I SA/KE 367/25

I SA/Ke 367/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 73aa ust. 1 pkt 1, art. 140 mb ust. 1, art. 73 aa. ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 64 par. 2, art, 61 par. 1, art. 63 par. 2, art. 7a par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 17
art. 178a par. 2, art. 44b par. 1,
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1071
art. 34,
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dz.U. 2024 poz 125
art. 6 ust. 1,
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Uzasadnienie
Decyzją z 10 lipca 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (starosta, organ I instancji) z 16 kwietnia 2025 r. nr [...] orzekającą o nałożeniu na Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. reprezentującego Skarb Państwa (strona, skarżący) kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni, tj. uchybienia art. 73aa ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 25 października 2024 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. stał się właścicielem samochodu marki Audi A4 o nr rej. [...]. Podstawą nabycia prawa własności był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J. z 17 października 2024 r., sygn. akt II K [...], mocą którego orzeczono przepadek ww. pojazdu.
Odpis tego wyroku został doręczony Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. 25 listopada 2024 r.
Termin do złożenia wniosku o rejestrację upłynął 25 grudnia 2024 r. Z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z 9 stycznia 2025 r. o stwierdzeniu nabycia ruchomości w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym wynika, że samochód marki Audi A4 o nr rej. [...] został nabyty przez kolejnego właściciela po upływie 30 dni od dnia jego nabycia przez Skarb Państwa.
W dniu 16 grudnia 2024 r. do organu I instancji wpłynęło natomiast pismo od Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. informujące o przejściu na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu marki Audi A4, nr rej. [...]. Wraz z zawiadomieniem został również przesłany wyrok Sądu Rejonowego w J. II Wydział Kamy z 17 października 2024r. o sygn. akt II K [...] orzekający w punkcie 4 o przepadku pojazdu marki Audi A4, nr rej. [...], na rzecz Skarbu Państwa.
W związku z powyższym organ I instancji z urzędu wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku wynikającego z art. 73aa ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Wskazał, że zgodnie z dyspozycją z art. 73aa ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 140mb ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym w art. 73aa ust. 1 nie złoży tego wniosku, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł.
Decyzją z 16 kwietnia 2025 r. Starosta [...] nałożył na Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. reprezentującego Skarb Państwa karę pieniężną w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 73aa ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.
W środku odwoławczym argumentowała, że w obowiązującym stanie prawnym żaden przepis prawa nie obliguje administracyjnych organów egzekucyjnych do zgłaszania wniosków związanych z rejestracją, czy zmianą prawa własności tych pojazdów do odpowiednich organów. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że do dnia przekazania orzeczenia celem wykonania, tj. do dnia 25 listopada 2024 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. nie posiadał wiedzy, że sąd orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowego pojazdu. Wszelkie działania dotyczące auta mógł zatem podejmować od daty wpływu orzeczenia. W podsumowaniu stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J., występujący w sprawie wyłącznie jako organ likwidacyjny uprawniony do wykonania określonych czynności, nie jest upoważniony i kompetentny do wykonywania obowiązków należących do właściciela pojazdu.
Rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, kolegium przytoczyło treść art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047; dalej "P.r.d."). Wyjaśniło, że przepis ten ma charakter porządkowy, a konieczność zastosowania się do jego dyspozycji sprowadza się do zapewnienia zgodności danych zawartych w rejestrach dotyczących pojazdów ze stanem faktycznym. Nie można także tracić z pola widzenia, że brak rejestracji pojazdu powoduje, że w bazie CEPiK znajdują się nieaktualne dane, z których korzystają m.in. Policja, Straż Graniczna, sądy, prokuratura, CBA czy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, co ma wpływ na prowadzenie przez te podmioty czynności. Wskazało, że nałożenie kary pieniężnej jest uzasadnione w sytuacji stwierdzenia niewykonania opisanego obowiązku w ustawowym terminie, a organ ma obowiązek wydać decyzję, która ma charakter związany, co oznacza, że organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary. Nadto, ustawodawca nie pozostawił organowi nakładającemu administracyjną karę pieniężną luzu decyzyjnego przy ustalaniu wysokości kary.
