyczne przejście własności przedmiotu przewłaszczenia na zabezpieczenie w sytuacjach określonych w umowie. Przeciwne stanowisko niweczyłoby całkowicie cel ustanowienia zabezpieczenia w postaci przewłaszczenia na zabezpieczenie i czyniłoby go nieskutecznym. Dodatkowo strona zważyła na niespójność uzasadnienia zaskarżonej decyzji w którym Dyrektor z jednej strony zwrócił uwagę na brak konieczności składania dodatkowych oświadczeń w sytuacji zastrzeżenia warunku a następnie uznał, że własność pojazdu przeszła na Bank dopiero w dniu złożenia przez Bank odpowiedniego dodatkowego oświadczenia. Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze, w odniesieniu do braku konieczności składania oświadczenia, Dyrektor wyjaśnił, że zacytowane w decyzji stwierdzenie dotyczy kwestii automatycznego przejścia prawa własności ruchomości z chwilą ziszczenia się warunku zawieszającego. Natomiast wypowiedzenie umowy kredytu przez Bank na którą powołał się organ, był przypadkiem w wyniku którego doszło do ziszczenia się warunku zawieszającego. Dodatkowo zważył, że wypowiedzenie umowy kredytu przez Bank nie jest tożsame z oświadczeniem Banku o przejściu prawa własności samochodu. W odniesieniu na zarzuty naruszenia art. 121 i 122 Ordynacji Podatkowej Dyrektor uznał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone starannie oraz poprawnie merytorycznie przy uwzględnieniu zarówno interesu podatnika jak i Skarbu Państwa. W kwestii błędnego ustalenia stanu faktycznego organ uznał, że strona ma prawo do subiektywnej wiary w zasadność swoich zarzutów zaś przekonanie to nie musi znajdować odzwierciedlenia w stanie faktycznym oraz w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni. Argumentując kolejno organ stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie warunek ten jest powiązany z uprawnieniem Banku do wypowiedzenia umowy, gdy kredytobiorca naruszy jakiekolwiek zobowiązanie wynikające z umowy kredytu. Wobec powyższego w ocenie Dyrektora przejście prawa własności ruchomości w postaci samochodu na rzecz wierzyciela – Banku jest fakultatywne bowiem zależy od podjętej decyzji banku o rozwiązaniu umowy. Bank pismem z dnia 6 maja 2013 r. poinformował M. B. o wypowiedzeniu umowy kredytu w całości. Wobec czego, w dniu 6 maja 2013 r. z uwagi na ziszczenie się warunku zawieszającego przewłaszczenia przewidzianego w umowie kredytu przeszło na Bank prawo własności samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: ,,ustawa p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że została ona wydana z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu kwestią zasadniczą dla przedmiotowej sprawy jest ustalenie podmiotu, któremu przysługiwało prawo własności samochodu marki Dacia Logan rok produkcji 2011, o nr rej. TK1358H, obciążonego zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia. Instytucja uchylenia ustanowionego zastawu ma służyć nie tyle wyeliminowaniu zastawów wadliwych, ale przede wszystkim - ochronie osób postronnych, którym przysługuje prawo własności przedmiotu objętego zastawem. Z reguły zatem żądanie tych osób oparte jest na nowych, nieznanych uprzednio organowi, dowodach. Jeżeli zatem strona wykaże swe prawo własności, przysługujące jej w chwili ustanowienia zastawu, to zastaw winien być uchylony. Przepis art. 42a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że "wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu". Z akt sprawy wynika, że pomiędzy Bankiem a M. B. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowe MKB Serwis Doradztwo i Konsultacje doszło do zwarcia umowy kredytu na zakup samochodu w której przewidziano jako jedną z form zabezpieczenia spłaty kredytu - przewłaszczenie na zabezpieczenie na rzecz Banku samochodu. Przyjęta w umowie kredytu konstrukcja przewłaszczenia na zabezpieczenie, zgodnie z tym co strony umowy ustaliły, gwarantuje automatyczne przejście własności przedmiotu przewłaszczenia na zabezpieczenie w sytuacjach określonych w umowie. W § 7 pkt 1 umowy ustalono między innymi: "W celu zabezpieczenia wierzytelności Banku wynikających z niniejszej Umowy, Kredytobiorca niniejszym przenosi na Bank własność Samochodu (przewłaszczenie na zabezpieczenie), na warunkiem określonych poniżej albo w odrębnej umowie przewłaszczenia...". W pkt 2 § 7 umowy postanowiono, że ,,Przewłaszczenie na zabezpieczenie następuje pod warunkiem zawieszającym, że Kredytobiorca naruszy jakiekolwiek zobowiązanie wynikające z Umowy kredytu, w szczególności nie zapłaci którejkolwiek z raty Kredytu lub jej części w terminie lub naruszy zobowiązania, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie uprawnia Bank do wypowiedzenia Umowy Kredytu zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy i Regulaminem kredytowania. Oświadczenie Banku o przejściu prawa własności Samochodu zostanie doręczone Kredytobiorcy." Natomiast w § 10 określono przesłanki wypowiedzenia umowy kredytu, którą między innymi jest niezapłacenie raty kredytu w terminie (ust. 1 pkt 1). Jak wynika z powyższych ustaleń Bank zastosował, zgodnie z art. 101 Prawa bankowego, jedną z możliwych konstrukcji przewłaszczenia, a mianowicie posłużenie się przeniesieniem własności pod warunkiem zawieszającym. Ten rodzaj przewłaszczenia powoduje, że z woli stron własność