I SA/Ke 366/25

I SA/Ke 366/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Andrzej Mącznik
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 par 3, art. 134 par 1, art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 182
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 763
par 4 ust. 3 i par 23 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu  terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 9 czerwca 2025 r. nr SKO.RD-52/1238/70/2025 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata Ł. B. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z 9 czerwca 2025 r. nr SKO.RD-52/1238/70/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Starosty Ostrowieckiego (starosta, organ I instancji) decyzję nr KM.II.5430.8.2025.AK z 6 lutego 2025 r. orzekającą o skierowaniu P. N. (strona, skarżący) posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B i T na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Organ ustalił, że podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. Ś. (prokurator) z 30 grudnia 2024 r., do którego dołączono opinię sądowo – psychiatryczną.
Rozpoznając odwołanie od decyzji starosty kolegium powołało treść art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 1210, ze zm.), dalej jako "ustawa" i wskazało, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na podstawie skierowania - w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 7 (ust. 2 ww. przepisu). Zgodnie z ust. 5 art. 75 ww. ustawy, badania osób, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5, przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Następnie organ wskazał na treść przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2, z którego wynika że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia.
W kontekście art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy kolegium podkreśliło, że jego wykładnia powinna mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, stąd zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winny dotyczyć aspektów zdrowia mogących mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza, że winny opierać się na wiarygodnych podstawach.
Psychofizyczna kondycja kierowcy, czy też stan wskazujący na uzależnienie kierowcy od alkoholu wymagający leczenia odwykowego jest bez wątpienia ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Stąd też pomimo tego, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy dopuszczalna jest w tym zakresie ingerencja prawna organów polegająca na doprowadzeniu do sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy.
Kolegium wyjaśniło, że podstawą wydania decyzji przez prezydenta był wniosek prokuratora. Wskazało, że do skierowania na badanie lekarskie nie jest konieczna pewność co do istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia osoby kierowanej na badanie, a wystarczy duże prawdopodobieństwo, że stan jej zdrowia może mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Wyjaśniło również, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych zarówno w odwołaniu jak i jego dalszej korespondencji w sprawie, kolegium stwierdziło, że postępowanie w niniejszej sprawie jak i wydana w niej decyzja nie mają charakteru nękania. Przesłane przez prokuratora informacje, jako wiarygodne uzasadniają, w ocenie organu II instancji, istnienie zastrzeżeń, co do stanu zdrowia strony. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z art. 182 k.p.a. prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
Odnosząc się do treści opinii sądowo - psychiatrycznej z 30 sierpnia 2024 r. w organ stwierdził, że stwierdzone u strony zaburzenia osobowości, które w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego są wystarczającą przesłanką do skierowania kierowcy na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Każda trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym i dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zawarte w przedmiotowej opinii sądowo administracyjnej oceny stanu zdrowia strony stanowią w ocenie Kolegium wystarczającą podstawę do skierowania na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Opisane przez biegłych kliniczne objawy mogą mieć wpływ na zdolność strony do prowadzenia pojazdów.
W skardze na powyższą decyzję kolegium wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P. N. zarzucił, że argumentacja organu odwoławczego jest mało wnikliwa oraz nie uwzględnia jego interesu i interesu publicznego. Podkreślił, że jako kierowca nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników dróg (w tym również własnego). Podniósł, że w postępowaniu oparto się na opinii, która w kilku bardzo ważnych aspektach nie jest zgodna z faktami, a przez to jest nierzetelna i nieobiektywna. W związku z powyższym wniósł o jej weryfikację poprzez powołanie przez Sąd biegłych i badanie.
W dalszej treści skargi skarżący opisał okoliczności związane ze stanem jego zdrowia, prowadzonymi postępowaniami karnymi wobec jego osoby, odbywaniem kary pozbawienia wolności oraz przedstawił zastrzeżenia, co do opinii sądowo-psychiatrycznej.
Końcowo zarzucił, że kolegium podało ogólnikowe, enigmatyczne i powtarzające się twierdzenia. Natomiast starosta w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy lub kierującego tramwajem. Zastrzeżenia te wynikają z wniosku prokuratorskiego i dotyczą zaburzeń osobowości. Zaczerpnięte są one jednak z opinii, którą skarżący kwestionuje, wnosząc od kilku miesięcy o ponowne jego badanie przez biegłego specjalistę. Nadto wskazał, że nie jest prawdą, że obecnie, czy w ostatnim czasie podjął leczenie psychiatrycznie. Podniósł, że w 2020 r. leczył się z powodu depresji, która nie wpływała groźnie, niebezpiecznie na inne osoby, czy też innych użytkowników dróg publicznych. Podkreślił, że nie spowodował jakiegokolwiek realnego zagrożenia, czy niebezpieczeństwa w ruchu lądowym, gdyż jest odpowiedzialnym kierowcą.
