I SA/Ke 301/25

I SA/Ke 301/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Andrzej Mącznik
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par 1, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 200 i art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 77 par 1, art. 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 268 ust. 1 pkt 2, art. 270 us. 8, art. 272 ust. 1, art. 279 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
par 2 pkt 3
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi "K. " S.A. w S. na decyzję Inne z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie opłaty zmiennej za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Inne na rzecz "K. S.A. w S. kwotę [...](tysiąc dwadzieścia trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w Sandomierzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "dyrektor") w decyzji z 22 kwietnia 2025 r.
nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Ke 467/24 orzekł w ten sposób, że:
1. nie uznał reklamacji K. Ś. Spółki Akcyjnej w S. (dalej: "spółka") z 2 sierpnia 2024 r. (data wpływu 8 sierpnia 2024 r.);
2. określił spółce opłatę zmienną za usługi wodne Nr [...] ZZ S., OZ/I kwartał/2024 w wysokości [...] zł za wprowadzanie do rzeki [...] istniejącym rowem otwartym ścieków przemysłowych z odwodnienia kopalni [...] z wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego kopalni będących mieszaniną wód podziemnych dopływających do wyrobiska oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska ujmowanych w dnie wyrobiska (rząpiu) w okresach normalnych warunków pogodowych (dalej: "opłata").
W uzasadnieniu organ wskazał, że 23 lipca 2024 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Sandomierzu (dalej: "PGWWP Zarząd Zlewni w Sandomierzu") na podstawie art. 272 ust. 6 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej "ustawa – Prawo wodne" "Prawo wodne" "p.w.") ustaliło, w formie informacji kwartalnej spółce za I kwartał 2024r. opłatę w wysokości [...] zł. Ustalona w informacji opłata została wyliczona zgodnie z oświadczeniem spółki z 11 czerwca 2024 r., w którym wykazała w tabeli A "Wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi" zawartość zawiesiny ogólnej 4,4 mg/l oraz zawartość sumaryczną chlorków i siarczanów 98 mg/l we wprowadzonych do rzeki [...] istniejącym rowem otwartym ściekach przemysłowych z odwodnienia kopalni [...] z wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego kopalni będących mieszaniną wód podziemnych dopływających do wyrobiska oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska ujmowanych w dnie wyrobiska (rząpiu) w okresach normalnych warunków pogodowych. Natomiast w tabeli D "Wprowadzanie ścieków będących wodami zasolonymi (wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych) do wód lub do ziemi" została wykazana ilość ścieków 537 740 m 3, których zawartości jonów chlorków i siarczanów ?500 mg/l m3 . Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,05 zł za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonej jako wskaźnik sumy chlorków i siarczanów) i ilości tej substancji (52 698,52 kg).
Spółka 2 sierpnia 2024 r. złożyła reklamację nie zgadzając się z naliczoną opłatą zmienną w wysokości [...] zł. Odmawiając uznania reklamacji spółki, dyrektor w decyzji z 12 sierpnia wskazał, że w reklamacji ścieki przemysłowe z odwodnienia Kopalni [...] wykazywane są w oświadczeniach jako ścieki będące wodami zasolonymi. Tymczasem z analizy posiadanego przez spółkę pozwolenia wodnoprawnego wynika jednoznacznie, że Kopalnia [...] posiada pozwolenie wodnoprawne na usługę wodną polegającą na odwodnieniu kopalni z wód podziemnych dopływających do wyrobiska i wprowadzeniu do rzeki [...] ścieków przemysłowych będących mieszaniną wód z odwodnienia kopalni oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska. Zgodnie z przepisami Prawa wodnego podmioty korzystające z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków przemysłowych obowiązane są do ponoszenia opłat stałych i zmiennych za usługi wodne. Zwolnione z opłat za usługi wodne zgodnie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CL+SO4) w tych wodach nie przekracza 500mg/l. Organ stwierdził zatem, że wprowadzane ścieki nie są wodami zasolonymi i nie ma podstaw do zastosowania ww. zwolnienia. W ocenie dyrektora w sprawie zaistniała przesłanka obligująca, na podstawie art. 273 ust. 6 Prawa wodnego, do wydania decyzji określającej wysokość opłaty, albowiem reklamacja spółki nie została uznana.
Na powyższą decyzję dyrektora z 12 sierpnia spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który wyrokiem z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt l SA/Ke 467/24 uchylił ww. decyzję dyrektora. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie spełniała następujących wymogów przepisów ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U.2024.572), dalej "k.p.a." tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 107 § 3. Sąd stwierdził m.in., że organ administracji publicznej nie rozważył dostatecznie wnikliwie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, czy wody pochodzące z odwodnienia powinny być traktowane jako ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego. Nie poddano w szczególności w ogóle analizie tego, czy stosownie do treści cytowanego przepisu, są one "niezanieczyszczone". Okoliczność ta ma decydujące znaczenie w świetle cytowanego przepisu. Zdaniem sądu, ocena tego, czy określone wody można uznać za ścieki, wymaga zatem poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych, a przede wszystkim rzeczywistą (faktyczną) jakość ścieków. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że wprowadzanie takich wód podlega opłacie z uwagi na treść pozwolenia wodnoprawnego. Organ w żaden sposób nie wykazał, że wody w przedmiotowej sprawie mogą zostać uznane za ścieki, stwierdzając, że wystarczające jest w tym zakresie odniesienie się do treści pozwolenia wodnoprawnego. Nadto organ nie rozważył i nie ocenił, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Przede wszystkim nie dokonał wykładni zwrotu "ścieki będące wodami zasolonymi", co było konieczne, ponieważ pojęcie to nie jest zdefiniowane w Prawie wodnym.
Dyrektor, przychylając się do uwag Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zawartych ww. wyroku, po ponownej analizie załączonych przez spółkę akt sprawy, odniósł się do zarzutów zawartych w reklamacji z dnia 2 sierpnia 2024 r. dotyczącej decyzji z 12 sierpnia 2024 r. W szczególności wyjaśnił, że spółka posiada pozwolenie wodnoprawne wydane decyzją PGWWP z 7 marca 2022 r. na usługi wodne obejmujące odwadnianie kopalni [...] z wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego kopalni oraz wprowadzanie do rzeki [...] ścieków przemysłowych z odwodnienia kopalni [...] będących mieszaniną wód podziemnych dopływających do wyrobiska oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska. W pozwoleniu wodnoprawnym PGWWP określiło dopuszczalne stężenia chlorków w ściekach na poziomie ?1000 mg/l oraz dopuszczalne stężenia siarczanów w ściekach na poziomie ?500 mg/l. Spółka została zobowiązana do oczyszczania ścieków przed wprowadzeniem do wód oraz prowadzenia pomiarów i rejestrowania ilości i jakości odprowadzanych ścieków przemysłowych w miejscu wylotu ścieków oczyszczonych. Spółka takie pomiary prowadzi, a ich wyniki jednoznacznie wskazują, że suma zawartości chlorków i siarczanów w odprowadzanych ściekach nie przekracza 500 mg/l. 4. Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 279 pkt. 3 Prawa wodnego zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Bezspornym jest zatem, że spółka spełnia warunki określone we wskazanym wyżej przepisie. Podkreślił, że w pozwoleniu wodnoprawnym wielkości poszczególnych zanieczyszczeń zostały określone na poziomie maksymalnym, co oznacza, że rzeczywisty ich poziom nie może przekroczyć określonych wartości. Niewykluczone jest jednak, że poziom ten może być znacznie od nich niższy i spełniać warunek określony w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Nadmienił, że nie można interpretować zakresu zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego wyłącznie w oparciu o przepisy określające sposób wyliczenia opłaty stałej i opłaty zmiennej. Z treści art. 279 Prawa wodnego wynika, że wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjne zwolnione zostały z opłat, których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 Prawa wodnego. Co więcej celem wprowadzenia odpłatnej usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków do ziemi lub do wód jest ochrona środowiska przed odprowadzeniem ścieków złej jakości. Podmiot odprowadzający ścieki, mając wpływ na ich ilość i jakość, przez wprowadzenie zwolnienia z opłaty jest motywowany do podejmowania rozwiązań umożliwiających uzyskanie jak najbardziej bezpiecznej dla środowiska ich jakości, co w efekcie przekładać się powinno na zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Zdaniem dyrektora, ustalenie opłaty zmiennej w doręczonej spółce Informacji prowadzi do sytuacji, w której spółka posiadająca pozwolenie wodnoprawne wyznaczające wielkości zanieczyszczeń na poziomie wyższym niż określone w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie korzystałaby ze zwolnienia z opłaty zmiennej, niezależnie od rzeczywistej jakości ścieków. Dyrektor powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 grudnia 2018 r., sygn. akr IV SA/Po 862/18, który zajął stanowisko, że nie można interpretować zakresu zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego wyłącznie w oparciu o przepisy określające sposób wyliczenia opłaty stałej i opłaty zmiennej. Rolą organu jest w pierwszym rzędzie ustalenie, czy w danej sprawie występują okoliczności stanowiące przesłankę do zastosowania obligatoryjnego zwolnienia, które ustawodawca wprost określił w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego.
W dalszej kolejności Dyrektor odniósł się szczegółowo do zapisów pozwolenia wodnoprawnego wydanego decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Sandomierzu z 7 marca 2022 r., z którego wynika jednoznacznie, że spółka posiada pozwolenie wodnoprawne na wymienione usługi wodne wymienione w kolejnych jej punktach, które przytoczył. Wyjaśnił, że usługi wodne, które podlegają opłatom wymieniono w art. 268, 269 i 270 Prawa wodnego. Zważywszy na zapisy pozwolenia wodnoprawnego, opłacie podlegają tylko usługi wodne wymienione w pkt 2 i 5, czyli za wprowadzanie do rzeki [...] istniejącym rowem otwartym o współrzędnych miejsca wprowadzania w geodezyjnym układzie odniesienia [...]: X = [...], Y = [...] ścieków przemysłowych z odwodnienia kopalni [...] z wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego kopalni na poziomie eksploatacyjnym: V o rzędnej [...] m n.p.m. lub VI o rzędnej [...] m n.p.m., będących mieszaniną wód podziemnych dopływających do wyrobiska oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska ujmowanych w dnie wyrobiska - rząpiu w okresach normalnych warunków pogodowych. Nadto wskazał, że według ustawy Prawo wodne podmioty korzystające z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków przemysłowych obowiązane są do ponoszenia opłat stałych i zmiennych za usługi wodne. Zgodnie z art. 270 ust. 8 Prawa wodnego podmiot uiszcza opłatę stałą zależną od ilości ścieków której nieprzekraczalna wielkość podana jest w ww. pozwoleniu wodnoprawnym jako Qmax s wyznaczone osobno dla każdego poziomu eksploatacyjnego oraz opłatę zmienną zależną od ilości i jakości ścieków przedstawianych w kwartalnych oświadczeniach podmiotu.
Odnosząc się do wyników prowadzonych przez spółkę pomiarów ilości i jakości oczyszczonych ścieków w miejscu wylotu z osadnika do rzeki [...] i stwierdzonym braku przekroczeń substancji takich jak chlorki i siarczany, dyrektor wyjaśnił, że działanie to jest zgodne z obowiązkami nałożonymi w wydanym pozwoleniu wodnoprawnym decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. z 7 marca 2022 r. Nie zmienia to jednak faktu, że nadal jest to wprowadzanie zanieczyszczeń do wód powierzchniowych, co podlega opłacie zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" według zapisów art. 9 ust. 1 dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23.10.2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z późn. zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5), z której wynika wprowadzenie systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną. Konsekwentnie zatem w przepisach ustawy Prawo wodne, które stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. ww. dyrektywy, wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości. Przy czym państwom członkowskim pozostawiono swobodę w zakresie szczegółowych rozwiązań dotyczących sposobu ustalenia opłat za korzystanie z usług wodnych.
Natomiast odnosząc się do zarzutu spółki dotyczącego zwolnienia z opłat na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego dyrektor stwierdził, że spółka na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykazała, że odprowadzane wody kopalniane są wodami zasolonymi. Wręcz przeciwnie, występując o wydanie pozwolenia lub o ustalenie kolejnego okresu jego obowiązywania, na korzystanie z usługi wodnej polegającej na wprowadzeniu ścieków przemysłowych będących mieszaniną wód z odwodnienia zakładu górniczego/kopalni oraz wód opadowych i roztopowych do rzeki/ziemi przedkładała dokumenty świadczące, że wody kopalniane nie są wodami zasolonymi, cytując operat wodnoprawny: "zawartości chlorków i siarczanów osiągają wartości typowe dla płytkich wód strefy hipergenicznej, a ze względu na budowę geologiczną regionu nie jest możliwe wystąpienie wód zasolonych, których zawartość chlorków przekraczałaby 1000 mg/dm3 lub zawartość siarczanów osiągnęłaby wartość przekraczającą 500 mg/dm3. Według "Słownika hydrogeologicznego" woda zasolona to woda o podwyższonej mineralizacji i wyraźnym słonawym smaku, o zawartości jonu Cl- co najmniej 1000 mg/dm3.
Zdaniem dyrektora z uwagi na powyższe, w omawianym przypadku nie znajdzie zastosowania zwolnienie z opłaty, o którym mowa w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Zwolnienie dotyczy wyłącznie wprowadzania do wód lub ziemi ścieków będących wodami zasolonymi. Ścieki wprowadzone do ziemi przez spółkę nie są takimi wodami.
Nadto organ wyjaśnił, że ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r. poz. 1963) wprowadziła zmiany w przepisach ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.) dotyczące ustalania opłat za usługi wodne. Zmiany te skutkują obowiązkiem modyfikacji wzorów oświadczeń składanych przez podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne Wodom Polskim w celu ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne. Modyfikacji uległa tabela dotycząca wprowadzania ścieków będących wodami zasolonymi do wód lub do ziemi, która została przesunięta do części "D" oraz rozbudowana o przeliczenia sumy jonów chlorków i siarczanów w [mg/l] na ilości chlorków i siarczanów w [kg]. Dodano również współczynnik różnicujący dla sumy chlorków i siarczanów, w przypadku korzystania przez zakład z systemu oczyszczania lub podczyszczania ścieków zasolonych w rozumieniu art. 16 pkt 50a Prawo wodne lub z systemu retencyjno-dozującego w rozumieniu art. 16 pkt 50b Prawo wodne, którego wysokość jest określona w §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2023 poz. 2471). Zmiana ta nie dotyczy spółki, gdyż zgodnie z art. 16 pkt 50a ww. ustawy przez system oczyszczania lub podczyszczania ścieków zasolonych - rozumie się urządzenia lub zespół urządzeń do oczyszczania lub podczyszczania ścieków przemysłowych lub wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, zawierających chlorki i siarczany, pozwalające zmniejszyć sumaryczne stężenie chlorków i siarczanów do poziomu stężenia poniżej 1500 mg/l, a w przypadku zakładów innych niż zakłady odprowadzające ścieki o zwiększonym zasoleniu - system pozwalający zmniejszyć sumaryczne stężenie chlorków i siarczanów co najmniej o 500 mg/l, nie wliczając w to wartości oczyszczenia lub podczyszczenia ścieków przemysłowych lub wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, zawierających chlorki i siarczany, wynikających z obowiązków oczyszczania lub podczyszczania tych ścieków lub wód nałożonych na zakład w pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym.
Spółka według treści posiadanego pozwolenia wodnoprawnego zrzuca ścieki przemysłowe, których definicję wyjaśnia na str. 6 w uzasadnieniu, cyt. "Mieszanina wód z odwodnienia złoża "[...] I", wód spływających ze skarp wyrobiska oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska, w rozumieniu przepisów art. 16 pkt 61 lit. e i pkt 64 ustawy Prawo wodne, powstała w związku z prowadzoną działalnością przemysłową stanowi ścieki przemysłowe". W związku z powyższym spółka powinna wypełniać w ww. oświadczeniach tylko tabelę A dotyczącą wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.
Końcowo dyrektor podniósł, że wysokość opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art, 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 Prawa wodnego). Zgodnie z art. 272 ust 6a ustawy wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków dowód lub ziemi ustala się także z uwzględnieniem ilości ścieków oczyszczonych lub podczyszczonych w systemie oczyszczania lub podczyszczania ścieków zasolonych, odprowadzanych z zakładu odprowadzającego ścieki o zwiększonym zasoleniu oraz zastosowania systemu retencyjno-dozującego lub innego systemu pozwalającego uzyskać ten sam efekt, co system retencyjno-dozujący. Natomiast z przedłożonych przez spółkę oświadczeń wynika, że odprowadzane ścieki zawierają substancje tj. zawiesina ogólna oraz chlorki i siarczany, które podlegają opłacie zmiennej.
W konsekwencji organ stwierdził, że skoro strona posiada aktualne pozwolenie wodnoprawne, na podstawie którego wprowadza ścieki przemysłowe do wód, zatem reklamacja nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ zgodnie z pozwoleniem i zebranym w sprawie materiałem dowodowym faktycznie dokonuje ona wprowadzania ścieków przemysłowych do cieku, za co zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zobowiązana jest uiszczać opłatę wskazaną w informacji.
Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 16 pkt 61 lit. e) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. 2024 r., poz. 1087 z późn. zm., w dalszej części p.w.) w zw. z art. 16 pkt 58, pkt 74 p.w. i w związku z art. 3 pkt 4 ustawy z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. 2025 r., poz. 647 z późn. zm., w dalszej części p.o.ś.) poprzez błędną ich wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że wody z odwodnienia zakładu górniczego skarżącej stanowią "ścieki przemysłowe", więc nie można ich zakwalifikować do kategorii "niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych", ponieważ wody te zawierają substancje chlorki i siarczany oraz substancje w zawiesinie, co skutkowało błędnym uznaniem, że wody z odwodnienia kopalni [...] odprowadzane przez skarżącą w stanie niezmienionym (naturalnym) stanowią ścieki przemysłowe i nie mogą stanowić "niezanieczyszczonych wód" w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) p.w., podczas gdy pojęcie "niezanieczyszczonych wód" nie jest zdefiniowane w Prawie wodnym i nie ma wyraźnej podstawy prawnej, żeby uznać wody z odwodnienia kopalni [...] za ścieki przemysłowe;
2. art. 279 pkt 3 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 278 ust. 1 i 3 oraz w zw. z art. 272 ust. 6 i z art. 268 ust. 1 pkt 2 i 272 ust. 6 p.w. oraz § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. 2023, poz. 2471) poprzez ich błędną wykładnię, w tym przede wszystkim art. 279 pkt 3 p.w., skutkującą niezastosowaniem tego przepisu w niniejszej sprawie i błędnym przyjęciem, że skarżąca posiada aktualne pozwolenie wodnoprawne, na podstawie którego wprowadza ścieki przemysłowe do wód, które nie są wodami zasolonymi, zatem reklamacja nie może zostać uwzględniona, ponieważ zgodnie z pozwoleniem skarżący faktycznie dokonuje wprowadzania ścieków przemysłowych do cieku, za co zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zobowiązany jest uiszczać opłatę wskazaną przez organ PGW WP w informacji, tj. opłatę w wysokości [...] zł wyliczoną na podstawie wskaźnika najwyższego, jakim jest suma chlorków i siarczanów, podczas gdy skarżąca odprowadza do rzeki [...] wody oczyszczone z odwodnienia kopalni [...] i korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 279 pkt 3 p.w.;
3. art. 16 pkt 64 w zw. z art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. poprzez błędne przyjęcie, że wody pochodzące z odwodnienia kopalni [...] odprowadzane przez skarżącą do rzeki [...] są ściekami przemysłowymi, podczas gdy są one niezanieczyszczonymi naturalnymi wodami z odwodnienia kopalni [...], które są wyłączone z definicji ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) p.w.;
4. art. 7 p.o.ś. w zw. z art. 86 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 9 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej i w zw. z art. 279 pkt 3 p.w. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu iż zasada "zanieczyszczający płaci" nie ma zastosowania do podmiotu, który wprawdzie wprowadza ścieki do wód, ale nie spowodował ich zanieczyszczenia substancjami, ponieważ występowały one naturalnie w tych wodach, a zatem powinien on być obciążony kosztami odprowadzania do wód tych substancji, co skutkowało uznaniem, że skarżąca powinna ponieść opłatę zmienną wobec tego, że wprowadza ścieki zawierające chlorki i siarczany oraz zawiesinę ogólną do rzeki [...] mimo, że skarżąca nie spowodowała zanieczyszczenia chlorkami i siarczanami, czy zawiesiną wód z odwodnienia kopalni [...]
II. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 14 ust 2 p.w., art. 14 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tj. Dz. U. 2024 r., poz. 236 z poźn. zm., zw. dalej p.p.), a także art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki polegającej na nieustalaniu, po wydaniu pozwolenia wodnoprawnego, opłat zmiennych wobec skarżącej za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki [...], do momentu wydania informacji za IV kwartał 2023 r., podczas gdy nie doszło do zmiany stanu faktycznego ani prawnego w tym zakresie, a także nie ma uzasadnionej przyczyny, dla której można było odstąpić od nieustalania spółce opłat zmiennych;
2. art. 7, art. 7a § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie zaniechania właściwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności wskutek niezbadania przez organ, czy wody z kopalni [...] odprowadzane przez skarżącą do rzeki [...] są niezanieczyszczonymi wodami z odwodnienia zakładu górniczego kopalni [...]
3. art. 7, art. 7a § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., do którego naruszenia doszło w następstwie zaniechania właściwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności wskutek niezbadania przez organ, czy wody z kopalni [...] odprowadzane przez skarżącą do rzeki [...] są ściekami będącymi wodami zasolonymi.
4. art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 467/24.
W wyniku ww. uchybień doszło do nieprawidłowego zastosowania w niniejszej sprawie przez Dyrektora Zlewni w S. art. 272 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawa wodnego oraz § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, a także do niezastosowania art. 16 pkt 61 lit. e) i/lub 279 pkt 3 p.w.
W uzasadnieniu skarżąca przywołała m.in. definicje ścieków, zanieczyszczenia, zakładu górniczego, ścieków przemysłowych oraz wskazała na treść art. 268 p.w. regulującego opłaty za usługi wodne. W ocenie skarżącej, z powołanych przepisów wynika, że wysokość opłaty za usługi wodne w przypadku wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych zawierających chlorki i siarczany zależy od ilości wód oczyszczonych lub podczyszczonych oraz zawartości w tych wodach chlorków i siarczanów. Zatem ustawodawca traktuje wody z odwodnienia zakładów górniczych zawierające chlorki i siarczany jako ścieki będące wodami zasolonymi. Jednocześnie Prawo wodne w art. 279 pkt 3 wprowadza zwolnienia z opłat za usługi wodne. Między innymi zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Prawo wodne nie zawiera definicji ścieków będących wodami zasolonymi. Posłużenie się w przepisie art. 279 p.w. sformułowaniem "ścieki będące wodami zasolonymi" powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu, jakie nadane mu zostało w art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. oraz łącznie z pozostałymi normami prawnymi zawartymi w tej ustawie dotyczącymi wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.
Spółka wskazała na treść posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. Podniosła, że organ potraktował wody z odwodnienia zakładu górniczego kopalni [...] jako ścieki przemysłowe, pomimo tego, że ściekami przemysłowymi nie są. Prawo wodne w wielu przepisach rozróżnia ścieki przemysłowe od wód z odwodnienia zakładów górniczych. Faktycznie skarżąca wprowadza do rzeki [...] wody, w których suma zawartości chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l, co potwierdzają badania wykonywane przez skarżącą.
W ocenie skarżącej, wprowadzane przez nią do rzeki [...] wody stanowią niezanieczyszczone wody z odwodnienia zakładu górniczego kopalni [...], które w świetle definicji art. 16 pkt 61 lit. e) nie są ściekami. Prawo wodne nakazuje traktować jako usługę wodną wyłącznie wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, stosownie do treści art. 35 ust. 3 pkt 5 p.w. Brak legalnej definicji pojęcia: "wód niezanieczyszczonych" oznacza, że ustawodawca godzi się na przyjmowanie znaczenia nadawanego temu pojęciu w języku potocznym, jak te dopuszcza jego wieloznaczność. Wody z odwodnienia kopalni [...] prowadzonej przez skarżącą są dobrej jakości i nie są szkodliwe dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, w tym jakości ekosystemów wodnych lub ekosystemów lądowych bezpośrednio zależnych od ekosystemów wodnych, w szczególności nie powodują zanieczyszczenia wód rzeki [...]. Wyniki badań prowadzonych regularnie przez skarżącą wskazują, że wody przez nią odprowadzane do rzeki [...] nie posiadają zanieczyszczeń. Fakt, że w wodach tych występowała w II kwartale 2024 r. zawiesina ogólna na poziomie 4,4 mg/l, czy chlorki i siarczany sumarycznie w ilości 98 mg/l, nie stanowi o ich zanieczyszczeniu.
W konsekwencji powyższego nie może być mowy o wykonywaniu usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu przez skarżącą ścieków do rzeki [...] i nie ma podstaw do ustalania jej opłaty zmiennej. Tym samym organ naruszył przepis art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że skarżąca wprowadza do rzeki [...] ścieki.
Abstrahując od faktu, że skarżąca nie wprowadza ścieków przemysłowych do rzeki [...], gdyby uznać, że wartości zawiesiny ogólnej oraz chlorków i siarczanów wskazują na zanieczyszczenie wód z odwodnienia zakładu górniczego skarżącej, to zgodnie z art. 279 pkt 3 p.w., zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie przez skarżącą do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi, ponieważ wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. W pozwoleniu wodnoprawnym wydanemu skarżącej wielkości poszczególnych zanieczyszczeń zostały określone na poziomie maksymalnym, co oznacza, że rzeczywisty ich poziom nie może przekroczyć określonych wartości.
Skarżąca wniosła m.in. o przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczność posiadania przez skarżącą koncesji na wydobywanie dolomitów dewońskich ze złoża "[...] I’’ metodą odkrywkową, bardzo dobrej jakości wód z odwodnienia zakładu górniczego kopalnia [...], lepszej niż wody rzeczne, metod oczyszczania wód z odwodnienia kopalni [...] wprowadzanych do rzeki [...], występowania w wodach podziemnych napływających do wyrobiska z odwodnienia kopalni [...] wyłącznie zanieczyszczeń naturalnych, lepszej jakości wód z odwodnienia kopalni [...] niż wody rzeki [...] oraz sprawozdań z badania wody (5 kserokopii).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sprawa niniejsza – dotycząca określenia spółce opłaty zmiennej za usługi wodne za I kwartał 2024 r. za wprowadzanie do rzeki [...] istniejącym rowem otwartym ścieków przemysłowych z odwodnienia kopalni [...] z wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego kopalni będących mieszaniną wód podziemnych dopływających do wyrobiska oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska ujmowanych w dnie wyrobiska (rząpiu) w okresach normalnych warunków pogodowych - była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie sygn. akt I SA/Ke 467/24 (wyrok z 19 grudnia 2024 r.). Wskazanym wyrokiem sąd uchylił zaskarżoną wówczas decyzję dyrektora. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, ponieważ orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Natomiast związanie sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 marca 2014 r., I GSK 534/12; ten wyrok i wszystkie następne publikowane na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach, sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.
Spór w sprawie dotyczy zasadności określenia przez organ dla spółki opłaty zmiennej za usługę wodną za I kwartał 2024 roku polegającą na wprowadzaniu do rzeki [...] ścieków przemysłowych z odwodnienia kopalni [...].
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy - Prawo wodne. Sąd administracyjny w ww. wyroku z 19 grudnia 2024 r. wskazał, że organ nie przeanalizował w sprawie przepisów Prawa wodnego dotyczących obowiązków ponoszenia opłat, przedmiotu opłat. Stosownie bowiem do art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego opłaty za usługi wodne uiszcza się za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. W ocenie sądu przedstawionej w ww. wyroku, organ administracji publicznej nie rozważył dostatecznie wnikliwie, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, czy wody pochodzące z odwodnienia kopalni powinny być traktowane jako ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego. Sąd zwrócił uwagę, że ocena tego, czy określone wody można uznać za ścieki, wymaga poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych, a przede wszystkim dotyczących rzeczywistej (faktycznej) jakości ścieków. Zdaniem spółki bowiem, nie wprowadza ona ścieków przemysłowych do wód rzeki, a tylko niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia kopalni, co nie podlega opłacie.
