I SA/Ke 374/23

I SA/Ke 374/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18art. 54 b par. 1, 2, 3, 4art. 17 par. 1,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 25 lipca 2023 r. nr 2601-IEE.7113.49.2023.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 lipca 2023 r. nr 2601-IEE.7113.49.2023.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej DIAS, organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Skarżysku – Kamiennej (dalej NUS, organ pierwszej instancji) z 9 czerwca 2023 r. nr 2611-SEE.7113.15685827.2023.9 odmawiające W. B. (dalej wnioskodawca, skarżący) wszczęcia postępowania o wydanie postanowienia/decyzji w sprawie uchylenia zajęcia.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ pierwszej instancji prowadził egzekucję administracyjną wobec majątku wnioskodawcy na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 28 marca 2022 roku, nr DWN.WW.TW.76.BBA.2022 obejmującego zaległość z tytułu zwrotu wypłaconej refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okres październik i grudzień 2017 roku oraz od stycznia do czerwca 2018 roku. Podstawę prawną dochodzonego obowiązku stanowiła decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 23 listopada 2021 roku. W celu wyegzekwowania należności objętej ww. tytułem wykonawczym, organ pierwszej instancji dokonał na podstawie zawiadomienia: z 30 marca 2022 roku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w ING Banku Śląskim S.A.; z 21 października 2022 roku zajęcia wierzytelności w VOTUM S.A.; z 25 października 2022 roku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej im. Z. Chmielewskiego, z 27 marca 2023 roku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Alior Banku S.A.; z 27 marca 2023 roku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. Stefczyka; z 27 marca 2023 roku zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Płocku.
Egzekucja administracyjna prowadzona wobec majątku wnioskodawcy została zakończona 17 kwietnia 2023 roku wskutek przekazania przez dłużników zajętych wierzytelności środków pieniężnych pozwalających na zaspokojenie w całości dochodzonej należności wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi oraz kosztami upomnienia.
Dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zostały uchylone.
Dnia 8 maja 2023 roku wnioskodawca złożył do NUS pismo z 5 maja 2023 roku zatytułowane jako wniosek o wydanie postanowienia/decyzji w sprawie uchylenia zajęcia. W piśmie tym wniósł o wydanie postanowienia/decyzji w sprawie uchylenia zajęcia wraz z pisemnym uzasadnieniem oraz rozliczeniem finansowym.
Postanowieniem z 9 czerwca 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.
Rozpoznając wniesione na ww. postanowienie zażalenie, DIAS przytoczył treść art. 18, art. 54b § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479; ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., art. 61 § 1, art. 61a § 1 K.p.a. Wyjaśnił, że w art. 54b § 2 u.p.e.a. ustawodawca nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku wydania postanowienia czy też decyzji w przypadku uchylenia dokonanych zajęć. Obowiązku takiego nie przewidują także pozostałe przepisy u.p.e.a..
Zdaniem organu odwoławczego zawiadomienie o uchyleniu zajęć należy traktować jako czynność materialno - techniczną, która nie wymaga wydania postanowienia czy też decyzji, a także na którą nie przysługują żadne środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Regulacja zawarta w tym przepisie przyjmuje więc domniemanie wydawania postanowienia. Przepis ten nie może jednak stanowić samoistnej podstawy prawnej wydania postanowienia, musi ona wynikać wprost z ustawy. Tymczasem u.p.e.a. nie stanowi o możliwości wydania rozstrzygnięcia w sprawie uchylenia zajęcia.
W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.
Zaznaczył przy tym, że odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła nie z powodu braku przymiotu strony postępowania, ale z uwagi na brak podstawy prawnej do wydania przez organ żądanego przez W. B. aktu prawnego w postaci postanowienia/decyzji.
Na postanowienie DIAS W. B. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
Wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, nakazanie temu organowi wydania stosownego postanowienia oraz zastosowania wobec obu organów sankcji oraz obciążenie organu odwoławczego kosztami postępowania sądowego.