W piśmie procesowym z 25 listopada 2025 r. (data wpływu) strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego oraz dokumentów w postaci dyplomów, podziękowań, opinii, zaświadczeń, certyfikatów i świadectw.
Na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. pełnomocnik ustanowiony dla strony w ramach prawa pomocy poparł skargę oraz wniosek dowodowy skarżącego o dopuszczenie dowodów z dokumentów dołączonych do pisma procesowego z 25 listopada 2025 r., natomiast wniosek o powołanie biegłego pozostawił do uznania Sądu. Nadto sprecyzował, że decyzję kolegium zaskarża w całości. Dodał, że zdaniem skarżącego wydając decyzję organ naruszył art. 7, 77 § 1 k.p.a., a naruszenie to polegało na braku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem prawa. To naruszyło słuszny interes skarżącego. W konsekwencji organ nieprawidłowo uznał, że zaistniała ustawowa przesłanka z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, a tą przesłanką były zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego. W konsekwencji pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, oświadczając, że nie zostało ono uiszczone w żadnej części.
Natomiast skarżący poparł skargę, kwestionując prawidłowość opinii sądowo-psychiatrycznej. Podkreślił, że jest bardzo dobrym kierowcą i nigdy nie stworzył zagrożenia na drodze. Miał kilka mandatów, ale za przekroczenie prędkości. Nie leczył się z powodów deficytów psychicznych, ale leczył się z powodu epizodów depresyjnych.
Na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; z późn. zm.), dalej: ,,p.p.s.a." postanowił odmówić przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogą odnieść spodziewanego przez stronę efektu, w postaci wyeliminowania wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego.
W sprawie sporne jest zaistnienie przesłanki skutkującej zasadnością skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Według kolegium opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez biegłych, załączona do wniosku prokuratora o skierowanie skarżącego na badania, realizowała przesłankę zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. zaistnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy.
Zdaniem skarżącego opinia biegłych sporządzona została w ramach sprawy karnej jest błędna. W jego przekonaniu treść spornej opinii jest niezgoda z ze stanem faktycznym, dlatego wnosi o ponowne badanie i dopuszczenie przez Sąd dowodu z opinii innego biegłego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 1210, ze zm.). Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z kolei w myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do jego stanu zdrowia.
Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 września 2016 r. I OSK 1051/16 i 21 września 2021 r. II GSK 891/21 (wyrok ten jak i pozostałe orzeczenia dostępne w CBOSA, pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia.
Zaznaczyć należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości (tak: NSA w wyroku z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2613/19).
W przedmiotowej sprawie wniosek prokuratora wywołał skutek w postaci wszczęcia postępowania przez starostę, stosownie do treści art. 182 k.p.a. Prawo zwrócenia się do właściwego organu o wszczęcie postępowania administracyjnego stanowi bowiem procesowe prawo prokuratora do żądania uruchomienia konkretnego postępowania. Przesłanką żądania wszczęcia postępowania jest istnienie stanu niezgodnego z prawem. Ocena, czy taki stan istnieje, należy do prokuratora i nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania. Organ jest takim wnioskiem związany (zob. wyroki: WSA w Krakowie z 6 listopada 2012 r., II SA/Kr 1597/11, WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2014 r., II SAB/Ol 170/14). Powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji na podstawie powołanych wyżej przepisów. Natomiast sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (wyrok NSA z 21 września 2022 r., I OSK 2232/19). Innymi słowy, winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., II GSK 46/24).
Ponownie podkreślić trzeba, że przesłanką zastosowania art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy nie jest uzyskana w toku tego postępowania pewność, co do istnienia takich przeciwwskazań, ta bowiem kwestia będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por.: wyroki NSA z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14, 2 lutego 2018 r., I OSK 1938/17, 12 września 2018r., I OSK 2501/16, 18 maja 2020 r., I OSK 514/19, 26 maja 2020 r., I OSK 1739/19, 22 lutego 2021 r., I OSK 2528/20).