W uzasadnieniu kontrolowanej obecnie decyzji organ wskazał, że według ustawy - Prawo wodne podmioty korzystające z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków przemysłowych obowiązane są do ponoszenia opłat stałych i zmiennych za usługi wodne. Zgodnie z art. 270 ust. 8 Prawa wodnego, podmiot uiszcza opłatę stałą zależną od ilości ścieków, której nieprzekraczalna wielkość podana jest w pozwoleniu wodnoprawnym jako Q™x.. wyznaczone osobno dla każdego poziomu eksploatacyjnego oraz opłatę zmienną zależną od ilości i jakości ścieków przedstawianych w kwartalnych oświadczeniach podmiotu. Organ wyjaśnił, że skarżąca spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 7 marca 2022 r. znak: [...] wydanego przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Sandomierzu, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Z przedłożonych w aktach sprawy oświadczeń spółki wynika, że odprowadzane ścieki zawierają substancje tj. zawiesina ogólna oraz chlorki i siarczany, które podlegają opłacie zmiennej. Określenia wysokości opłaty zmiennej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Sandomierzu dokonał zatem w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. 2023 poz. 2471 ze zm.). Opłata zmienna została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 ustawy - Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,05 zł za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonej jako wskaźnik sumy chlorków i siarczanów) i ilości tej substancji (52698,52 kg). Na potwierdzenie tych twierdzeń do akt sprawy organ włączył pozwolenie wodnoprawne, operat wodnoprawny i oświadczenie spółki za I kwartał 2024 r.
Podstawą ustalenia opłaty zmiennej za sporny okres było więc w kontrolowanej sprawie oświadczenie spółki złożone 11 czerwca 2024 r. (dokument załączony do pisma spółki znak: [...]), w którym spółka wykazała w tabeli A zatyt.: "Wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi" jako odbiornik ścieków - rzekę [...], zaś odnośnie ilości i jakości ścieków w danym kwartale - zawartość zawiesiny ogólnej 4,4 mg/l oraz zawartość sumaryczną chlorków i siarczanów 98 mg/l. Natomiast w tabeli D zatyt.: "Wprowadzanie ścieków będących wodami zasolonymi (wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych) do wód lub do ziemi" została wskazana jako odbiornik ścieków – rzeka [...] i wykazano ilość wód o zawartości sumy chlorków i siarczanów ?500 mg/l - 537 740 m3. Oświadczenie to złożone zostało w trybie art. 552 ust. 2a pkt 2 i nast. p.w.
Analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów pokazuje zatem, że w spornym okresie spółka korzystała z pozwolenia wodnoprawnego w zakresie usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków przemysłowych do rzeki [...]. Stąd ta część argumentacji dyrektora, która odnosi się do ilości i jakości odprowadzonych przez spółkę do ww. rzeki w I kwartale 2024 r. wód w ramach korzystania z usługi wodnej określonej w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym spółce, zasługuje na uwzględnienie. Jeżeli – jak podnosi spółka – jakość odprowadzanych wód kopalnianych nie pozwala ich kwalifikować jako ścieki przemysłowe, to podmiot powinien doprowadzić do zmiany pozwolenia wodnoprawnego. Niewątpliwie za I kwartał 2024 r. na skarżącej spółce spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty za usługi wodne, z których zgodnie z oświadczeniem korzystała, o ile takie korzystanie z wód nie jest objęte zwolnieniem z opłaty.
Sporna bowiem w sprawie nadal jest kwestia możliwości skorzystania przez skarżącą ze zwolnienia z opłaty określonego w art. 279 pkt 3 p.w. Dyrektor uznał, że w omawianym przypadku spółka nie może zostać zwolniona z opłaty na podstawie tego przepisu prawa. Zdaniem organu, zwolnienie dotyczy wyłącznie wprowadzania do wód lub ziemi ścieków będących wodami zasolonymi, a ścieki wprowadzone do ziemi przez spółkę nie są takimi wodami.
W tym obszarze rozważań należy ponownie odwołać się do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w wyroku WSA z 19 grudnia 2024 r. W orzeczeniu tym sąd podniósł, że organ nie rozważył i nie ocenił, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, albowiem nie dokonał wykładni zwrotu "ścieki będące wodami zasolonymi", co było konieczne, ponieważ pojęcie to nie jest zdefiniowane w Prawie wodnym. Sąd zaakceptował stanowisko skarżącej, że pojęcie "ścieki będące wodami zasolonymi" nie jest przypisane wyłącznie do usługi wprowadzania ścieków do wód zawierających wyłącznie chlorki i siarczany i odnosi się również do ścieków zawierających zawiesinę ogólną i substancje w tej zawiesinie. Na takie rozumienie pojęcia "ścieki będące wodami zasolonymi" wskazuje również brzmienie art. 278 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, a także 272 ust. 6 tej ustawy. Przepisy te wskazują, jak wyjaśnił sąd, że wolą ustawodawcy jest zwolnienie z opłat za usługi wprowadzania ścieków zawierających poza chlorkami i siarczanami również inne substancje, w tym zawiesinę ogólną. Sąd podkreślił, że ustawodawca nie odniósł się w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (co uczynił w art. 279 pkt 4), dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było każdorazowe ustalanie przez organ, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/I, w oderwaniu od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wadliwe natomiast jest opieranie się jedynie na wartościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (czy operacie wodnoprawnym). Wartości te co prawda w wydanym dla skarżącej pozwoleniu wodnoprawnym przekraczają wartość określoną w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, jednak w pozwoleniu tym wartości te określono jako najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń. Tym samym organ, wydający owo pozwolenie, dopuszczał możliwość występowania niższych wskaźników chlorków i siarczanów.