Zarzucił organowi pierwszej instancji i organowi odwoławczemu naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację tych przepisów, w szczególności: art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 54b § 2 u.p.e.a.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach nie tylko nie przedstawili "tych innych uzasadnionych przyczyn" wynikających z art. 61a § 1 K.p.a. (stosowanego poprzez odesłanie z art. 18 u.p.e.a.), ale nawet nie uzasadniły dlaczego ich nie przedstawiły. Natomiast "inne uzasadnione przyczyny" to "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj. po pierwsze: wniesienie żądania przez osobę niemającej zdolności do czynności prawnej (które to nie zachodzą), po drugie: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w innej formie decyzji administracyjnej, gdzie można tu wymienić takie przypadki jak: sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja np. w formie czynności materialno- technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy i nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji, po trzecie: sprawa ma charakter administracji, ale nie jest objęta regulacją administracyjnoprawną, po czwarte: wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, po piąte: wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracyjnym, a po szóste: wniesienie po terminie, które to ww. przesłanki nie zaistniały" (Z. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego Warszawa 2014 ).
Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych dodał, że według tego ustabilizowanego orzecznictwa dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. "Inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcia postępowania administracyjnego to sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Nadto zdanie drugie odsyła do odpowiedniego stosowania art. 61 § 5 K.p.a., ponieważ w tym wypadku informacje są przekazywane "osobie niebędącej stroną", podczas gdy art. 61 § 5 K.p.a. nakazuje ich przekazanie stronie postępowania.
Wobec nieprzedstawienia tych "innych uzasadnionych przyczyn" nie można uznać, że działania wskazanych organów są zgodne z przepisami prawa oraz że te organy nie działają na szkodę i z pokrzywdzeniem jego osoby, z naruszeniem prawa oraz utrudniania i uniemożliwiania jego osobie realizacji przynależnych uprawnień, co stanowi rażące naruszenie zasad zawartych w przepisach K.p.a., u.p.e.a.
Argumentował, że zasadniczym elementem wadliwości wydanego przez organ drugiej instancji zaskarżonego postanowienia, jest okoliczność materialna, że uchylenie dokonanych zajęć nie jest tożsame z zakończeniem postępowania egzekucyjnego, bowiem czynności uchylenia zajęcia środków i prawne różnią się skutkami i stanowią odrębne pojęcia prawne. Zakończenie postępowania egzekucyjnego zwykle oznacza zakończenie całego postępowania egzekucyjnego. Natomiast uchylenie zajęcia nie jest tą samą czynnością zakończenia postępowania egzekucyjnego bowiem zakończenie postępowania egzekucyjnego musi skutkować wydaniem postanowienia o zakończeniu egzekucji (także umorzenia postępowania), a co za tym idzie sporządzeniem rozliczenia zajętych środków finansowych i przekazaniem tego dokumentu do uprawnionej osoby (dłużnika). Natomiast w przypadku uchylenia zajęcia środków/rachunków bankowych jako czynności administracyjnoprawnej, zawsze istnieje możliwość "odwieszenia", "uchylenia zajęcia", ponownego podjęcia czynności egzekucyjnych pod różnymi pretekstami czy powodami.
W podsumowaniu uzasadnienia skargi stwierdził, że w przypadku niewydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, działanie organu pierwszej instancji nosi, w jego odczuciu, charakter zastraszania jego osoby oraz pokazania, że organ egzekucyjny może dopuszczać się wskazanych czynów przestępczych, gdyż realizuje linię obecnej władzy i rzekomego przekonania o braku odpowiedzialności za swoje działania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności działalności organów administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne odbywa się w kontekście oceny jej zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; ze zm., dalej p.p.s.a.). Sąd ma zatem nie tylko prawo, ale też obowiązek oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w całokształcie, w tym może uwzględnić nieprawidłowość, która nie została podniesiona w zarzutach skargi.
Badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i postanowienia wydanego w pierwszej instancji przeprowadzone w oparciu o opisane wyżej kryteria wykazało, że nie naruszają one przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Przedmiot niniejszego postępowania sprowadza się do oceny prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z "innych uzasadnionych przyczyn" ze względu na to, że brak jest podstawy prawnej do wydania postanowienia lub decyzji w przypadku uchylenia czynności egzekucyjnej -dokonanych zajęć. Takie stanowisko organów wynika z wydanych w sprawie postanowień.
Ze stanu faktycznego sprawy bez wątpienia wynika, że niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wskutek wniosku skarżącego z 5 maja 2023 r. zatytułowanego "wniosek o wydanie postanowienia/decyzji w sprawie uchylenia zajęcia", w którym zwrócił się o wydanie postanowienia/decyzji w sprawie uchylenia nielegalnie zajętych środków finansowych wraz z pisemnym uzasadnieniem oraz rozliczeniem finansowym ze wskazaniem wysokości i źródeł nielegalnego zaboru jego środków finansowych.
Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania.
Organ pierwszej instancji jako podstawę postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wskazał art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Norma prawna zawarta w tym przepisie wskazuje dwie samodzielne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania:
1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną,
2) jeżeli z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".
Tak sformułowane przesłanki wskazują na przyczyny o charakterze podmiotowym i przedmiotowym, których zaistnienie uniemożliwia rozpoczęcie procedowania w sprawie i załatwienie jej w formie decyzji administracyjnej.
Organ pierwszej instancji zastosował przepis art. 61a § 1 K.p.a w związku z odesłaniem zawartym w art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym oczywistym jest, że przepisy K.p.a. mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić, a nie modyfikować u.p.e.a.(por. wyrok WSA w Szczecinie z 28 października 2009 r., II SA/Sz 679/09; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z punktu widzenia przedmiotowej sprawy istotne są tzw. "inne uzasadnione przyczyny". Jest to pojęcie niedookreślone (tzw. klauzula generalna), które ze swojej natury nie wskazuje przyczyn w sposób skonkretyzowany i kazuistyczny. W zakresie ich określania organ administracji publicznej może posłużyć się pewną swobodą, ograniczoną przyjętą praktyką oraz orzecznictwem sądów administracyjnych. Przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa. Z kolei użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wyraźnie wskazuje, że określone w art. 61a § 1 K.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli muszą cechować się oczywistością co do ich zaistnienia. Na tak wczesnym etapie organ bada jedynie kwestie o charakterze formalnoprawnym, analizując czy miało miejsce zaistnienie podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Prowadzi to do konkluzji, że na tym etapie nie ma znaczenia zasadność wniosku bądź jej brak. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym a nie merytorycznym (wyroki NSA: z 26 stycznia 2023 r., II OSK 225/20; z 5 kwietnia 2023 r., I GSK 424/19; z 5 kwietnia 2023 r., I GSK 509/19; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżący powołuje się w skardze na opracowanie autorstwa Z. K., ale wymieniając wśród "innych uzasadnionych przyczyn" w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a. sytuację, w której następuje wniesienia żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, nie dostrzega, że taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto w dalszej części uzasadnienia skargi niekonsekwentnie wskazuje, że uchylenie zajęcia środków/rachunków bankowych jest czynnością administracyjnoprawną.
W pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że wszelkie działania administracji publicznej muszą opierać się na przepisach prawa – powinny mieć podstawę ustrojową (określającą rodzaje organów administracji publicznej i ich kompetencje), materialną (określającą uprawnienia i obowiązki jednostki) i formalną (regulującą tryb rozstrzygania sprawy).
Wykładnia przepisów art. 54b u.p.e.a wskazuje że uchylenie czynności egzekucyjnej nie następuje poprzez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia).
Przemawia za tym w szczególności rezultat wykładni językowej, funkcjonalnej i systemowej.
