I SA/KE 375/22

I SA/Ke 375/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54 par. 1, art. 54, art. 1a pkt2, 12, lit. a, art. 79, art. 67 par. 1, 2, 6, art. 7 par. 2,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Uzasadnienie
Postanowieniem z 4 lipca 2022 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 24 maja 2022 r. nr [...] oddalające skargę B. K. na czynność egzekucyjną.
W uzasadnieniu wskazano, że organ egzekucyjne – Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku B. K. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty [...] S.A. z 11 kwietnia 2022 r.
z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za używanie odbiornika rtv.
Zawiadomieniem z 19 kwietnia 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS. Do Urzędu Skarbowego w K. 26 kwietnia 2022 r. wpłynęło pismo strony z 25 kwietnia 2022 r. zatytułowane "Skarga na dokonane przez komornika skarbowego czynności", w którym zaskarżyła czynność pracownika organu egzekucyjnego oraz wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w toku którego ta czynność egzekucyjna została dokonana. Strona wskazała również na nieistnienie dochodzonego obowiązku. Organ wezwał dłużniczkę do sprecyzowania żądania poprzez wskazanie czy pismo stanowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawy określone zostały w art. 33 § 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy stanowi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 ww. ustawy). W odpowiedzi strona wskazała, że pismo stanowi skargę na czynności komornika. Stwierdziła, że nie wnosi zarzutów egzekucyjnych, natomiast jako podstawę żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazała art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi strona dodatkowo zarzuciła: nieistnienie obowiązku, brak orzeczeń sądowych dotyczących dochodzonego obowiązku, brak klauzuli wykonalności, błąd co do osoby zobowiązanego, brak doręczenia upomnienia, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na osobę zobowiązanego oraz załączyła dokumenty potwierdzające problemy zdrowotne i orzeczoną niepełnosprawność
Dyrektor wskazał, że skarga przewidziana w art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2022.479), dalej "u.p.e.a." może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego. Dyrektor nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przy dokonywaniu przez organ egzekucyjny zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Tryb dokonywania zaskarżonej czynności egzekucyjnej został unormowany w art. 79 i nast. u.p.e.a. Wykonując dyspozycje zawarte w ww. przepisach, organ egzekucyjny prawidłowo zajął świadczenie w ZUS. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone stronie 22 kwietnia 2022 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności pieniężnej potwierdził odbiór tych dokumentów w tej samej dacie. W sprawie nie dopatrzono się uchybień formalnych w dokonanej czynności. Druk zawiadomienia o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej spełnia wymogi określone w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. i odpowiada ustalonemu wzorowi.
W swoich pismach, jak również w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną dłużniczka nie podniosła żadnych argumentów odnoszących się do prawidłowości dokonania zaskarżanej czynności, tj. zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Tym samym, nie wskazała sposobu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 79 u.p.e.a.
Dyrektor wskazał, że kwestie istnienia obowiązku czy też złego stanu zdrowia strony mogą być rozpatrywane przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne lub wierzyciela w innym środku zaskarżenia np. zarzutach w sprawie egzekucji administracyjnej, żądaniu umorzenia postępowania egzekucyjnego lub
w postępowaniu w zakresie udzielenia ulgi w spłacie zaległości. W przedmiocie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny prowadzi odrębne postępowanie, które zostanie zakończone wydaniem odrębnego postanowienia. Także rozpatrzenie argumentów dotyczących zasadności
i dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżania.