W realiach sprawy podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania była ocena stanu zdrowia wynikająca z opinii sądowo-psychiatrycznej. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii, u skarżącego rozpoznano zaburzenia osobowości. Biegli stwierdzili, że klinicznie przejawia się to poprzez tendencję do przejawiania zachowań wykraczających poza ogólnie przyjęte normy postępowania, postawą lekceważącą wobec zasad społecznego współżycia, obniżoną zdolność do przewidywania skutków własnych działań oraz wyciągania konstruktywnych wniosków z doświadczeń w tym z doświadczenia kary, tendencję do obarczania otoczenia winą za własne trudności i niepowodzenia, swoisty egocentryzm z usztywnieniem postaw, trudności w kontrolowaniu emocji, zachowania, nadmierną nerwowość, drażliwość, przesadne skupienie na sobie, zaburzony krytycyzm.
Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który prawidłowo organy - kolegium oraz uprzednio starosta uznały, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami.
Zdaniem sądu, kolegium prawidłowo oceniło stan faktyczny i trafnie uznało, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem, a w efekcie wykluczenie mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym. Ocena przesłanek uzasadniających skierowanie na badania lekarskie została dokonana przez kolegium przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego przez skarżącego.
Skarżący twierdzi, że orzekające w sprawie organy powołały się w istocie na opinię biegłych, którą od wielu miesięcy próbuje zakwestionować, gdyż jest ona błędna, nierzetelna oraz nieobiektywna. Skarżący zakwestionował stanowisko wyrażone w opinii biegłych, że wykazuje postawy zagrażające społeczeństwu, swoisty egocentryzm z usztywnieniem postaw, gdyż w jego życiu było i jest wręcz odwrotnie. Podkreślił, że jest (i był) osobą prospołeczną, pomagającą innym, chętnym do współpracy, ratownikiem, muzykiem, honorowym krwiodawcą i poza wieloma czynnościami zawodowymi, jego aktywność była również prospołeczna, obejmowała wolontariat np. w domu dziecka, czy działania charytatywne.
W kontekście tak zarysowanego stanowiska skarżącego Sąd stwierdza, że psychofizyczna kondycja kierowcy jest ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca z takimi objawami i postawą poradzi sobie w sytuacjach, z którymi będzie się stykał na drodze. Niewątpliwie wskazane kliniczne objawy zaburzeń osobowości i towarzyszące im objawy kliniczne wskazane przez biegłych lekarzy mogą powodować niezdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu.
Bez znaczenia jest przy tym, w ocenie sądu, czy pojawiające się zaburzenia mają postać jednostki chorobowej. Każda bowiem niemożność poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychofizyczny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Tym samym zarzuty skarżącego podważające wnioski i ustalenia biegłych wyrażone w opinii sądowo - psychiatrycznej z 30 sierpnia 2024 r. w sprawie sygn. akt [...] [...] nie zasługują na uwzględnienie. W przypadku skarżącego to właśnie stwierdzone przez biegłych zaburzenia osobowości są wystarczającym powodem do uznania, że istnieją wątpliwości, co do jego stanu zdrowia jako kierowcy.
Podkreślić trzeba, że wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku – w postępowaniu karnym (por. wyroki NSA: z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14; z 11 lipca 2019 r., I OSK 2407/17; z 13 marca 2025 r., II GSK 2057/21). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się określonych wykroczeń bądź przestępstw. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza, zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15 oraz wyroki WSA w Kielcach z 30 października 2019 r., II SA/Ke 564/19 i z 16 października 2016 r. II SA/Ke 385/16). Aby prowadzić bezpiecznie pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, kierujący musi zachowywać czujność i podejmować decyzje o wykonaniu określonych manewrów w oparciu o wciąż zmieniające się informacje napływające z otoczenia, takie jak m.in.: warunki drogowe, ruch innych pojazdów czy zachowanie innych użytkowników drogi, praca i ruch własnego pojazdu, własny stan fizyczny i psychiczny. Prowadzenie pojazdu wymaga dużej precyzji i charakteryzuje się złożonością, co spoczywa na kierowcy jako uczestniku ruchu drogowego.
Stan zdrowia kierowcy jest zatem istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo na drodze. Celem weryfikacji powyżej opisanych okoliczności koniecznym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie, które pozwolą ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co obligowało organy do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Oznacza to tym samym, że na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przed przeprowadzeniem badania, z natury rzeczy nie można poczynić kategorycznych ustaleń w tym zakresie (por. wyrok NSA z 4 marca 2025 r., II GSK 2380/24). Organy administracji publicznej nie dokonują bowiem samodzielnej oceny zdrowia kierujących pojazdami i nie przeprowadzają dodatkowych dowodów na tę okoliczność, w szczególności nie analizują wyników badań lekarskich. Ich zadaniem jest jedynie ocena, czy zgromadzony materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia przesłanki wystąpienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Poddając się takim badaniom, kierowca umożliwia wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 grudnia 2024 r., III SA/Kr 1315/24).