rzeczy przechodzi na nabywcę automatycznie (bez konieczności składania dodatkowych oświadczeń woli), z chwilą gdy dłużnik nie spełni w określonym terminie świadczenia, do którego jest zobowiązany albo jego części. Niewątpliwie także przedmiotem przewłaszczenia była rzecz oznaczona co do tożsamości, co oznacza, że do przeniesienia jej własności ma zastosowanie art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego, który przewiduje iż "umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lun inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiła". Tak więc umowa przewłaszczenia spornego samochodu miała charakter umowy o skutku zobowiązująco-rozporządzającym, co oznacza, że dla jej skuteczności nie było niezbędne wydanie rzeczy, gdyż już sama umowa (w tym zaś wypadku - spełnienie się warunku zawieszającego) skutkowała przeniesieniem własności. Analiza powyższych postanowień umowy Kredytu prowadzi do wniosku, że ziszczenie się warunku zawieszającego, o którym mowa w pkt 2 § 7 umowy kredytu, nastąpi w dniu, w którym Kredytobiorca naruszy jakiekolwiek zobowiązanie wynikające z tej umowy, w szczególności nie zapłaci którejkolwiek z raty kredytu lub jej części w terminie. Błędne jest zatem stanowisko Dyrektora, że prawo własności przedmiotowego pojazdu przeszło na Bank w chwili ziszczenia się warunku zawieszającego i wypowiedzenia umowy kredytu tj. w dniu 6 maja 2013 r. Sąd nie podziela poglądu prawnego organów, że warunek ten jest powiązany z uprawnieniem Banku do wypowiedzenia umowy, gdy kredytobiorca naruszy jakiekolwiek zobowiązanie wynikające z umowy kredytu. Rację ma w tej kwestii skarżący stwierdzając, że strony umowy kredytu nie uczyniły warunkiem zawieszającym wypowiedzenia umowy kredytu, a jedynie zaistnienie przesłanek takiego wypowiedzenia, wobec czego skutek w postaci przejścia prawa własności pojazdu nastąpił z chwilą ziszczenia się jednej z przesłanek wskazanych w § 10 umowy kredytu. Ziszczenie się warunku zawieszającego, o którym mowa w pkt 2 § 7 umowy następuje automatycznie (obligatoryjnie) w szczególności gdy Kredytobiorca nie zapłaci którejkolwiek z raty kredytu lub jej części w terminie. Do momentu ziszczenia się warunku strony tkwią w stanie zawieszenia, a okres niepewności kończy się wraz ze ziszczeniem się warunku. Wypowiedzenie umowy kredytu jest natomiast fakultatywne, co potwierdza jednoznaczne brzmienie § 10 ust. 1 pkt 1 umowy kredytu i użyte w tym przepisie określenie ,,może". Powyższe ustalenia prowadzą do jednoznacznego wniosku, że prawo własności samochodu nie przeszło na skarżący Bank z dniem 6 maja 2013 r., kiedy to Bank pismem z dnia 6 maja 2013 r. poinformował M. B. o wypowiedzeniu umowy kredytu w całości, a w dniu gdy Kredytobiorca nie zapłacił którejkolwiek z raty Kredytu lub jej części w terminie. W aktach sprawy znajduje się pismo Banku z dnia 27 stycznia 2015 r. z treści którego wynika, że M. B. zaległa z płatnością raty kredytu w miesiącu lutym 2013 r. Potwierdzeniem tego faktu jest załącznik do w/w pisma - Raport zestawienie należności i spłat kredytu za okres od 2011-07-01 do 2015-01-27. Ziszczenie się warunku zawieszającego, o którym mowa w pkt 2 § 7 Umowy nastąpiło już w lutym 2013 r., a zatem przed ustanowieniem zastawu skarbowego i jego wpisu do rejestru – 4 kwietnia 2013 r. Zgodnie z art. 90 Kodeksu cywilnego ziszczenie się warunku co do zasady nie ma mocy wstecznej. Skutki tego zdarzenia następują ipso iure, wraz z tym momentem, a więc z chwilą ziszczenia się warunku. Reguła wyrażona w art. 90 w/w ustawy wchodzi jednak w rachubę jedynie wówczas (tak jak w n/sprawie), gdy inaczej nie zastrzeżono w treści czynności prawnej. Podkreślić ponadto należy, że z treści pisma ZUS z dnia 21 marca 2013 r. nie wynika, że wobec kredytobiorcy M. Bielskiej wszczęto postępowanie egzekucyjne i dokonano zajęcia egzekucyjnego spornego samochodu, co stanowiłoby naruszenie § 10 ust. 1 pkt 5 umowy kredytu i wobec czego ziścił się warunek zawieszający przewłaszczenie na zabezpieczenie. Argumentacja skargi w tym zakresie nie znajduje oparcia w materiale zgromadzonym w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zarzuty skargi za zasadne. Organ odwoławczy dopuścił się bowiem naruszenia przepisu art. 42 a Ordynacji Podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwie jego zastosowanie polegające na odmowie wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. W ponownym postępowaniu, przy uwzględnieniu dokonanej przez Sąd wykładni art. 42 a Ordynacji Podatkowej, zgromadzony materiał procesowy pozwoli organowi bez naruszenia art. 122 tej ustawy, rozstrzygnąć istotną w tej sprawie kwestię, a mianowicie czy w chwili ustanowienia zastawu skarbowego właścicielem rzeczy była M. B., czy stał się nim już Bank. Dodatkowo należy stwierdzić, że organ podatkowy pomijając istotną okoliczność sprawy – zaleganie z płatnościami rat kredytu już w lutym 2013 r., która mogła mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy również naruszył wskazaną w skardze zasadę postępowania podatkowego zawartej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, która mówi, że postępowanie to powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie przepisu art. 152 ustawy p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI