I SA/KE 183/23

III SA/Łd 630/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Janusz Nowacki
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 134, art. 145, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 9, art. 77 § 1, 80, art. 87, art. 57, art. 58, art. 59
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 77 i 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 76, art. 78
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Ewa Alberciak, , po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w Tomaszowie Mazowieckim na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 lipca 2023 roku nr KO.484.116.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 lipca 2023 r., nr KO.484.116.2023, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 58 i art. 59 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy postanowienie Starosty Tomaszowskiego z 6 czerwca 2023 r. znak: WK.5410.8.1235.2022.MF odmawiające A. Sp. z o.o. Sp. k. przywrócenia terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu marki Volkswagen T-Roc, nr rej. [...].
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
2 lutego 2021 r. A. Sp. z o.o. Sp. k. kupiła pojazd marki Volkswagen T-Roc, nr rej. [...], VIN [...]. W oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) w związku z art. 57 § 1 k.p.a., do 4 marca 2021 r. strona miała obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu ww. pojazdu, co uczyniła 15 marca 2021 r., przekraczając tym samym ustawowy 30-dniowy termin na dokonanie ww. czynności. Decyzją z 2 stycznia 2023 r. organ pierwszej instancji nałożył na A. Sp. z o.o. Sp. k. karę pieniężną w wysokości 400 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki od ww. rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z 17 kwietnia 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty Tomaszowskiego w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, iż mając na uwadze orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie rozpoznania skarg na decyzje w przedmiocie nakładania kar pieniężnych z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu, konieczne jest najpierw - w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1327, dalej jako: ustawa COVID-19), zawiadomienie strony przez organ o uchybieniu terminu i wyznaczenie terminu 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pierwszeństwo winno mieć otwarcie stronie terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), dalej: ustawa lub u.p.r.d.,
Starosta Tomaszowski pismem z 26 kwietnia 2023 r. zawiadomił A. Sp. z o.o. Sp. k. o uchybieniu 30-dniowego terminu na zgłoszenie nabycia pojazdu, jednocześnie wyznaczając stronie termin 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
1 czerwca 2023 r. wpłynął wniosek A. Sp. z o.o. Sp. k.
o przywrócenie terminu do zgłoszenia nabycia pojazdu. W obszernym uzasadnieniu wniosku wskazano przebieg dotychczasowego postępowania, przedstawiając zarzuty w zakresie postępowania dotyczącego nałożenia kary administracyjnej za brak zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu. Natomiast w zakresie argumentów, przemawiających za przywróceniem terminu do złożenia zawiadomienia, Komplementariusz – B.R. wskazał, iż nie posiada wykształcenia prawniczego, w związku z czym nie jest osobą biegłą w analizowaniu na bieżąco, zmieniających się diametralnie i w niezwykle intensywnym tempie przepisów różnych gałęzi prawa. Podkreślił, iż termin na uczynienie zadość dyspozycji przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. był wielokrotnie wydłużany i skracany na przestrzeni ostatnich trzech lat, łatwo było więc o pomyłkę odnośnie ustawowego terminu na zgłoszenie nabycia pojazdu, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż doszło do uchybienia terminowi zaledwie o 11 dni. Reprezentujący Spółkę podniósł również, iż nie posiadał wiedzy w przedmiocie wszczęcia wobec A. Sp. z o.o. Sp. k. postępowania wyjaśniającego, mimo iż uzyskała ona już (w wyniku jego zainicjowania) status strony (w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a.). Wskazując ponadto na dynamikę, jak i ilość zmian przepisów prawa administracyjnego oraz pokrewnych gałęzi prawa, rzutujących na brzmienie przepisów, zauważył, że należy powziąć refleksję nad tym, czy było możliwe śledzenie na bieżąco przez niego przepisów, a po stronie organu rozważenie, czy nie było zasadnym odstąpić od nałożenia wobec Spółki kary administracyjnej. Końcowo strona - powołując się na art. 189f k.p.a. - uznała, iż zabrakło analizy, jaka jest waga naruszenia prawa przez Spółkę i czy strona nie zaprzestała naruszania prawa, uwzględniając w szczególności okoliczność, iż Spółka nie uzyskała żadnej korzyści finansowej wskutek naruszenia przedmiotowych norm u.p.r.d., jak również okoliczności faktycznej, polegającej na tym, że dopełniła brakującej czynności już w11 dniu po upływie 30-dniowego terminu, czyniąc to z własnej inicjatywy, co powinno być skategoryzowane przez organ jako "nieznaczna waga uchybienia". Uznawszy nawet zatem (czysto hipotetycznie) fakt, że doszło do przekroczenia dyspozycji art. 78 ust. 2 pkt 1 przez wnioskującą (z czym się kategorycznie nie zgadza), wówczas i tak należało poprzestać na pouczeniu i odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r. Starosta Tomaszowski odmówił A. Sp. z o.o. Sp. k. przywrócenia terminu na złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał okoliczności nabycia przez Spółkę przedmiotowego pojazdu oraz przepisy zobowiązujące właściciela pojazdu do złożenia stosownego zawiadomienia. Cytując art. 58 k.p.a., organ I instancji wskazał, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Organ wskazał, że jeśli stronie towarzyszyły obawy o zdrowie związane z koniecznością przebywania w skupiskach ludzi w okresie pandemii COVID-19, mogła ona skorzystać z alternatywnych metod załatwienia sprawy i nie wychodząc z domu, przy użyciu Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP) bądź korzystając z instytucji pełnomocnictwa wywiązać się z obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Organ I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem strony, jakoby powodem opóźnienia w terminie zgłoszenia nabycia pojazdu było ograniczenie fizycznego przyjmowania interesantów przez Starostwo Powiatowe w Tomaszowie Mazowieckim, skoro strona mogła skorzystać z alternatywnych sposobów załatwienia sprawy w terminie. Organ I instancji podkreślił również, iż analizując bazę danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz własne zasoby archiwalne ustalił, iż w przedmiotowym okresie Spółka reprezentowana przez B.R. na bieżąco dokonywała rejestracji pojazdów, zgłoszeń zbycia oraz nabycia pojazdów z zachowaniem ustawowego terminu (np.: rejestracja 24 marca 2021 r. pojazdu marki Peugeot 208 o nr rej. [...], nabytego na podstawie faktury z 23 marca 2021 r., zachowując 30-dniowy termin ustawowy; zgłoszenie zbycia 15 marca 2021 r. pojazdu marki Seat Arona o nr rej. [...], sprzedanego na podstawie faktury z 16 lutego 2021 r.) oraz w innych przypadkach potwierdzonych raportem wygenerowanym z CEPiK.
Organ I instancji wskazał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego, nie stanowi podstawy do stwierdzenia, iż strona uchybiła terminowi do zgłoszenia nabycia pojazdu bez swojej winy.
Na ww. postanowienie A. Sp. z o.o. Sp. k. złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie wobec uznania, iż Spółka należycie uprawdopodobniła okoliczności skutkujące przywróceniem terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu oraz o umorzenie postępowania w sprawie, względnie o "wydanie decyzji" o odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na Spółkę. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, w sytuacji gdy skarżąca przyznaje, iż błędnie przyjęła termin obowiązkowego zgłoszenia nabycia pojazdu, ze względu na dynamiczne zmiany przepisów. Pierwotny 30-dniowy termin zgłoszenia od daty nabycia pojazdu został wydłużony w trakcie trwania pandemii COVID-19 do 180 dni, następnie ponownie obowiązywał termin 30 dniowy, a od 1 lipca 2021 r. obowiązuje termin 60-dniowy. Skarżąca już w 11 dniu pozostawania w zwłoce, przy pierwszej obiektywnie możliwej sposobności, samodzielnie i z własnej inicjatywy dokonała skutecznego zgłoszenia nabycia przedmiotowego pojazdu, co nie zostało jednak uwzględnione przez organ I instancji;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a następnie dokonanie jego niewyczerpującej analizy, bez uwzględnienia zarzutów i wniosków strony, co doprowadziło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i uznania przez organ, iż skoro skarżąca naruszyła obowiązek zawiadomienia w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu, to istnieje bezwzględna konieczność nałożenia kary pieniężnej;
- art. 12 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego rozpoznania sprawy przez organ, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie obiektywnych dowodów i przytoczonych okoliczności uprawdopodobniających i potwierdzających zasadność stanowiska strony, czego przejawem był brak oceny winy skarżącej według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności proceduralnej (zgłoszenia nabycia) oraz brak wzięcia przez organ I instancji (przy dokonaniu tejże oceny) wszystkich istotnych okoliczności, które zaistniały w sprawie,
- art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron, a także zasady sprawiedliwości społecznej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - poprzez brak uwzględnienia pozostawania przez skarżącą w dobrej wierze, w sytuacji gdy reprezentujący Spółkę komplementariusz polegał na opinii Zastępcy Dyrektora [...] z 13 marca 2020 r. w przedmiocie zawartej w tejże opinii twierdzącej odpowiedzi na pytanie: "czy obecna sytuacja w kraju wynikająca z wystąpienia epidemii koronawirusa Covid-19 wpływa na wymierzanie kar z tytułu niedokonania w 30-dniowym terminie rejestracji pojazdu sprowadzonego z innego kraju Unii Europejskiej albo niezgłoszenia w takim samym terminie nabycia pojazdu zarejestrowanego w kraju ?";
- art. 189f § 1-3 k.p.a., w sytuacji gdy naruszenie obowiązku zawiadomienia w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu nie oznacza a priori zasadności nałożenia kary pieniężnej, bowiem istotną kwestią jest to, czy istnieją podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wynikające z art. 189f k.p.a., czego organ I instancji niewątpliwie nie zweryfikował w sposób prawidłowy i wyczerpujący.
W obszernych fragmentach uzasadnienia zażalenia komplementariusz reprezentujący Spółkę przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, podnosząc zarzuty w zakresie postępowania, dotyczącego zasadności nałożenia kary administracyjnej za brak zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu. W zakresie argumentów, przemawiających za przywróceniem terminu do złożenia zawiadomienia, strona wskazała, że dopełniła brakującej czynności przy pierwszej możliwej, obiektywnie rzecz analizując, sposobności. Powyższe uczyniła nawet pomimo uprzedniego pozostawania w dobrej wierze i uzasadnionego, usprawiedliwionego przekonania odnośnie słuszności tez, podniesionych w treści opinii prawnej G.P.K., Zastępcy Dyrektora [...], głoszących, iż niedopełnienie obowiązku zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu zgodnie z treścią art. 140mb u.p.r.d, z powodów związanych z epidemią koronawirusa, w szczególności z konieczności dostosowania się do zaleceń władz publicznych lub ze względu na ograniczenie funkcjonowania właściwego wydziału komunikacji, stanowi siłę wyższą, wyłączającą odpowiedzialność z tytułu dokonanego w ten sposób naruszenia. Komplementariusz Spółki podniósł również, iż właściwy miejscowo Wydział Komunikacji w Tomaszowie Mazowieckim w ówczesnym okresie nie obsługiwał w trybie stacjonarnym interesantów. Jego zdaniem głębokim nadużyciem jawi się sformułowanie organu, iż "interesanci obsługiwani byli z zachowaniem wymogów, ograniczających bezpośredni kontakt". Obsługi bezpośredniej w ówczesnej dacie nie było bowiem w ogóle. Nadto, przywołana "Informacja Starostwa" w analizowanym okresie była znacząco przeciążona i nie istniała obiektywna możliwość nawiązania z nią kontaktu, w tym chociażby telefonicznego. Na ówczesny moment osoba fizyczna rzeczywiście mogła starać się o załatwienie sprawy poprzez profil zaufany ePUAP, jednak w dacie mieszczącej się w spektrum zainteresowania niniejszej sprawy, system teleinformatyczny, obsługujący cyfrowy portal administracji publicznej ePUAP nie dawał technicznej możliwości zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu podmiotom występującym w sprawie jako osoby prawne, nawet pomimo posiadania takiego profilu. Zdaniem strony w takim stanie faktycznym nie istniała obiektywna możliwość dokonania zgłoszenia za pośrednictwem platformy ePUAP. Nie może więc być mowy o jakimkolwiek przejawie lekkiego nawet niedbalstwa z jej strony.
Spółka zaznaczyła, że przyczyna, przez którą nie mogła dokonać zgłoszenia nabycia pojazdu w terminie, była obiektywna i przez nią niezawiniona, bowiem niezależna od jej woli, losowa, na którą nie miała wpływu, a co było przeszkodą nie do przezwyciężenia, w postaci paraliżu instytucji administracji publicznej, przeciążenia serwerów organów administracji publicznej (okresowa niemożność połączenia się ze stronami urzędu, obsługującego Wydział Komunikacji - a to wszystko spowodowane nagłą i niespodziewaną, globalną pandemią wirusa COVID-19, co stanowi fakt oczywisty i powszechnie przyznany, a wobec tego udowodniony). Spółka dodała, iż był to sam początek, pierwsze miesiące od wybuchu pandemii COVID-19. Chcąc odeprzeć ewentualny kontrargument, który może zostać zastosowany przez Starostwo Powiatowe - Wydział Komunikacji, w postaci stwierdzenia, iż dokumenty można było wrzucać do specjalnie w tym celu posadowionych w siedzibie Urzędu, pojemnikach na korespondencję, strona wyjaśniła, że na tamten moment osoba reprezentująca Spółkę była niezaszczepiona szczepionką przeciwko wirusowi COVID-19. Za wszelką cenę starała się zatem unikać kontaktów z osobami postronnymi celem zminimalizowania ryzyka zakażenia się rzeczonym wirusem, gdyż posiada małe dzieci, jak też ma stały kontakt z rodzicami w podeszłym wieku. Kolejnym argumentem podniesionym przez Spółkę i przemawiającym za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia jest fakt, iż komplementarusz Spółki - jako osoba bez wykształcenia prawniczego, nie jest biegły w analizowaniu na bieżąco, zmieniających się w diametralnie i w niezwykle intensywnym tempie, przepisów różnych gałęzi prawa. Termin na uczynienie zadość dyspozycji przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy był wielokrotnie wydłużany i skracany (na przestrzeni ostatnich trzech lat). Zdaniem strony łatwo było więc o pomyłkę odnośnie ustawowego terminu na zgłoszenie nabycia pojazdu. Zdaniem strony na szczególne uwzględnienie organ powinien również wziąć fakt, iż termin został uchybiony zaledwie o 11 dni.
Podobnie jak we wniosku o przywrócenie terminu, reprezentujący Spółkę podniósł, iż nie posiadał wiedzy w przedmiocie wszczęcia wobec Spółki postępowania wyjaśniającego, mimo iż uzyskała ona już status strony w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. W dalszej części strona ponownie podkreśliła fakt nieuzyskania przez Spółkę żadnej korzyści finansowej, złożenia zawiadomienia z własnej inicjatywy oraz nieznacznej wagi naruszenia (11 dni) co wobec treści art. 189f k.p.a. winno skutkować poprzestaniem na pouczeniu i odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, rozpoznając zażalenie, w pierwszej kolejności wyjaśniło, że postępowanie dotyczy oceny odmowy uwzględnienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a nie postępowania w zakresie wymierzenia skarżącej Spółce administracyjnej kary pieniężnej. Tym samym podniesione w zażaleniu uwagi i zarzuty w zakresie postępowania w sprawie wymierzenia takiej kary, w tym postępowaniu nie mogą być brane pod uwagę.
Organ, odnosząc się następnie do brzmienia art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19, wyjaśnił, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu niż przewidziane w przepisach k.p.a. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pomimo że z przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego przepisu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie na podstawie przepisów k.p.a.
Dokonując oceny argumentacji skarżącej w zakresie uchybienia terminowi złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, organ II instancji wskazał na treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i wymienione w nim przesłanki, od spełnienia których możliwe jest przywrócenie terminu oraz powołując się w tym zakresie na wybrane orzecznictwo sądowoadministracyjne i literaturę stwierdził, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nastąpić może jedynie, w przypadku gdy łącznie spełnione zostaną określone w nim przesłanki, tj. złożenie w tym względzie prośby w stosownym terminie od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy wnoszącego prośbę. W ocenie Kolegium podniesione przez reprezentującego Spółkę A. argumenty nie dawały podstaw do uznania, że uchybienie terminowi na złożenie zawiadomienia o nabyciu pojazdu nastąpiło bez winy wnoszącego. Organ II instancji wskazał, iż brak wykształcenia prawniczego, nie jest przeszkodą w konieczności znajomości przepisów prawa. Tym bardziej, iż jako przedsiębiorca prowadzący działalność od 15 listopada 2019 r. (data rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym nr [...]), której przedmiotem jest, m.in. sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek oraz pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (kod PKD 45.11.Z oraz 45.19.Z), pełnomocnik skarżącej powinien wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki, wynikające z przepisów prawa i konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. Kolegium stwierdziło również, iż interpretacje przepisów prawnych autorów artykułów internetowych/ prasowych powołane przez Spółkę, nie są źródłem prawa i jako takie nie mogą stanowić wykładni tych przepisów. Ponadto podnoszony przez skarżącą argument braku obsługi interesantów w tamtym okresie przez Starostwo nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowy. Jak bowiem wskazał organ w uzasadnieniu postanowienia z 6 czerwca 2023 r. komplementariusz Spółki A.- B.R. w zbliżonym okresie dokonywał rejestracji pojazdów i zgłaszał zbycie oraz nabycie pojazdów z zachowaniem ustawowego terminu. 24 marca 2021 r. zarejestrował pojazd marki Peugeot 208 o nr rej. [...] (nabyty na podstawie faktury z 23 marca 2021 r., zachowując 30-dniowy termin ustawowy). 15 marca 2021 r. dokonał zgłoszenia zbycia pojazdu marki Seat Arona o nr rejestracyjnym [.](sprzedanego na podstawie faktury z 16 lutego 2021 r.) oraz w licznych innych przypadkach potwierdzonych raportem wygenerowanym z CEPiK. W tych okolicznościach trudno, w ocenie organu II instancji, jest również uznać, iż skarżąca miała problem z ustaleniem prawidłowego (obowiązującego w tym okresie) terminu na dokonanie zgłoszenia nabycia, czy też zbycia pojazdu.
Zdaniem organu II instancji nie znajduje także uzasadnienia argumentacja, iż powyższe okoliczności spowodowane były nagłą i niespodziewaną, globalną pandemią wirusa COVID-19 i że był to sam początek, pierwsze miesiące od wybuchu pandemii COVID-19. Analizowany okres dotyczy lutego 2021 r. (nabycie pojazdu 2 lutego 2021 r.), wobec czego nie można uznać, iż był to początkowy okres pandemii, gdyż stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. Natomiast w zakresie obaw reprezentującego skarżącą, który jako osoba niezaszczepiona, za wszelką cenę starał się unikać kontaktów z osobami postronnymi, celem zminimalizowania ryzyka zakażenia się i narażenia najbliższych (dzieci, rodziców), organ podniósł, iż mógł on skorzystać z innych form prawnych dokonania przedmiotowego zgłoszenia, np. drogą listowną, lub poprzez skorzystanie z instytucji pełnomocnika. Organ II instancji zaznaczył, iż w imieniu Spółki takiego zgłoszenia mogła dokonać również inna osoba uprawniona do jej reprezentowania lub upoważniona przez osobę wnioskującą.