Podkreśliło, że ustawodawca począwszy od 1 stycznia 2024 r. wyłączył w sprawach kar pieniężnych zastosowanie jedynie przepisów art. 189d-189f ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Tym samym przepisy dotyczące dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej nie mają zastosowania, albowiem art. 140mb P.r.d. przewiduje karę nakładaną decyzją związaną, gdyż ustawodawca nakazał stosować jednoznaczny mechanizm wyliczania. W konsekwencji organ I instancji nie był uprawniony do wymierzenia kary w innej wysokości ani też odstąpienia od jej wymierzenia.
Posiłkując się uzasadnieniem wyroku WSA w Kielcach z 29 maja 2025 r., I SA/Ke 97/25, organ odwoławczy wskazał, że 25 listopada 2024 r. był początkowym momentem pozwalającym zrealizować ustawowy obowiązek.
W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, że skoro po terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku sądu karnego Skarb Państwa, jako właściciel, dokonał zbycia pojazdu, to na podstawie art. 73aa ust. 7 Prawa o ruchu drogowym miał obowiązek złożenia wniosku o jego rejestrację.
Od decyzji organu odwoławczego reprezentujący Skarb Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
Zarzucił naruszenie:
- przepisu prawa materialnego - tj. błędną wykładnię art. 73 aa ust. 1 pkt 1 P.r.d. polegającą na przyjęciu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. był w przedmiotowej sprawie właścicielem pojazdu marki Audi A4, nr rej. [...], którego przepadek orzekł Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z 17 października 2024 roku, sygn. akt Il K [...];
- przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
1/ art. 7 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z pominięciem faktu, że organ I instancji nie wywiązał się z obowiązku, wynikającego z art. 64 § 2 kpa, tj. wystosowania wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z 16 grudnia 2024 r. znak: [...], co winien był uczynić, jeśli był przekonany o obowiązku zarejestrowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. ww. pojazdu;
2/ art. 7a k.p.a. poprzez jego pominięcie w rozpatrywanej sprawie, podczas gdy miał on zastosowanie w przedmiotowej sprawie z uwagi na wątpliwości co do treści norm prawnych, określających jaki organ reprezentuje Skarb Państwa w przedmiocie wykonywania prawa własności ruchomości, stanowiących własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczeń sądowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że 25 listopada 2024 roku wpłynął do niego odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w J. z 17 października 2024 roku, sygn. akt Il K [...] (data uprawomocnienia 25 października 2024 roku) o przepadku pojazdu marki Audi A4, nr rej. [...], celem jego wykonania. Ponieważ w przekazanych aktach brak było informacji o przesłaniu przez Sąd Rejonowy w J. orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa do Wydziału Komunikacji właściwego Starostwa Powiatowego, skarżący z ostrożności 16 grudnia 2024 r. zawiadomił Starostwo Powiatowe w J. o przejściu na rzecz Skarbu Państwa własności ww. pojazdu. Do zawiadomienia organ likwidacyjny załączył wyrok sygn. akt Il K [...].
Wskazał następnie, że w ślad za jego pismem, do organu likwidacyjnego wpłynęło podpisane odręcznie, a przesłane przez elektroniczną skrzynkę podawczą pismo Starostwa Powiatowego w J. z 23 grudnia 2024 r. znak: [...], zawierające pouczenie, że w celu zarejestrowania pojazdu należy złożyć wniosek o rejestrację pojazdu zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracja pojazdów (Dz.U. z 2024 r., poz. 1709). Pismo to w opinii skarżącego, jako nieskutecznie złożone, nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, 9 stycznia 2025 roku przepadek został wykonany poprzez sprzedaż pojazdu przez organ likwidacyjny w Il licytacji, o czym powiadomiono Sąd Rejonowy w J..
Dodatkowo, w tym samym dniu do Starostwa Powiatowego w J. skierowane zostało zawiadomienie znak: [...] o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Do wniosku załączono skan postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. znak: [...] o nabyciu ruchomości w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.