Powyższe wskazania sądu są wiążące dla organu (zresztą nie były przez dyrektora kwestionowane skargą kasacyjną) i również dla sądu administracyjnego obecnie kontrolującego legalność zaskarżonej decyzji.
Analiza uzasadnienia kwestionowanego obecnie skargą aktu prowadzi zaś do wniosku, że dyrektor ponownie nie rozważył w sposób należyty, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem, zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I. Organ ponownie nie dokonał wykładni pojęcia "ścieków będących wodami zasolonymi". W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił tylko słownikowe rozumienie pojęcia "wody zasolone". Nadto przywołał definicje ustawowe pojęć "systemu oczyszczania lub podczyszczania ścieków zasolonych" (art. 16 pkt 50a p.w.) i "zakładów innych niż zakłady odprowadzające ścieki o zwiększonym zasoleniu" (art. 16 pkt 50b p.w.). Organ odwołał się też do ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r. poz. 1963), który to akt wprowadził zmiany w przepisach ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.), które skutkują obowiązkiem modyfikacji wzorów oświadczeń składanych przez podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne Wodom Polskim w celu ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne. Modyfikacji uległa, jak wyjaśnił organ, tabela dotycząca wprowadzania ścieków będących wodami zasolonymi do wód lub do ziemi, która została przesunięta do części "D" oraz rozbudowana o przeliczenia sumy jonów chlorków i siarczanów w [mg/l] na ilości chlorków i siarczanów w [kg].
Jednak nadal z uzasadnienia decyzji nie wynika, jak dyrektor w istocie rozumie pojęcie "ścieków będących wodami zasolonymi". Organ odwołał się do definicji ścieków przemysłowych zawartej w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym spółce, jak również do treści operatu wodnoprawnego, z którego ma wynikać, że wody kopalniane nie są wodami zasolonymi. Podniósł, że spółka na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykazała, że odprowadzane wody kopalniane są wodami zasolonymi.
Sąd w ww. wyroku z 19 grudnia 2024 r. jednoznacznie wskazał, że wolą ustawodawcy jest zwolnienie z opłat usługi wprowadzania ścieków zawierających poza chlorkami i siarczanami również inne substancje, w tym zawiesinę ogólną, a także że ustawodawca nie odniósł się w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było każdorazowe ustalanie przez organ, czy wartość sumy chlorków i siarczanów we wprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/I, w oderwaniu od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Organ pominął więc powyższe wskazania sądu, skoro ponownie w niniejszej sprawie odmówił skarżącej przyznania zwolnienia od opłaty, pomimo że - zgodnie z oświadczeniem spółki z 11 czerwca 2024 r. - wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekraczała 500 mg/I. Organ nie podważył treści ww. oświadczenia w zakresie ilości i jakości odprowadzonych ścieków, zwłaszcza że spółka dysponuje sprawozdaniami z badań wody wykonanymi w I kwartale 2024 r. Nie wynika z cytowanego w uzasadnieniu decyzji fragmentu operatu wodnoprawnego, że ścieki wprowadzone do rzeki przez skarżącą nie mogły być wodami zasolonymi, a jedynie że nie jest możliwe wystąpienie wód zasolonych, których zawartość chlorków czy siarczanów przekracza określone w tym operacie wielkości.
Celem unormowania zawartego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego jest wprowadzenie regulacji umożliwiającej monitorowanie gospodarki nadmiernie zanieczyszczonymi wodami, których wprowadzanie do wód powierzchniowych powoduje w konsekwencji zasolenie wód powierzchniowych oraz wprowadzenie ulgi w stosunku do tych, które charakteryzują się zasoleniem mniejszym niż wskazana wyżej graniczna wartość 500 mg/l. Podmiot odprowadzający ścieki, mając wpływ na ich ilość i jakość, przez wprowadzenie zwolnienia z opłaty jest motywowany do wybierania rozwiązań umożliwiających uzyskanie jak najbezpieczniejszej dla środowiska jakości, co w efekcie przekładać się powinno na obniżenie kosztów prowadzonej działalności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2388/21).
Zatem organ naruszył art. 153 p.p.s.a., albowiem nie zastosował się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku sądowym. Sąd wyjaśnił, że w procesie analizy art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy, nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem wód lub ścieków złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami.
Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zatem organ zobowiązany był wykonać zalecenia sądu zawarte w wyroku wydanym w ww. sprawie 19 grudnia 2024 r. zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Równocześnie organ nie może zapominać o wymogach wynikających z zasad postępowania administracyjnego (w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.). Z podanych wyżej względów, należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przywołanych przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną i rozważania sądu zawarte w niniejszym orzeczeniu oraz w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Ke 467/25.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania w punkcie 2 sentencji wyroku rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), zasądzając na rzecz skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania z uwzględnieniem uiszczonego wpisu w kwocie 106 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz kosztów wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości minimalnej (900 zł).