Błędne jest również, w ocenie Kolegium, powoływanie się przez stronę, na fakt braku wiedzy w przedmiocie wszczęcia wobec Spółki postępowania wyjaśniającego. Z akt sprawy wynika bowiem, iż pismem z 24 listopada 2022 r. organ I instancji zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku zawiadomienia organu w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu marki Volkswagen T-Roc, nr rej. [...]. Zawiadomienie zostało doręczone Spółce 6 grudnia 2022 r.
Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, Kolegium wskazało, iż nie można było przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Podobnie nie można było uznać, iż zmiany przepisów prawa są przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. (por. wyrok WSA w Kielcach z 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 183/23). Nie znajdują także uzasadnienia inne okoliczności podniesione przez skarżącą, a mianowicie nieuzyskanie przez Spółkę żadnej korzyści finansowej, złożenia zawiadomienia z własnej inicjatywy, czy też fakt przekroczenia terminu zgłoszenia tylko o 11 dni. W zaistniałym stanie faktycznym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uznało zatem, że nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, ponieważ przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. Sp. z o.o. Sp. k. reprezentowana przez fachowego pełnomocnika zaskarżyła powyższe postanowienie organu w całości, zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie przez SKO obiter dictum postanowienia NSA z dnia 1 grudnia 2020 roku, sygn. akt I OW 73/20, z którego wynika, że ustawa Prawo o ruchu drogowym nie określa sposobu obliczania terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a wobec wysokiej represyjności powołanych przepisów, termin do wykonania powołanego obowiązku należy interpretować na korzyść podmiotów zobowiązanych, to jest przyjmując że nie wlicza się do niego sobót ani dni świątecznych. Wyrok ten wyznacza zarazem utartą linię orzeczniczą w zakresie sposobu obliczania terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d służącego wykonaniu obowiązku ustanowionego w art. 140mb pkt 2 P.r.d., co z kolei znalazło swoje potwierdzenie w szeregu innych rozstrzygnięć NSA (m.in postanowienie NSA z 29 kwietnia 2021 r. o sygn. II GW 8/21; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 72/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 71/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 70/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 75/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 97/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 79/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 91/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 90/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 75/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 76/20);
- naruszenie następujących przepisów:
• art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn, ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez brak przywrócenia terminu 30 dni na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, mimo że skarżąca spełniła wszystkie przesłanki implikujące przywrócenie tego terminu, w szczególności uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy;
• art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn, ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez rażące i bezprawne przekroczenie granic uznania administracyjnego;
• art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn, ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez zdecydowanie zawężającą wykładnię regulacji związanych z przywróceniem terminu;
• art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności: brak podjęcia przez organy najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu zaistniałego stanu faktycznego;
• art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organy postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej;
• art. 12 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego rozpoznania sprawy przez organ, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie obiektywnych dowodów i przytoczonych okoliczności uprawdopodobniających i potwierdzających zasadność stanowiska strony, czego przejawem był brak oceny winy skarżącej według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności proceduralnej (zgłoszenia nabycia) oraz brak uwzględnienia przez organ wszystkich istotnych okoliczności, które zaistniały w sprawie,
• art. 77, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady równości wobec pracy, nierówne traktowanie skarżącego w porównaniu z podmiotami, znajdującymi się w podobnej sytuacji;
• art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a następnie dokonanie jego niewyczerpującej analizy, bez uwzględnienia zarzutów i wniosków strony, co doprowadziło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i uznania przez organ, iż skoro skarżąca naruszyła obowiązek zawiadomienia w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu to istnieje bezwzględna konieczność nałożenia kary pieniężnej;
• art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady informowania, a także nieprawidłową interpretację zasady "ingorantia iuris nocet" w prawie administracyjnym.
Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO z 24 lipca 2023 r. w całości, a w ślad za nim także i uchylenie wcześniejszego postanowienia Starosty Tomaszowskiego z 6 czerwca 2023 r. Ponadto pełnomocnik strony wniósł o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W obszernej skardze strona powtórzyła argumentację zaprezentowaną w toku postępowania administracyjnego. Dodała, że zaskarżone postanowienie stoi w sprzeczności z utartą linią orzeczniczą NSA, zapoczątkowaną postanowieniem z 1 grudnia 2020 r. sygn. I OW 73/20, w którym stwierdzono, że ustawa "Prawo o ruchu drogowym autonomicznie nie określa sposobu obliczania terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, w związku z czym wobec wysokiej represyjności powołanych przepisów, termin do wykonania powołanego obowiązku należy interpretować na korzyść podmiotów zobowiązanych, to jest przyjmując, że nie wlicza się do niego sobót ani dni świątecznych.". Oznacza to w praktyce, że kierując się wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, należałoby odrzucić z pierwszych 30 dni biegu terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. sześć sobót (6.02, 13.02, 20.02, 27.02, 6.03 oraz 13.03), jak też sześć niedziel (7.02, 14.02, 21.02, 28.02, 7.03 oraz 14.03). Doliczając 12 dni do podstawowego terminu, uzyskujemy datę, w której ulegnie on wyczerpaniu 17 marca 2021 r. Skarżąca dopełniła brakującej formalności (zgłosiła zbycie pojazdu) 15 marca 2021 r., co oznacza, że zmieściła się ona w tak obliczonym terminie 30-dniowym (zgłoszenia dokonano w 29 dniu biegu terminu), w zw. z czym bieg terminu nie uległ wyczerpaniu, przez co nie istnieją podstawy faktyczne, a w ślad za nimi podstawy prawne do nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej. Skarżąca nie przekroczyła bowiem zarówno norm przepisów k.p.a., jak też norm ustaw szczegółowych, z ustawą p.r.d. na czele.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ zaznaczył, że przywołane postanowienia NSA dotyczyły sporu kompetencyjnego powstałego między organami w zakresie ich właściwości do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Przedmiotem rozważań NSA nie była oceny kwestii sposobu liczenia terminu na dokonanie czynności zgłoszenia stosownego zawiadomienia. W ocenie Kolegium nie można przyjąć, że mamy tu do czynienia z utartą linią orzeczniczą, bowiem zaproponowany sposób liczenia terminu jest abstrakcyjny i niespotykany w dotychczasowym orzecznictwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 24 lipca 2023 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty Tomaszowskiego z 6 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia A. Sp. z o.o. Sp. k. terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu Volkswagen T-Roc, nr rej. [...] - wydane na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 k.p.a. w związku z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa COVID").
Na wstępie należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za prawidłowe.
Z brzmienia art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 wynika szczególny tryb przywracania terminów uregulowanych w tej ustawie. Jest on dodatkową ochroną prawną w przypadku ich niedochowania zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii (por. wyroki: WSA w Gdańsku z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 659/21; WSA w Łodzi z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 715/21, WSA w Kielcach z 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 366/21; WSA w Rzeszowie z 5 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1032/21, publ. CBOSA). Stan epidemii w związku z zakażeniami tym wirusem został ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia ona obszarze RP stanu epidemii – Dz. U. z 2020 r. poz. 340) natomiast został odwołany 16 maja 2022 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
Z przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn² ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad i przesłanek organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o tryb z kodeksu postępowania administracyjnego. Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 k.p.a., ale z modyfikacjami przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn² ustawy zmieniającej jako lex specialis. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się z zastosowaniem przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a., której art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn² ustawy COVID-19 nie modyfikuje.
Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uchybienie przez stronę ustawowemu terminowi oraz brak zawinienia strony w uchybieniu terminu. Instytucja przywrócenia terminu stwarza bowiem możliwość skutecznego dokonania przez stronę czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Założeniem konstrukcyjnym tejże instytucji procesowej jest zatem przyjęcie, że ma ona zastosowanie jedynie w takim przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu do dokonania danej czynności procesowej, tj. w sytuacji gdy termin procesowy rozpoczął swój bieg i uwzględniając jego długość w określonym dniu swój bieg również zakończył. Zdaniem sądu, organ słusznie uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiło uchybienie terminu do dokonania zgłoszenia nabycia przedmiotowego pojazdu.
Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, niekwestionowanych także przez stronę skarżącą wynika, że 2 lutego 2021 r. A. Sp. z o.o. Sp. k. kupiła pojazd marki Volkswagen T-Roc, nr rej. [...]. Tym samym zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) w związku z art. 57 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego do 4 marca 2021 r. strona miała obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu ww. pojazdu. Nie jest także kwestionowane, że strona dopełniła tego obowiązku 15 marca 2021 r., przekraczając tym samym ustawowy termin na dokonanie ww. czynności o 11 dni, co skarżąca sama wprost przyznała w zażaleniu wskazując, że błędnie przyjęła termin obowiązkowego zgłoszenia nabycia pojazdu ze względu na dynamiczne zmiany przepisu. W ocenie sądu obecnie prezentowane w zarzutach skargi stanowisko strony, wsparte orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 73/20, zmierzające do wykazania wykonania obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu w ustawowo zakreślonym terminie nie jest prawidłowe i stanowi jedynie wyraz przyjętej obrony, która nie mogła się ostać. Stanowisko NSA wyrażone we wskazanym przez stronę postanowieniu z 1 grudnia 2020 r., zgodnie z którym "ustawa prawo o ruchu drogowym automatycznie nie określa sposobu obliczania terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1, w związku z czym wobec wysokiej represyjności powołanych przepisów, termin do wykonania powołanego obowiązku należy interpretować na korzyść podmiotów zobowiązanych, to jest przyjmując, że nie wlicza się do niego sobót ani dni świątecznych" jest stanowiskiem odosobnionym i poglądu tego sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nie podziela.