Przytaczając przepisy k.k.w., skarżący wskazał, że celem wykonania orzeczenia sądu karnego jest niejako "likwidacja" przejętego przez Skarb Państwa majątku, w tym wypadku poprzez jego spieniężenie, czyli sprzedaż. Ważne jest przy tym, że organ egzekucyjny nie działa jak właściciel pojazdu, lecz jako wykonawca prawomocnego orzeczenia sądowego. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie może rozporządzać pojazdem jak właściciel, lecz celem przejęcia go w posiadanie jest wykonanie wyroku sądu. Naczelnik urzędu skarbowego nie może więc dysponować pojazdem jak właściciel tzn. nie może zarejestrować go w celu dopuszczenia do ruchu i ujawnienia nowego właściciela, gdyż pojazd ten nie może służyć do wykonywania zadań Skarbu Państwa. Wynika to wprost z brzmienia art. 188 § 1 k.k.w. Podkreślił, że celem wykonania przepadku jest spieniężenie pojazdu (art. 188 § 5 k.k.w.), a cel ten wyłącza istotę rejestracji pojazdu jaką jest zgłoszenie nowego właściciela pojazdu i dopuszczenie pojazdu do ruchu. Zauważył, że zazwyczaj pojazd będący przedmiotem przepadku jest już zarejestrowany na terytorium Polski, a więc jest już dopuszczony do ruchu. W takim przypadku cel złożenia wniosku o rejestrację służyłby jedynie ujawnieniu nowego właściciela. Wskazał, że przepadek przedmiotów na rzecz Skarbu Państwa jest szczególnym sposobem nabycia własności w jednym, określonym ustawą, celu i zdecydowanie różni się od nabycia na drodze cywilnoprawnej. Chodzi o to, że organ likwidacyjny "przejmuje w posiadanie" - nabywa taki pojazd nawet wbrew swojej woli czy interesowi, a nabycie to służy tylko i wyłącznie spieniężeniu pojazdu bądź innej rzeczy ruchomej na podstawie przepisów działu Il rozdziału 6a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W takiej sytuacji skazany, czyli dotychczasowy właściciel pojazdu, wchodzi niejako w rolę zobowiązanego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Przyjęcie innego stanowiska, czyli nałożenie na organ egzekucyjny obowiązku rejestracji pojazdu, doprowadziłoby do sytuacji, w której wykonanie orzeczenia o przepadku nie byłoby możliwe. Wskazanie na drodze administracyjnej Skarbu Państwa, czy właściwej jednostki Krajowej Administracji Skarbowej, jako właściciela pojazdu w istocie uniemożliwiłoby wykonanie orzeczenia o przepadku. W takiej sytuacji dana jednostka Skarbu Państwa stałaby się właścicielem pojazdu w rozumieniu prawa cywilnego i nie mogłaby być sprzedana w drodze egzekucji administracyjnej. W tym rozumieniu nabycia pojazdu stałby się on mieniem państwowym. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym "mienie państwowe służy wykonywaniu zadań publicznych." Jeżeli więc jednostka Skarbu Państwa miałaby rozporządzać takim pojazdem jak właściciel w pełnym rozumieniu prawa cywilnego, sprzedaż takiego pojazdu nie mogłaby się odbyć na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz na podstawie przepisów dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, w tym przypadku przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego sposobu gospodarowania składnikami rzeczowymi majątku ruchomego Skarbu Państwa (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2303). Tymczasem pojazdy będące przedmiotem przepadku nie będą i nie mogą służyć do wykonywania zadań ustawowych przez jednostki Skarbu Państwa, lecz w swej istocie przepadek powoduje, że jednostka Skarbu Państwa będzie wykonywała swoje zadanie ustawowe, tj. wykonanie orzeczenia o przepadku. Nie ma zatem żadnego umocowania prawnego do złożenia przez organ egzekucyjny wniosku o rejestrację pojazdu do właściwego miejscowo starosty powiatowego.
Skarżący argumentował, że z obowiązujących przepisów nie można wysnuć jednoznacznego wniosku o tym, że to organ likwidacyjny działa w imieniu Skarbu Państwa. Skoro Skarb Państwa przejmuje własność na podstawie wyroku sądowego, to jednostką organizacyjną Skarbu Państwa, która pojawia się w pierwszej kolejności i ma niemalże natychmiastową wiedzę o takim zdarzeniu jest sąd, który wydał wyrok. Skoro to sąd działa w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, wykonując zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości to, jeżeli można w ogóle mówić o obowiązku rejestracji przez Skarb Państwa pojazdu pochodzącego z przepadku, logicznym jest, że takiego zgłoszenia powinien dokonać właściwy sąd.
Zaznaczył, że pismo skarżącego z 16 grudnia 2024 r. znak: [...] zawierało wszystkie dane wymagane wnioskiem o rejestrację. Starosta [...] nie wzywał organu egzekucyjnego o uzupełnienie przedmiotowego wniosku bądź sprecyzowanie jego treści. Pisma z 23 grudnia 2024 r. znak: [...] nie można uznać za dokument w sprawie, gdyż nie zostało prawidłowo podpisane, a nawet gdyby było podpisane, nie zawiera rygoru, a zatem nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych.