W ocenie sądu omawiana opinia sądowo - psychiatryczna stwierdza istnienie czynników, które mogą mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami przez skarżącego. Stwierdzone przez opiniujących biegłych zaburzenia osobowości i opisane objawy kliniczne mogą mieć bowiem wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne, czy sprawność intelektualną i ruchową, co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, podkreślić należy, że już samo uzyskanie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach, co do staniu zdrowia osoby, jest podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego. Przewidziane w art. 182 k.p.a. prawo zwrócenia się do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego oznacza procesowe uprawnienie prokuratora do żądania wszczęcia postępowania. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o wyniku tych badań. Zagrożenie powodować może nie tylko prowadzenie pojazdu w sposób sprzeczny z przepisami ruchu drogowego, w stanie nadmiernego zmęczenia, ale również przez osoby, których stan zdrowia, motoryka i aktywność ruchowa doznają ograniczeń.
Organ II instancji dokonał oceny opinii biegłych pod kątem jej przydatności dla celów niniejszego postępowania i wartości dowodowej (czy okoliczności w niej stwierdzone są istotne dla sprawy). Organ prawidłowo ocenił przesłanki wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym i wiarygodnym materiale dowodowym, który jak zaznaczono powyżej nie musiał wykazywać jednoznacznie (przesądzać) istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie uprawdopodabniać występowanie zastrzeżeń (przesłanek), o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2. w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy. Sąd zaakceptował ocenę kolegium, że stwierdzony tą opinią stan zdrowia skarżącego opisany przez biegłych, w tym kliniczne objawy może mieć wpływ na zdolność skarżącego do prowadzenia pojazdów.
W ocenie sądu nie są zasadne zarzuty podniesione w skardze. Prawdą jest, że opinia wydana została w związku z toczącą się sprawą karną, jednakże w związku z jej treścią prokurator powziął podejrzenie, że opisane przez biegłych okoliczności mogły spowodować u skarżącego ograniczoną lub zniesioną zdolność do prowadzenia pojazdów. Fakt, że skarżący był w chwili zarzucanego mu w ramach toczącego się postępowania karnego czynu poczytalny, nie jest osobą chorą psychicznie oraz nie spowodował w przeszłości zagrożenia w ruchu, co podkreślił w skardze oraz w toku rozprawy jest bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Miarodajne dla oceny sprawy są – wbrew argumentacji skarżącego – aktualne ustalenia biegłych w zakresie jego zaburzeń osobowości oraz klinicznych przejawów tego stanu, nie zaś zachowania skarżącego w przeszłości. Prawidłowość skierowania skarżącego na badanie lekarskie potwierdza aktualny stan jego zdrowia, opisany w opinii sądowo – psychiatrycznej.
Zatem przeprowadzone postępowanie nie naruszało przepisów postępowania administracyjnego, na które wskazał pełnomocnik tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., albowiem organy z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Słusznie przyjęły, że opinia biegłych stanowi dostateczny dowód aktualnego stanu zdrowia skarżącego, a jej treść wzbudza uzasadnione zastrzeżenia do tego stanu, w kontekście istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W świetle powyższego chybiony jest również zarzut naruszenia przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, albowiem w okolicznościach niniejszej sprawy decyzja kierująca na badania lekarskie została wydana w związku z zaistnieniem uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia skarżącego.
Końcowo zauważyć trzeba, że Sąd postanowił nie uwzględnić wniosków dowodowych skarżącego, tj. wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego oraz wniosku o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z dokumentów wskazanych w piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2025 r. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Z literalnego brzmienia w/w przepisu wynika, że sąd administracyjny może dopuścić jedynie dowody z dokumentów, zatem w postępowaniu przed tym sądem nie jest możliwe przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Natomiast, odnośnie przedłożonych dokumentów, Sąd ocenił, że informacje z nich wynikające nie posiadają przymiotu "niezbędności", o którym mowa w powołanym przepisie art. 106 § 3 p.p.s.a. Jak wynika z już zaprezentowanych rozważań, w niniejszej sprawie ocenie podlegały aktualnie zaistniałe okoliczności świadczące o powstaniu zastrzeżeń, co do stanu zdrowia skarżącego w kontekście kierowania pojazdem. Dla wyniku kontroli podjętych w sprawie decyzji nie ma więc znaczenia przebieg pracy zawodowej skarżącego, posiadane przez niego uprawnienia i kwalifikacje.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł w pkt 1 sentencji wyroku o oddaleniu skargi. Natomiast w punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania sądowego, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2024 r., poz. 763).