Zdaniem sądu, o ile należy zgodzić się z tezą, że w ustawie prawo o ruchu drogowym nie określono sposobu obliczania terminów, to zgodnie z ogólną zasadą terminy obliczane są według dni kalendarzowych, a nie roboczych. Gdyby wolą ustawodawcy było określenie sposobu obliczenia terminu według dni roboczych, to dałby temu wyraz w treści przepisu. W ocenie sądu należy zatem przyjąć, że sformułowanie określone art. 76 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym "w terminie nieprzekraczającym 30 dni" należy rozumieć ciąg kolejno następujących po sobie 30 dni. Wyrażenie ustawowe w tej materii jest bowiem jasne i nie budzi wątpliwości, że chodzi o kolejno po sobie następujące dni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2015 r., I OSK 2150/15).
Wskazać także należy, że stanowisko skarżącej, iż dopełniła zgłoszenia nabycia pojazdu w zakreślonym 30-dniowym terminie jest o tyle bezzasadne a limine, iż skoro strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, to tym samym przyznała, że termin ten został uchybiony, co zresztą sama potwierdziła w zażaleniu. Wniosek o przywrócenie terminu jest aktualny tylko wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminu i wskazuje na przyczyny w jej ocenie usprawiedliwiające to uchybienie, co też strona w dalszej części wniosku uczyniła.
Przechodząc do oceny spełnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu wskazać trzeba, że organy obu instancji trafnie uznały, że skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia braku winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu.
Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przytoczony przepis określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, co oznacza, że musi uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, iż przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą bezwzględnie usprawiedliwiać i samo przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, wyrok WSA w Gliwicach z 30 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 453/22, wyrok WSA w Kielcach z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 574/21; dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dla uprawdopodobnienia braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia.
W świetle tego przepisu, tylko w sytuacji gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa, wyklucza możliwość przywrócenia terminu (por wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20; dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim oraz Starosty Tomaszowskiego w przedmiocie wniosku strony jest prawidłowa. Organy słusznie uznały, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, a wskazane przez nią przyczyny niezachowania terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu nie były niezawinione i od niej niezależne. Zarzuty skargi i wskazana na ich poparcie argumentacja, stanowi w istocie powtórzenie wątpliwości zgłoszonych przez stronę w zażaleniu, do których organ w sposób trafny i wyczerpujący odniósł się w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Skarżąca nie wykazała, że podejmowała jakiekolwiek próby dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu osobiście, poprzez pocztę elektroniczną, za pośrednictwem operatora pocztowego Poczty Polskiej, firmy kurierskiej czy też jeszcze innych osób lub podmiotów.
W ocenie sądu organ II instancji trafnie stwierdził, że brak wykształcenia prawniczego, nie jest przeszkodą w znajomości przepisów prawa. Z prawidłowo poczynionych przez organy ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność od 15 listopada 2019 r., a przedmiotem tej działalności jest, m.in. sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek oraz pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (kod PKD 45.11.Z oraz 45.19.Z). Tym samym powinna wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki wynikające z przepisów prawa i konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem organu, że w prowadzenie takiej działalności gospodarczej wpisane jest wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w postępowaniu zgodnym z obowiązującymi przepisami (w szczególności dotyczącymi prowadzonej działalności), z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Od profesjonalisty wymaga się zwiększonego zaangażowania, zapobiegliwości, rzetelności i dokładności w zakresie prowadzonej działalności. Ponadto, jak słusznie wyjaśnił organ II instancji, interpretacje przepisów prawnych autorów artykułów internetowych/ prasowych nie są źródłem prawa i jako takie nie mogą stanowić wykładni tych przepisów. Znamienny jest przy tym fakt, że skarżąca 24 marca 2021 r., a zatem w bliskim czasie od uchybionego terminu do zgłoszenia nabycia pojazdu, będącego przedmiotem niniejszej sprawy, zarejestrowała kolejny pojazd marki Peugeot 208 o rej. [...], zachowując 30-dniowy termin ustawowy. 15 marca 2021 r. dokonała zgłoszenia zbycia pojazdu marki Seat Arona o nr rejestracyjnym [...] oraz w licznych innych przypadkach potwierdzonych raportem wygenerowanym z CEPiK. W tych okolicznościach należało zgodzić się z organami, że trudno jest uznać, iż skarżąca miała problem z ustaleniem prawidłowego (obowiązującego w tym okresie) terminu na dokonanie zgłoszenia nabycia, czy też zbycia pojazdu. Skarżąca w swoich pismach w sposób prawidłowy wskazuje zarówno na przepis stanowiący podstawę obowiązku w zakresie konieczności zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu, jak również wynikający z niego termin do dokonania tej czynności, ale także na obowiązujące przepisy w zakresie wydłużenia terminu na zgłoszenie nabycia i zbycia pojazdu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (z 30 do 60 dni) i w sposób właściwy dokonując ich interpretacji. Ponadto na etapie złożenia zażalenia Spółka nie miała wątpliwości, iż doszło do uchybienia terminu do dokonania czynności. Wskazać przy tym również należy, że na ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu nie może mieć wpływu okoliczność, że czynność dokonano tylko z jedenastodniowym uchybieniem. Ustawodawca nie uzależnia bowiem możliwości przywrócenia terminu od okoliczności obejmującej większą lub mniejszą liczbę dni, o które przekroczono termin (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2017 r., II FSK 2003/15).