W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego poparł skargę, dodatkowo wskazał, że w związku z brzmieniem art. 37 ustawy o KAS oraz § regulaminu organizacyjnego Izby Administracji Skarbowej w K. sprawy organizacyjne i finansowe związane z majątkiem realizuje dyrektor izby administracji skarbowej, zatem Naczelnik nie może reprezentować Skarbu Państwa w zakresie mienia, w tym tego, które uległo przepadkowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Natomiast wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
Przedmiotem zaskarżenia była decyzja kolegium, mocą której utrzymało w mocy decyzję starosty orzekającą o nałożeniu na reprezentującego Skarb Państwa Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki Audi A4, nr rej. [...], w terminie 30 dni od dnia jego nabycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy administracji, przyjęto za podstawę rozważań sądu.
Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji były przepisy: art. 73aa ust. 1 pkt 1, art. 140 mb ust. 1 P.r.d. Stosownie do treści art. 73aa ust. 1 pkt 1 P.r.d. właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z akt sprawy odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w J. z 17 października 2024 r., sygn. akt II K [...], mocą którego orzeczono przepadek ww. pojazdu został doręczony Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. w dniu 25 listopada 2024 r. Należy przy tym zauważyć, że w aktach sprawy znajdują się dwie kserokopie ww. wyroku. Jedna – niepełna, zawierająca jedynie pkt 1 ww. wyroku (k. 4 akt administracyjnych). Druga – zawierająca pełną treść wyroku (k. 14 akt administracyjnych). Obie kserokopie opatrzone są natomiast datą wpływu – 25 listopada 2024 r.
W dniu 25 października 2024 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. stał się właścicielem samochodu marki Audi A4 o nr rej. [...]. Podstawą nabycia prawa własności był ww. prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J., mocą którego orzeczono przepadek ww. pojazdu.
Z treści pkt IV tego wyroku wynika bowiem, że wobec D. K. orzeczono na podstawie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k. przepadek samochodu marki Audi A4 o nr rej. [...]. Z zawartej w odpisie kserokopii wyroku klauzuli wynika natomiast, że orzeczenie to uprawomocniło się 25 października 2024 roku.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. nie złożył do starosty wniosku o rejestrację ww. pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego nabycia. Natomiast 16 grudnia 2024 r. zawiadomił starostę o nabyciu przedmiotowego pojazdu przez Skarb Państwa.
Spór w sprawie dotyczył zatem tego, czy skarżący miał ustawowy obowiązek złożenia wniosku o rejestrację, czy zawiadomienie przez skarżącego o nabyciu pojazdu marki Audi A4 o nr rej. [...] uczyniło zadość ustawowemu obowiązkowi, a także czy starosta miał obowiązek wystosowania wezwania do uzupełnienia braków formalnych ww. pisma o nabyciu pojazdu przez Skarb Państwa, stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a.
Zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 29 maja 2025 r. (I SA/Ke 97/25) orzekł już w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym oraz prawnym i posłuży się w dalszej części rozważań uzasadnieniem tego wyroku.
Sąd nie miał wątpliwości, że przepadek pojazdu polega na swoistej konfiskacie i przeniesieniu własności przedmiotu przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Przepis art. 44b § 1 k.k. stanowi, że w wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym. Z kolei z treści art. 187 § 2 k.k.w. wynika, że objęte przepadkiem przedmiot, korzyść majątkowa lub ich równowartość przechodzą na własność Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a w wypadku wytoczenia powództwa, o którym mowa w art. 293 § 7 Kodeksu postępowania karnego - z chwilą uprawomocnienia się wyroku oddalającego powództwo przeciwko Skarbowi Państwa.
Ze sposobu ujęcia art. 187 § 2 k.k.w. należy zatem wnosić, że w następstwie orzeczenia przedmiotu przepadku, przechodzi on na własność Skarbu Państwa. Świadczy o tym zarówno posłużenie się pojęciem odnoszącym się do sfery skutków cywilnoprawnych: "na własność", jak i wskazanie beneficjenta uzyskanej korzyści z użyciem nazwy Państwa jako podmiotu prawa cywilnego - Skarb Państwa. Od aktu orzeczenia przez sąd karny przepadku przedmiotu, stanowiącego przejaw działania w sferze imperium, należy odróżnić skutek tego orzeczenia, czyli doniosły w kategoriach prawa cywilnego stan ukształtowany w następstwie uprawomocnienia się wyroku zawierającego takie rozstrzygnięcie (por. wyrok SN z 15 czerwca 2022 r., II CSKP 573/22).