Odnosząc się natomiast do treści art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, Dyrektor stwierdził, że nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego w tym zakresie. Zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku bowiem wdrożenia takich środków egzekucyjnych, zobowiązany zostaje ograniczony w prawie dysponowania środkami jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji, co oznacza, że zobowiązany nie zostaje pozbawiony całości posiadanych środków z tytułu świadczenia emerytalnego ( max. do 25% tego świadczenia). Zatem dłużniczka powinna wykazać okoliczności świadczące o tym, że zajęcie świadczenia emerytalnego, było dla niej zbyt uciążliwe oraz, że cele postępowania egzekucyjnego organ mógłby osiągnąć stosując inne środki egzekucyjne. W powyższym zakresie nie zajęła strona stanowiska i nie wskazała innego środka egzekucyjnego oraz nie uzasadniła uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie B. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz powtórzyła argumentację przedstawioną w toku postępowania i skardze na czynność egzekucyjną.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. [...]) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(j.t. [...] ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto, myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika oddalające skargę na czynność egzekucyjną, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK [...]; wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK [...]; CBOSA). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność
z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. wyrok NSA z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK [...];CBOSA). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK [...]; CBOSA). Rozstrzygnięcie
w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA
z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK [...]; CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy sąd stwierdził, że organ prawidłowo dokonał oceny zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz
z ubezpieczenia społecznego zobowiązanej, a także z renty socjalnej przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Egzekucja ze świadczeń jest jednym ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a, stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, a taka należność była egzekwowana w drodze przymusu od skarżącej.
Sposób dokonania zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego
i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a równocześnie prawidłowości jego przeprowadzenia, należy rozpatrzyć na podstawie regulacji zawartych w art. 79 u.p.e.a. i następnych. Zgodnie natomiast z treścią art. 79 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu, aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zgodnie z § 2 powyższego artykułu zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia
o zajęciu, o którym mowa powyżej. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Z § 4 natomiast wynika jednoznacznie, że wraz z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego świadczenia, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile ten nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.
Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych zgodnie z wyżej powołanymi przepisami.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając jako organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego kierując do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiadomienie
z 19 kwietnia 2022 r. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało również przesłane zobowiązanej. Przesyłki zostały prawidłowo odebrane przez adresatów 22 kwietnia 2022 r. Stosownie do art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi m.in. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie skierowane do ZUS zawierało przy tym wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. oraz odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju dokumentów w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r., wydanemu na podstawie
art. 67 § 6 u.p.e.a. Skarżąca nie podniosła natomiast żadnych argumentów świadczących o wadliwości czynności egzekucyjnej zajęcia świadczeń.
Jednocześnie sąd zaznacza, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. Zdaniem sądu organ prawidłowo stwierdził, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczeń nie jest dla skarżącej zbyt uciążliwy. Należy zaznaczyć, że zastosowany środek egzekucyjny stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków. Zobowiązany nie zostaje bowiem pozbawiony całości posiadanych środków z tytułu świadczenia emerytalnego. Jest ograniczony w prawie dysponowania środkami jedynie do wysokości należności podlegającej egzekucji. Skarżąca nie wskazała przy tym żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej w zakresie nieistnienia obowiązku, braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej czy błędu co do osoby zobowiązanego wskazać należy, że kwestie te mogą stanowić przedmiot środka zaskarżenia jakim są zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Sąd stwierdza, mając na uwadze wyżej wspomnianą zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że prawidłowo organy uznały, że podnoszona przez skarżącą argumentacja odnosząca się do wyżej wymienionych kwestii nie może być przedmiotem oceny w obecnie kontrolowanym postępowaniu skargowym. Istotne przy tym jest, że ze względu na treść pisma skarżącej z 25 kwietnia 2022 r. zatytułowanego "Skarga na dokonane przez komornika skarbowego czynności" organ zwrócił się do skarżącej o sprecyzowanie żądania zawartego w tym piśmie czy stanowi m.in. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Pouczył przy tym zobowiązaną jakie okoliczności mogą stanowić podstawę tych zarzutów. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca oświadczyła kategorycznie, że "nie składała jakiegoś pisma odnośnie zarzutów oraz że złożyła skargę na czynności komornika".
W tym stanie rzeczy sąd stwierdził, że organ egzekucyjny nie uchybił obowiązkom wynikającym z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
w zakresie zastosowanego środka egzekucyjnego. W rezultacie rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne organy podjęły prawidłowe rozstrzygnięcie o jej oddaleniu. Tym samym sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.