Zgodnie z art. 54b § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny uchyla z urzędu w całości albo w części czynność egzekucyjną, jeżeli została dokonana z naruszeniem ustawy. Stosownie do treści art. 54b § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może uchylić z urzędu w całości albo w części czynność egzekucyjną, jeżeli:
1) dalsza realizacja zastosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano tej czynności egzekucyjnej:
a) jest niecelowa,
b) nie doprowadzi bezpośrednio do wyegzekwowania środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne,
c) powoduje niewspółmierne trudności lub wydatki egzekucyjne w stosunku do środków pieniężnych, które mogą być wyegzekwowane;
2) wyegzekwowanie należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych jest możliwe poprzez zastosowanie lub realizację innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego dla zobowiązanego, lub umożliwiającego wyegzekwowanie tych należności w krótszym czasie.
Art. 54b § 3 u.p.e.a. stanowi, że w przypadku, o którym mowa w § 2, pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano uchylonej czynności egzekucyjnej.
Natomiast art. 54b § 4 u.p.e.a. zaś, że organ egzekucyjny niezwłocznie zawiadamia zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o uchyleniu czynności egzekucyjnej w całości albo w części.
Analiza treści paragrafów: drugiego i czwartego ww. przepisu daje podstawy do przyjęcia, że uchylenie czynności egzekucyjnej nie jest aktem administracyjnym. Organ uchyla bowiem czynność egzekucyjną i zawiadamia o tym niezwłocznie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności.
Z przepisu art. 54b u.p.e.a. nie wynika, że uchylenie czynności egzekucyjnej następuje poprzez wydanie postanowienia czy też decyzji administracyjnej. Przy czym należy zauważyć, że organ administracji publicznej uprawniony jest do wydania decyzji i postanowienia tylko wówczas, gdy stanowi tak wyraźny przepis K.p.a. lub przepis szczególny. Stwierdzenie zawarte w art. 104 § 1 K.p.a., że załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej formie prawnej (tak NSA w wyroku z 17 grudnia 1985 r., III SA 988/85; OSPiKA 1987, Nr 5-6, poz. 116; dostępny także na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można zawsze – na wszelki wypadek – domniemywać dopuszczalności wydawania decyzji, lecz trzeba to ustalić w drodze wykładni prawa (tak J. Borkowski, Decyzja administracyjna, Zielona Góra 1998, s. 36-37). Przepis art. 54b § 4 u.p.e.a. stanowi o niezwłocznym zawiadomieniu o uchyleniu czynności egzekucyjnej, a nie doręczeniu decyzji w tej sprawie. Ponadto brak jest w u.p.e.a. unormowania dotyczącego weryfikacji uchylenia czynności egzekucyjnej. Gdyby to miała być decyzja administracyjna, to zgodnie ze stosowanym odpowiednio art. 127 § 1 K.p.a. przysługiwałoby od niej, co do zasady, odwołanie.
Stanowiska, że uchylenie czynności egzekucyjnej nie jest aktem administracyjnym nie podważa także treść art. 17 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że "o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia". W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że art. 17 § 1 u.p.e.a. nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania postanowienia. Przepis ten wskazuje jedynie, że wymienione w ustawie egzekucyjnej rozstrzygnięcia zapadają w formie postanowienia. Niemniej możliwość wydania takiego rozstrzygnięcia musi wprost wynikać z ustawy. Pogląd taki wyraził WSA w Poznaniu w wyroku z 29 września 2010 r., I SA/Po 410/10, WSA w Gliwicach w wyroku z 16 października 2013 r., I SA/Gl 193/13, WSA w Rzeszowie w wyroku z 24 września 2015 r., I SA/Rz 770/15 i WSA w Krakowie w wyroku z 13 lipca 2016 r., I SA/Kr 2016/15. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.