Inaczej rzecz ujmując działanie Państwa w sferze imperium wywołuje skutek cywilnoprawny.
Z kolei art. 187 § 1 k.k.w. stanowi, że sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, ze wskazaniem, w jakiej części zostały one wykonane zgodnie z art. 11a lub art. 11b § 1, a w jakiej pozostają do wykonania. Ponadto, wykonując przepadek, naczelnik urzędu skarbowego przejmuje w posiadanie składniki mienia wymienione w wyroku (art. 188 § 1 k.k.w.), by następnie spieniężyć je według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 188 § 5 k.k.w.).
Natomiast z treści art. 34 k.c. wynika, że Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 125; z późn. zm.) organy administracji publicznej oraz inne organy lub podmioty uprawnione na podstawie przepisów odrębnych do reprezentowania Skarbu Państwa reprezentują Skarb Państwa zgodnie z ich właściwością i w zakresie określonym w przepisach odrębnych.
Zestawienie powyższych przepisów świadczy, w ocenie sądu, że naczelnik urzędu skarbowego wykonując orzeczenie o przepadku działa jak organ egzekucyjny i jednocześnie jako ustawowo upoważniony reprezentant Skarbu Państwa w sferze prawa cywilnego. W roli tego ostatniego nie może (bo nie ma ku temu podstaw prawnych), wbrew twierdzeniu skargi, wystąpić sąd karny orzekający przepadek pojazdu.
Takiej oceny sądu nie zmienił również wyartykułowany na rozprawie 6 listopada 2025 r. zarzut, że stosownie do treści art. 37 ustawy z 16 listopada 2026 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1131; ze zm.) naczelnik nie może reprezentować Skarbu Państwa w zakresie mienia, w tym tego, które uległo przepadkowi. Przepis ten stanowi, że w sprawach organizacyjno-finansowych izba administracji skarbowej wraz z podległymi urzędami skarbowymi oraz urzędami celno-skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest dyrektor izby administracji skarbowej. Zdaniem sądu przepis ten, o charakterze ogólnym, nie ma zastosowania do wykonania orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, realizowanego na podstawie przepisów szczególnych z k.k.w.
Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 73aa ust. 1 pkt 1 P.r.d. określa pozytywny obowiązek (nakaz) – zobowiązanie do działania skierowane do właściciela pojazdu, stanowiący podstawę powstania stosunku administracyjnoprawnego. Co warto zaznaczyć, obowiązek prawny wyrażany normą administracyjnego prawa materialnego może być kierowany zarówno do podmiotu spoza systemu organów administracji, jak i do określonego organu administracji publicznej. W tym drugim przypadku chodzi o obowiązek sformułowany w sposób konkretny, dotyczący zakazu lub nakazu podejmowania wskazanego działania, a nie obowiązek realizacji danego zadania wynikający z określenia właściwości organu względem tego rodzaju zadań (tak w: System Prawa Administracyjnego pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Tom 7, Prawo administracyjne materialne, W. 2012, s. 224).
Skoro przepis art. 73aa ust. 1 pkt 1 P.r.d. dotyczy obowiązku właściciela pojazdu, ma zastosowanie do Skarbu Państwa (reprezentowanego przez naczelnika urzędu skarbowego), który przejął pojazd na własność w drodze konfiskaty mienia na gruncie prawa karnego, co w niniejszej sprawie znajduje również potwierdzenie w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z 9 stycznia 2025 r. o stwierdzeniu nabycia ruchomości w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, żaden przepis prawa nie zwalnia Skarbu Państwa, jako właściciela, z obowiązku dokonania złożenia wniosku o rejestrację pojazdu nabytego wskutek orzeczonego przez sąd karny przepadku.