W ocenie sądu podnoszony przez stronę argument braku obsługi interesantów przez Starostwo również nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem nie znalazł on oparcia w zgromadzonym materiale dowodowy. Jak wynika bowiem z prawidłowych poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, niekwestionowanych również przez skarżącą, B.R. jako reprezentant strony w zbliżonym okresie dokonywał rejestracji pojazdów, zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdów z zachowaniem ustawowego terminu, co potwierdza stanowisko organu, że nie było istotnych problemów w funkcjonowaniu urzędu komunikacji.
Jak trafnie wskazał organ II instancji okolicznością, uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu, nie mogła stanowić argumentacja, iż powyższe okoliczności spowodowane były nagłą i niespodziewaną, globalną pandemią wirusa COVID-19. Przede wszystkim jak słusznie wyjaśniło Kolegium, analizowany okres dotyczy lutego 2021 r. (nabycie pojazdu 2 lutego 2021 r.). Tym samym nie można uznać, iż był to początkowy okres pandemii, albowiem jak trafnie wskazał organ, obowiązywał on już prawie od roku. Odnośnie zaś podnoszonych przez stronę obaw, że osoba reprezentująca Spółkę, która będąc niezaszczepioną, za wszelką cenę starała się unikać kontaktów z osobami postronnymi, celem zminimalizowania ryzyka zakażenia się i narażenia najbliższych (dzieci, rodziców), organ II instancji słusznie wskazał, że skarżąca mogła skorzystać z innych form prawnych dokonania przedmiotowego zgłoszenia, np. drogą listowną, lub poprzez skorzystanie z instytucji pełnomocnika. Kolegium trafnie zaznaczyło przy tym, iż w imieniu spółki takiego zgłoszenia mogła dokonać również inna osoba uprawniona do jej reprezentowania lub upoważniona przez osobę wnioskującą.
Z akt sprawy wynika także, iż pismem z 24 listopada 2022 r. organ I instancji zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku zawiadomienia organu w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu marki Volkswagen T-Roc, nr rej. [...]. Zawiadomienie zostało doręczone spółce 6 grudnia 2022 r. Tym samym zarzuty strony opierający się na twierdzeniu, że skarżąca nie posiadała wiedzy w przedmiocie wszczęcia wobec spółki postępowania administracyjnego jest nieuzasadniony.
W powyższych okolicznościach sprawy organ II instancji, dokonując oceny wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu, w sposób prawidłowy uznał, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie dają podstaw do jego uwzględnienia. Skarżącą nie mógł w tym zakresie zastąpić organ administracyjny. Nie jest on bowiem upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 810/18; dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi strona powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna i nieprzezwyciężalna. Tymczasem argumentacji takiej skarżąca nie przedstawiła.
W związku z powyższym należało podzielić stanowisko orzekającego organu, że niedochowanie przez skarżącą terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie nastąpiło wskutek przeszkody niemożliwej do usunięcia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, lecz było wynikiem niedołożenia przez nią należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy, tj. z użyciem miernika wymaganej staranności. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej, co w okolicznościach niniejszej sprawy, nie miało miejsca. Dlatego zarzuty naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. 80 k.p.a., art. 87 k.p.a., art. 77 i 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP uznać należało za niezasadne. Skarżącej nie udało się bowiem podważyć stanowiska SKO w Piotrkowie Trybunalskim o braku uprawdopodobnienia przez nią winy w uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Nieuzasadnione były także podnoszone przez stronę zarzuty, które dotyczyły decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zarzuty w tym zakresie nie mogły zostać rozpoznane w niniejszym postępowaniu, bowiem dotyczyło ono wniosku o przywrócenie terminu do dokonania zgłoszenia nabycia pojazdu. Wyjaśnić należy, że w rozstrzygnięciu, którego przedmiotem jest stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania czynności nie bada się innych okoliczności aniżeli te, które pozwalają ustalić, czy czynność ta została dokonana w terminie, czy też nie. Uprawdopodobnienie braku winy w dokonaniu czynności z uchybieniem terminu jest przedmiotem oceny organu w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i następuje w odrębnym akcie administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2019 r., II FSK 225/18).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
d.cz.