Nie może ujść uwadze, że art. 54b został dodany przez art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2070) zmieniającej u.p.e.a. z dniem 30 lipca 2020 roku. Z uzasadnienia projektu tej ustawy wynika, że celem projektowanego art. 54b § 2 u.p.e.a. jest stworzenie organowi egzekucyjnemu uprawnienia do uchylenia czynności egzekucyjnej. Jak wskazał projektodawca "należy wziąć pod uwagę, że organ egzekucyjny może uzyskać informacje, na podstawie których uzna, że dalsza realizacja zastosowanego środka egzekucyjnego, w ramach której dokonano czynności, będzie niecelowa, nie doprowadzi bezpośrednio do wyegzekwowania obowiązku, czy też dalsza realizacja środka powoduje niewspółmierne trudności lub wydatki egzekucyjne w stosunku do kwoty, która może być uzyskana z tego środka, albo wyegzekwowanie należności pieniężnej jest możliwe w wyniku realizacji innego środka mniej uciążliwego dla zobowiązanego, albo umożliwiającego szybsze wyegzekwowanie należności pieniężnej. Uznano, że w takim wypadku organ egzekucyjny powinien mieć możliwość uchylenia czynności bez oczekiwania na podjęte działania przez zobowiązanego".
Cel wprowadzonej instytucji prawnej - uchylenia czynności egzekucyjnej - koresponduje także ze specyfiką samego postępowania egzekucyjnego, którego istotą jest szybkość i skuteczność wykonywania określonych działań przez organ egzekucyjny.
Należy zatem przyjąć, że uchylenie czynności egzekucyjnej nie następuje poprzez jednostronny władczy akt administracyjny.
Powyższy proces wykładni oparty jest również na domniemaniu racjonalności ustawodawcy – ustawodawcy, który tworzy przepisy w sposób sensowny, racjonalny i celowy, znając cały system prawny (por. uchwała TK z 25 stycznia 1995 r., W 14/94, OTK 1995/1/19). Z domniemania racjonalności wynika domniemanie, że prawodawca nie stanowi norm zawierających luki lub zbędnych.
Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy podnieść, że w sytuacji gdy skarżący zażądał od organu egzekucyjnego wydania postanowienia/decyzji w sprawie uchylenia zajęcia środków finansowych, to ustawodawca nie przewidział, aby organ egzekucyjny miał obowiązek w takim przypadku wydać postanowienie lub decyzję. W ustawie nie ma przepisu nakazującego organowi egzekucyjnemu wydanie w takiej sytuacji postanowienia lub decyzji. W związku z czym gdyby organ egzekucyjny wydał takie postanowienie lub decyzję, to nie miałoby ono podstawy prawnej, a tym samym dotknięte byłoby wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) skutkującą stwierdzeniem jego nieważności.
Organ odwoławczy trafnie zatem uznał, że postanowienie NUS o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o "wydanie postanowienia/decyzji w sprawie uchylenia zajęcia" jest prawidłowe albowiem w niniejszym przypadku mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną" wykluczającą powadzenie postępowania. DIAS przytaczając właściwe - mające zastosowanie w sprawie przepisy, wyjaśnił ich treść i znaczenie dla sprawy. Wyjaśnił także skarżącemu, że powodem odmowy wszczęcia postępowania był brak podstawy prawnej do wydania postanowienia/ decyzji, a nie brak przymiotu strony u skarżącego.
W świetle okoliczności sprawy sąd uznał bezzasadność przytoczonych w skardze zarzutów. Sąd zauważył jednocześnie, że wbrew treści skargi zarzuty te dotyczyły naruszenia jedynie art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 54b § 2 u.p.e.a. W skardze nie wskazano natomiast naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej.
Ponadto w sytuacji gdy wydano w sprawie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie postanowienia/decyzji, niezrozumiałe jest stwierdzenie skarżącego zawarte w uzasadnieniu skargi, że przypadku niewydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, działanie organu pierwszej instancji nosi, w jego odczuciu, charakter zastraszania jego osoby oraz pokazania, że organ egzekucyjny może dopuszczać się wskazanych czynów przestępczych, gdyż realizuje linię obecnej władzy i rzekomego przekonania o braku odpowiedzialności za swoje działania.
Podsumowując, stan prawny i faktyczny sprawy niniejszej odpowiada hipotezie art. 61a § 1 K.p.a., brak bowiem podstawy prawnej do wydania postanowienia lub decyzji w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej. Zgłoszone żądanie dotyczy sprawy, w której postępowanie nie może być wszczęte. Organy obu instancji nie naruszyły zatem prawa, odmawiając wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z 5 maja 2023 r.
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.