Istotna jest jednak specyficzna sytuacja administracyjnoprawna naczelnika urzędu skarbowego, mająca swe źródło w postaci niespójności przepisów prawa karnego wykonawczego (art. 187 § 1 i 2 k.k.w.) z prawem administracyjnym (art. 73aa ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Naczelnik urzędu skarbowego ma bowiem złożyć w imieniu Skarbu Państwa (jako właściciela pojazdu) wniosek o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego nabycia, czyli uprawomocnienia się wyroku sądu karnego orzekającego o przepadku pojazdu, jednocześnie będąc zależnym od przesłania mu odpisu tego wyroku przez sąd karny. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek naczelnika urzędu skarbowego stanie się skonkretyzowany, wymagalny, realny dopiero po przesłaniu mu odpisu wyroku przez sąd karny. Oznacza to w praktyce, że w okresie pomiędzy nabyciem własności (uprawomocnieniem się wyroku sądu karnego), a doręczeniem odpisu tego wyroku, jakakolwiek aktywność naczelnika urzędu skarbowego w celu zrealizowania nałożonego na niego poprzez ustawę obowiązku jest obiektywnie wykluczona. Jest to bowiem stan oczekiwania na czynność administracyjną sądu, umożliwiającą zrealizowanie ustawowego obowiązku, mimo że doniosły prawnie fakt na gruncie prawa karnego (uprawomocnienie się wyroku sądu karnego) urzeczywistnił się i implikował powstanie (w rzeczywistości jedynie potencjalnego) stosunku prawnego w prawie administracyjnym (art. 73aa ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Można więc uznać, że w takiej sytuacji adresat obowiązku nie jest zdolny do uczestniczenia w stosunku prawnym (zdolny do odpowiednich działań prawnych zmierzających do realizacji, czy też realizujących ustawowy obowiązek).
W realiach sprawy wyrok Sądu Rejonowego w J. II Wydział Karny z 17 października 2024 r., mocą którego orzeczono przepadek samochodu marki Audi A4 o nr rej. [...] uprawomocnił się 25 października 2024 r. Odpis tego wyroku został doręczony Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. 25 listopada 2024 r. To był początkowy moment pozwalający zrealizować ustawowy obowiązek. Oznacza to ni mniej, ni więcej, że z chwilą wystąpienia zdarzenia będącego źródłem powstania obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu (uprawomocnienie się wyroku), naczelnik nie wiedział o jego istnieniu. Podkreślić przy tym należy, że naczelnik nie był uczestnikiem postępowania karnego i nie miał żadnego wpływu na czas przesłania przez sąd odpisu prawomocnego wyroku.
Zaakceptowanie wykładni przepisów prawa, która prowadziłaby do opisanego w zaskarżonej decyzji rezultatu, naruszałoby w ocenie WSA w Kielcach konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że w opisanej sytuacji Skarb Państwa znalazł się w swoistej pułapce zastawionej przez ustawodawcę, który z jednej strony nakłada na Skarb Państwa jako właściciela określony obowiązek (złożenie wniosku o jego rejestrację), a z drugiej strony (na podstawie przepisów kodeksu karnego wykonawczego), uniemożliwia mu realne wywiązanie się z tego obowiązku, co z kolei prowadzi do określonych, negatywnych konsekwencji (konieczności zapłaty kary).
Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z koncepcji demokratycznego państwa prawnego Trybunał Konstytucyjny w swych wyrokach (por. wyroki z: 27 kwietnia 2004 r., K [...]; 12 lutego 2015 r., SK [...]) wywodził zasadę zaufania obywatela do prawa i zasadę zaufania obywatela do państwa. Określana również jako zasada lojalności, zasada ta obejmuje m.in. zakaz tworzenia przez ustawodawcę takich konstrukcji, które są niewykonalne, a stanowią tylko złudzenie prawa. Uprawnienia przyznane obywatelowi przez państwo nie mogą mieć charakteru uprawnień pozornych czy też niemożliwych do realizacji ze względów prawnych lub faktycznych bądź też z uwagi na nieprecyzyjne, niejasno określone warunki korzystania z tych uprawnień.
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczyły co prawda uprawnień podatników, a nie ich obowiązków, jak i badały przepisy należące do gałęzi prawa podatkowego, jednak w ocenie WSA w Kielcach argumentacja zaprezentowana przez Trybunał znajduje zastosowanie również w takim przypadku, jak ten będący spornym zagadnieniem w sprawie.
Również pewność prawa wymaga przydaniu prawu cech, które zapewniają bezpieczeństwo prawne oraz umożliwiają decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną i aktualną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych swoich działań (por. wyrok TK z 14 czerwca 2000 r., P 3/00). Każdy przepis aktu prawotwórczego (normatywnego), zwłaszcza przewidujący możliwość stosowania sankcji, powinien być sformułowany w sposób poprawny, jasny i precyzyjny, zapewniając tym samym przewidywalność skutków jego zastosowania (por. wyrok TK z 12 czerwca 2002 r., P 13/01).
Tymczasem ustawodawca tak skonstruował przepisy, że były one w sprawie podstawą do poniesienia przez Skarb Państwa odpowiedzialności administracyjnej (związanej z niezłożeniem wniosku o rejestrację pojazdu w terminie), uwarunkowanej de facto od działań (zaniechań) innego podmiotu, na które nie miał realnego wpływu. Taki stan rzeczy nie zyskał akceptacji sądu orzekającego w sprawie.
Tym samym sąd uznał, że zasada demokratycznego państwa prawnego wyrażająca się w zasadach: ochrony zaufania (lojalności) do Państwa i stanowionego przez nie prawa, pewności prawa (bezpieczeństwa prawnego), określoności prawa nakazuje przyjąć, że początek 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu wyznacza przesłanie naczelnikowi urzędu skarbowego odpisu prawomocnego wyroku przez sąd karny, co w sprawie miało miejsce 25 listopada 2024 r.
Jednocześnie z akt sprawy, konkretnie pisma skarżącego z 16 grudnia 2024 r. wynika, że skarżący zawiadomił starostę o przejściu na rzecz Skarbu Państwa własności objętego przepadkiem samochodu. Treść pisma złożonego przez stronę nie wywoływała wątpliwości. W takiej sytuacji organ nie był uprawniony do samodzielnego kształtowania wniosku niezgodnie z jego treścią bądź wbrew rzeczywistej woli podmiotu. Nie miał podstaw do innej kwalifikacji pisma, jak i wyjaśniania wątpliwości co do jego treści. Z przepisów art. 61 § 1 k.p.a., art. 63 § 2 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. wynika związanie organu żądaniem wniosku w sytuacji, gdy żądanie to jest jasne i jednoznaczne. Zdaniem sądu oceny tej nie może zmienić fakt, że dane zawarte w zawiadomieniu o przejściu pojazdu na własność Skarbu Państwa pokrywają się z danymi wymaganymi ujawnienia we wniosku o rejestrację pojazdu. Z treści § 2 zd. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1709; ze zm.) wynika bowiem, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa do organu rejestrującego wniosek o rejestrację pojazdu na formularzu, którego wzór określony jest w załączniku nr [...] do rozporządzenia, do którego dołącza się wymienione w tym przepisie dokumenty.
Pouczenie o obowiązku złożenia wniosku o rejestrację zawarł natomiast starosta w piśmie z 23 grudnia 2024 r. podpisanym przez Kierownika Referatu Rejestracji P. H. S. (k. 5 akt administracyjnych) i przesłanym 24 grudnia 2024 r. poprzez platformę ePUAP z podpisem poprawnie zweryfikowanym certyfikatem kwalifikowanym (k. 92, 93 akt sądowych). Było to działanie zgodne z treścią art. 9 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W okolicznościach sprawy nie było zatem podstaw do wzywania skarżącego, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., do uzupełnienia braków formalnych pisma z 16 grudnia 2024 r. zawiadamiającego o nabyciu własności przejętego w drodze konfiskaty pojazdu, albowiem to strona określa treść żądania, a organ administracji publicznej jest tym żądaniem związany.
Jednocześnie zauważyć należy, że z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z 9 stycznia 2025 r. o stwierdzeniu nabycia ruchomości w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym wynika, że samochód marki Audi A4 o nr rej. [...] został nabyty przez kolejnego właściciela po upływie 30 dni od dnia jego nabycia przez Skarb Państwa, co wykluczało zastosowanie w sprawie art. 73aa ust. 7 P.r.d. zwalniającego z obowiązku składania wniosku o rejestrację.
Ponadto, z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony winny mieć miejsce wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa. Powyższa zasada może być stosowana w ostateczności, w sytuacji, gdy pomimo zastosowania różnych metod wykładni przepisów nadal pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2024 r., I OSK 2065/21; dostępny w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do wykładni przepisów stosowanego prawa, stąd, wbrew zarzutowi skargi, nie było podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a.
W konsekwencji należało uznać, że podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego były niezasadne. Sąd nie dostrzegł również z urzędu innych naruszeń, niż wskazane w skardze. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.